Tiếng mẹ tôi vừa dứt, căn nhà im phăng phắc. Chỉ còn tiếng quạt trần quay đều trên đầu và tiếng tim tôi đập thình thịch.

Bà Diệp bật dậy khỏi ghế, tay vẫn cầm chiếc điện thoại còn sáng màn hình. “Bà nói bậy bạ gì đấy? Túi vải đỏ nào? Tôi đi mua rau!”

“Dạ, em nghe rõ chị bảo đi mua rau,” giọng mẹ tôi vẫn đều đều qua loa ngoài. “Em cũng đang đứng ngay cổng đây. Chị mở cửa cho em vào, em nói trực tiếp. Em không quen nói chuyện qua điện thoại.”

Bà Diệp trừng mắt nhìn tôi như thể tôi vừa bày ra mọi chuyện. Rồi bà hầm hầm đi ra, giật cánh cổng sắt mở toang.

Mẹ tôi đứng đó, trên người vẫn bộ đồ bà ba nâu cũ, tay xách cái túi nilon đựng vài thứ lặt vặt mua dọc đường. Mái tóc bạc búi gọn bị gió làm xổ ra mấy sợi. Mẹ nhìn tôi, nhìn anh Quân, rồi nhìn bà Diệp. Mẹ không có vẻ gì của một người đang bị vu oan t:rộm c:ắp. Mẹ bình tĩnh như người đã chuẩn bị tinh thần từ lâu.

“Mẹ,” tôi chạy lại nắm tay mẹ, “mẹ đừng sợ. Con ở đây.”

“Mẹ không sợ,” mẹ vỗ nhẹ mu bàn tay tôi. “Mẹ có sợ gì đâu con. Mẹ chỉ buồn thôi.”

Bà Diệp chống nạnh giữa nhà. “Thế nào? Bà ngoài kia đã nghe thấy tôi nói gì rồi chứ? Nhẫn của tôi m:ất, bà ở nhà tôi ba hôm, bà về là m:ất ngay. Giờ bà định nói ra sao?”

“Em định nói ra sao thì để lát nữa,” mẹ tôi đáp. “Chị trả lời em câu hỏi lúc nãy đã. Sáng hôm kia, chị đem cái túi vải đỏ vào tiệm vàng đầu ngõ, lúc ra chị tay không, rồi chị đưa phong bì cho ai?”

Bà Diệp cứng họng một giây. Rất ngắn, nhưng tôi nhìn thấy. Rồi bà quay sang anh Quân, giọng cao vút. “Quân, con nghe không? Bà ấy theo dõi mẹ! Bà ấy ở nhà này ba hôm mà đi rình mẹ ra tận tiệm vàng!”

“Em không theo dõi chị,” mẹ tôi khẽ lắc đầu. “Sáng hôm kia em ra đầu ngõ mua mớ rau muống cho cháu. Em đứng gần gốc bàng, thấy chị đi ngang, cầm cái túi đỏ, vào tiệm vàng. Chưa đầy mười phút chị ra, tay không. Có một chị mặc áo xanh đứng chờ sẵn dưới gốc bàng, chị đưa cho chị ấy một cái phong bì dày. Chị ấy đếm ngay tại chỗ. Em không muốn nhìn thêm nên về.”

Anh Quân há miệng, nhìn mẹ mình. “Mẹ… bác ấy nói gì vậy mẹ?”

“Bà ấy nói dối!” Bà Diệp gào lên. “Bà ấy bịa chuyện để chạy tội! Người ta m:ất đồ, thủ phạm nào mà chẳng chối!”

Tôi hít một hơi thật sâu. Cơn giận trong tôi dâng lên đến cổ nhưng giọng tôi lại hạ xuống, lạnh và chậm. “Mẹ, mẹ vừa nói mẹ ruột con t:rộm nhẫn. Mẹ nhớ không?”

“Tao nói ai đâu! Tao chỉ nói nhẫn m:ất thôi!”

“Mẹ nói câu ‘cả đời bà ấy chắc chưa bao giờ thấy vàng’ ngay trước mặt anh Quân và con. Con nhớ từng chữ.”

“Tao nói thế thì sao? Ai bảo bà ấy ở đây đúng lúc nhẫn m:ất?”

Tôi không đáp. Tôi mở điện thoại, bấm vào thông báo lúc nãy. “Mẹ cho con mười giây. Đoạn ghi hình mười bốn giờ hai phút hôm qua. Con cũng chưa xem. Cả nhà cùng xem.”

Bà Diệp lao tới. “Cô tắt đi! Đồ camera lén lút trong nhà người ta!”

“Camera con lắp để trông Sóc từ đầu năm,” tôi lùi lại một bước. “Mẹ cũng biết, con đã nói với mẹ lúc lắp. Mẹ còn bảo lắp cho cẩn thận.”

Anh Quân đưa tay giữ tay mẹ anh lại. Giọng anh run run. “Mẹ, để Vy mở đi. Nếu mẹ không có gì thì sợ gì.”

Bà Diệp đứng im, bàn tay còn chìa ra giữa không trung, môi mím chặt.

Tôi bấm nút phát. Màn hình điện thoại hiện lên góc phòng khách quen thuộc, có chiếc sofa kem, bàn trà, cánh cửa thông vào bếp. Góc dưới ghi 14:02. Chỉ có bà Diệp ngồi một mình trên sofa, lưng khom, điện thoại áp sát tai. Âm thanh trong video hơi rè nhưng đủ nghe.

“Chị cho em thêm hai ngày nữa thôi. Em xoay được rồi… Không, đừng đến nhà. Đừng gọi cho thằng Quân. Con dâu em mà biết thì cả nhà em tan…”

Giọng bà Diệp nghẹn lại, không còn chút nào của người đàn bà quát tháo hàng ngày. Bà gục xuống, đưa tay quệt nước mắt. Trong khung hình, từ bếp bước ra một bóng người nhỏ, tay bưng chiếc đĩa trái cây. Là mẹ tôi.

Mẹ tôi khựng lại ngay cửa bếp. Bà Diệp ngẩng lên, giật mình, vội cúp máy. Hai người nhìn nhau vài giây dài đằng đẵng.

“Bà… nghe được gì?” Giọng bà Diệp trong video khàn đặc.

“Dạ, em không nghe gì hết chị. Em mang trái cây ra cho chị ăn.” Mẹ tôi đặt đĩa xuống bàn, khẽ cúi đầu, rồi quay vào bếp.

Video kết thúc. Căn nhà im như tờ.

Tôi nhìn bà Diệp. Bà đứng chết lặng, hai bàn tay run lên bần bật, sắc mặt chuyển từ đỏ sang xám.

“Mẹ,” anh Quân lên tiếng, giọng khô khốc. “Mẹ nợ ai?”

“Mẹ… không…”

“Mẹ đừng nói không. Mẹ vừa nói trong video. ‘Đừng gọi cho thằng Quân.’ Mẹ đang nợ ai, nợ bao nhiêu?”

Bà Diệp ngồi phịch xuống ghế. Rất lâu sau bà mới thốt lên, giọng vỡ vụn.

“Mẹ không ăn cắp của ai hết. Mẹ… mẹ bị người ta l:ừa.”

Rồi bà kể, vừa kể vừa khóc, hai bàn tay vặn xoắn vào nhau. Hồi đầu năm, nhóm chị em trong khu tập thể rủ nhau vào một nhóm đầu tư trên mạng. Có người tên Hạnh nào đó, tự xưng chuyên viên tài chính, hứa góp một triệu lãi mỗi tuần mười phần trăm. Bà góp thử ba mươi triệu, tuần sau nhận về hai triệu. Bà góp thêm. Thấy lãi đều, bà rút hết sổ tiết kiệm một trăm năm mươi triệu, bao nhiêu năm dành dụm của bà góp vào một lần.

“Tháng trước nó bảo hệ thống bị khóa, phải nộp thêm phí mở khóa mới rút được,” bà nấc lên. “Mẹ hoảng quá, đi v:ay chị Hoa ngoài chợ hai trăm triệu để nộp. Nộp xong thì nhóm giải tán, cô Hạnh biến mất, điện thoại không liên lạc được. Mẹ m:ất sạch.”

Anh Quân ngồi sụp xuống thảm, hai tay ôm đầu. “Sao mẹ không nói với con?”

“Mẹ nói để làm gì? Để con vợ mày cười vào mặt mẹ à? Để cả nhà thiên hạ biết bà Diệp tám mươi năm khôn khéo mà bị bọn l:ừa đảo xỏ mũi?” Bà ngẩng lên, nước mắt giàn giụa. “Chị Hoa tính lãi mười phần trăm một tháng. Tháng này mẹ không có tiền trả lãi, mẹ mang nhẫn ra bán. Mười bốn triệu. Đưa chị ấy, chị ấy mới cho khất.”

Mười bốn triệu. Tôi nhìn bà. Chiếc nhẫn hai chỉ ông nội để lại, bà đeo trên ngón tay suốt hai mươi năm, đổi lấy đúng một tháng lãi.

Tôi chợt hiểu. Bà không vu oan mẹ tôi vì ghét. Bà sợ. Bà đã nghe thấy mẹ tôi bước ra từ bếp lúc bà đang khóc xin xỏ trên điện thoại. Trong đầu bà, mẹ tôi là người duy nhất biết bí mật. Nên khi mẹ tôi vừa về khuất, bà phải tìm cách bịt đầu mối.

“Mẹ làm vậy để khi mẹ con nói ra,” tôi nói chậm rãi, “không ai tin lời một người bị vu t:rộm c:ắp, đúng không?”

Bà Diệp cúi gằm, không đáp. Câu trả lời đã nằm trong sự im lặng.

Mẹ tôi lúc này mới bước vào nhà, đặt túi nilon xuống góc tường, từ từ kéo ghế ngồi đối diện bà Diệp. Mẹ nhìn bà thật lâu, rất bình thản.

“Em nghe thấy hôm qua rồi,” mẹ nói. “Em đứng ở cửa bếp, cầm đĩa trái cây mà tay run, em không dám bước vào. Em tưởng chị khóc vì chuyện nhà chồng chị hay chị bệnh. Em không hỏi. Chuyện người ta khóc, mình hỏi làm gì.”

“Vậy sao bà…” Bà Diệp nghẹn lại.

“Vì chị không muốn nhờ ai, em cũng không muốn chị khó xử. Em về mà, em định im lặng. Nhưng chị gọi cho em, chị nói nhẫn của chị m:ất, chị nói em ăn t:rộm.” Giọng mẹ khẽ run lần đầu tiên. “Em nghèo, chị nói đúng. Em làm ruộng ba mươi năm, chưa thấy mấy cái nhẫn hai chỉ. Nhưng em chưa bao giờ nhặt thứ không phải của mình. Cả đời mẹ con em tay trắng nhưng sạch.”

Căn phòng lặng đi. Tôi nghe tiếng thút thít khe khẽ, nhìn xuống mới biết là Sóc, con gái tôi, vừa đi học mẫu giáo về, đứng ở cửa bếp, ôm cặp sách, mắt tròn xoe nhìn người lớn.

“Bà ngoại,” con bé chạy lại ôm chân mẹ tôi, “bà nội mắng bà ngoại hả? Con không thích bà nội mắng bà ngoại.”

Mẹ tôi cúi xuống bế cháu lên, vỗ nhẹ lưng con bé. “Không sao con. Bà nội chỉ đang buồn thôi.”

Bà Diệp nhìn đứa cháu gái năm tuổi nép trong lòng người bị bà vừa gọi là kẻ t:rộm, và mặt bà đỏ lên từ cổ đến mang tai.

Tôi bước lại gần anh Quân. “Anh,” tôi nói, giọng thấp nhưng chắc. “Chuyện n:ợ nần của mẹ, em không bỏ mặc. Mẹ anh là mẹ em. Nhưng chuyện mẹ vừa làm với mẹ em, em không bỏ qua.”

Anh Quân ngẩng lên, đôi mắt đỏ hoe, rồi từ từ đứng dậy. Anh bước tới trước mặt bà Diệp, giọng khàn nhưng rõ từng chữ.

“Mẹ, mẹ xin lỗi bác đi.”

“Quân!” Bà Diệp giật mình. “Mày bảo mẹ xin lỗi người ngoài?”

“Bác là mẹ vợ con. Là bà ngoại của Sóc. Không phải người ngoài.” Giọng anh run lên. “Mẹ vu oan người ta là t:rộm, mẹ gọi điện bắt người ta quay lại giữa đường, mẹ lục tung phòng vợ con để tìm… để tìm thứ mẹ đã bán rồi. Mẹ m:ất tiền, con thương mẹ. Nhưng con không để mẹ đổ cái m:ất đó lên đầu bà ngoại con.”

“Con ăn nói với mẹ kiểu đó hả?”

“Con ăn nói đúng kiểu một thằng con rể phải ăn nói.” Anh nhìn thẳng mẹ mình, lần đầu tiên trong bảy năm tôi thấy anh không né tránh. “Mẹ xin lỗi bác đi. Hoặc con đưa Vy với Sóc về ngoại ở. Con nói thật.”

Bà Diệp há miệng, nhìn con trai như nhìn một người xa lạ. Tôi thấy bàn tay bà run lên trên đầu gối. Bà nhìn sang mẹ tôi, nhìn rất lâu. Một người đàn bà sáu mươi tuổi, cả đời quen sai bảo người khác, đang nghẹn lời trước người mà bà luôn xem là thấp hơn mình.

“Chị…” Giọng bà khản đặc, gần như không thành tiếng. “Chị xin lỗi bà. Chị sai rồi.”

Mẹ tôi không gật, cũng không lắc đầu. Mẹ chỉ nhìn bà, rồi khẽ nói.

“Em nhận lời xin lỗi của chị. Nhưng em nói thật lòng, chuyện này em không quên được. Em chỉ mong từ nay chị đừng nói với cháu Sóc là bà ngoại nó ăn t:rộm. Nó nhỏ, nó nghe là nhớ.”

“Chị không nói. Chị… chị sẽ không nói.” Bà Diệp gục mặt xuống hai bàn tay, vai rung lên từng hồi.

Tôi cúi xuống đón Sóc từ tay mẹ, ôm con vào lòng. Tay tôi cũng đang run, nhưng không phải vì tức nữa. Nhẹ, và mỏi.

Anh Quân ngồi xuống cạnh mẹ anh, lần đầu tiên sau nhiều năm đặt tay lên vai bà. “Mẹ còn nợ ai thêm không? Chị Hoa là ai, ở đâu? Con với Vy sẽ tìm cách. Mẹ nói hết đi, đừng giấu nữa.”

“Không còn,” bà Diệp lắc đầu trong nước mắt. “Chỉ chị Hoa thôi. Hai trăm triệu. Mẹ trả lãi được hai tháng nữa. Mẹ… mẹ sẽ bán cái…” Bà dừng lại, môi mím chặt như vừa nói hớ.

Tôi nhìn bà. Bà tránh ánh mắt tôi.

Lúc ấy tôi nhớ ra một chuyện. Ngăn tủ cuối cùng bà lục tung trong phòng tôi, không phải ngăn quần áo. Đó là ngăn có khóa, nơi tôi cất hộp hồ sơ của cả nhà. Giấy tờ xe, sổ bảo hiểm, giấy khai sinh của Sóc, và cuốn sổ đỏ căn nhà này, đứng tên vợ chồng tôi.

Bà không tìm được hộp hồ sơ vì ngăn đó khóa, chìa khóa nằm trong túi quần tôi từ sáng.

Tôi chưa kịp nghĩ thêm thì điện thoại bà Diệp để trên bàn trà sáng lên. Bà vội đưa tay chụp lấy, nhưng ngón tay run, màn hình trượt khỏi lòng bàn tay, rơi xuống sàn, nằm ngửa giữa tầm mắt của cả nhà.

Một tin nhắn mới hiện ra, chữ to rõ ràng:

“Chị Diệp, tiền nhẫn mới đủ lãi tháng này. Gốc hai trăm triệu thứ Hai chị mang tới. Chị hứa đưa sổ đỏ nhà thằng Quân làm tin, tôi đợi. Không có là tôi tới tận cửa nói chuyện với con dâu chị.”

Tôi ngẩng lên. Bà Diệp ngồi bất động, mặt trắng bệch, hai mắt mở to nhìn tôi như người vừa bị tước mất chỗ dựa cuối cùng.

Anh Quân cúi xuống nhặt điện thoại, đọc dòng tin nhắn, rồi từ từ ngẩng đầu.

“Mẹ,” giọng anh lạc đi, “sổ đỏ nhà mình là của vợ chồng con. Mẹ hứa đưa nó cho ai?”

Bà Diệp không trả lời. Bà ngồi bất động, mắt dán vào chiếc điện thoại nằm ngửa dưới chân anh Quân, như thể nó vừa lột trần bà trước mặt cả nhà.

“Mẹ,” anh Quân hỏi lại, giọng khản đặc. “Mẹ hứa đưa sổ đỏ cho ai?”

“Chị Hoa…” Bà nói như nuốt từng chữ. “Chị ấy đòi có thứ gì làm tin. Mẹ bảo nhà con có sổ đỏ. Mẹ hứa thứ Hai mang tới.”

“Mẹ lấy ở đâu?”

Bà Diệp cúi gằm. “Mẹ định lấy ra mấy hôm, xoay được tiền rồi mẹ trả lại chỗ cũ. Không ai biết.”

Tôi nghe mà lạnh sống lưng. Ngăn tủ khóa, hộp hồ sơ, đống quần áo bị hất tung. Mọi mảnh ghép khớp vào nhau.

“Vậy là mẹ đổ cho mẹ con để có cớ lục phòng con,” tôi nói chậm rãi. “Lục xong, ai hỏi thì mẹ bảo đang tìm nhẫn. Đúng không mẹ?”

Bà gật, rất khẽ. Anh Quân nhắm mắt, hai tay siết chặt đầu gối.

“Mẹ biết mất sổ đỏ là mất nhà không?” Giọng anh run lên. “Căn nhà này vợ chồng con trả góp sáu năm. Mẹ định đem nó ra làm tin cho người ta lấy lãi mười phần trăm một tháng?”

“Mẹ tưởng xoay được…”

“Mẹ tưởng!” Anh Quân bật dậy rồi lại ngồi sụp xuống, như người hết sức. “Mẹ tưởng bao nhiêu lần rồi?”

Mẹ tôi ngồi lặng suốt từ nãy, giờ mới lên tiếng, rất nhẹ. “Chị Diệp, người ta l:ừa mình một lần là đủ rồi. Đừng để mình tự l:ừa mình thêm lần nữa.”

Bà Diệp ngẩng lên nhìn mẹ tôi, môi run bần bật, không nói được câu nào.

Tôi hít sâu. Nỗi giận trong tôi vẫn còn, nhưng đầu óc tôi đã lạnh xuống. Nhà này sắp có người đến tận cửa đòi sổ đỏ. Không phải lúc để khóc.

“Mẹ,” tôi hỏi, “hồi đó mẹ nộp phí mở khóa cho cô Hạnh bằng cách nào? Đưa tiền mặt hay chuyển khoản?”

“Chuyển khoản. Cô Hạnh gửi số tài khoản, mẹ nhờ thằng con bà Sáu ngoài tiệm điện thoại chuyển hộ.”

“Mẹ mở lịch sử chuyển khoản cho con xem.”

Bà run run nhặt điện thoại từ tay anh Quân, bấm một lúc mới mở được. Tôi cầm lấy. Ba tháng liền, các khoản chuyển nhỏ lẻ vào một tài khoản, rồi khoản cuối cùng, hai trăm triệu, ghi nội dung “phí mở khóa quỹ”. Tôi phóng to số tài khoản, chụp màn hình. Sau đó tôi mở lại tin nhắn chị Hoa vừa gửi, kéo lên trên, tìm tin nhắn cũ chị gửi mỗi tháng để bà Diệp chuyển lãi.

Tôi đặt hai màn hình cạnh nhau.

Cùng một dãy số. Cùng một ngân hàng. Cùng tên chủ tài khoản: TRẦN THỊ HOA.

Tôi đọc to lên, từng con số một.

Anh Quân đứng phắt dậy. Mẹ tôi chồm người nhìn. Bà Diệp há hốc miệng, mặt từ xám chuyển sang trắng bệch.

“Không… không phải…” Bà lắp bắp. “Cô Hạnh nói tài khoản của người quản lý quỹ… mẹ có nhìn tên đâu…”

“Cô Hạnh nào cũng chuyển vào tài khoản chị Hoa,” tôi nói. “Chị Hoa lại là người cho mẹ v:ay đúng hai trăm triệu để mẹ nộp vào đó. Tiền ra khỏi tay chị ấy, đi một vòng, rồi về lại tay chị ấy. Còn mẹ thì ngồi đây trả lãi mười phần trăm một tháng cho chính khoản tiền đó.”

Bà Diệp ôm ngực, thở không ra hơi. Tôi hiểu bà đang nghĩ gì. Người bà vẫn tưởng là chỗ dựa cuối cùng hóa ra là kẻ dựng cái bẫy.

“Cô Hạnh không có thật,” mẹ tôi khẽ nói. “Chị áo xanh dưới gốc bàng hôm đó cũng không phải đưa tiền chuộc nhẫn cho ai khác. Chị ấy đếm tiền của chính mình.”

“Mẹ ơi,” anh Quân nói, giọng đã bình tĩnh lại, một sự bình tĩnh khiến tôi nhìn anh khác đi. “Giờ mẹ chọn. Mẹ tiếp tục giấu, hoặc mẹ đi với tụi con ra công an phường. Con không ép mẹ. Nhưng thứ Hai chị Hoa đến, mẹ định đối mặt một mình sao?”

Bà Diệp nhìn quanh. Nhìn con trai, nhìn tôi, nhìn mẹ tôi đang bế Sóc trong lòng. Rất lâu sau bà mới nói, giọng nhỏ như hơi thở.

“Mẹ sợ mất mặt.”

“Mất mặt hay mất nhà, mẹ?” tôi hỏi.

Bà không đáp. Bà đứng dậy, bám vào thành ghế, run rẩy tìm chiếc túi xách trên bàn.

“Đi đi,” bà nói. “Đi trước khi mẹ đổi ý.”

Chiều hôm đó, bốn người lớn và một đứa nhỏ ngồi chen chúc trong phòng tiếp dân của công an phường. Mẹ tôi quyết định không về quê hôm nay. Bà gọi cho hàng xóm dưới quê nhờ trông giùm con gà con chó, rồi nói với tôi một câu mà tôi nhớ mãi.

“Mẹ ở lại. Mẹ đứng gần gốc bàng hôm đó, mẹ nhìn thấy. Mẹ phải nói.”

Anh công an trực ban, độ ba mươi lăm tuổi, vẻ mặt điềm đạm, nghe bà Diệp kể từ đầu đến cuối mà không ngắt lời. Mẹ tôi kể về gốc bàng, chiếc túi vải đỏ, người đàn bà áo xanh và chiếc phong bì. Tôi nộp bản chụp lịch sử chuyển khoản, tin nhắn của chị Hoa, và đoạn ghi hình camera hôm qua.

Anh gật đầu, ghi chép cẩn thận rồi ngẩng lên. “Mấy tháng nay đã có vài người trong khu tập thể đó đến hỏi về một nhóm đầu tư tương tự. Chưa ai có bằng chứng rõ như chị. Còn khoản lãi mười phần trăm một tháng, vượt xa mức pháp luật cho phép, thỏa thuận như vậy không có hiệu lực.”

Bà Diệp nghe, hai bàn tay vặn chặt vào nhau.

“Chị nghe tôi dặn,” anh nói. “Thứ Hai chị Hoa đến, chị cứ tiếp bình thường. Không đưa bất kỳ giấy tờ nào, không hứa gì thêm. Anh em chúng tôi sẽ có mặt gần đó.”

Tôi nắm tay bà Diệp suốt lúc ra về. Bàn tay bà lạnh ngắt. Đến cổng, bà bỗng thì thào.

“Vy… mẹ làm con khổ rồi.”

“Mẹ nói với mẹ con đi,” tôi đáp. “Người mẹ cần xin lỗi nhất không phải con.”

Sáng thứ Hai, mười giờ kém mười lăm, nhà tôi yên ắng đến mức nghe rõ tiếng chổi quét sân nhà hàng xóm. Sóc được gửi sang nhà cô giáo từ sớm. Hai anh công an mặc thường phục ngồi lặng lẽ trong bếp, qua cánh cửa khép hờ có thể nghe rõ mọi câu nói ngoài phòng khách. Điện thoại của tôi đặt trên kệ, bật ghi âm.

Mười giờ, chuông cổng reo.

Chị Hoa bước vào, áo xanh, tóc uốn gọn, túi xách da to bản đeo lủng lẳng trên vai. Chị tươi cười như đi thăm họ hàng. Đi sau chị là một thanh niên cao to, đội mũ lưỡi trai, không nói tiếng nào.

“Chị Diệp ơi!” Chị cất giọng ngọt như mía lùi. “Em đến đúng hẹn đây. Ôi, nhà đông vui thế, cả vợ chồng thằng Quân, cả bà thông gia nữa!”

Mẹ tôi ngồi ở góc ghế, tay đặt ngay ngắn trên đầu gối, không nói một lời. Chị Hoa liếc mẹ tôi một cái rất nhanh rồi quay đi, như không có ai.

“Chị Diệp, của em đâu?” Chị ngồi xuống, đặt túi lên đùi. “Gốc hai trăm triệu. Nhà chị đưa được hay em phải mang sổ đỏ về giữ giúp?”

Bà Diệp ngồi cứng đờ. Tôi thấy bàn tay bà run lên, nhưng bà vẫn ngẩng đầu, và giọng bà khàn nhưng không vỡ.

“Tôi chưa có tiền. Sổ đỏ nhà con tôi, tôi không lấy được.”

Nụ cười trên mặt chị Hoa tắt đi. “Chị nói gì? Chị hứa với em rồi mà.”

“Chị Hoa,” tôi lên tiếng, giọng bình tĩnh nhất mà tôi có thể. “Em là Vy, con dâu bác Diệp. Chị nói chị cho bác v:ay hai trăm triệu. Em xin xem hợp đồng v:ay.”

“Hợp đồng gì! Người nhà với nhau, cho v:ay tình nghĩa, ghi giấy tờ làm gì cho mất lòng nhau.” Chị Hoa cười nhạt. “Lãi mười phần trăm là chính chị Diệp tự nguyện chuyển mỗi tháng. Em có tin nhắn đây.”

“Dạ,” tôi gật đầu. “Em cũng có tin nhắn đây. Còn có cái này nữa.” Tôi đặt điện thoại xuống bàn trà, màn hình mở hai tấm ảnh chụp cạnh nhau. “Chị cho em hỏi, số tài khoản này là của ai?”

Chị Hoa liếc xuống màn hình. Tôi chưa từng thấy một người đổi sắc mặt chậm mà rõ ràng đến thế, như một bức tranh bị tạt nước, màu loang dần từ trán xuống cằm.

“Số… số tài khoản nào? Chị đâu có biết…”

“Tài khoản nhận lãi hàng tháng của chị. Và cũng là tài khoản nhận hai trăm triệu ‘phí mở khóa quỹ’ của cô Hạnh.” Tôi dừng một nhịp. “Chủ tài khoản tên Trần Thị Hoa.”

Căn phòng lặng đi. Chiếc quạt trần kêu rè rè. Gã thanh niên đứng sau lưng chị Hoa khẽ dịch chân.

“Em nhờ người quen đứng tên hộ!” Chị Hoa đột ngột cao giọng. “Chị có biết cô Hạnh nào đâu! Chị chỉ cho v:ay thôi! Các người định vu oan cho tôi?”

“Vu oan,” bà Diệp bỗng lặp lại, rất khẽ.

Mọi người quay sang bà. Bà Diệp đứng dậy, bàn tay vẫn run, nhưng ánh mắt đang nhìn thẳng vào chị Hoa không còn là ánh mắt của người bị dồn vào chân tường.

“Cô Hạnh gọi cho tôi bao nhiêu lần, tôi nhớ giọng cô ta rõ lắm,” bà nói chậm rãi. “Cô ta hay gọi tôi là ‘chị Diệp ơi, để em xoay cho chị’. Hôm nay vừa vào cổng, cô cũng nói đúng câu đó. ‘Chị Diệp ơi.’ Cô đổi giọng cho trẻ ra, cho ngọt vào. Nhưng cách cô kéo dài chữ ‘ơi’, tôi nghe một lần là nhớ.”

Chị Hoa há miệng. Lần đầu tiên chị không nói được lời nào.

“Cô Hạnh là cô.” Bà Diệp nghẹn lại. “Cô l:ừa tôi một trăm năm mươi triệu tiết kiệm. Cô còn cho tôi v:ay hai trăm triệu để tôi tự nộp lại cho cô. Rồi cô đến tận nhà tôi đòi sổ đỏ nhà con tôi.”

“Bà… bà nói bậy!” Chị Hoa bật dậy, tay giật mạnh quai túi. “Bà tự nguyện! Bà tự chuyển tiền, tôi ép bà à?”

Cánh cửa bếp mở ra. Hai anh công an bước ra phòng khách, giọng điềm tĩnh.

“Chị Hoa, mời chị và anh đây theo chúng tôi về trụ sở làm việc.”

Gã thanh niên lùi nửa bước về phía cửa, bị người còn lại chặn ngang. Chị Hoa đứng sững, túi xách tuột khỏi vai rơi xuống nền gạch, xấp tiền mặt và một chiếc điện thoại thứ hai lăn ra ngoài. Anh công an cúi nhặt, đọc lướt màn hình, rồi ngẩng lên nhìn chị.

“Chiếc điện thoại này có nhiều tin nhắn với nhiều người trong khu tập thể,” anh nói. “Chúng tôi sẽ cần chị giải thích.”

Chị Hoa quay sang bà Diệp, hai mắt đỏ ngầu, môi run lên vì giận dữ lẫn sợ hãi. “Bà hại tôi! Bà hại cả nhà tôi!”

“Tôi hại cô?” Bà Diệp nhìn chị, và nụ cười trên môi bà là thứ tôi chưa từng thấy ở bà, mệt mỏi và cay đắng. “Tôi mất hai trăm triệu tiền v:ay, một trăm năm mươi triệu tiền tiết kiệm, cả chiếc nhẫn ông nhà tôi để lại. Cô nói xem, ai hại ai?”

Họ đưa chị Hoa và gã thanh niên đi. Cánh cổng sắt khép lại. Tiếng bước chân xa dần, rồi tiếng xe nổ máy.

Căn nhà bỗng rộng thênh thang.

Bà Diệp ngồi xuống, ngồi rất lâu không nói gì. Rồi bà quay sang mẹ tôi, chậm rãi, như cái cổ già nua đang phải gồng lên.

“Chị Lành.”

Lần đầu tiên bà gọi mẹ tôi bằng tên. Mẹ tôi ngẩng lên.

“Chị xin lỗi em,” bà Diệp nói. “Lần trước chị xin lỗi vì anh Quân bắt chị phải nói. Lần này chị xin vì chính chị thấy mình sai. Em ở nhà chị ba ngày, ngủ dưới sàn nhà, rửa từng cái bát, mà chị còn không mời nổi em một đũa cơm. Chị còn gọi em là kẻ t:rộm. Mà người đứng trước mặt em là kẻ l:ừa đảo thật sự, chị lại tin nó hơn tin em.”

Mẹ tôi không khóc. Mẹ nhìn bà một lúc lâu, rồi đưa bàn tay chai sạn nắm lấy bàn tay bà.

“Em biết chị sợ,” mẹ nói. “Lúc người ta sợ thì nói lời độc ác với người yếu hơn mình. Chuyện đó em thấy nhiều rồi. Chị đừng giấu thêm gì nữa. Có gì khó thì nói với con cháu.”

Bà Diệp òa khóc, gục xuống vai mẹ tôi, bờ vai gầy của bà run lên bần bật. Anh Quân đứng lặng nhìn, rồi quay đi lau mắt. Tôi cũng không giữ nổi nước mắt.

Hậu quả đến chậm hơn tôi tưởng, và cũng ít trọn vẹn hơn.

Trong tháng đó, thêm sáu người nữa trong khu tập thể đến tố giác, người mất hai chục triệu, người mất cả sổ tiết kiệm dưỡng già. Cơ quan chức năng vào cuộc. Tài khoản của chị Hoa bị phong tỏa để xác minh. Anh công an nói với bà Diệp rằng số tiền có thể thu hồi được một phần, nhưng phải chờ, và không ai dám hứa trước con số nào. Khoản hai trăm triệu “v:ay” bà Diệp được dặn tuyệt đối không chuyển thêm một đồng, mọi chuyện chờ kết luận.

Bà Diệp nghe mà lặng đi. Một trăm năm mươi triệu tiết kiệm cả đời, có thể sẽ không bao giờ về lại.

Tối hôm đó, bà gọi anh Quân và tôi ngồi xuống. Lần đầu tiên bà tự đặt chiếc sổ tiết kiệm nhỏ còn lại lên bàn, cùng một xấp giấy tờ mà bà vẫn giấu trong tủ.

“Từ nay mấy thứ này hai đứa giữ,” bà nói. “Mẹ già rồi, mẹ ham vui, ham lãi, ham được người ta khen khôn khéo. Có gì mẹ hỏi các con trước.”

Tôi nhìn anh Quân. Anh nhìn tôi.

“Em xin lỗi vì lâu nay anh không đứng ra,” anh nói khẽ. “Mẹ tiêu gì, vay gì, em phải biết. Em đừng một mình cắn răng chịu nữa.”

“Em không cần anh xin lỗi cho xong chuyện,” tôi đáp. “Em cần anh đứng cạnh em như hôm thứ Hai.”

Anh gật, nắm tay tôi. Đó là cái nắm tay không còn né tránh.

Ba tháng sau, đầu Đông, tôi và anh Quân ra bến xe đón mẹ tôi lên. Lần này không chỉ có chúng tôi. Bà Diệp mặc chiếc áo len màu be, đứng chờ ở cổng bến, hai tay xách một túi nilon đựng quả na mà bà dậy sớm ra chợ chọn.

“Chị Lành!” Thấy mẹ tôi bước xuống, bà vẫy tay thật to. “Để chị xách giùm bao gạo.”

Mẹ tôi cười, nụ cười hiền hòa mà tôi hay thấy ở quê. Hai bà thông gia, một người gầy, một người đẫy đà, sánh vai nhau đi ra khỏi bến xe, vừa đi vừa nói chuyện mùa màng, chuyện chợ búa, chuyện con cháu.

Chiều hôm đó, tôi đang rửa rau trong bếp thì bà Diệp bước vào, tay cầm một chiếc hộp nhung nhỏ màu đỏ sẫm.

“Vy, con xem.”

Bà mở nắp. Bên trong là chiếc nhẫn hai chỉ đã được đánh bóng, nằm gọn trong lớp vải mịn.

“Chủ tiệm vàng đầu ngõ chưa nấu chảy,” bà nói, giọng hơi run. “Ổng bảo bà bán mà mặt như người đi đưa đám, ổng thấy lạ nên cứ để đó. Mẹ chuộc lại bằng tiền mẹ để dành từ mấy hôm nay bán rau trước cổng chợ.” Bà dừng lại, chạm nhẹ vào mép hộp. “Mẹ không đeo nó đâu. Mẹ để trên bàn thờ ông. Mỗi lần nhìn thấy, mẹ nhớ mình đã suýt làm gì.”

Tôi lau tay vào tạp dề, bước lại gần bà, không nói gì, chỉ nhẹ nhàng khép nắp hộp. Có những chuyện không cần nói thêm.

Bữa cơm chiều hôm đó, bà Diệp tự tay dọn mâm. Lần đầu tiên sau bảy năm, bà đặt ba cái ghế sát nhau thay vì để mẹ tôi ngồi một mình ở góc bàn. Sóc nhảy tót lên ghế giữa, hai tay ôm chặt bát cơm, mắt sáng rỡ nhìn hai bà.

“Bà nội, bà ngoại, ăn cá đi ạ!”

Bà Diệp gắp miếng cá chiên vàng ruộm, đặt vào bát mẹ tôi trước. “Chị Lành ăn đi. Chị gầy quá.”

Mẹ tôi gắp lại cho bà miếng thịt kho. “Chị cũng ăn.”

Tôi ngồi đối diện, nhìn hai người phụ nữ đã từng đứng hai đầu của một cuộc đối đầu, giờ cùng cúi đầu gắp thức ăn cho nhau. Ngoài kia trời đã tối, nhưng trong gian bếp nhỏ, ánh đèn vàng ấm áp phủ lên mâm cơm, lên đôi bàn tay chai sạn của mẹ tôi, lên mái tóc bạc của bà Diệp, và lên đôi má phúng phính của Sóc đang nhai nhồm nhoàm miếng cá.

Anh Quân khẽ đặt tay lên tay tôi dưới gầm bàn. Tôi quay sang nhìn anh và mỉm cười.