(Tiếp theo phần 1)

Tiếng mưa trên mái tôn bỗng nghe rõ lạ thường. Bác Hùng đứng chắn giữa cổng, nước mưa chảy dọc thái dương mà bác không buồn lau.

“Di chúc? Bố tôi có để lại di chúc đâu?”

“Có. Ông cụ lập tại văn phòng của tôi ba năm trước, lúc còn khỏe.” Chú Khải nói chậm, từng chữ rất rõ. “Ông dặn tôi chỉ được công bố đúng ngày giỗ ba năm, trước mặt đủ họ hàng hai bên. Hôm nay chính là ngày đó. Tôi đến để làm đúng lời ông.”

Sau lưng bác Hùng, bác Lan đã chạy ra. Tóc bác dính bết vào trán, mặt đỏ gay.

“Di chúc gì mà di chúc! Ông cụ m:ất đi chẳng để lại gì, cả họ biết rõ! Anh đừng nghe người lạ nói bậy!”

Chú Khải liếc bác một cái, rồi cúi xuống nhìn tôi. Ánh mắt chú dừng ở bên má sưng vù của tôi.

“Mặt cháu bị sao thế này?”

Tôi cắn môi, không dám trả lời. Bác Lan nhanh miệng:

“Con bé ăn trộm đồ cúng, tôi dạy nó. Nhà tôi, tôi có quyền dạy con cháu.”

“Dạy bằng cách t:át, rồi ném ảnh mẹ nó ra sân, đuổi nó giữa trời mưa?” Chú Khải hỏi, giọng không to nhưng lạnh. “Tôi đứng ở đầu ngõ, nhìn thấy hết.”

Hàng xóm đã ra đứng ở cửa. Họ hàng trong nhà cũng kéo ra hiên, người cầm ô, người đứng dưới mái. Bác Lan đảo mắt nhìn quanh, rồi bất ngờ vươn tay giật phong bì trong tay chú Khải.

“Đưa đây! Giấy tờ của nhà này, người ngoài không được cầm!”

Chú Khải kịp rụt tay lại. Bác Lan quay sang tôi, mắt sáng lên. Chiếc phong bì chú vừa đưa cho tôi lúc nãy vẫn nằm trong tay tôi, ép sát vào khung ảnh của mẹ.

“Đưa cho bác. Mày biết gì mà cầm.”

Tôi lùi một bước. Chân tôi run, nhưng trong đầu tôi chỉ còn câu mẹ dặn.

“Mẹ cháu dặn không được đưa cho bác.”

Giọng tôi nhỏ xíu mà cả sân nghe rõ. Bác Lan đứng sững, môi trắng bệch.

“Mày… mày nói cái gì?”

“Lan! Thôi đi!” Bác Hùng gắt lên. Đó là lần đầu tiên tôi nghe bác nói to trong cái nhà này.

Chú Khải đặt tay lên vai tôi.

“Chúng ta vào nhà. Chú sẽ đọc di chúc ngay tại gian thờ, trước mặt mọi người. Cháu có muốn vào cùng chú không?”

Tôi gật đầu.

Gian nhà vẫn còn nguyên cảnh hỗn loạn lúc nãy. Mâm cơm đổ lềnh khênh, bát đĩa vỡ vương vãi, nước canh đã nguội trên nền gạch. Tôi bước qua đống đổ vỡ, đi thẳng tới bàn thờ. Tôi lau khung ảnh mẹ bằng vạt áo ướt, nhặt từng mảnh kính vỡ ra khỏi mép khung, rồi đặt ảnh lên bàn, ngay cạnh di ảnh ông nội. Không ai ngăn tôi. Bác Lan há miệng định nói gì đó, nhưng bác Hùng đã đứng ngay sau lưng tôi, lặng lẽ cúi xuống nhặt mảnh kính.

Họ hàng ngồi xuống chiếu. Chú Khải mở cặp, lấy ra một tập giấy có dấu đỏ.

“Tôi là Khải, công chứng viên. Di chúc của ông Đặng Văn Tấn, lập ngày mười hai tháng ba, có công chứng và có người làm chứng. Xin phép đọc nguyên văn.”

Cả gian nhà im phăng phắc.

Chú đọc rất chậm. Mảnh vườn sáu trăm mét vuông ở mặt đường làng An Th. được chia làm hai, một nửa cho con trưởng là Hùng, một nửa cho con thứ là Quân, bố tôi. Đến đây bác Lan thở ra một tiếng nhẹ nhõm, vì chuyện đó cả nhà ai cũng biết. Nhưng chú Khải đọc tiếp:

“Vì Quân đã m:ất khi con gái nó còn nhỏ, phần đất của Quân thuộc về cháu Đặng Thị Thảo, con gái Quân.”

Có tiếng xì xào nổi lên. Bác Lan bật dậy.

“Vô lý! Phần của chú Quân thì chú ấy m:ất, vợ chú ấy cũng m:ất, ai cho con bé này…”

“Chị ngồi xuống nghe hết đã.” Chú Khải không ngẩng lên. “Còn nữa. Ông cụ để lại một sổ tiết kiệm ba trăm triệu, ghi rõ: Để cho con dâu út Hà, vì những tháng cuối đời ta nằm viện, chỉ có nó ở bên chăm sóc. Nay chị Hà không còn, khoản này thuộc về cháu Thảo, do tôi giữ đến khi cháu đủ mười tám tuổi, chỉ dùng cho việc học hành và nuôi dưỡng cháu.”

Tôi ngồi chết lặng. Tôi nhớ những ngày mẹ đạp xe ra bệnh viện huyện từ sáng sớm, về nhà muộn, người nồng mùi thuốc. Tôi chưa từng nghĩ mẹ làm vậy để được gì.

Bác Lan cười khan, tiếng cười the thé.

“Giả! Tờ giấy này giả! Ông cụ đời nào chia đất cho cái đứa…” Bác nghẹn lại, rồi quay sang bác Hùng. “Anh nói gì đi chứ! Anh để người ngoài vào nhà đọc linh tinh à?”

Bác Hùng không trả lời. Bác nhìn chăm chăm xuống tờ giấy trên tay chú Khải. Bàn tay cầm mảnh kính của bác vẫn run.

Chú Khải đặt tờ thứ nhất xuống, lấy tờ thứ hai.

“Còn một điều khoản cuối. Ông cụ dặn tôi đọc thật kỹ, thật rõ.”

Chú hắng giọng:

“Hùng có trách nhiệm cho cháu Thảo một chỗ ăn ở trong ngôi nhà này cho đến khi cháu đủ mười tám tuổi, đối xử với cháu như con ruột. Nếu cháu bị đuổi khỏi nhà hoặc bị đối xử tệ bạc, toàn bộ phần đất của Hùng sẽ chuyển sang cho cháu Thảo.”

Không ai nói gì. Tôi nghe rõ cả tiếng nước mưa nhỏ giọt từ vạt áo mình xuống nền gạch.

Một bà cô ngồi cuối chiếu, bà Tư, em gái ruột của ông nội, khẽ lẩm bẩm:

“Ông anh tôi lúc nào cũng lo xa. Vậy là ông ấy biết trước hết rồi.”

Bác Lan đứng bật dậy lần nữa, giọng đã lạc đi.

“Không thể nào. Nếu có di chúc thì sao bao năm nay không ai nói? Chắc ông cụ làm lúc lẫn rồi! Cái này không có giá trị!”

“Có công chứng, có người làm chứng, có cả giấy khám sức khỏe của bệnh viện huyện cùng ngày.” Chú Khải đáp ngay, rồi lục trong cặp. “Còn chuyện vì sao nhà này không ai biết, tôi xin phép trả lời bằng cái này.”

Chú rút ra một tờ giấy mỏng, nhàu nhĩ. Chú giơ lên cho mọi người thấy.

“Đây là giấy báo phát bưu phẩm bảo đảm. Ba năm trước, theo đúng ý ông cụ, văn phòng tôi gửi một bản sao di chúc về địa chỉ nhà này, người nhận ký tên rõ ràng. Mời anh Hùng xem chữ ký người nhận.”

Bác Hùng cầm tờ giấy. Tôi thấy mắt bác di chuyển chậm rãi, rồi dừng lại. Bác ngẩng lên nhìn vợ.

“Nguyễn Thị Lan. Là chữ ký của cô.”

“Em… em tưởng là thư quảng cáo…” Bác Lan lắp bắp. “Em có nhớ đâu…”

Tôi đứng dậy. Tay tôi vẫn ôm chặt phong bì của mẹ, nhưng lần này giọng tôi không run nữa.

“Bác Lan, tuần sau đám tang mẹ cháu, cháu thấy bác đốt giấy trong bếp lò sau nhà. Có một tờ cháu thấy rõ góc giấy có con dấu đỏ. Bác bảo cháu quay đi chỗ khác.”

“Con ranh này nói bậy!” Bác Lan rít lên, lao về phía tôi.

Bác Hùng chặn ngang. Nhưng người lên tiếng tiếp theo không phải bác.

“Mẹ, con cũng thấy.”

Anh Tú đứng ở cửa phòng trong. Mặt anh tái nhợt, hai tay nắm chặt gấu áo.

“Mẹ bảo con đừng nói với ai. Mẹ nói đó là giấy cũ của ông. Nhưng hôm đó mẹ đốt cả một xấp.”

Bác Lan quay phắt lại, nhìn con trai như nhìn người lạ.

“Tú! Mày…”

“Con xin lỗi mẹ. Nhưng con không muốn thấy em Thảo bị đuổi nữa.”

Gian nhà như vỡ ra. Họ hàng bắt đầu xì xào, người lắc đầu, người thở dài. Bác Lan đứng giữa nhà, môi mấp máy mà không nói được câu nào. Tôi nhìn bác, bỗng thấy bác nhỏ bé hẳn đi so với lúc nãy, khi bác còn túm tóc tôi lôi giữa mâm cơm.

Chú Khải đợi cho cả nhà lắng xuống, rồi nhẹ nhàng quay sang tôi.

“Thảo, phong bì trong tay cháu là của mẹ cháu. Cháu muốn chú đọc hộ, hay cháu tự đọc?”

“Dạ, cháu tự đọc ạ.”

Tôi mở phong bì ngay trước bàn thờ, trước mặt ảnh mẹ. Nét chữ nghiêng nghiêng quen thuộc của mẹ làm mắt tôi nhòe đi. Tôi đọc nhỏ, rồi đọc to hơn để mọi người nghe được:

“Thảo con, nếu con đọc được thư này thì mẹ đã không còn ở bên con nữa. Mẹ xin lỗi con. Mẹ không để lại cho con nhiều, nhưng mẹ đã nhờ chú Khải giữ giúp những thứ ông nội dành cho con. Chiếc chìa khóa mẹ đưa là của một cái hộp gỗ gửi ở chỗ chú Khải, trong đó có giấy tờ và sổ ghi chép mẹ lưu lại mấy năm qua. Con đừng đưa chìa khóa cho bác Lan. Mẹ đã tìm cách nói chuyện với bác Hùng nhiều lần nhưng đều không được. Bác Hùng là người hiền, chỉ yếu lòng thôi. Con hãy cho bác một cơ hội, nhưng đừng để ai coi thường con. Con của mẹ không phải đứa ăn nhờ ở đậu. Con là cháu của ông, là con của bố mẹ.”

Giọng tôi vỡ ra ở câu cuối. Tôi ôm ảnh mẹ vào ngực, nước mắt rơi xuống tấm kính còn dính vết bùn.

Bác Hùng đứng đó, bất động. Rồi bác bước tới, quỳ một gối xuống nền gạch ngay trước mặt tôi. Một người đàn ông bốn mươi lăm tuổi, quỳ giữa gian nhà đông họ hàng.

“Thảo, bác có lỗi với cháu. Bác thấy hết mà bác không dám lên tiếng. Bác hèn.”

Tôi nhìn bác, không biết nên nói gì. Cả mấy tháng ở nhà bác, tôi chưa từng nghe bác nói với tôi quá mười câu.

“Bác Hùng,” tôi nói, giọng khản đặc, “cháu chỉ hỏi bác một câu. Hôm nay bác có thấy bác gái t:át cháu không?”

Bác nhắm mắt lại.

“Bác thấy.”

“Vậy sao bác không nói gì?”

Bác không trả lời được. Cái im lặng của bác kéo dài đến mức có tiếng ai đó trong họ ho khẽ.

Rồi bác đứng dậy, quay sang bác Lan. Gương mặt bác lúc đó tôi chưa từng thấy bao giờ.

“Hai mươi năm nay tôi nhịn cô quá nhiều rồi. Cô đốt di chúc của bố, cô giấu tôi, cô đ:ánh con bé trước bàn thờ ông. Bây giờ cô xin lỗi Thảo, xin lỗi cả em dâu tôi.”

“Anh bắt tôi xin lỗi cái thứ ăn bám đó?” Bác Lan trợn mắt, giọng the thé. “Tôi nuôi nó bao lâu, cơm áo, điện nước, ai trả? Tôi không xin lỗi!”

“Cô nuôi nó bằng số tiền nào?” Bác Hùng gằn giọng. “Tháng nào mẹ nó cũng gửi tiền ăn về đây từ lúc còn sống. Tôi không biết thì thôi, giờ tôi biết rồi.”

Bác Lan sững người. Bà Tư thở dài, đứng dậy.

“Lan, nghe tôi một câu. Ông cụ để lại cho con bé cả chỗ ở lẫn miếng ăn. Cô làm vậy là cô tự đẩy phần đất của chồng cô sang tay con bé. Họ hàng ngồi đây đều chứng kiến.”

Một người khác phụ họa. Rồi thêm một người nữa. Bác Lan nhìn quanh, thấy toàn ánh mắt lảng đi hoặc lắc đầu. Cuối cùng bác nhìn sang chồng.

“Anh thật sự đứng về phía nó?”

“Tôi đứng về phía bố tôi, về phía em trai tôi.” Bác Hùng đáp. “Cô về nhà ngoại vài hôm đi. Để tôi suy nghĩ.”

Bác Lan đứng chết trân thêm vài giây. Rồi bác quay phắt đi, giật cái túi đựng giấy tờ trên tủ, lao vào buồng trong. Tiếng đồ đạc ném loạt soạt vang lên. Khi bác trở ra, tay xách một cái túi vải căng phồng.

“Tú, đi theo mẹ!”

Anh Tú đứng yên. Anh nhìn mẹ, rồi nhìn tôi.

“Con ở lại, mẹ.”

“Mày…”

“Con ở lại. Con xin lỗi em Thảo.” Anh quay sang tôi, mắt đỏ hoe. “Anh xin lỗi. Lúc nãy anh đứng đó mà không dám làm gì.”

Tôi không nói gì, chỉ gật đầu. Bác Lan nhìn con trai thêm một lần nữa, rồi ôm túi bước ra sân. Mưa vẫn rơi, nhưng đã nhỏ hạt hơn.

Khi bác đi qua tôi, bác dừng lại. Tôi tưởng bác sẽ lại quát, nhưng bác chỉ cúi xuống, thì thầm, đủ cho mình tôi nghe thấy:

“Đừng vội mừng. Mày tưởng chỉ có mình tao giấu mày à?”

Tôi ngước lên. Bác nhếch môi, ánh mắt đầy cay độc.

“Hỏi ông Hùng của mày xem, hôm mẹ mày xảy ra chuyện, mẹ mày vừa gọi cho ai trước lúc ra đường!”

Rồi bác bước thẳng ra cổng. Tôi quay sang nhìn bác Hùng. Mặt bác lúc đó không còn một giọt máu, như thể có ai vừa rút hết sức lực của bác. Bác đứng đó, tay buông thõng, mắt không dám nhìn tôi.

Chiều muộn, họ hàng ra về. Chú Khải dặn tôi sáng thứ hai sẽ đến lấy hộp gỗ, rồi dẫn tôi đi làm các thủ tục. Trước khi chú đi, bác Hùng lặng lẽ bê ra một nồi cơm còn ấm và đĩa cá kho. Bác tự tay múc cho tôi một bát đầy.

“Cháu ăn đi.”

Tôi nhìn bát cơm, nhớ cái đói quặn ruột lúc trưa.

“Bác ơi, cháu xin ăn một bát cơm được không ạ?”

Bác quay mặt đi, vai run lên.

“Ăn đi con. Từ nay muốn ăn bao nhiêu thì ăn.”

Tôi ăn từng miếng một. Cơm hơi nguội, cá hơi mặn. Anh Tú ngồi cạnh, lặng lẽ gắp thêm cho tôi một miếng giò, đúng cái đĩa lúc trưa tôi bị đ:ánh vì chạm vào. Tôi nhìn anh, bỗng không kìm được, khóc nấc lên.

Đêm đó trời tạnh. Tôi nằm trong căn buồng nhỏ sau bếp, ôm khung ảnh mẹ đã được bác Hùng thay lại tấm kính mới. Tôi chưa ngủ được thì nghe tiếng gõ cửa rất khẽ.

Bác Hùng đứng ngoài, trên tay cầm điện thoại. Màn hình sáng yếu ớt, soi rõ gương mặt hốc hác của bác.

“Thảo, bác có chuyện này phải nói với cháu.” Giọng bác khàn đặc. “Câu bác gái cháu nói lúc nãy, bác không biết nó đúng hay sai. Nhưng hôm mẹ cháu đi làm về rồi xảy ra chuyện, buổi sáng hôm đó bác có một tin nhắn thoại gửi đến máy. Bác thấy tên mẹ cháu, bác đã không dám mở.”

Bác đưa điện thoại về phía tôi. Trên màn hình là một dòng ghi âm bốn mươi bảy giây, tên người gửi: Hà, em dâu. Ngón tay bác đặt trên nút phát, run đến mức không bấm nổi.

“Bác nghe một mình thì không dám. Con ngồi nghe cùng bác nhé?”

Tôi gật đầu, rồi đưa tay đặt lên tay bác. Ngón tay bác lạnh ngắt. Tôi cùng bác bấm nút phát.

Căn buồng nhỏ sau bếp im đến mức tôi nghe rõ tiếng điện thoại rè đi một nhịp trước khi giọng mẹ cất lên. Tôi đã tưởng mình sẽ không bao giờ được nghe lại giọng ấy nữa.

“Anh Hùng, em Hà đây. Em gọi mà anh không bắt máy nên em nhắn lại. Em đang đứng ngoài cổng xưởng, sắp vào ca, nói nhanh anh nghe nhé.”

Mẹ thở ra một hơi. Phía sau có tiếng máy khâu chạy rì rì và tiếng ai đó gọi nhau í ới.

“Hôm qua em lên chỗ chú Khải, người công chứng. Chú ấy nói ba năm trước ông có lập di chúc, có gửi một bản sao về nhà anh, người nhận ký tên là chị Lan. Em có gọi hỏi chị Lan sáng nay. Chị bảo em đừng có mơ, bảo đất nhà chị em đừng có mó vào. Rồi chị cúp máy.”

Bác Hùng bật ra một tiếng nấc nghẹn. Bác ôm mặt, nhưng tay bác vẫn nắm điện thoại.

“Em không đòi gì cho em. Em chỉ muốn phần của anh Quân được phân minh để sau này Thảo có chỗ nương tựa. Em không muốn làm to chuyện, em muốn nói chuyện với anh trước, anh em với nhau. Chiều nay em tan ca sớm, em ghé nhà anh, anh ở nhà đợi em nhé. Anh là người hiền, em biết anh không có ý xấu. Nhưng anh Hùng, hiền không có nghĩa là im lặng khi người yếu bị bắt nạt. Em xin anh một điều thôi: nếu sau này có chuyện gì, anh đừng để con Thảo phải đói.”

Tin nhắn hết. Màn hình tối lại.

Tôi không khóc. Lạ thật, lúc đó tôi chỉ thấy trong lồng ngực mình đầy ắp, như vừa được ai ôm rất chặt.

“Bác…” Giọng tôi khản đi. “Hôm đó mẹ cháu gọi cho bác thật ạ?”

“Gọi.” Bác Hùng bỏ tay khỏi mặt. Hai mắt bác đỏ ngầu. “Sáng đó bác đang ở ngoài sân. Bác gái cháu cầm điện thoại bác, thấy tên mẹ cháu, bảo, em dâu gọi đòi tiền thôi, anh khỏi nghe, tối em nói chuyện. Bác tin. Bác tin lời vợ mà không tin nổi một cuộc gọi của em dâu mình.”

Bác nói đến đâu, giọng run đến đó.

“Chiều hôm ấy bác ngồi đợi. Đợi mãi mà không thấy mẹ cháu qua. Đến tối thì có người báo tin.”

Tôi nhớ ra rồi. Tối hôm đó cũng là tối tôi ngồi ở hiên nhà, đợi mẹ về ăn cơm.

“Bác Hùng.” Tôi gọi, rất khẽ. “Mẹ cháu bị tai nạn là tai nạn thật, chiếc xe tải đã được xử lý rồi. Bác không có lỗi chuyện đó. Nhưng bác có lỗi vì mẹ cháu xin bác một điều, mà bác không giữ.”

Bác cúi đầu rất thấp.

“Đúng. Bác có lỗi.”

“Bác nghe lại tin nhắn này nữa đi. Mỗi ngày một lần, để bác nhớ.”

Bác Hùng nhìn tôi như nhìn một người lạ. Rồi bác gật đầu, thật chậm.

Sáng thứ hai, bác Hùng xin nghỉ làm. Bác đưa tôi và anh Tú lên văn phòng chú Khải. Chú đã chờ sẵn, trên bàn đặt một chiếc hộp gỗ cũ có ổ khóa nhỏ.

“Mẹ cháu gửi nó ở đây từ tháng ba năm ngoái.” Chú Khải nói. “Chị ấy dặn, chỉ giao cho con gái chị, bằng chiếc chìa khóa chị đã đưa.”

Tôi cắm chìa vào ổ. Nó xoay một vòng, kêu lách cách.

Trong hộp có ba thứ. Thứ nhất là một bản sao di chúc có dấu công chứng. Thứ hai là một quyển sổ bìa nhựa đã sờn mép, chữ mẹ chi chít từng trang. Thứ ba là một phong bì nhỏ, ngoài bìa viết: Gửi anh Hùng.

Tôi mở quyển sổ. Mỗi trang là một tháng: ngày gửi tiền, số tiền, và dòng chữ nhỏ nghiêng nghiêng bên cạnh. Gửi chị Lan tiền ăn cho Thảo, ba triệu. Chị nhận, nhắn lại: ừ. Gửi chị Lan, ba triệu. Chị nhắn: đủ rồi, đừng gọi nhiều. Có những tháng mẹ ghi thêm: Thảo mặc áo cũ của anh Tú, chắc đồ chị không thích bỏ ra, không sao.

Mẹ tôi chưa bao giờ phàn nàn gì với tôi.

Giữa quyển sổ còn kẹp mấy tờ giấy chụp màn hình tin nhắn in ra, có cả dòng chữ bác Lan gửi cho mẹ tôi mấy tháng trước khi mẹ m:ất: “Đất nhà tao, cô đừng có mơ. Con cô sống nhờ nhà tao thì biết thân biết phận.”

Bác Hùng cầm tờ giấy lên, đọc đi đọc lại. Anh Tú đứng cạnh nhìn qua vai bố, môi mím chặt.

Đúng lúc đó, ngoài hành lang vang lên tiếng giày lộp cộp.

Cửa mở. Bác Lan bước vào, đi cùng một người đàn ông mập, mặt đỏ, áo sơ mi nhàu, cậu Sơn, em ruột bác. Phía sau còn một người đàn ông trẻ cầm cặp da, tự giới thiệu là luật sư do bác thuê.

“Chúng tôi đến để xem cái gọi là di chúc này.” Cậu Sơn nói ngay, giọng dằn từng tiếng. “Chị tôi nói có người cố tình làm giả giấy tờ để chiếm đất nhà họ Đặng. Ông cụ lúc cuối đời lẫn lộn, ký gì cũng không biết.”

Chú Khải không đứng dậy. Chú đặt từng tờ giấy lên bàn, chậm rãi.

“Bản gốc di chúc lưu tại văn phòng tôi, có đăng ký vào sổ công chứng, có băng ghi hình lúc ông cụ ký và đọc lại nội dung. Có giấy khám của bệnh viện huyện chứng nhận ông tỉnh táo cùng ngày. Còn đây là giấy báo phát bảo đảm có chữ ký của chị Lan.”

Vị luật sư đón lấy tờ giấy, đọc kỹ, rồi liếc sang bác Lan. Anh ta chỉnh lại gọng kính, giọng nhỏ hẳn đi:

“Chị Lan, các giấy tờ này đều có hiệu lực. Nếu chị muốn kiện, tôi nghĩ chúng ta cần xem xét lại.”

“Xem xét cái gì!” Bác Lan gắt, nhưng giọng đã hụt hơi. “Tôi không ký cái gì hết! Chữ ký đó là giả!”

“Mẹ.”

Anh Tú bước lên một bước. Mười ba tuổi, anh còn thấp hơn mẹ nửa cái đầu, nhưng lưng anh thẳng.

“Mẹ ký vào tờ đó hôm chú bưu tá đưa tới. Hôm đó con ở nhà. Con còn đưa mẹ cái bút.”

Bác Lan quay phắt lại nhìn con. Môi bác run lên.

“Tú, mày đứng về phía ai đấy?”

“Con đứng về phía sự thật, mẹ ạ. Sáng nay bố cho con xem tin nhắn của cô Hà. Mẹ đã nhắn cho cô ấy câu đó thật. Con cũng thấy mẹ đốt giấy trong bếp lò hôm sau đám tang cô.” Anh nuốt khan. “Mẹ đừng cãi nữa. Con mệt lắm rồi.”

Cậu Sơn sững người. Anh ta quay sang chị gái, nhìn bác một lúc rất lâu. Rồi anh ta chậm rãi lùi ra sau, thôi không nói gì nữa. Vị luật sư lặng lẽ đóng cặp.

“Tôi xin phép rút lại việc nhận ủy quyền.”

Anh ta đi ra, kéo theo cậu Sơn. Cửa khép lại. Trong phòng chỉ còn chú Khải, bác Hùng, bác Lan, anh Tú và tôi.

Bác Lan đứng giữa phòng. Cái dáng bác lúc đó làm tôi nhớ đến con mèo hàng xóm bị ướt mưa, vừa giận vừa sợ.

“Anh Hùng.” Bác nói, giọng khàn khàn. “Anh định để người ngoài chia nhà mình thật à? Hai mươi năm tôi hầu hạ bố mẹ anh, nuôi con cho anh, giờ anh bỏ tôi vì cái đứa này sao?”

Bác Hùng im lặng một lúc. Rồi bác lấy phong bì mẹ tôi gửi, mở ra, đưa cho bác Lan.

“Cô đọc đi. Đây là thư Hà gửi cho tôi.”

Bác Lan cầm lấy, môi mấp máy theo từng dòng. Tôi đứng cạnh nên thấy rõ. Nét chữ mẹ tôi viết cho bác Hùng ngắn thôi, chỉ có mấy dòng:

“Anh Hùng, nếu anh đọc thư này thì em đã không còn nữa. Em không trách ai. Em chỉ mong anh nhớ, trong cái nhà ấy Thảo là người duy nhất không có quyền lựa chọn. Anh làm ơn đừng để nó thiệt. Còn chị Lan, em tin chị cũng không phải người xấu hoàn toàn, chỉ là chị sợ. Anh nói với chị giúp em, ở đời không ai lấy được thứ không thuộc về mình mà không phải trả giá.”

Bác Lan đọc xong, tay buông thõng, tờ giấy rơi xuống nền gạch. Bác đứng trân trân rất lâu. Rồi bác bật ra một tiếng cười khẽ, khan, nghe còn đau hơn tiếng khóc.

“Nó tin tôi không phải người xấu hoàn toàn…” Bác lẩm bẩm. “Nó tin vậy mà tôi…”

“Cô thừa nhận đi.” Bác Hùng nói, giọng thấp nhưng chắc. “Cô đã đốt di chúc. Cô đã giấu tôi suốt ba năm. Cô nhận tiền Hà gửi mỗi tháng mà không cho nó mặc một cái áo mới.”

“Tôi sợ!” Bác Lan gào lên, như vỡ ra. “Tôi sợ mất nhà! Ông cụ hồi đó lúc nào cũng nói thương con Hà, thương cháu Thảo. Tôi cứ nghĩ ông sẽ chia hết cho nó. Nhận được tờ giấy đó, tôi sợ đến mức không dám đưa cho anh. Tôi giấu mãi. Rồi Hà m:ất, tôi nghĩ giờ không ai biết nữa. Tôi nghĩ có thể giữ đứa nhỏ ở lại, vừa không mang tiếng, vừa không mất gì…”

Bác bật khóc, tiếng khóc xấu xí, nấc lên từng tiếng.

“Tôi không muốn đ:ánh nó. Nhưng mỗi lần nhìn thấy nó, tôi lại thấy cái tờ giấy đó.”

Căn phòng im lặng.

Tôi đứng đó, nhìn người đàn bà từng t:át tôi ngã xuống nền bếp, nhìn bác khóc. Tôi thấy thương hại, nhưng không thấy muốn tha thứ ngay.

“Bác Lan.” Tôi nói. “Hôm giỗ ông, cháu chỉ lấy một miếng giò thừa. Bác bảo cháu là đồ ăn chực. Nhưng mẹ cháu gửi cho bác ba triệu mỗi tháng. Cháu tính rồi, một tháng cháu ăn hết không tới một nửa số đó.”

Bác Lan ngẩng lên nhìn tôi, mắt đỏ hoe.

“Cháu không đòi lại tiền. Cháu chỉ muốn bác nhớ, cháu không ăn chực.”

Bác há miệng, nhưng không nói được gì. Cuối cùng bác khuỵu xuống ghế, úp mặt vào hai bàn tay.

Chú Khải đợi một lúc, rồi mới nói bằng giọng công việc:

“Theo điều khoản cuối của di chúc, việc cháu Thảo bị đuổi khỏi nhà và đối xử tệ bạc đã xảy ra trước mặt họ hàng hai bên, có nhân chứng. Phần đất của anh Hùng chuyển sang cháu Thảo. Anh Hùng, anh có phản đối không?”

Bác Hùng lắc đầu, không do dự.

“Không. Đó là điều tôi nợ con bé. Nợ cả em dâu tôi.”

“Chú ơi.” Tôi kéo tay áo chú Khải. “Cháu hỏi cái này được không ạ?”

“Cháu nói đi.”

“Nếu phần đất của bác Hùng thành của cháu, thì bác Hùng với anh Tú ở đâu ạ?”

Cả phòng nhìn tôi. Chú Khải khựng lại một chút, rồi nhìn sang bác Hùng. Bác Hùng cũng không trả lời được.

“Cháu không muốn anh Tú không có nhà.” Tôi nói tiếp, giọng nhỏ nhưng rõ. “Hôm đó anh ấy là người nói thật. Mẹ cháu dặn cháu cho bác một cơ hội. Cháu muốn làm theo.”

Anh Tú quay đi, đưa tay áo lau mắt.

Chú Khải im lặng thật lâu, rồi chú mỉm cười, lần đầu tiên tôi thấy chú cười.

“Vậy thì thế này. Đất vẫn thuộc về cháu theo đúng di chúc. Nhưng chú sẽ lập một văn bản, ghi rõ bác Hùng và anh Tú được tiếp tục sinh sống trên mảnh đất đó, chăm sóc phần đất đó, cho đến khi cháu đủ mười tám tuổi và tự quyết định. Số tiền tiết kiệm ba trăm triệu vẫn do chú giữ, chỉ dùng cho việc học và nuôi dưỡng cháu. Nếu bác Hùng đồng ý.”

“Tôi đồng ý.” Bác Hùng nói ngay. “Tôi đồng ý, và tôi xin đưa Thảo về ở hẳn với tôi, làm người giám hộ đúng nghĩa. Từ nay Thảo ăn gì, mặc gì, học ở đâu, tôi lo.”

Rồi bác quay sang bác Lan.

“Còn cô.” Giọng bác nặng như đá. “Tôi đã nhịn cô hai mươi năm. Chuyện hôm nay, tôi không nhịn nữa. Cô về nhà ngoại ở một thời gian, tôi sẽ làm đơn ly hôn. Tú sẽ ở với tôi. Cô muốn gặp con thì cứ đến, nhưng cô phải xin lỗi Thảo trước, xin lỗi trước bàn thờ em dâu tôi, trước mặt họ hàng, rồi mới được bước vào nhà này.”

“Anh…” Bác Lan ngẩng lên, đôi mắt hoảng loạn. “Anh bỏ tôi thật à?”

“Tôi không bỏ cô. Cô tự bỏ.”

Bác Lan đứng dậy, người loạng choạng. Anh Tú định bước tới đỡ, bác đưa tay gạt ra, rồi bác nhìn anh một lúc lâu.

“Con ở với bố đi. Đừng… đừng nhớ mẹ như thế này.”

Bác quay đi, đẩy cửa bước ra. Tiếng gót dép lê trên hành lang xa dần.

Tôi không đuổi theo. Anh Tú đứng cạnh tôi, hai đứa im lặng nhìn ra cửa. Một lúc sau anh khẽ nói:

“Thảo, anh không đòi em tha thứ cho mẹ anh đâu. Nhưng anh sẽ ở đây, anh sẽ làm anh trai của em cho đàng hoàng.”

Tôi gật đầu.

Mùa đông năm đó trời lạnh hơn mọi năm. Sáng nào bác Hùng cũng dậy sớm, nấu cháo, chiên trứng, để sẵn bát đũa cho tôi và anh Tú trước khi đi làm. Lần đầu tiên tôi được ăn cơm trước khi rửa bát. Lần đầu tiên tôi được đi học mà không phải làm hết việc nhà. Bác Hùng cũng giữ đúng lời hứa với mẹ tôi: mỗi tối trước khi ngủ, bác lại mở tin nhắn thoại bốn mươi bảy giây ấy, ngồi nghe một mình ở ngoài hiên.

Có hôm tôi đi ngang, thấy bác ngồi đó, vai rũ xuống. Tôi lặng lẽ đặt một cốc nước ấm bên cạnh. Bác không nói gì, chỉ đưa tay xoa đầu tôi, bàn tay thô ráp và run run.

Ngày bốn mươi chín sau cái giỗ ấy, bác Lan trở về. Bác mặc áo đen, tóc búi gọn, gầy đi nhiều. Bác quỳ trước bàn thờ mẹ tôi, trước mặt bà Tư và mấy người trong họ, rồi cúi đầu chạm xuống nền gạch ba lần.

“Hà ơi, chị xin lỗi em. Chị có tội với em, với con Thảo.” Giọng bác khản đặc, mỗi chữ nặng như đá. “Chị đã tham, đã sợ, đã làm những điều không thể tha thứ. Chị không dám xin em tha, chị chỉ xin em phù hộ cho con Thảo bình an.”

Rồi bác quay sang tôi, vẫn quỳ như vậy.

“Thảo, bác xin lỗi cháu. Bác không xin cháu tha thứ ngay. Bác chỉ xin cháu cho bác được biết cháu vẫn khỏe mạnh, thế là đủ.”

Tôi đứng im, không biết phải nói gì. Tôi nhìn ảnh mẹ trên bàn thờ, nhìn tấm kính mới còn sáng loáng. Dường như mẹ đang mỉm cười.

“Bác Lan.” Tôi nói chậm rãi. “Cháu chưa tha thứ được. Nhưng cháu nhận lời xin lỗi của bác. Mẹ cháu dặn cháu cho mọi người một cơ hội. Cháu sẽ cho bác một cơ hội, nhưng bác đừng làm cháu thất vọng lần nữa.”

Bác Lan khóc nấc lên, gật đầu liên tục. Bà Tư thở dài, đứng dậy đỡ bác. Không ai nói gì thêm.

Bác Hùng nộp đơn ly hôn thật. Hai người đã ly thân từ hôm ấy, và rồi một thời gian sau, tòa cũng đã giải quyết xong. Bác Lan về ở nhà ngoại, đi làm thuê ở xưởng may cách xa mấy chục cây số. Đều đặn mỗi tháng, bác gửi cho anh Tú ít tiền, và chưa bao giờ gửi kèm một lời giải thích. Có lần anh Tú đưa tôi xem một tin nhắn của bác, chỉ có một dòng: Con học cho giỏi, nhớ mặc ấm. Tôi bảo anh nhắn lại, bảo bác cũng mặc ấm. Anh Tú nhìn tôi, ngạc nhiên, rồi gật đầu.

Tám năm trôi qua.

Hôm tôi nhận giấy báo đỗ đại học, cả nhà đứng chật cả gian bếp. Bác Hùng tóc đã bạc gần hết, tay cầm tờ giấy mà run như hồi nào. Anh Tú, giờ đã hai mươi mốt tuổi và đang học năm ba ở thành phố, mua một con gà về luộc, bảo phải ăn mừng cho đàng hoàng. Chú Khải đến chung vui, mang theo sổ tiết kiệm. Tôi đã tròn mười tám.

“Số tiền ông cụ để lại, nay chú trao lại cho cháu.” Chú nói. “Còn mảnh đất, cháu muốn xử lý thế nào, cháu tự quyết.”

Tôi nhìn bác Hùng, nhìn anh Tú, rồi nhìn quanh căn nhà đã cũ nhưng ấm.

“Cháu muốn chia mảnh đất làm hai.” Tôi nói. “Một nửa cháu giữ, để dành cho cháu và cho mẹ. Một nửa cháu xin sang tên lại cho anh Tú. Bác Hùng cứ ở đây, đến khi nào bác muốn.”

Bác Hùng sững sờ, rồi bác bật khóc ngay giữa gian bếp. Anh Tú đứng chết trân.

“Em nói thật chứ?”

“Em nói thật. Hồi đó anh là người đứng ra nói thật cho em. Em không quên.”

Tối hôm ấy tôi ra thăm mộ mẹ. Trời có gió nhẹ, hương trầm bay lờ mờ trong ánh chiều. Tôi đặt tờ giấy báo đỗ đại học lên bia, khẽ nói:

“Mẹ ơi, con đỗ rồi. Con không bị đói, không bị đuổi nữa. Con có bác Hùng, có anh Tú. Mẹ yên tâm nhé.”

Phía xa, trên con đường đất nhỏ dẫn vào nghĩa trang, có một bóng người đàn bà đứng lặng, tay cầm bó hoa cúc trắng, không dám bước lại gần. Tôi nhận ra bác Lan. Bác nhìn tôi từ xa, cúi đầu thật thấp.

Tôi nhìn bác một lúc. Rồi tôi vẫy tay, chỉ một cái vẫy tay rất nhỏ.

Bác ôm bó hoa bước tới, đặt lên mộ mẹ, đứng cạnh tôi trong im lặng. Chúng tôi không nói gì. Gió thổi qua, mấy cánh hoa cúc khẽ lay.

Tôi thấy lòng mình nhẹ hẳn, như vừa đặt xuống một chiếc cặp nặng đã đeo suốt tám năm.

Mẹ từng viết rằng con của mẹ không phải đứa ăn nhờ ở đậu. Hôm nay tôi mới thật sự hiểu câu ấy. Một người có thể bị đuổi khỏi một mâm cơm, nhưng không ai có quyền lấy mất tên họ và nguồn cội của người ấy.

-HẾT-