TÔI NUÔI EM GÁI
Sưu tầm
Sáng em gái lấy chồng, tôi đứng trước gương gần nửa tiếng.
Chiếc gương nhỏ treo trên vách đã mờ một góc. Tôi nghiêng đầu, cố nhìn xem cổ áo có còn vết ố nào không.
Bộ đồ này tôi mua từ ba năm trước, lần con Thủy nhận bằng đại học.
Hôm đó, nó bắt tôi mặc áo sơ mi trắng.
“Anh mặc trắng đẹp mà. Cứ suốt ngày áo công trình, người ta tưởng anh không có đồ khác.”
Tôi cười:
“Có đồ khác chứ. Một bộ đang mặc, một bộ đang phơi.”
Nó đấm nhẹ vào vai tôi rồi quay đi.
Tôi không thấy mặt nó lúc ấy.
Chỉ thấy hai vai nó rung lên.
Hôm nay, cũng chiếc áo đó, nhưng tôi đã giặt từ chiều hôm trước, phơi trong nhà vì sợ bụi, rồi mượn bàn ủi của cô Sáu hàng xóm.
Cô Sáu vừa ủi vừa hỏi:
“Em gái lấy chồng, mừng không con?”
“Mừng chứ cô.”
“Vậy sao mặt cứ như sắp mất sổ gạo?”
Tôi cười, cúi xuống chùi đôi giày.
Có những điều khó nói lắm.
Nuôi một đứa em từ lúc nó còn bé, đến ngày nó có gia đình riêng, mình mừng thật.
Nhưng nhìn chiếc giường nó sắp bỏ trống, tự nhiên lại thấy căn nhà rộng quá.
⸻
Tôi hơn Thủy mười tuổi.
Năm cha mất vì tai nạn, tôi hai mươi hai, em mới mười hai.
Mẹ đã mất trước đó hai năm.
Sau đám tang cha, họ hàng ngồi trong nhà bàn tính. Người muốn gửi Thủy về ở với dì. Người bảo tôi còn trẻ, nên đi Bình Dương làm công nhân, kiếm tiền rồi tính tiếp.
Thủy đứng sau cánh cửa, ôm chiếc cặp đi học.
Nó không khóc.
Chỉ chờ đến lúc mọi người về hết mới kéo áo tôi:
“Anh Hai, em ở với anh được không?”
“Chứ em tính ở với ai?”
“Em biết nấu cơm. Em cũng biết giặt đồ.”
Tôi nhìn đôi bàn tay nhỏ xíu của nó.
Mấy hôm trước, bàn tay đó còn nắm tay cha đi mua tập.
Tôi ngồi xuống trước mặt em:
“Em cứ đi học. Chuyện còn lại để anh tính.”
Thủy gật đầu.
Đêm đó, tôi ngồi ngoài hiên, đếm số tiền phúng điếu còn lại sau khi lo đám tang.
Tôi đếm ba lần.
Lần nào cũng thiếu so với những khoản mình nghĩ tới.
Tiền điện. Tiền gạo. Tiền học. Món nợ cha vay để sửa mái nhà.
Sáng hôm sau, tôi đến gặp chú Tư, người nhận thầu xây dựng trong xã.
“Chú cho con đi làm với.”
Chú nhìn tôi:
“Cực lắm đó. Con chịu nổi không?”
Tôi nói chịu nổi.
Thật ra, lúc ấy tôi chưa biết một ngày khuân gạch, trộn hồ dưới nắng sẽ dài đến thế nào.
⸻
Tháng đầu tiên đi làm, hai lòng bàn tay tôi phồng rộp.
Đến tối, cầm đũa cũng đau.
Thủy nhìn thấy, đặt chén cơm xuống:
“Anh nghỉ một bữa đi.”
“Nghỉ rồi ai trả tiền cho anh?”
“Em nghỉ học cũng được.”
Tôi ngẩng lên.
Nó cúi đầu, lấy ngón tay miết mép bàn:
“Em nghe dì nói học lên tốn nhiều tiền. Em đi bán hàng với dì…”
Tôi đặt đôi đũa xuống.
“Thủy, nhìn anh.”
Nó không chịu.
Tôi phải đợi một lúc nó mới ngước mắt.
“Em muốn nghỉ vì em không thích học nữa, hay vì em sợ anh cực?”
Nước mắt nó rơi xuống.
Tôi kéo ghế ngồi cạnh em:
“Anh đi làm để em được học. Em nghỉ rồi, anh buồn hơn là anh cực.”
Từ hôm đó, Thủy không nhắc chuyện bỏ học nữa.
Nó học giỏi.
Nhưng cũng rất biết cách làm tôi xót ruột.
Giày chật vẫn mang.
Áo cũ vẫn mặc.
Nhà trường thu tiền gì, nó thường đợi gần đến hạn mới nói.
Có lần cô giáo gọi tôi đến vì Thủy chưa đóng tiền học thêm. Tôi về hỏi, nó bảo:
“Em tự học được.”
Tôi không mắng.
Chỉ tối đó, lúc nó ngủ, tôi mở chiếc cặp để tìm tờ thông báo.
Trong cặp có một cuốn sổ nhỏ.
Trang đầu viết:
“Tiền anh Hai đưa.”
Phía dưới là từng khoản: mua tập, đóng quỹ lớp, sửa xe đạp.
Trang cuối, nó ghi:
“Còn dư 47.000 đồng. Để mua thuốc đau lưng cho anh.”
Tôi đóng cuốn sổ lại, đặt vào đúng chỗ.
Sáng hôm sau, tôi giả bộ càu nhàu:
“Mai mốt tiền học cứ nói sớm. Anh có phải cái máy in tiền đâu mà tới hạn mới báo.”
Thủy lí nhí:
“Dạ.”
Rồi nó bỏ hộp thuốc lên bàn.
“Cái này cô bán thuốc nói uống sau ăn.”
Tôi quay mặt ra sân, bảo nó lấy cơm cho anh.
⸻
Mười hai năm đó, chúng tôi sống trong căn nhà cha để lại.
Mùa nắng nóng hầm hập.
Mùa mưa phải đặt thau dưới chỗ mái dột.
Có năm, nước tràn vào tận chân giường. Thủy ôm sách ngồi trên bàn, còn tôi lội nước kéo chiếc tủ gỗ sang chỗ cao hơn.
Nó hỏi:
“Sau này em đi làm, mình sửa nhà nha anh?”
“Ừ.”
“Làm cho anh cái phòng riêng nữa.”
“Anh ngủ ngoài này quen rồi.”
“Quen cũng phải có.”
Tôi không nói gì.
Lúc ấy, tôi đang nghĩ đến tiền học kỳ tới của nó.
Những chuyện như phòng riêng, chiếc giường mới, một cái quạt không kêu lọc cọc… tôi thường để dành nghĩ sau.
Rồi Thủy đậu đại học ở thành phố.
Ngày đưa em nhập học, tôi bỏ trong túi hai phong bì.
Một cái đóng học phí.
Một cái cho em sinh hoạt.
Thủy nhận rồi hỏi:
“Anh còn tiền về không?”
“Còn.”
Nó nhìn tôi, chưa tin.
Tôi rút tờ năm mươi nghìn trong túi ra:
“Đây nè.”
Nó mới chịu cất tiền.
Trên chuyến xe về, tôi ăn ổ bánh mì không rồi ngủ gục.
Tối đến nhà, em gọi:
“Anh ăn cơm chưa?”
“Ăn rồi.”
“Ăn gì?”
“Thịt kho.”
Đầu dây bên kia im lặng.
Một lúc sau nó nói:
“Em gọi cô Sáu rồi. Cô nói anh chưa về.”
Tôi hết đường chối, đành cười.
Thủy cũng cười, nhưng giọng nghèn nghẹn:
“Anh Hai, đừng nói dối em chuyện ăn cơm nữa.”
⸻
Ra trường, Thủy vào làm kế toán cho một công ty.
Tháng lương đầu tiên, em mua cho tôi đôi giày.
Tôi thử vào thấy hơi cứng, liền bảo:
“Đi công trình mang cái này sao nổi.”
“Giày để anh đi đám tiệc.”
“Anh có đi đâu.”
“Rồi sẽ có.”
Sau đó, tháng nào em cũng gửi tiền về.
Tôi để dành phần lớn, chỉ dùng một ít sửa mái nhà.
Thủy biết được, giận tôi một buổi.
“Em gửi để anh đỡ làm, chứ đâu phải để anh giữ hết.”
Tôi bảo:
“Anh quen đi làm rồi. Ngồi nhà khó chịu.”
Nó nhìn tôi rất lâu.
Rồi thôi không cãi nữa.
Hai năm sau, Thủy dẫn Huy về.
Cậu ấy là kỹ thuật viên điện lạnh, nói chuyện ít nhưng làm việc nhanh nhẹn. Ăn cơm xong, Huy xắn tay rửa chén. Thấy cái quạt của tôi quay yếu, cậu tháo xuống sửa.
Tôi ngồi ngoài hiên, hỏi:
“Cháu biết hoàn cảnh nhà chú rồi chứ?”
Huy gật đầu.
“Dạ, Thủy kể với cháu.”
“Con bé hay lo. Có gì không vui, nó cũng ít nói.”
“Dạ.”
Tôi định dặn thêm vài câu, nhưng cổ nghẹn lại.
Cuối cùng chỉ nói được:
“Hai đứa có chuyện gì thì nói với nhau. Đừng để nó phải đoán.”
Huy đặt chiếc tua vít xuống:
“Cháu nhớ.”
⸻
Một tuần trước đám cưới, Thủy gọi về:
“Anh Hai, hôm đó anh đừng đến sớm nha.”
Tôi đang ngồi trên bậc cửa, cạo lớp xi măng khô dính ở móng tay.
“Sao vậy em?”
“Anh cứ khoảng mười một giờ rưỡi đến. Trước đó em còn chuẩn bị nhiều thứ.”
“Anh lên sớm phụ được gì thì phụ.”
“Không cần đâu anh. Anh cứ đến giờ đó giúp em.”
Tôi nghe tiếng ai gọi em ở phía sau.
Thủy vội nói thêm:
“Anh nhớ mặc bộ sơ mi trắng nha. Em cúp máy trước.”
Cuộc gọi kết thúc.
Tôi ngồi yên một lúc.
Đám cưới tổ chức ở một nhà hàng trên thành phố. Nhà Huy đông họ hàng, bạn bè hai đứa cũng toàn người làm văn phòng.
Tôi nhìn bàn tay mình.
Các kẽ móng dù đã cạo vẫn còn đen.
Một ý nghĩ rất nhỏ xuất hiện, rồi cứ ở lại trong đầu.
Có phải em sợ tôi đến sớm, gặp khách, nói chuyện không khéo?
Tôi biết nghĩ vậy là tội cho em.
Nhưng càng gần ngày cưới, tôi càng ngại.
Tối hôm trước, tôi còn tập cách chào người lớn bên nhà trai.
Đứng trước chiếc gương mờ, tôi nói thử:
“Dạ, tôi là anh của Thủy.”
Nghe kỳ quá.
Tôi sửa lại:
“Dạ, em là anh Hai của cô dâu.”
Rồi tự bật cười.
Đã hơn ba mươi tuổi, vậy mà vẫn không biết một câu giới thiệu nào cho đàng hoàng.
⸻
Sáng cưới, tôi đi chuyến xe sớm vì sợ kẹt đường.
Đến nhà hàng mới hơn mười giờ.
Tôi không vào.
Tôi ngồi ở quán nước bên kia đường, gọi ly trà đá, đặt phong bì mừng cưới trước mặt.
Trong đó là tiền tôi để dành từ ngày Thủy đi làm.
Tôi định đưa riêng cho em sau tiệc, để hai đứa có thêm chút vốn.
Qua lớp cửa kính, tôi nhìn thấy khách đến dần.
Ai cũng ăn mặc đẹp.
Tôi cúi xuống nhìn đôi giày Thủy mua. Một bên mũi giày có vết xước, chắc do tôi cất chung với mấy món đồ nghề.
Tôi lấy khăn lau thêm lần nữa.
Mười một giờ mười, điện thoại reo.
“Anh Hai tới đâu rồi?”
“Anh gần tới.”
“Anh đang ở đâu?”
“Quán nước bên kia đường.”
“Sao anh không gọi em?”
“Em dặn mười một giờ rưỡi mà.”
Thủy im lặng vài giây.
Rồi nói nhanh:
“Anh ngồi đó chờ em.”
Chưa đầy năm phút sau, em bước ra khỏi nhà hàng, một tay giữ váy cưới, tay kia cầm điện thoại.
Tôi vội đứng dậy:
“Em ra đây làm gì? Khách đang tới…”
Thủy không trả lời ngay.
Nó nhìn ly trà đá, nhìn chiếc túi tôi đặt cạnh ghế.
“Anh ngồi đây lâu chưa?”
“Mới thôi.”
“Anh lại nói dối.”
Tôi cười gượng:
“Anh đến sớm sợ vướng việc.”
Thủy bước tới, sửa lại cổ áo cho tôi.
Như hôm nhận bằng đại học.
Rồi em hỏi rất nhỏ:
“Có phải anh nghĩ em không muốn anh vào sớm không?”
Tôi nhìn sang đường.
Xe cộ chạy qua, tiếng còi nghe chói tai.
“Anh không biết đứng đâu cho đúng,” tôi nói. “Với lại… tay anh rửa hoài vẫn không sạch.”
Thủy cầm bàn tay tôi lên.
Những ngón tay em có sơn màu nhạt. Đặt cạnh tay tôi, trông nhỏ và trắng quá.
“Em dặn anh đến trễ vì sáng nay muốn để anh ngủ thêm. Hôm qua cô Sáu nói anh vẫn đi làm đến tối.”
Tôi quay lại nhìn em.
“Huy đã nhận việc đón khách. Mấy chị bạn em lo trang trí rồi. Em chỉ muốn anh tới ăn một bữa, khỏi chạy ngược chạy xuôi.”
Thủy ngừng một chút.
“Nhưng em nói không rõ. Làm anh ngồi ngoài này.”
Tôi lắc đầu:
“Không sao. Anh tự nghĩ lung tung.”
“Có sao chứ.”
Em nắm tay tôi, kéo về phía cửa nhà hàng.
“Vào với em.”
⸻
Tôi tưởng em sẽ dẫn tôi đến bàn người nhà.
Nhưng Thủy đưa tôi vào phòng nhỏ bên cạnh sảnh.
Huy đã chờ sẵn ở đó.
Trên ghế là một chiếc áo vest màu xanh sẫm.
Tôi nhìn hai đứa:
“Cái gì đây?”
Huy cười:
“Áo của anh. Thủy lấy số đo từ chiếc áo anh gửi lên hôm trước.”
Tôi nhớ ra em từng bảo muốn đem cái áo cũ đi sửa giúp.
Hóa ra nó giấu tôi.
“Anh mặc sơ mi được rồi.”
Thủy lấy chiếc áo khỏi ghế:
“Anh thử cho em xem.”
Tôi xỏ tay vào.
Vừa.
Không biết em đã chuẩn bị từ bao giờ.
Thủy lùi lại một bước, nhìn tôi rồi gật đầu.
“Đẹp rồi.”
Tôi định nói áo chắc đắt lắm, nhưng nhìn mắt em, tôi lại thôi.
Huy bước ra trước để báo với người dẫn chương trình.
Trong phòng chỉ còn hai anh em.
Thủy cúi xuống chỉnh vạt áo cho tôi, khẽ nói:
“Lát nữa anh đưa em lên sân khấu nha.”
Tôi sững người.
“Bên nhà trai có người lớn…”
“Em đã nói với ba mẹ Huy rồi.”
“Anh là anh, đâu phải cha.”
Thủy ngẩng lên.
“Em biết.”
Nó nói rất chậm:
“Nhưng người đi họp phụ huynh cho em là anh. Người ký giấy nhập học cho em là anh. Em bệnh, người cõng em ra trạm xá cũng là anh.”
Tôi siết hai bàn tay vào nhau.
Thủy cười, nước mắt rơi xuống trước khi em kịp lau:
“Hôm nay anh đưa em đi thêm một đoạn nữa, được không?”
Tôi gật đầu.
Chỉ gật đầu thôi.
Vì nếu mở miệng, chắc tôi sẽ khóc.
⸻
Khi cửa sảnh mở ra, tôi nghe tiếng nhạc vang lên.
Thủy khoác tay tôi.
Tôi bước chậm, sợ giẫm vào váy em.
Huy đứng đợi trên sân khấu. Ba mẹ cậu ấy đứng bên cạnh, nhìn chúng tôi mỉm cười.
Đến nơi, tôi đặt tay Thủy vào tay Huy.
Câu dặn đã chuẩn bị cả tuần bỗng quên sạch.
Tôi chỉ nói:
“Có gì khó khăn, hai đứa gọi anh.”
Huy nắm tay tôi:
“Dạ. Anh cũng phải gọi tụi em.”
Tôi chưa kịp đáp thì Thủy xin chiếc micro.
Em nhìn xuống khách dự tiệc.
“Trước khi bắt đầu, cho con nói vài lời.”
Cả sảnh dần yên.
“Từ lúc cha mẹ mất, anh Hai là người nuôi con lớn.”
Giọng em run.
“Anh làm phụ hồ. Có những lần con đóng học phí xong, anh ở quê phải nhận thêm việc ban đêm. Nhưng mỗi lần con gọi, anh đều bảo vẫn khỏe, vẫn đủ tiền.”
Tôi đưa tay kéo nhẹ tay áo em.
“Thôi, Thủy…”
Em giữ tay tôi lại.
“Hôm nay em phải nói.”
Rồi em quay về phía mọi người:
“Hồi nhỏ, con từng nghĩ anh Hai không thích mua đồ mới, không thích đi chơi, cũng không thích ăn món ngon. Lớn lên con mới hiểu, nhiều thứ anh thích, nhưng anh để con có trước.”
Tôi cúi đầu.
Ở bàn đầu, cô Sáu đã lấy khăn lau mắt.
Thủy quay sang tôi:
“Anh Hai, em xin lỗi vì có những lúc chỉ biết hỏi anh gửi tiền chưa, mà quên hỏi hôm đó anh làm có mệt không.”
Tôi lắc đầu liên tục.
Nhưng nó vẫn nói:
“Cảm ơn anh đã cho em đi học tới nơi tới chốn. Cảm ơn anh vì hồi mười hai tuổi, anh không để em phải sang một căn nhà khác.”
Đến đây, em không nói tiếp được nữa.
Tôi ôm vai nó.
Con bé đã hai mươi bốn tuổi, mặc váy cưới, sắp có gia đình riêng.
Vậy mà lúc úp mặt vào vai tôi, nó vẫn giống đứa trẻ năm nào đứng sau cánh cửa, hỏi có được ở lại với anh không.
Tôi vỗ nhẹ lưng em:
“Được rồi. Đừng khóc nữa. Trôi hết phấn bây giờ.”
Thủy bật cười giữa tiếng nấc.
Mọi người cũng cười.
Tôi lau mặt bằng mu bàn tay, rồi mới nhớ hôm nay mình có đem khăn.
⸻
Sau tiệc, tôi tìm Thủy để đưa phong bì.
Em mở ra, nhìn số tiền rồi ngẩng lên:
“Anh giữ từ hồi em gửi về phải không?”
“Anh có thêm vào nữa. Hai đứa mới cưới, cần nhiều thứ.”
Thủy đẩy phong bì lại.
Tôi giữ tay em:
“Cho anh mừng em. Đừng làm anh ngại.”
Em im lặng, rồi nhận.
Một lúc sau, Huy kéo ghế ngồi cạnh tôi:
“Tụi em bàn rồi. Một phần tiền này sửa nhà. Mái sửa rồi, nhưng nền với cửa còn hư. Anh cho tụi em góp cùng.”
Tôi định từ chối.
Thủy nhìn tôi:
“Nhà đó cũng là nhà em mà anh.”
Tôi nhìn hai đứa, cuối cùng gật đầu.
Lần này, tôi không nói để sau nữa.
⸻
Chiều về, căn nhà yên ắng.
Trước khi lên thành phố, Thủy đã dọn sạch phòng. Trên dây vẫn còn chiếc khăn nó quên lấy.
Tôi treo áo vest vào tủ, đặt đôi giày ngay ngắn dưới giường.
Rồi sang mở cửa phòng em.
Trên bàn có một tờ giấy gấp đôi.
Chữ của Thủy:
“Anh Hai, trong ngăn kéo có tiền em để anh mua cái quạt mới. Cái cũ kêu lớn quá rồi.
Anh nhớ ăn cơm, đừng ăn bánh mì cho qua bữa.
Em lấy chồng nhưng vẫn về nhà. Anh đừng đem phòng em làm kho nha.”
Tôi đọc đến dòng cuối thì cười.
Ngay lúc đó, điện thoại reo.
Thủy gọi video.
Vẫn còn nguyên tóc cưới, em ghé sát màn hình:
“Anh về chưa?”
“Rồi.”
“Anh ăn gì tối nay?”
Tôi nhìn nồi cơm chưa cắm điện.
“Chưa nấu.”
“Vậy anh nấu đi. Lát em gọi lại.”
Ở phía sau, Huy nói vọng vào:
“Anh Hai, chủ nhật tụi em về ăn cơm.”
Tôi đáp được.
Tắt điện thoại, tôi xuống bếp vo gạo.
Theo thói quen, tôi đong hai lon, rồi nhận ra hôm nay chỉ có một mình.
Tôi đổ bớt một lon trở lại thùng.
Đứng yên một chút, tôi lại mở điện thoại, nhắn cho Thủy:
“Chủ nhật muốn ăn gì?”
Em trả lời gần như ngay lập tức:
“Cá kho của anh. Anh nấu nhiều nha, Huy ăn khỏe lắm.”
Tôi đặt điện thoại lên bàn, bật nồi cơm.
Ngoài sân, trời đã dịu nắng.
Tôi nghĩ chủ nhật phải ra chợ sớm, chọn con cá ngon một chút.
Nhà vẫn có người về.
Và từ hôm ấy, mỗi khi điện thoại reo, tôi biết mình cũng có thể nói thật rằng hôm nay anh mệt, anh chưa ăn, hay cái quạt lại hỏng rồi.
Em gái tôi đã lớn.
Tôi có thể để em lo cho mình một chút.
Nếu có một người anh hoặc người chị từng thay cha mẹ chăm lo cho bạn, bạn muốn nói với họ điều gì?