Anh chị chê cái tủ cũ nát nên để lại cho tôi, ai ngờ trong ngăn bí mật lại có sổ tiết kiệm 300 ngàn.
Ngày chia gia sản, anh trai lấy nhà, chị gái lấy xe, mẹ đưa sổ tiết kiệm cho anh, đưa vòng vàng cho chị.
Đến lượt tôi.
Trong phòng khách chỉ còn lại một chiếc tủ cũ.
Sơn đỏ bong tróc, một chân tủ còn phải kê bằng gạch.
Chị dâu cười khẩy: “Cái thứ đồng nát này, vứt đi chẳng ai thèm.”
Mẹ liếc nhìn tôi: “Út à, con nhỏ nhất, hãy hiểu chuyện một chút.”
Tôi nhìn chiếc tủ đó.
Được thôi.
Tôi chuyển nó đi.
Anh chị chê cái tủ cũ nát nên để lại cho tôi, ai ngờ trong ngăn bí mật lại có sổ tiết kiệm 300 ngàn.
Ngày chia gia sản, anh trai lấy nhà, chị gái lấy xe, mẹ đưa sổ tiết kiệm cho anh, đưa vòng vàng cho chị.
Đến lượt tôi.
Trong phòng khách chỉ còn lại một chiếc tủ cũ.
Sơn đỏ bong tróc, một chân tủ còn phải kê bằng gạch.
Chị dâu cười khẩy: “Cái thứ đồng nát này, vứt đi chẳng ai thèm.”
Mẹ liếc nhìn tôi: “Út à, con nhỏ nhất, hãy hiểu chuyện một chút.”
Tôi nhìn chiếc tủ đó.
Được thôi.
Tôi chuyển nó đi.
1.
Hôm đó là ngày 26 tháng Chạp.
Bố tôi mất được 49 ngày.
Ngày thất đầu, anh không đến, chị cũng không đến.
Ngày thứ hai, không đến.
Ngày thứ ba, vẫn không đến.
Mãi đến ngày 49, mẹ gọi điện bảo “chia gia sản”, hai người họ có mặt ngay lập tức.
Anh lái xe từ thành phố về, mất ba tiếng rưỡi.
Chị bắt xe từ thành phố bên cạnh về, mất một tiếng rưỡi.
Suốt 73 ngày bố nằm viện, tôi đã gọi không dưới 20 cuộc điện thoại.
Anh bảo bận.
Chị bảo không rời đi được.
73 ngày, không một ai đến thay tôi.
Tôi một mình ngủ ở hành lang bệnh viện suốt 73 đêm.
Ngay cả trở mình cũng không dám, sợ làm phiền giường bên cạnh.
Những ngày cuối đời, bố không còn nói được nữa.
Ông nắm chặt tay tôi, ánh mắt cứ nhìn chằm chằm ra cửa.
Tôi biết ông đang đợi ai.
Nhưng chẳng có ai đến cả.
Tôi nói: “Bố ơi, ngày mai anh chị sẽ đến.”
Ông nhìn tôi một cái, rồi nhắm mắt lại.
Ngày hôm sau, ông ra đi.
Anh và chị vẫn không xuất hiện.
Mẹ gọi cho anh: “Bố con mất rồi.”
Đầu dây bên kia im lặng ba giây.
“Đám tang tính sao?”
Không phải là “Con về ngay đây”, mà là “Đám tang tính sao”.
Tôi nắm lấy tay bố, móng tay bấm sâu vào lòng bàn tay.
Mọi việc hậu sự đều do một mình tôi lo.
Chọn huyệt, mua quan tài, đặt cỗ, phát cáo phó.
Anh nói qua điện thoại: “Đừng đặt cỗ đắt quá, không cần thiết.”
Anh không bỏ ra một xu nào.
Chị nói: “Chị thực sự không dời đi được, em cứ sắp xếp trước đi.”
Chị cũng không bỏ ra một xu nào.
Ngày nhập quan, mẹ tôi đứng trong linh đường, nhìn họ hàng đi tới đi lui.
Bà nói một câu: “Út à, anh chị con bận, con chịu khó thông cảm.”
Tôi bưng di ảnh của bố, không nói lời nào.
Thông cảm.
Từ nhỏ đến lớn, hai chữ tôi nghe nhiều nhất chính là “thông cảm”.
Đám tang tiêu hết 47 ngàn.
Tất cả là tiền của tôi.
Tôi ghi chép lại từng khoản vào một cuốn sổ.
Không phải để đòi lại, mà là sợ sau này họ không thừa nhận.
Quả nhiên, ngày chia gia sản, không một ai nhắc đến 47 ngàn đó.
Cảnh tượng ngày hôm đó, cả đời này tôi không quên được.
Bác cả, chú hai, cô, cộng với gia đình năm người chúng tôi — không, bốn người.
Bố không còn nữa.
Trong phòng khách đặt một chiếc bàn vuông.
Mẹ ngồi ghế trên.
Trên bàn là một chiếc hộp sắt.
Bên trong có sổ đỏ, giấy đăng ký xe, hai cuốn sổ tiết kiệm và một cặp vòng vàng.
Anh ngồi bên phải mẹ.
Chị dâu ngồi cạnh anh.
Chị gái ngồi bên trái mẹ.
Anh rể đứng phía sau, mắt cứ liếc nhìn vào chiếc hộp sắt.
Tôi ngồi ở vị trí xa nhất.
Mẹ lên tiếng trước.
“Bố các con mất rồi, đồ đạc trong nhà cũng nên chia ra.”
Bà nhìn anh, rồi nhìn chị.
Không nhìn tôi.
“Nhà.”
Mẹ lấy sổ đỏ ra.
“Anh con thuê nhà ở thành phố, vất vả lắm. Căn nhà này cho anh.”
Tôi im lặng.
Đây là căn nhà cũ của bố mẹ, ba phòng ngủ một phòng khách, giá thị trường ít nhất cũng 700 ngàn.
Anh gật đầu: “Được ạ.”
Nhanh đến mức như đã tập dượt trước.
“Xe.”
Mẹ lấy giấy đăng ký xe ra.
“Chị con đi làm xa, ngày ngày chen chúc xe buýt. Chiếc xe này cho chị.”
Chiếc xe của bố mua được ba năm, giá lăn bánh 120 ngàn.
Chị nói: “Con cảm ơn mẹ.”
Cũng nhanh.
Cũng giống như đã tập dượt.
“Sổ tiết kiệm.”
Mẹ lấy ra hai cuốn sổ.
“Một cuốn 30 ngàn, một cuốn 50 ngàn. 30 ngàn cho anh làm phí an cư. 50 ngàn cho chị làm vốn xuất giá.”
Tôi há hốc mồm.
80 ngàn.
Cộng với nhà 700 ngàn, xe 120 ngàn.
Anh được chia 730 ngàn.
Chị được chia 170 ngàn.
Tôi nhẩm tính.
Tổng cộng là 900 ngàn.
Mẹ đẩy cặp vòng vàng cho chị: “Đây là đồ bà nội truyền lại, cho con.”
Chị đón lấy, mắt sáng rực.
Cặp vòng đó ít nhất cũng đáng 20 ngàn.
Từ đầu đến cuối, không một ai hỏi tôi một câu nào.
Cuối cùng, mẹ nhìn quanh phòng khách trống trải.
“Còn lại…”
Ánh mắt bà dừng lại ở chiếc tủ cũ trong góc.
“Chiếc tủ kia, ai lấy?”
Không ai nói gì.
Chị dâu cười trước: “Cái thứ đồng nát đó á? Sơn bong hết cả rồi, để trong nhà mất mặt lắm.”
Chị gái cũng lắc đầu: “Nhà con không có chỗ để.”
Mẹ nhìn tôi.
“Út, bên con có thiếu cái tủ không?”
Tôi nhìn chiếc tủ cũ sơn đỏ bong tróc.
Đó là chiếc tủ bố đã dùng hơn 20 năm.
Quần áo, hộp dụng cụ, những tờ báo đọc dở của ông đều để trong đó.
“Vâng.” Tôi nói. “Con lấy.”
Chị dâu bật cười thành tiếng.
“Gia sản hơn 900 ngàn mà cô chỉ chia được cái tủ nát.”
Chị ta nhìn tôi như nhìn một trò cười.
“Mà cũng đúng, dù sao cô ở một mình, có cái tủ đựng quần áo là đủ rồi.”
Bác cả nhíu mày, định nói gì đó.
Mẹ ngắt lời: “Thôi, quyết định vậy đi. Đều là người một nhà, đừng tính toán.”
Đừng tính toán.
Hơn 900 ngàn đưa cho anh chị.
Tôi được chia một cái tủ nát.
Đừng tính toán.
Tôi đứng dậy, đi đến trước chiếc tủ.
Tôi cúi xuống, lấy viên gạch kê dưới chân tủ ra.
Chiếc tủ hơi nghiêng.
Tôi đỡ lấy nó.
“Con chuyển đi đây.”
Không một ai giúp tôi.
Chú hai nhìn không đành lòng, đứng dậy giúp tôi khênh.
Từ phòng khách xuống lầu, rồi chuyển lên chiếc xe tải nhỏ tôi gọi.
Suốt quá trình đó, anh tôi ngồi trong phòng khách uống trà.
Chị dâu xem điện thoại.
Chị gái và anh rể đã rời đi.
Mẹ đứng trên ban công nhìn tôi.
Tôi ngước lên nhìn bà một cái.
Bà quay người đi vào nhà.
2.
Thực ra tôi nên quen với điều đó từ lâu rồi.
Từ nhỏ đến lớn, anh chị là “con cái”, còn tôi là “đứa út”.
Anh là con trưởng.
Trong nhà tôi, vị thế của con trưởng cao hơn bất cứ thứ gì.
Logic của bố mẹ rất đơn giản: Anh là người nối dõi tông đường, cái gì tốt nhất đều phải cho anh.
Chị là con thứ hai, lớn hơn tôi sáu tuổi, từ nhỏ đã khéo miệng, biết nịnh.
Còn tôi là con út.
Kẻ thừa thãi.
Hồi nhỏ rõ ràng nhất là chuyện quần áo.
Anh luôn mặc đồ mới.
Chị mặc đồ thừa của anh — không đúng, chị cũng mặc đồ mới vì chị biết vòi vĩnh.
Tôi mặc đồ thừa của chị.
Quần áo của chị là đồ nữ nhưng hơi rộng.
Tôi lớn lên trong những bộ quần áo cũ rộng thùng thình.
Bạn học hỏi tôi: “Sao áo cậu to thế?”
Tôi đáp: “Đồ của chị tớ.”
Họ cười.
Tôi cũng cười.
Không cười thì biết làm sao.
Chuyện học hành còn rõ ràng hơn.
Anh học kém, mẹ chi 600 tệ một tháng thuê gia sư cho anh.
600 tệ.
Số tiền của năm 2005.
Tôi học đứng thứ ba cả lớp, muốn đăng ký lớp tiếng Anh năng khiếu của trường, giá 80 tệ.
Mẹ nói: “Con gái học nhiều thế làm gì? Sớm muộn gì cũng gả cho người ta.”
80 tệ.
Bà không nỡ chi.
Anh thi đại học không đỗ chính quy, mẹ chi 30 ngàn cho anh học một trường cao đẳng tư thục.
Tôi thi cấp ba đứng top 50 toàn thành phố, muốn vào trường chuyên của thành phố.
Mẹ nói: “Học trường cấp ba trên thị trấn là được rồi, tiết kiệm tiền xe.”
Trường cấp ba trên thị trấn, một khối 300 người, số người đỗ đại học không quá 10.
Tôi là một trong 10 người đó.
Nhờ tự lực.
Học phí đại học là do tôi tự kiếm.
Hè làm ở quán trà sữa, đông làm ở siêu thị, trong học kỳ đi dạy kèm.
Bốn năm đại học, tôi không xin nhà một xu.
Học phí cao đẳng của anh, mẹ trả.
Tiền sính lễ của chị, mẹ cho.
Học phí đại học của tôi, tự kiếm.
Năm tốt nghiệp, tôi tìm được việc làm trên thành phố.
Lương tháng 4,5 ngàn.
Mẹ gọi điện: “Anh con muốn mua nhà, thiếu 50 ngàn tiền cọc, con cho anh mượn một ít.”
Tôi mới ra trường, trong thẻ tổng cộng có 8,2 ngàn.
“Mẹ, con không có tiền.”
“Con đi làm rồi mà? Sao lại không có tiền?”
“Con mới tốt nghiệp, chưa nhận lương.”
“Vậy con mượn bạn bè xem.”
“Mẹ…”
“Con là em gái nó, giúp nó một chút thì sao?”
Tôi mượn 30 ngàn cho anh.
Mượn bạn cùng lớp.
Tiền lãi tôi tự trả.
Đến giờ anh vẫn chưa trả tôi.
Tám năm rồi.
Có một lần Tết về nhà, tôi nhắc nhẹ.
“Anh ơi, 30 ngàn đó…”
Chị dâu bên cạnh chen vào: “30 ngàn nào cơ?”
Anh liếc tôi một cái: “Chuyện nhỏ thế, Tết nhất nói làm gì.”
Mẹ ở trong bếp hét lên: “Út, đừng tính toán với anh, đều là người một nhà.”
Người một nhà.
Được thôi.
Tôi không nhắc lại nữa.
3.
Bố đổ bệnh là chuyện của tháng 3 năm ngoái.
Ung thư phổi.
Khi phát hiện đã là giai đoạn trung muộn.
Bác sĩ nói, phẫu thuật cộng với hóa trị thì có thể kéo dài thêm một đến hai năm.
Nếu không chữa, chỉ còn nửa năm.
Hôm đó tôi đứng ở hành lang bệnh viện, tay chân lạnh ngắt.
Gọi điện cho anh.
“Bố bị ung thư phổi, giai đoạn trung muộn.”
Đầu dây bên kia im lặng năm giây.
“Chữa thì hết bao nhiêu tiền?”
Không phải “Có nặng không”.
Không phải “Anh về ngay đây”.
Mà là “Bao nhiêu tiền”.
“Bác sĩ nói phẫu thuật và hóa trị, giai đoạn đầu khoảng 150 đến 200 ngàn.”
“… Vậy em cứ ứng trước đi, sau này ba anh chị chia ra.”
Ứng trước.
Sau này chia.
Tôi đợi suốt 73 ngày.
Không có cái “sau này” nào cả.
Phản ứng của chị còn trực tiếp hơn.
“Chị đang kẹt tiền, em cứ xử lý trước giúp chị.”
Xử lý trước giúp chị.
Được thôi.
Phí phẫu thuật 84 ngàn, tôi trả.
Hóa trị lần một 21 ngàn, tôi trả.
Hóa trị lần hai 21 ngàn, tôi trả.
Hóa trị lần ba 21 ngàn, tôi trả.
Tiền viện phí, phí điều dưỡng, tiền dinh dưỡng, tiền đi lại.
73 ngày.
Tôi tiêu tổng cộng 196,8 ngàn.
Gần 200 ngàn.
Đó là toàn bộ tiền tích góp trong 8 năm đi làm của tôi.
Không còn một xu.
Trong thời gian đó, tôi gọi cho anh 7 cuộc điện thoại.
Cuộc thứ nhất: “Anh ơi, khi nào anh đến thay em một ngày?”
“Dạo này anh bận, không rời đi được.”
Cuộc thứ hai: “Bố hóa trị phản ứng mạnh lắm, nôn nhiều, một mình em không xoay xở kịp.”
“Em tìm người chăm sóc thuê đi.”
Cuộc thứ ba: “Người chăm thuê 200 tệ một ngày, em sắp hết tiền rồi.”
“… Bên anh cũng đang kẹt.”
Từ cuộc thứ tư đến thứ bảy, anh không nghe máy.
Chị nghe một lần.
“Chị ơi, chị đến vài ngày được không?”
“Anh rể chị không đồng ý, bảo tiền đi lại đắt quá.”
Quãng đường đi một tiếng rưỡi.
Tiền xe 60 tệ.
Đắt quá.
Những ngày cuối cùng, người bố đầy những ống truyền.
Tay ông gầy rộc chỉ còn xương.
Ông nắm lấy tay tôi, miệng mấp máy.
Tôi ghé sát tai nghe.
“Út…”
“Bố, con đây.”
“Cái tủ…”
“Gì cơ ạ?”
“Cái tủ… nhớ…”
Giọng ông quá nhỏ.
Tôi cứ ngỡ ông nói mê.
“Bố đừng nói nữa, nghỉ ngơi đi.”
Ông nhìn tôi.
Khóe mắt có một giọt lệ.
Rồi ông nhắm mắt lại.
Đó là lời cuối cùng ông nói với tôi.
Cái tủ.
Lúc đó tôi không hiểu.
4.
Ba ngày sau khi bố mất, anh tôi quay về.
Không phải để tang.
Mà là để “xem trong nhà còn cái gì”.
Tôi đang hâm cơm trong bếp thì nghe thấy anh và chị dâu nói chuyện trong phòng ngủ.
“Sổ tiết kiệm ở đâu?”
“Mẹ bảo trong hộp sắt.”
“Chỉ có thế này thôi sao?” Tiếng lục lọi đồ đạc. “Ông già làm cả đời mà chỉ để dành được 80 ngàn?”
Giọng chị dâu: “Chắc chắn không chỉ có vậy. Ngày xưa bố anh làm công trình kiếm được nhiều tiền, không thể nào chỉ có 80 ngàn.”
“Hỏi mẹ đi.”
“Mẹ anh không nói thật đâu. Anh phải tự tìm.”
Tiếng lục lọi càng lớn hơn.
Tủ, ngăn kéo, dưới gầm giường.
Tôi bưng cơm đi ra.
“Anh đang tìm gì thế?”
Anh sững lại, rút tay ra khỏi tủ quần áo.
“Không có gì, xem bố có để lại giấy tờ quan trọng nào không.”
Chị dâu bồi thêm: “Đúng đấy, nhỡ đâu có đơn bảo hiểm hay gì đó.”
Giấy tờ quan trọng.
Đơn bảo hiểm.
Tôi nhìn họ, không nói lời nào.
Chị gái về vào ngày thứ năm.
Vừa bước vào cửa đã hỏi ba câu.
“Đám tang hết bao nhiêu tiền?”
“Gia sản chia thế nào?”
“Khi nào chia?”
Đến cả đồ cúng đám tang chị cũng muốn xem giá.
“Vòng hoa này 500 tệ? Đắt quá nhỉ.”
“Cỗ một mâm 1,2 ngàn? Ai đặt thế?”
“Lần sau đặt chỗ rẻ hơn.”
Lần sau?
Còn có lần sau?
Mẹ vẫn còn, nên mới có lần sau.
Tôi nhìn chị, chị mặc một chiếc áo khoác cashmere mới, đeo túi hàng hiệu.
Cỗ một mâm 1,2 ngàn thì đắt, còn chiếc áo khoác trên người chị, tôi từng thấy ở trung tâm thương mại, giá 3,8 ngàn.
Ngày chia gia sản, cuối cùng tôi cũng nhìn rõ một điều.
Trong cái nhà này, tôi không phải là con gái.
Tôi là cây ATM, là bảo mẫu, là hòn đá lót đường.
Khi anh cần mua nhà, tôi là em gái.
Khi chị cần giúp đỡ, tôi là em gái.
Khi bố nằm viện, tôi là đứa con duy nhất.
Khi chia gia sản, tôi là kẻ thừa.
Tôi khênh chiếc tủ nát lên xe tải, suốt dọc đường không rơi một giọt nước mắt.
Không phải không uất ức.
Mà là đã uất ức đủ rồi.
5.
Chiếc tủ được chuyển về căn phòng thuê của tôi.
Một phòng khách một phòng ngủ, rộng 35 mét vuông.
Chiếc tủ đặt ở góc phòng ngủ, nghiêng ngả.
Tôi tìm một viên gạch mới kê dưới chân ngắn.
Rồi tôi mở cửa tủ.
Bên trong là quần áo cũ của bố.
Hai chiếc sơ mi bạc màu, một chiếc quần tây xám, một chiếc áo khoác bông màu xanh quân đội.
Chiếc áo khoác có mùi băng phiến.
Tôi lấy quần áo ra, gấp lại từng cái một.
Đến chiếc áo khoác bông, tay tôi chạm phải một vật cứng.
Một phong bì.
Kẹp trong lớp lót áo.
Tôi mở ra.
Bên trong là một mẩu giấy và một chiếc chìa khóa nhỏ.
Trên giấy là chữ của bố.
Nghiêng ngả, có thể thấy lúc viết tay ông bị run.
“Út, tấm ván đáy tủ, miếng thứ hai bên trái.”
Tôi sững sờ.
Rồi tôi cúi xuống nhìn ván đáy tủ.
Đáy tủ bằng gỗ, chia thành nhiều miếng ghép lại.
Miếng thứ hai bên trái.
Tôi dùng móng tay cạy thử.
Không hề lay chuyển.
Tôi nhìn lại chiếc chìa khóa nhỏ.
Ở mép ván đáy có một khe hở rất nhỏ.
Trong khe có một lỗ khóa cực kỳ tí hon.
Nếu không cố ý tìm, tuyệt đối không thể thấy.
Tôi tra chìa vào, xoay một cái.
“Tạch” một tiếng.
Miếng ván đó bật lên một khe hở.
Tôi nhấc ra.
Dưới đáy tủ là một ngăn bí mật.
Trong ngăn có một phong bì giấy xi măng.
Rất dày.
Tay tôi bắt đầu run.
Mở phong bì ra.
Bên trong có hai thứ.
Thứ nhất: ba cuốn sổ tiết kiệm.
Ngân hàng Bưu điện.
Mỗi cuốn 100 ngàn.
Tổng cộng 300 ngàn.
Tên trên sổ tiết kiệm là — tên của tôi.
Không phải tên bố, không phải tên mẹ.
Mà là tên tôi.
Tôi nhìn chằm chằm ba cuốn sổ đó rất lâu.
300 ngàn.
Thứ hai: một bức thư.
Bốn trang giấy, chữ viết dày đặc.
Chữ của bố.
Chỉnh chu hơn mẩu giấy kia, chắc là viết từ sớm hơn.
Tôi ngồi bệt xuống đất, tựa vào chiếc tủ, bắt đầu đọc thư.
“Út:
Khi con đọc được bức thư này, có lẽ bố không còn nữa.
300 ngàn này là cho con.
Không được để mẹ con biết, không được để anh chị con biết.
Về nguồn gốc số tiền này, bố cần nói rõ cho con.”
Tay tôi run rẩy, đọc tiếp.
“Ngày ông nội mất, ông để lại một căn nhà cổ.
Trong di chúc, ông viết để lại cho con.
Vì con là đứa cháu ông thương nhất.
Hồi nhỏ ngày nào ông cũng dắt con đi, con còn nhớ không?
Nhưng anh con muốn kết hôn mà không có nhà.