Chú ngồi tù hai mươi năm, ngày ra tù không ai đến đón.
Ông đứng trước cửa nhà, tóc bạc trắng, lưng còng rạp.
Bà nội khóa trái cửa, bác cả mắng ông xúi quẩy.
Ba tôi buông lời:
“Ai quan tâm đến ông ấy thì cút khỏi nhà.”
Nhưng tôi vẫn nhớ lúc nhỏ, ông lén cho tôi kẹo ăn.
Lúc đêm khuya vắng vẻ, tôi mang cho ông một bát mì nóng.
Ông cầm lấy bát, cả người cứng đờ, giây sau đã quỳ phịch xuống đất, trán đập “cộp cộp” lên nền xi măng.
“Con ơi… cảm ơn con…”
Cho đến sau này, tôi cạy mở chiếc hộp sắt có khóa dưới gầm giường ông.
Thứ bên trong khiến tôi run rẩy toàn thân.
01
Tiếng quát của ba đập tan bữa cơm tối.
“Ai dám quan tâm tới ông ấy thì cút khỏi nhà cho tôi!”
Ngón tay ông chỉ thẳng ra ngoài cửa.
Ngoài cửa đứng một người.
Một người đàn ông gầy gò, xương xẩu, tóc bạc trắng, lưng cũng đã còng.
Đó là chú tôi – Chu Kiến Quân.
Ông vừa ra tù.
Hai mươi năm.
Bà nội chạy ra, kéo chốt cửa gỗ, lại còn khóa thêm một tầng nữa.
Xoạch.
Xoạch.
Hai tiếng vang, như sét đánh ngang tai.
Chú đứng ngoài cửa, bất động.
Ông xách theo một cái túi vải cũ nát, và một chiếc hộp sắt bong tróc sơn.
Bác cả – Chu Kiến Quốc từ bếp đi ra, miệng còn ngậm tăm.
Ông nhổ bãi nước bọt qua khe cửa:
“Thằng xúi quẩy.”
Bác dâu hùa theo:
“Phải đấy, thứ rác rưởi ngồi tù, về làm gì nữa, chết đâu cho rảnh.”
Tôi nhìn bát cơm trắng.
Cơm rất trắng.
Ba mẹ tôi, bác cả bác dâu, bà nội.
Cả nhà.
Vẫn tiếp tục ăn cơm.
Trên tivi đang phát chương trình ca nhạc sôi động.
Tiếng cười, tiếng hát.
Ngoài cửa, không có âm thanh nào.
Tôi nhớ.
Lúc nhỏ, ba mẹ đi đánh bài, nhốt tôi trong nhà.
Tôi đói đến phát khóc.
Chính là chú, trèo qua cửa sổ vào nhà, nấu cho tôi một bát mì trứng.
Ông còn móc từ túi ra một nắm kẹo trái cây.
Vỏ kẹo rất lấp lánh.
Kẹo rất ngọt.
Giờ đây, ông đứng ngoài cửa.
Từ chiều đến tối.
Không ai mở cửa.
Cơm nước xong, ba và bác cả ngồi phòng khách xem đá bóng.
Bà nội về phòng ngủ.Đọc full tại page Vân hạ tương tư
Mẹ và bác dâu rửa bát trong bếp, vừa rửa vừa mắng.
Mắng chú tôi – Chu Kiến Quân.
“Ngồi tù hai mươi năm, còn mong tụi tôi nuôi ông ta? Đúng là nằm mơ.”
“Chứ sao, chẳng góp một đồng nào cho nhà, còn muốn tụi tôi cưu mang à.”
Tôi đặt quyển bài tập xuống.
Tôi đi vào bếp.
“Mẹ, con đói rồi.”
Mẹ không quay đầu lại.
“Đói thì tự nấu mì ăn, trong nồi còn đồ ăn thừa từ sáng đấy.”
“Dạ.”
Tôi bật bếp.
Đun nước.
Nấu mì.
Tôi lấy từ tủ chén ra một cái tô lớn.
Đập hai quả trứng vào.
Lấy một nửa thịt kho còn lại từ bữa trưa bỏ vào.
Thịt rất thơm.
Mẹ tôi quay đầu nhìn một cái.
“Ăn gì lắm thế? Nuôi heo hả?”
Tôi không nói gì.
Mì nấu xong rồi.
Tôi bưng tô, bước nhanh ra cửa.
Mắt ba tôi dán chặt vào tivi.
“Đi đâu đấy?”
“Về phòng ăn, tiện làm bài tập luôn.”
Ông “ừ” một tiếng, mắt không rời màn hình.
Tôi mở cửa phòng mình, rồi lập tức đóng lại.
Tôi không bật đèn.
Tôi bưng tô mì, bước tới bên cửa sổ.
Nhà tôi ở tầng một.
Tôi đẩy cửa sổ ra.
Gió lạnh ùa vào.
Chú vẫn còn ở đó.
Ông co ro trong góc hành lang, như một đống quần áo cũ bị vứt đi.
Tôi gọi ông:
“Chú ơi.”
Cơ thể ông run lên.
Ông từ từ ngẩng đầu.
Ánh đèn đường mờ mờ chiếu lên gương mặt ông.
Gương mặt ấy, toàn là nếp nhăn, như mảnh đất nứt nẻ.
“Là cháu, Chu An.”
Tôi đưa tô mì qua cửa sổ.
“Cháu… cháu…”
Giọng ông run rẩy, như bánh răng han gỉ đang chuyển động.
“Ăn đi chú, mì để lâu sẽ bị nở đấy.”
Ông nhìn tô mì.
Hơi nóng bốc lên trước mặt ông.
Ông đưa tay ra, lại rụt lại.Đọc full tại page Vân hạ tương tư
Bàn tay ông, toàn là vết nẻ và chai sần.
“Con à… chú… chú không thể nhận…”
“Ăn đi.”
Tôi đưa tô mì ra thêm một chút.
Cuối cùng, ông cũng nhận lấy.
Tô rất nóng.
Toàn thân ông cứng đờ.
Giây sau.
Ông quay về phía tôi.
Phịch một tiếng.
Quỳ xuống.
Trán đập lên nền xi măng.
Cộp.
“Con ơi… cảm ơn con…”
Cộp.
Cộp.
Ông dập đầu từng cái một.
Tôi hoảng hốt.
“Chú ơi, đứng dậy đi, chú mau đứng lên!”
Ông không ngừng lại.
Nước mắt hòa lẫn nước mũi, chảy vào miệng.
Ông ôm tô mì, khóc như một đứa trẻ.
Hai mươi năm tù.
Một bát mì.
Ông đã quỳ xuống rồi.
Gia đình này, rốt cuộc đã thiếu nợ ông điều gì?
Tôi đóng cửa sổ lại.
Tựa vào tường.
Tim đập dữ dội.
Tôi thấy ông đang ôm chặt cái hộp sắt kia vào lòng.
Dù khóc, dù dập đầu, cũng không buông tay.
Bên trong đó, rốt cuộc là thứ gì?
02
Ngày hôm sau, chú không thấy đâu nữa.
Góc hành lang trống không.
Như thể ông chưa từng quay về.
Trên bàn ăn sáng, không khí rất tốt.
Bà nội ngân nga tiểu khúc.
Bác cả đọc báo.
Tâm trạng ba tôi cũng không tệ, thậm chí còn hỏi tôi một câu về việc học:
“Tiểu An, kỳ thi cuối kỳ có tự tin không?”
“Cũng tạm ạ.”
Tôi cúi đầu uống cháo.
Không ai nhắc đến Chu Kiến Quân.
Ông như một điều cấm kỵ.
Mẹ tôi đặt một đĩa dưa muối trước mặt tôi.
“Ăn nhiều một chút, nhìn con gầy lắm.”
Hôm qua bà còn mắng tôi ăn như heo.
Tôi đoán, chú đã rời đi, mọi người đều thở phào nhẹ nhõm.
Một rắc rối lớn, tự biến mất.
Quá tốt rồi.
Tôi không thấy đói.
Trên đường đến trường, tôi vòng qua một đoạn.
Tới khu nhà cấp bốn cũ phía sau khu dân cư.
Nơi đó sắp giải tỏa, hầu hết cư dân đã dọn đi.
Tôi thấy chú.
Ông đang đứng trước cửa một căn nhà nát không có cửa sổ, nói chuyện với một ông lão thu mua phế liệu.
Ông lão đưa cho ông một cuộn chăn bông rách.
“Chỉ có thế thôi, không ai cần nữa, tạm thời lấy lót lưng.”
Chú tôi cúi đầu khom lưng.
“Cảm ơn bác, cảm ơn bác.”
“Cầm lấy, đây là bánh bao hôm qua, vẫn còn ấm đấy.”
Ông lão lại đưa cho chú hai cái bánh bao.
Chú tôi nhận lấy, như thể nhận vàng.
Ông nhìn thấy tôi.
Ngây người.
Bánh bao suýt rơi xuống đất.
Tôi bước tới.
“Chú.”
Ông rất căng thẳng, tay chân luống cuống.
“Tiểu An… sao con lại đến đây?”
“Cháu đi ngang qua.”
Tôi nhìn căn phòng ông ở.
Cửa hỏng, gió rít thẳng vào.
Bên trong chỉ có một đống báo cũ và chiếc chăn rách đó.
Chiếc túi vải cũ đặt ở góc tường, hộp sắt nằm trên túi, rất bắt mắt.
“Chú ở đây ạ?”
Ông cúi đầu, rất ngượng ngùng.
“Ừm… tạm một đêm.”
“Ăn cơm chưa?”
Ông giơ chiếc bánh bao trong tay lên.
“Có ăn.”
Mũi tôi cay xè.
Tôi lấy bữa sáng từ trong cặp ra.
Một quả trứng trà, một hộp sữa.
Tôi cố tình để dành.
“Cho chú.”
Ông xua tay liên tục.
“Không không không, con ăn đi, học là quan trọng nhất.”
“Con ăn rồi.”
Tôi nhét đồ vào tay ông.
“Sao chú không về nhà?”
Tôi hỏi.
Ông im lặng.
Rất lâu sau mới lên tiếng.
Giọng rất nhỏ.
“Đó không phải là nhà của chú.”
“Tại sao ạ?”
Ông lại im lặng.
Chỉ nhìn chằm chằm vào hộp sữa và quả trứng trong tay.
Như thể đang nhìn một báu vật hiếm có trên đời.
“Tiểu An, con mau đi học đi, sắp trễ rồi đấy.”
Ông giục tôi.
“Nghe lời chú, học hành cho tốt.”
Tôi không động đậy.
“Chú, năm đó… rốt cuộc vì sao chú bị đi tù?”
Câu hỏi này, tôi đã muốn hỏi từ nhỏ.
Nhưng không ai nói cho tôi biết.
Họ chỉ nói, chú là kẻ trộm, là nỗi nhục của nhà họ Chu.
Cơ thể chú tôi run lên bần bật.
Ông ngẩng đầu nhìn tôi.
Trong mắt toàn là sợ hãi.
“Đừng hỏi.”
Ông nói.
“Tiểu An, ngàn vạn lần đừng hỏi, cũng đừng nhắc đến chú với bất kỳ ai.”
“Quên chú đi, như vậy là tốt cho con.”
Nói xong, ông quay người vào căn nhà nát kia.
Ông đóng cánh cửa hỏng đó lại.
Tôi đứng ngoài.
Trong lòng nghẹn lại, khó chịu.
Chiều hôm đó, nhà xảy ra chuyện.
Bà nội trượt chân trong nhà tắm, gãy chân.
Xe cấp cứu hú còi tới.
Cả nhà rối như tơ vò.
Trong bệnh viện, ba và bác cả túm tụm trước phòng bác sĩ, vẻ mặt lo lắng.
Chi phí phẫu thuật là năm vạn.
Sắc mặt ba rất khó coi.
Ông chỉ mở tiệm tạp hóa nhỏ, không có nhiều tiền mặt như thế.
Bác cả làm ở doanh nghiệp nhà nước, là một tổ trưởng nhỏ.
Ông cau mày:
“Dạo này anh cũng kẹt lắm, vừa đăng ký trại hè ở nước ngoài cho thằng con xong.”
Bác dâu chen vào:
“Đúng đấy, số tiền đó không thể động vào, tương lai con cái là quan trọng nhất.”
Ba nhìn mẹ tôi.
Mẹ lập tức quay đầu sang chỗ khác, nhìn chằm chằm vào bức tường hành lang.
“Tiền riêng của em, lần trước anh nhập hàng đã lấy hết rồi còn gì?”
Cả nhà, vì năm vạn, bắt đầu đá bóng trách nhiệm cho nhau.
Tôi đứng bên cạnh nghe, tay chân lạnh ngắt.
Đây chính là người thân của tôi.
Cuối cùng, ba nghiến răng.
“Tôi đi tìm lão Tam mượn tiền!”
Lão Tam là bạn làm ăn của ba.
Ba gọi điện, giọng hạ xuống rất thấp.
Nói rất nhiều lời hay, bên kia cuối cùng cũng đồng ý.
Nhưng tính lãi từng xu.
Ba cúp máy, chửi bới:
“Mẹ nó, thừa nước đục thả câu.”
Bác cả châm chọc bên cạnh:
“Cũng hết cách rồi, ai bảo nhà mình có thằng phá của. Nếu năm đó Kiến Quân không trộm tiền của nhà máy, nhà mình có đến mức khốn đốn thế này không?”
Bác dâu lập tức phụ họa:
“Đúng rồi đấy! Đó là năm vạn tệ! Năm vạn của thập niên 80 đấy! Nếu không, anh làm tổ trưởng cũng đã được lên chính thức, nhà mình cũng dọn lên nhà lầu rồi!”
Mẹ tôi cũng thở dài.
“Cũng là số mệnh thôi, tất cả đều tại cái sao chổi đó.”
Họ lại bắt đầu chửi Chu Kiến Quân.
Đem tất cả bất hạnh, đổ lên đầu người đã hai mươi năm không gặp.
Tôi nghe mà trong lòng vang lên một giọng nói:
Không đúng.
Chuyện không phải vậy.
Tôi bỗng nhớ tới chiếc hộp sắt của chú.
Ông nói, đừng hỏi.
Quên chú đi.
Càng như vậy, tôi càng cảm thấy, trong chiếc hộp ấy, ẩn giấu tất cả sự thật.
03
Ca phẫu thuật của bà nội đã hoàn thành.
Rất thành công.
Nhưng bà cần nằm viện theo dõi, còn phải có người túc trực 24/24.
Một vấn đề mới lại phát sinh.
Ai sẽ chăm sóc đây?
Mẹ tôi nói thẳng:
“Tôi thì không được rồi, cửa hàng không thể thiếu người.”
Bác dâu nhún vai:
“Tôi còn phải đi làm, còn phải lo việc học của con, lấy đâu ra thời gian.”
Hai người phụ nữ đùn đẩy qua lại.
Cuối cùng, họ quay đầu nhìn về phía tôi.
“Tiểu An chẳng phải sắp được nghỉ hè rồi sao? Để Tiểu An làm đi.”
“Đúng đúng, người trẻ có sức, thức đêm chút cũng không sao.”
Ba và bác cả lập tức đồng ý.
“Cứ quyết vậy đi.”
Không ai hỏi tôi có đồng ý không.
Tôi đương nhiên trở thành hộ lý miễn phí.
Tôi bắt đầu ở lại bệnh viện.
Ban ngày giúp bà nội đi vệ sinh, đổ bô; ban đêm ngủ trên giường xếp ngoài hành lang.
Rất mệt.
Nhưng tôi có được tự do.
Mỗi ngày tôi đều mua thêm một phần cơm.
Nhân lúc thay ca buổi trưa, tôi chạy đến khu nhà cấp bốn cũ đang chờ giải tỏa.
Chú vẫn còn ở đó.
Ông đã tìm được một công việc lọc cát ở công trường.
Một ngày tám mươi tệ.
Rất vất vả.
Da ông đen hơn, người gầy đi thấy rõ.
Tôi đưa cơm cho ông.
Lần nào ông cũng ăn như hổ đói.
Ăn xong, ông sẽ rửa sạch hộp cơm, lần sau đưa lại tôi.
Chúng tôi không nói nhiều.
Ông luôn hỏi thăm bệnh tình của bà nội.
“Khá hơn chưa?”
“Ừ, hồi phục cũng tốt.”
“Vậy thì tốt, tốt rồi…”
Ông sẽ nở một nụ cười thật lòng.
Rồi lại im lặng.
Tôi mấy lần định hỏi về chiếc hộp sắt kia.
Nhưng nhìn ông mệt mỏi như vậy, tôi lại không nỡ mở miệng.
Ông lấy một tấm ni-lông, bọc cái hộp sắt mấy lớp, giấu dưới gầm giường.
Đó là hành lý duy nhất của ông.
Hôm đó, tôi mang cơm đến.
Phát hiện ông không có ở công trường.
Tôi chạy về căn nhà cũ nát kia.
Ông nằm trên đống báo, mặt đỏ bừng.
Tôi sờ trán ông, nóng rực đến đáng sợ.
“Chú ơi, chú sốt rồi!”
Ông mở mắt mơ màng.
“Không sao… ngủ một giấc là khỏe…”
“Không được, phải đến bệnh viện.”
Tôi kéo ông dậy.
Nhưng ông không còn chút sức lực.
Tôi cuống lên, lấy điện thoại định gọi 120.
Ông vội nắm lấy tay tôi.
“Đừng… Tiểu An, đừng tốn tiền đó…”
“Mạng quan trọng hay tiền quan trọng?!”
Tôi hét lên.
Ông sững người.
Sau đó, ông cười.
“Mạng của chú… không đáng tiền…”
Tôi lập tức rơi nước mắt.
Tôi dìu ông, nửa kéo nửa đỡ đi ra ngoài.
“Cháu đưa chú đến phòng khám cộng đồng.”
Phòng khám không xa.
Bác sĩ đo nhiệt độ, ba mươi chín độ tám.
Tiêm thuốc hạ sốt, kê thêm thuốc.
Hết một trăm hai mươi tệ.
Là tiền sinh hoạt cả tháng của tôi.
Tôi dìu ông quay về.
Suốt dọc đường, ông cứ nói mãi:
“Tiểu An, chú có lỗi với con…”
“Sau này chú kiếm được tiền, nhất định sẽ trả lại…”
Tôi không trả lời.
Tôi thu xếp cho ông nghỉ ngơi, đút thuốc cho ông uống.
Rất nhanh, ông ngủ thiếp đi.
Hơi thở cũng dần đều hơn.
Tôi nhìn ông.
Khuôn mặt ông dưới ánh sáng mờ mờ, trông thật già nua.
Nếp nhăn nơi khóe mắt, hằn sâu như dao khắc.
Ánh mắt tôi rơi xuống gầm giường.
Chiếc hộp sắt được bọc bằng ni-lông.
Một ý nghĩ điên cuồng bỗng trỗi dậy trong đầu tôi.
Tôi muốn mở nó ra.
Tôi muốn biết sự thật.
Tôi quỳ xuống đất, đưa tay kéo chiếc hộp ra.
Hộp rất nặng.
Phía trên là một ổ khóa đồng nhỏ.
Khóa đã hoen gỉ.
Không có chìa.
Tôi nhìn quanh.
Góc tường có một viên gạch.
Tôi cầm lấy.
Tay tôi run rẩy.
Tôi biết, tôi không nên làm thế.
Đây là chuyện riêng của ông.
Là thứ ông trân trọng hơn cả mạng sống.
Nhưng…
Tôi nghĩ đến cảnh bà nội gãy chân, cả nhà đùn đẩy trách nhiệm vì tiền.
Tôi nghĩ đến cảnh họ đồng loạt chửi rủa chú tôi.
Tôi nghĩ đến dáng vẻ chú quỳ trước tôi, dập đầu đến rớm máu.
Tôi nghĩ đến câu nói của chú: “Mạng của chú không đáng tiền…”
Xin lỗi chú.
Tôi giơ viên gạch lên.
Đập mạnh vào chiếc khóa gỉ sét.
Duang!
Một tiếng vang trầm đục.
Khóa chưa mở.
Tim tôi như nhảy ra khỏi lồng ngực.
Tôi lại đập thêm một lần nữa.
Duang!
Khóa đã méo mó.
Tôi vứt viên gạch, dùng tay cạy.
Móng tay bị gãy, rất đau.
Tôi mặc kệ.
Tôi dùng hết sức, bẻ mạnh một cái.
“Pặc” một tiếng.
Khóa mở.
Tôi mở chiếc hộp sắt đó ra.
Tôi nghẹn thở.
Trong hộp không có tiền.
Cũng không có vàng bạc châu báu.
Trên cùng, là một xấp giấy thư đã ngả màu.
Tôi cầm lấy tờ đầu tiên.
Đó là nét chữ của bà nội.
“Kiến Quân, nhà mình không còn tiền nữa, bệnh của ba con không thể trì hoãn, mẹ cầu con, đến tìm giám đốc nhà máy xin ứng trước ít lương…”
Cuối thư ghi ngày tháng, là hai mươi năm trước.
Tờ thứ hai.
Vẫn là nét chữ của bà.
“Kiến Quân, nhà máy không đồng ý, nói con còn trẻ, không đủ tư cách. Ba con ho ra máu rồi, mẹ hết cách, anh con bảo con đến chỗ bạn anh ấy mượn tiền, lãi cao cũng không sao, cứu mạng quan trọng hơn…”
Tờ thứ ba.
Là một biên lai thanh toán viện phí.
Số tiền: năm vạn.
Tên bệnh nhân: Chu Chấn Hoa.
Người thanh toán ký tên, nét chữ mạnh mẽ nhưng còn đọc được: Chu Kiến Quân.
Cả người tôi lạnh toát.
Ba tôi tên là Chu Kiến Quốc.
Chú tôi là Chu Kiến Quân.
Ông nội tôi là Chu Chấn Hoa.
Số tiền năm vạn mà họ bảo chú tôi “ăn cắp” của nhà máy…
Chính là tiền cứu mạng ông nội tôi!
Dưới cùng chiếc hộp, còn ép một vật.
Một người gỗ nhỏ, bọc bằng khăn tay.
Tạc rất thô.
Nhưng vẫn nhìn ra là một bé gái, buộc hai bím tóc.
Mặt sau người gỗ, khắc hai chữ:
Tiểu An.
04
Tôi cẩn thận đặt lại từng thứ trong chiếc hộp, nguyên vẹn như cũ.
Tay tôi run rẩy như chiếc lá trong gió thu.
Tờ biên lai thanh toán năm vạn đồng kia, chỉ là một tờ giấy mỏng, nhưng lại nặng như một tấm sắt, đè đến nỗi tôi không thể thở nổi.
Còn có cả người gỗ nhỏ khắc tên tôi.
Tôi nắm chặt nó trong lòng bàn tay, những cạnh sắc sần sùi làm lòng bàn tay tôi đau nhói.
Cuối cùng tôi đã hiểu, vì sao ông lại luôn xem chiếc hộp cũ kỹ này như báu vật.
Trong đó chứa đựng sự trong sạch của ông, chứa đựng sự hy sinh của ông với gia đình này.
Cũng chứa đựng cả một đời nợ nần mà gia đình này đã mang theo.
Tôi cố gắng gắn lại cái khóa bị gãy, lấy tấm ni-lông bọc lại chiếc hộp, giấu vào nơi sâu nhất dưới gầm giường.
Tôi sợ chú tỉnh dậy, phát hiện chút tôn nghiêm cuối cùng của mình bị đứa cháu như tôi lén lút cạy mở.
Tôi đứng dậy, đôi chân mềm nhũn.
Tôi bước ra cửa căn nhà cũ, gió lạnh bên ngoài thổi tới mới khiến tôi nhận ra mình ướt đẫm mồ hôi lạnh.
Tôi trở về bệnh viện.
Ngoài hành lang, ba tôi, bác cả, mẹ tôi, bác dâu đều có mặt.
Họ vây quanh giường bệnh của bà nội, quan tâm ân cần:
“Mẹ, hôm nay thấy trong người thế nào rồi.”
“Mẹ, có muốn ăn chút trái cây không.”
Một cảnh tượng hiếu thảo ấm áp.
Tôi nhìn những gương mặt đầy quan tâm kia, dạ dày tôi lộn nhào.
Tôi cảm thấy buồn nôn.Đọc full tại page Vân hạ tương tư
Bà nội thấy tôi, lập tức sầm mặt:
“Đi đâu rồi hả? Mất tích cả buổi, định bỏ đói bà già này sao?”
Mẹ tôi tiếp lời: “Tiểu An, con càng lúc càng không biết điều, bà vừa phẫu thuật xong, sao con lại chạy lung tung.”
Tôi không nói gì.
Tôi đặt bình nước xuống, đi đến bên giường bà.
Tôi nhìn bà, người đã từng viết thư cầu xin con út cứu chồng, rồi lại chính tay nhốt con mình ngoài cửa suốt hai mươi năm.
Tôi hỏi bà:
“Bà ơi, nãy con nằm mơ, mơ thấy ông nội.”
Bà sững lại một chút.
“Không dưng lại mơ thấy ổng làm gì.”
“Con mơ thấy ông bệnh rất nặng, ho ra máu suốt.” Tôi nhìn thẳng vào mắt bà. “Bà ơi, năm đó ông nội rốt cuộc bị bệnh gì vậy? Chữa trị hết bao nhiêu tiền?”
Không khí trong phòng bệnh lập tức đông cứng lại.
Sắc mặt ba tôi thay đổi, quát: “Trẻ con biết gì mà hỏi chuyện này!”
Bác cả cũng cau mày: “Đừng nhắc đến ông nội trước mặt bà, bà sẽ buồn.”
Ánh mắt bà nội dao động một chút, rồi lập tức trở nên khó chịu.
“Chuyện đã qua rồi, nhắc đến làm gì cái thứ xui xẻo đó! Chữa cái gì mà chữa, không có tiền, để vậy chết thôi!”
Bà nói xong thì quay lưng lại với tôi.
Không có tiền chữa?
Để chết?
Tôi nhìn thấy tờ biên lai năm vạn đồng như đang lơ lửng ngay trước mắt.
Tim tôi lạnh dần từng chút một.
Họ không chỉ là quên ông.
Họ đang cùng nhau đóng đinh ông vào cột nhục nhã.
Dùng một lời nói dối tày trời để che đậy sự ích kỷ và vô ơn của họ.
Dựa vào đâu?
Dựa vào đâu mà chú tôi phải chịu đói, chịu rét, phát sốt cũng không dám vào viện.
Còn họ, lại thản nhiên tận hưởng tất cả những gì chú tôi đã đánh đổi bằng hai mươi năm tuổi xuân.
Tiệm tạp hóa của ba tôi, là mở bằng số tiền còn lại sau khi ông nội mất.
Công việc của bác cả, là do ông nội nhờ cậy bạn cũ sắp xếp.
Nếu năm đó không có năm vạn kia, ông nội đã sớm qua đời, tất cả những thứ này đều không thể tồn tại.
Họ giẫm lên xương cốt của chú tôi, mới có được cuộc sống hôm nay.
Tôi siết chặt nắm tay, móng tay cắm sâu vào da thịt.
Tôi không thể nói toạc mọi chuyện ra ngay bây giờ.
Bọn họ là một khối lợi ích, sẽ như chó điên nhào tới cắn xé tôi và chú.
Tôi phải nhẫn nhịn.
Tôi phải tìm một cơ hội.
Một cơ hội để tất cả mọi người đều nhìn thấy bộ mặt thật ghê tởm của họ.
Tôi sẽ để chú tôi, đường đường chính chính, giành lại tất cả những gì thuộc về ông.
05
Từ ngày hôm đó, tôi thay đổi.
Tôi trở nên ít nói.
Ở bệnh viện, tôi không còn giao tiếp dư thừa với họ.
Dọn bô, đút cơm, lau người, tôi làm chỉn chu hơn bất kỳ ai.
Nhưng ánh mắt tôi thì lạnh lẽo.
Mẹ tôi và mọi người bắt đầu cảm nhận được sự thay đổi ấy.
“Đứa nhỏ này dạo gần đây cứ như hũ nút ấy.”
“Chắc do ở bệnh viện lâu, tâm trạng không tốt.”
“Trẻ con thì có tâm trạng gì, đúng là làm màu.”
Họ tự ý gắn cho tôi một cái nhãn, rồi chẳng còn quan tâm nữa.
Vậy cũng tốt.
Tôi cần thời gian và không gian để làm việc của mình.
Mỗi ngày tôi vẫn đều đặn mang cơm cho chú, bất kể mưa nắng.
Ngoài cơm, tôi còn lén lấy từ tiệm tạp hóa của ba một số đồ mới: khăn mặt, bàn chải, và hai chiếc áo bông dày.
Hôm đó khi tôi mang đồ đến, mắt ông đỏ hoe.
Ông nắm lấy chiếc áo bông mới tinh, lúng túng không biết làm sao.
“Tiểu An, cái này… cái này quý giá quá, chú không thể nhận.”
“Không quý đâu, chú nhất định phải mặc.”
Giọng tôi dứt khoát, không cho từ chối.
Ông ngơ ngác nhìn tôi, như bị sự kiên quyết của tôi làm cho sợ.
Tôi đặt thuốc cảm và kháng sinh ở đầu giường ông.
“Nhớ uống đúng giờ.”
“Tiểu An…”
Ông muốn nói gì đó, nhưng lại nuốt vào trong.
Tôi nhìn bộ quần áo tù đã bạc màu trên người ông, lòng đau như bị kim châm.
Tôi ngồi xuống, nhìn ông ăn hết cơm.
Chờ ông rửa sạch hộp cơm, lần này tôi không rời đi như mọi lần.
Tôi mở miệng:
“Chú, năm đó… chú vay năm vạn kia thế nào?”
Tôi hỏi rất đột ngột.
Tay chú đang lau hộp cơm đột nhiên khựng lại.
Ông ngẩng đầu, ánh mắt lại xuất hiện vẻ sợ hãi quen thuộc.
“Con… sao con biết…”
“Con nghe ba con và bác cãi nhau, họ nói chú vì chữa bệnh cho ông nội mà đi vay năm vạn.”
Tôi nói dối.
Môi chú run rẩy, sắc mặt lập tức trắng bệch.
“Đừng hỏi nữa, Tiểu An.”
Ông gần như là cầu xin tôi.
“Xin con hãy quên chuyện đó đi, quên cả chú nữa, như thế mới tốt cho con và mọi người.”
“Làm sao quên được!”
Lần đầu tiên tôi lớn tiếng với ông.
“Đó là năm vạn! Năm vạn tệ của hai mươi năm trước! Chú vay ở đâu? Sau đó xảy ra chuyện gì? Vì sao mọi người đều nói là chú ăn cắp? Tại sao chú lại vào tù?”
Tôi hỏi dồn dập như pháo nổ.
Chú tôi hoàn toàn hoảng loạn.
Ông đứng dậy, đi tới đi lui trong căn phòng nhỏ hẹp, hai tay ôm đầu, miệng lẩm bẩm không ngừng.
“Không thể nói… không thể nói…”
“Tại sao không thể nói!” Tôi ép sát lại. “Chú đang bảo vệ ai? Bảo vệ bà? Hay là ba con và bác?”
“Họ là mẹ ruột, là anh ruột của chú đấy! Họ đã hủy cả đời chú rồi, chú còn vì họ mà giấu giếm?”
Lời tôi như lưỡi dao, đâm thẳng vào tim ông.
Ông bỗng khựng lại, tựa vào tường, người trượt dần xuống.
Ông ngồi sụp xuống đất, vùi mặt vào đầu gối.
Tôi nghe thấy tiếng nức nở bị đè nén, như dã thú bị thương.
Rất lâu sau, ông mới ngẩng đầu lên.
Đôi mắt đầy tơ máu, giọng khản đặc đến đáng sợ.
“Tiểu An, là do chú vô dụng.”
“Năm đó… chú không vay được tiền.”
Tim tôi chìm xuống.
“Vậy… tiền đó từ đâu ra?”
Ông nhắm mắt lại, như dốc hết sức lực để nói.
“Trong nhà máy… có một khoản tiền trợ cấp cho công nhân, năm mươi vạn.”
“Tối hôm đó, chỉ có mình chú trực văn phòng…”
“Chú đã lấy năm vạn.”
“Sáng hôm sau, chú đến đồn công an tự thú.”
Tôi như bị sét đánh ngang tai.
Ông thật sự… ăn cắp?
Không đúng.
Nhất định còn có điều gì đó.
Nếu chỉ là ăn cắp để chữa bệnh, đâu đáng bị cả nhà hận đến tận xương tủy.
Hơn nữa, nếu ăn cắp thật, tại sao lại đi tự thú?
Tôi nhìn ông đau khổ như vậy, biết rằng nếu tiếp tục ép, ông có thể sẽ sụp đổ.
Tôi đỡ ông dậy.
“Chú nghỉ ngơi đi, ngày mai con lại đến.”
Tôi bước ra khỏi căn nhà cũ, đầu óc rối loạn.
Tự thú?
Chuyện này thật sự không hợp lý.
Trừ phi…
Chú đang chịu tội thay cho người khác.
Ai?
Ba tôi? Bác cả?
Hay là… bà nội?
Tim tôi như chìm xuống vực.
Những bí mật ẩn giấu trong gia đình này, còn đen tối và dơ bẩn hơn tôi từng tưởng tượng.
06
Bà nội xuất viện rồi.
Ba mẹ tôi để ăn mừng, cũng để thể hiện lòng hiếu thảo, cuối tuần đã bày một bàn tiệc tại nhà.
Gia đình bác cả cũng đến.
Trên bàn ăn, họ nâng ly chúc mừng, không ngớt khoe khoang mình đã vất vả thế nào cho ca mổ của bà nội.
“Lần này phải cảm ơn Kiến Quốc nhiều lắm,” ba tôi cầm ly rượu, mặt mày hớn hở, “nếu không nhờ nó quen biết bác sĩ trong bệnh viện, mẹ sao có thể sắp xếp phẫu thuật nhanh như thế.”
Bác cả đắc ý phẩy tay.
“Người một nhà, nói thế là khách sáo rồi. Chủ yếu vẫn là anh hai anh quyết đoán, gom tiền kịp lúc, không thì cũng chịu.”
Bác dâu chen vào, giọng châm chọc:
“Chứ sao, thời nay làm gì cũng cần tiền. Mẹ chỉ trượt chân một cái, mà ba nhà gom góp suýt cạn sạch tiền tiết kiệm nửa năm.”
Nói xong, bà ta liếc nhìn tôi một cái.
“Chỉ có Tiểu An là khiến người lớn yên tâm, ở bệnh viện chăm sóc mấy ngày trời, không tốn một đồng, còn giúp nhà mình tiết kiệm được tiền thuê người chăm.”
Mẹ tôi lập tức cười nói: “Con mình Tiểu An là hiếu thảo nhất.”
Hiếu thảo?
Tôi nghe hai chữ này, chỉ thấy châm chọc đến tột cùng.
Tôi đặt đũa xuống, phát ra một tiếng “cạch” khẽ khàng.
Mọi ánh mắt lập tức đổ dồn về phía tôi.
Tôi ngẩng đầu, nhìn bác dâu, nở một nụ cười ngây thơ.
“Bác dâu, ca phẫu thuật của bà nội lần này, tổng cộng tốn hơn năm vạn đúng không ạ?”
“Đúng rồi, sao thế?” bác dâu đáp, vẻ mặt dĩ nhiên.
“Tôi đang nghĩ,” tôi nghiêng đầu, giả vờ ngờ nghệch, “năm vạn bây giờ và năm vạn của hai mươi năm trước, cái nào giá trị hơn nhỉ?”
Câu hỏi vừa thốt ra, không khí trên bàn ăn lập tức thay đổi.
Nụ cười trên mặt ba tôi cứng đờ.
Bác cả vừa gắp một miếng sườn, dừng lại giữa không trung.
Mí mắt bà nội giật khẽ.
Sắc mặt bác dâu là khó coi nhất, như thể bị tát một bạt tai.
“Con nít con nôi biết gì, nói vớ vẩn gì thế hả? Tiền thì chẳng phải vẫn là tiền à?”
“Không giống đâu ạ.”
Tôi chậm rãi nói.
“Con nghe thầy dạy chính trị nói, cái đó gọi là lạm phát. Hai mươi năm trước, lương tháng của ba con chỉ vài chục đồng phải không ạ? Khi đó năm vạn, có thể mua được mấy căn nhà ở thành phố mình rồi.”
“Còn bây giờ, năm vạn đến cái nhà vệ sinh cũng không mua nổi.”
Nói xong, tôi cầm muôi múc cho mình một bát canh.
Tôi cảm nhận rõ bốn ánh mắt đầy thù địch như kim châm, đang găm lên người tôi.
“Lo mà ăn đi!”
Cuối cùng ba tôi không nhịn được nữa, dằn mạnh ly rượu xuống bàn.
“Chuyện người lớn, con nít không được xen vào!”
Ông nói to, giọng đầy tức giận lẫn lúng túng.
“Dạ.”
Tôi đáp khẽ, cúi đầu uống canh.
Nhưng tôi biết, lời tôi nói, như một hòn đá ném vào mặt hồ tù.
Họ bắt đầu hoảng loạn rồi.
Họ không ngờ, đứa trẻ mà họ vẫn cho là “nghe lời”, “hiểu chuyện”, lại đột nhiên nhắc tới chuyện mà họ muốn quên nhất.
Bác cả ho nhẹ một tiếng, cố đổi chủ đề.
“À đúng rồi, tháng sau đơn vị của anh tổ chức đi du lịch Hải Nam, mẹ đến lúc đó khỏe rồi thì đi với tụi anh cho khuây khỏa nhé.”
Không ai lên tiếng hưởng ứng.
Một bữa tiệc “ăn mừng” vốn vui vẻ, bỗng trở nên ngượng ngùng khó xử.
Họ ăn qua loa vài miếng rồi vội kiếm cớ rút lui.
Nhà chỉ còn lại ba người chúng tôi.
Mẹ tôi rửa chén trong bếp, cố tình làm va chạm chén bát cho phát ra tiếng.
Ba tôi ngồi ở sofa, hút hết điếu này đến điếu khác, khói thuốc mù mịt.
Ông nhìn tôi chằm chằm, ánh mắt lạnh lẽo như rắn độc.
“Chu An, hôm nay con có ý gì?”
“Con đâu có ý gì.” Tôi giả ngu.
“Đừng có giả vờ!” ông nghiến răng, dí mạnh đầu lọc vào gạt tàn. “Ba cảnh cáo con, chuyện của Chu Kiến Quân, một chữ cũng không được nhắc nữa! Nếu dám nói bậy ra ngoài, làm mất mặt nhà này, ba đánh gãy chân con!”
Tôi nhìn dáng vẻ ông tức đến phát điên, trong lòng lạnh lẽo.
Danh dự?
Nhà này còn thứ gọi là danh dự sao?
Tôi không cãi.
Tôi đứng dậy, chuẩn bị về phòng.
Khi ngang qua ông, tôi dừng bước, ghé sát nói nhỏ đủ hai người nghe.
“Ba sợ cái gì?”
Cơ thể ông chấn động.
07
Con ngươi ba tôi co rút dữ dội.
Ông trừng mắt nhìn tôi, cơ mặt co giật, đó là dáng vẻ của một kẻ bị lột trần lớp mặt nạ.
“Mày… vừa nói gì?”
Giọng ông rít qua kẽ răng.
“Con nói, ba đang sợ.” Tôi lặp lại, giọng không to nhưng từng chữ nện vào thần kinh đang căng như dây đàn của ông.
Ngay giây sau, một cái tát vung lên.
Bốp!
Tiếng giòn tan.
Mặt tôi bỏng rát, tai ù đi.
Mẹ tôi từ bếp lao ra, sững người khi thấy cảnh đó.
“Anh điên rồi hả! Sao lại đánh con!”
“Tôi phải đánh chết thằng ranh này!” Mắt ba đỏ ngầu, như dã thú nổi điên. “Nó dám nguyền rủa tôi! Dám uy hiếp tôi!”
Ông xông tới, định đánh tiếp.
Mẹ tôi ôm chặt lấy ông.
“Chu Kiến Quốc, anh bị gì vậy! Nó nói gì mà anh xuống tay như thế?”
“Nó nói tôi sợ!” Ba tôi chỉ thẳng mặt tôi, ngón tay run rẩy. “Cô nghe coi, đó là lời thằng con nên nói sao?”
Mẹ tôi sững sờ.
Bà nhìn tôi, ánh mắt đầy kinh ngạc và thất vọng.
“Tiểu An, sao con lại nói với ba như vậy? Mau, xin lỗi ba đi.”
Xin lỗi?
Tôi ôm má, nhìn hai người thân yêu nhất của mình.
Một người giận dữ, một người mù quáng.
Họ là cùng một hội.
Tôi bật cười.
“Con không sai, sao phải xin lỗi?”
Ba tôi hất mẹ ra, lại định xông tới.
Tôi lùi lại, mở cửa phòng.
“Từ hôm nay, tiền sinh hoạt của con, ba khỏi phải đưa nữa.”
“Còn nữa, đừng hù con bằng chuyện ‘đánh gãy chân’. Nếu chú không có chỗ ở, con cũng không ngại dọn ra ngoài ở với chú.”
Nói rồi, tôi sập cửa bỏ đi.
Sau lưng là tiếng gào giận dữ của ba, xen lẫn tiếng mẹ tôi khóc lóc.
Tôi không ngoái lại.
Gió đêm lạnh buốt táp vào mặt, nhưng tôi lại thấy vô cùng tỉnh táo.
Ngôi nhà này, đã không còn là nhà của tôi nữa.
Nó là một cái lồng làm từ những lời nói dối khổng lồ.
Còn tôi, phải tìm được chiếc chìa khóa để phá vỡ cái lồng đó.
Tôi không có chỗ để đi.
Tôi lang thang ngoài đường rất lâu, cho đến khi điện thoại rung lên.
Là mẹ gọi.
Tôi tắt máy.
Bà lại gọi.
Tôi lại tắt.
Cuối cùng, bà gửi một tin nhắn.
“Con à, về đi, ba con biết sai rồi, ba không nên đánh con. Mẹ xin con đấy.”
Tôi nhìn dòng tin nhắn, lòng không gợn chút cảm xúc nào.
Tôi biết, họ không thực sự biết lỗi.
Họ sợ.
Sợ tôi tìm đến chú, sợ tôi gây chuyện lớn, sợ tôi đào ra bí mật họ giấu suốt hai mươi năm.
Tôi nhắn lại:
“Con không sao, ở nhà bạn một đêm.”
Rồi tôi tắt nguồn điện thoại.
Tôi đến khu nhà cấp bốn sắp giải tỏa.
Tôi không dám tìm chú, sợ ba sẽ lần ra ông.
Tôi chui vào một tòa nhà bỏ hoang, tìm một góc khuất gió, ngồi suốt đêm.
Trời gần sáng, tôi mới lặng lẽ rời đi.
Tôi phải tìm được bằng chứng.
Chỉ một tờ biên lai viện phí thì chưa đủ.
Chú tự thú, lại khiến mọi chuyện càng mù mờ.
Tôi cần một nhân chứng.
Một người ngoài, biết chuyện xảy ra hai mươi năm trước.
Ba và bác từng làm ở nhà máy cơ khí Hồng Tinh.
Chỗ đó đã đóng cửa cả chục năm trước, bị phá dỡ xây khu dân cư mới.
Nhưng những công nhân cũ chắc vẫn còn sống quanh đây.
Vài ngày sau đó, tôi trốn học.
Tôi như cái bóng, quanh quẩn khu tập thể cũ.
Tôi bắt chuyện với các ông cụ ngồi dưới sân nắng hay chơi cờ.
Tôi giả vờ là sinh viên ngành sử, đang làm khảo sát về cải cách doanh nghiệp nhà nước.
Tôi nói chuyện về thời hoàng kim, về chế độ phúc lợi, về những chuyện cũ họ vẫn hay nhắc.