(Tiếp theo phần 1)

Tôi chưa kịp đặt điện thoại của anh xuống thì cửa phòng đã mở.

May mà tôi vừa kịp làm một việc: rút máy mình ra, chụp lại màn hình trước khi tin nhắn tự tắt. Tiếng “tách” nhỏ xíu, nuốt trọn vào tiếng tivi vọng từ phòng khách.

Anh Khoa đứng ở cửa, nhìn chiếc điện thoại trong tay tôi. Sắc mặt anh đổi từ ngạc nhiên sang cau có chỉ trong một giây.

“Em lục điện thoại anh?”

“Nó sáng lên. Em đọc được.” Tôi đặt máy xuống bàn, đẩy về phía anh. “Ba tỷ là ba tỷ nào, anh Khoa?”

Anh im lặng. Anh đóng cửa lại, kéo chốt, rồi ngồi xuống mép giường, xoa mặt.

“Chuyện này mẹ nhắn bậy. Mẹ lo xa thôi.”

“Lo xa chuyện gì? Mẹ em m:ất ba hôm, mà mẹ anh nhắn là ‘ép nó về sớm, đừng để nó biết’.”

“Thư, em đừng suy diễn.”

“Em không suy diễn. Em đọc đúng từng chữ.”

Anh Khoa thở dài, giọng hạ xuống thành kiểu dỗ dành mà bốn năm nay tôi nghe quen tai:

“Mảnh đất sau nhà ngoại sắp bị thu hồi làm đường. Mẹ em chưa kịp nói với em. Anh biết nên mới tính giúp. Giờ mẹ m:ất rồi, anh sợ em đang đau lòng, không đủ tỉnh táo xử lý giấy tờ. Anh với mẹ chỉ muốn lo cho em thôi.”

“Lo cho em bằng cách đuổi em khỏi bên linh cữu mẹ?”

“Anh có đuổi em đâu…”

“Anh đứng nhìn mẹ anh lôi em đi.”

Anh cứng họng.

Tôi nhìn anh rất lâu. Bốn năm làm vợ, tôi lần đầu thấy rõ người đàn ông này không mạnh mẽ như tôi tưởng. Anh chỉ giỏi trốn sau lưng mẹ.

“Em về nấu giỗ,” tôi nói.

Anh ngẩng phắt lên, mắt sáng lên nhẹ nhõm.

“Thật hả? Em hiểu cho mẹ là tốt rồi, mai…”

“Em về nấu giỗ, vì em muốn gặp đủ họ hàng nhà anh.”

Anh chưa kịp hiểu câu đó thì tôi đã nằm xuống, quay lưng lại.

Bốn giờ sáng, khi cả nhà còn ngủ, tôi xách xe ra khỏi cổng.

Nhà ngoại cách nhà chồng mười lăm cây số. Đèn trong nhà tắt, nhưng sân đã sáng đèn. Dì Bảy ngồi trên bậc thềm, đoán được tôi sẽ về.

“Dì biết con sẽ đến.” Dì đứng dậy, nắm lấy tay tôi. “Mở tủ đi con. Mẹ con dặn dì phải ở đây đợi.”

Chiếc tủ sắt nhỏ nằm sâu trong phòng ngủ của mẹ, phía sau tấm rèm cũ. Tôi nhớ hồi bé từng hỏi mẹ trong đó có gì, mẹ chỉ cười: “Đồ của mẹ, đến lúc con lớn sẽ biết.”

Chiếc chìa khóa nhỏ xíu mẹ nhét vào tay tôi hôm nào vừa khít ổ khóa. Tôi vặn, nghe tiếng “cạch”. Cánh tủ bật ra.

Bên trong có ba thứ.

Thứ nhất là sổ đỏ mảnh đất sau nhà, đứng tên bà Lan, nguyên vẹn, bọc nilon cẩn thận.

Thứ hai là một bản di chúc có công chứng, ghi ngày bốn tháng trước, tức là trước khi mẹ nhập viện. Tôi run tay lật từng trang. Toàn bộ mảnh đất cùng khoản đền bù, nếu có, thuộc về một mình tôi, là tài sản thừa kế riêng. Điều cuối cùng ghi rõ: “Chồng của người thừa kế không có quyền định đoạt, quản lý hay đại diện cho phần tài sản này.”

Tôi ngồi phịch xuống nền nhà. Mẹ đã biết. Từ bốn tháng trước, mẹ đã biết trước mọi chuyện.

Thứ ba là một phong bì trắng, bên ngoài ghi nét chữ run run của mẹ: Gửi con gái Thư.

Trong phong bì có hai thứ: một lá thư viết tay và một tờ giấy photo.

Tôi mở tờ giấy ra trước. Tiêu đề in đậm: Giấy ủy quyền. Nội dung: Tôi, Nguyễn Thị Thư, ủy quyền cho ông Đỗ Văn Khoa nhận toàn bộ tiền đền bù, hỗ trợ và tái định cư của thửa đất số… Bên dưới là chữ ký “Thư”, đúng nét chữ của tôi từ cái dấu móc ở chữ T cho đến độ nghiêng.

Tôi chưa từng ký tờ giấy này.

Tay tôi lạnh buốt. Tôi mở lá thư của mẹ.

“Thư con,

Nếu con đọc được thư này tức là mẹ đã đi rồi. Đừng khóc nhiều. Mẹ nằm viện chứ không ngu. Cách đây ba tuần có anh cán bộ phòng bồi thường tên Hưng gọi điện cho mẹ, hỏi có đúng con ủy quyền cho Khoa nhận tiền đền bù không. Mẹ bảo không biết. Anh ấy gửi mẹ bản photo này.

Mẹ hiểu rồi. Hôm Khoa vào viện thăm mẹ, nó ở lại mười phút, nhưng mẹ thấy nó mở túi mẹ lấy cái thông báo thu hồi đất. Mẹ không nói để khỏi làm con khổ. Mẹ nhờ dì Bảy và công chứng viên làm di chúc. Mẹ đã báo anh Hưng rằng không ai được nhận tiền thay con.

Con gái, mẹ không để lại cho con nhiều. Chỉ có miếng đất này. Giữ lấy nó. Đừng ký gì cho bất cứ ai. Kể cả người con yêu.”

Tôi ôm lá thư vào ngực, khóc không thành tiếng. Dì Bảy ngồi cạnh, vỗ nhẹ lưng tôi, tự mình cũng lau nước mắt.

“Dì nói thật,” dì thì thầm. “Mẹ con biết hết. Mẹ biết con khổ. Mẹ chỉ không dám nói, vì sợ con không chịu nổi.”

Tôi lau mặt, nhét hết giấy tờ vào túi áo, đứng dậy.

“Dì ơi, hôm nay dì đi cùng con được không?”

Mười giờ sáng, nhà chồng đông nghẹt. Họ hàng nội ngoại tụ về đủ hai mươi mấy người. Bà Hà mặc áo dài tím, vừa thấy tôi bước vào đã dịu giọng một cách giả tạo:

“Về rồi hả con? Thế mới đúng. Vào bếp đi, cô Tư nhờ con trông nồi canh.”

Tôi cúi chào mọi người, vào bếp, xắn tay áo. Tôi nấu đủ chín món: gà luộc, xôi gấc, canh măng, nem rán, chả giò, thịt đông… Bà Hà đi qua đi lại, nhìn mâm cỗ, khen với họ hàng: “Cái Thư nó biết điều lắm, mẹ nó m:ất ba hôm mà còn lo giỗ ba chồng.”

Tôi cười, không nói gì.

Mười một giờ rưỡi, cỗ dọn xong. Mọi người ngồi quanh bàn. Anh Khoa đứng thắp hương, tay run. Tôi bưng đĩa cuối cùng lên, đặt xuống, rồi lấy trong túi ra một tập hồ sơ nhàu nhĩ, đặt ngay trước di ảnh ba chồng.

“Hôm nay con xin phép các bác các chú một lát.” Tôi nói, giọng vững hơn tôi tưởng. “Trước mặt ba, con muốn nói chuyện mảnh đất bên ngoại con.”

Căn phòng im bặt. Bà Hà sa sầm mặt.

“Con làm gì thế? Hôm nay là giỗ ba!”

“Chính vì giỗ ba nên con muốn nói cho đàng hoàng, mẹ ạ.” Tôi lấy tờ giấy ủy quyền ra, giơ lên cho mọi người cùng thấy. “Đây là giấy ủy quyền có chữ ký của con. Nhưng con chưa từng ký. Ai gi:ả m:ạo chữ ký con?”

Có tiếng chén đũa rơi lanh canh. Anh Khoa tái mét.

“Em… em nói bậy cái gì?”

“Anh đọc kỹ đi.” Tôi đưa tờ giấy cho chú Tư, em ruột ba chồng, người xưa nay hay nói thẳng nhất họ. “Chú xem giúp con. Chữ ký này, con ký lúc nào?”

Chú Tư cầm lấy, nheo mắt, rồi nhìn thẳng vào anh Khoa.

“Khoa, mày giải thích đi.”

“Con… con chỉ làm cho tiện! Đất đó vợ chồng mình…” Anh Khoa lắp bắp.

“Đất đó không phải của vợ chồng.” Tôi lấy bản di chúc ra, đặt cạnh tờ ủy quyền. “Đây là di chúc có công chứng của mẹ con. Đất là tài sản thừa kế riêng của con. Chồng con không có quyền định đoạt.”

Bà Hà bật dậy, đập bàn:

“Con ranh! Mày dám dàn dựng giữa nhà tao à? Mẹ mày m:ất rồi mà còn để lại cái trò này…”

“Trò này là mẹ con để lại.” Tôi nhìn thẳng vào mắt bà. “Và con còn tin nhắn của mẹ gửi anh Khoa tối qua.”

Tôi mở điện thoại, giơ ảnh chụp màn hình lên. Dòng chữ hiện rõ ngay giữa phòng khách, đủ để mọi người cùng đọc: “Đền bù mảnh đất bên ngoại con Thư lên ba tỷ rồi. Con ép nó về sớm, đừng để nó biết… Xong giỗ ba, mẹ bảo nó ký giấy.”

Không ai nói một lời. Chú Tư lẩm bẩm: “Chị Hà, chị đọc cho cả nhà nghe đi.”

Bà Hà há miệng, nhưng không thốt được chữ nào. Một lát sau, bà gào lên, giọng vỡ ra:

“Thì sao? Tao làm vậy cũng vì thằng Khoa! Nó góp vốn làm ăn thua lỗ, tao đem sổ đỏ nhà này thế chấp ngân hàng, giờ người ta gọi mỗi ngày đòi nợ một tỷ bốn! Cô thì ở trên giường chăm mẹ cô ba tháng, nhà này đổ nợ cô biết không?”

Anh Khoa bật khóc, quỵ xuống:

“Con xin lỗi, Thư. Anh định đền bù xong sẽ trả lại hết…”

“Trả lại bằng tiền nhà ngoại em?” Tôi hỏi.

Anh không đáp.

Bà Hà quay sang tôi, mắt đỏ ngầu, tay giơ lên định t:át. Tôi bắt lấy cổ tay bà trước khi bàn tay ấy kịp chạm vào mặt mình.

“Mẹ.” Tôi nói, từng chữ rõ ràng. “Mẹ lôi con ra khỏi bên linh cữu mẹ con để nấu cỗ, vì cần con ký giấy. Con nấu xong rồi. Giờ con có quyền nói không.”

Dì Bảy đứng dậy từ góc bàn, giọng run run nhưng cứng rắn:

“Chị Hà, mẹ cái Thư m:ất mới ba hôm, chị làm vậy không sợ trời không?”

Chú Tư thở dài:

“Chị Hà, ngân hàng gọi cho tôi hôm kia. Tôi cứ tưởng chuyện làm ăn bình thường. Hóa ra chị định bán dâu để trả nợ cho con trai.”

Cả họ hàng xì xào, một vài bà vợ chú bác đã đứng lên rời bàn. Có người lẩm bẩm: “Nhà gì mà ác thế… mẹ nó vừa m:ất…”

Bà Hà ngồi sụp xuống ghế, bàn tay run bần bật. Anh Khoa còn quỳ dưới đất, nhìn tôi như nhìn một người xa lạ.

Tôi nhặt tập hồ sơ, nói rất bình tĩnh:

“Con sẽ không nộp đơn tố cáo gi:ả m:ạo chữ ký, vì hôm nay là giỗ ba. Nhưng con giữ bản gốc, và anh Hưng ở phòng bồi thường đã ghi nhận việc mẹ con không xác nhận ủy quyền. Từ giờ, đất của con, con tự lo.”

“Thư!” Anh Khoa nắm lấy gấu váy tôi. “Đừng bỏ anh. Anh sai rồi, anh làm lại từ đầu…”

Tôi gỡ tay anh ra, từng ngón một, giống hệt cách tôi đã gỡ tay mẹ anh khỏi cánh tay mình tối hôm trước.

“Em về nhà ngoại. Em cần thời gian. Còn chuyện giữa hai ta, anh nên chuẩn bị.”

Tôi cúi chào di ảnh ba chồng, rồi bước ra cửa. Phía sau lưng là tiếng khóc của bà Hà, tiếng quát tháo của chú Tư, tiếng anh Khoa gọi tên tôi lạc cả giọng.

Tôi không quay đầu lại.

Tối hôm đó, tôi ngồi một mình trong phòng mẹ, đọc lại lá thư lần thứ ba. Đèn vàng, mùi nhang vẫn còn thoang thoảng trên ban thờ.

Điện thoại tôi rung. Một số lạ.

“Chị Thư phải không? Tôi là Hưng, ở phòng bồi thường giải phóng mặt bằng.” Giọng người đàn ông nghe gấp gáp. “Tôi vừa nghe tin chị đã nhận hồ sơ của mẹ. Có chuyện tôi cần báo chị gấp.”

“Dạ, anh nói đi.”

“Đợt đền bù đầu tiên, một tỷ hai, đã giải ngân vào tài khoản bà Lan từ ba tuần trước, khi bà còn nằm viện. Hôm nay tôi mới kiểm tra lại thì tài khoản đó đã bị rút sạch. Người rút cầm giấy ủy quyền có chữ ký bà Lan và có công chứng.”

Tim tôi như ngừng đập.

“Người đó là ai, anh?”

Đầu dây bên kia im lặng vài giây rồi nói chậm rãi:

“Trong hồ sơ ghi tên người nhận ủy quyền là bà Nguyễn Thị Bảy.”

Tôi quay đầu nhìn ra sân. Dì Bảy đang ngồi trên bậc thềm, lưng quay về phía tôi, hai bàn tay siết chặt lấy chén trà đã nguội từ lúc nào. Dì không ngẩng lên.

Tôi không hỏi gì ngay. Tôi cúp máy, đặt điện thoại xuống chiếu, rồi bước ra sân, ngồi xuống bậc thềm cạnh dì Bảy.

Dì vẫn không quay lại. Chén trà trong tay dì đã nguội ngắt, mặt trà phẳng lặng như tờ giấy.

“Dì.”

“Con nghe điện thoại rồi à?” Giọng dì khàn đặc.

“Anh Hưng nói tài khoản mẹ bị rút sạch, người nhận ủy quyền là dì.”

Dì Bảy đặt chén trà xuống bậc thềm, rất chậm, như sợ làm nó vỡ.

“Đúng. Là dì rút.”

Cổ họng tôi nghẹn lại. Tôi nhớ tất cả những lần dì ôm tôi ở bệnh viện, nhớ cả đêm hôm qua dì đứng sau lưng tôi trong căn bếp nhà chồng, tay run run bóp vai tôi. Tôi không muốn nghĩ xấu về dì. Nhưng một tỷ hai không phải con số để người ta bỏ qua.

“Một tỷ hai đó đâu rồi dì?”

Dì Bảy nhìn tôi lần đầu tiên từ lúc tôi ra sân. Mắt dì đỏ hoe, nhưng không hề né tránh.

“Con vào đây. Dì đưa con xem cái này.”

Dì dắt tôi vào phòng mẹ, kéo ngăn kéo dưới cùng của chiếc tủ gỗ cũ, lấy ra một túi vải nhỏ. Bên trong là một cuốn sổ tiết kiệm bìa xanh, thêm một tập giấy gấp gọn.

Tôi mở sổ ra.

Chủ sổ: Nguyễn Thị Thư. Số tiền gửi: một tỷ hai trăm triệu đồng. Ngày mở sổ: hai tuần trước, một ngân hàng cách nhà ngoại hai mươi cây số, khác hẳn ngân hàng nơi mẹ có tài khoản.

Tôi ngẩng lên nhìn dì, không nói được lời nào.

“Ba tuần trước, mẹ con còn tỉnh táo được vài ngày,” dì kể, giọng đều đều như đang kể chuyện của người khác. “Anh Hưng gọi cho mẹ con, báo có người đưa giấy ủy quyền con ký cho thằng Khoa. Mẹ con nghe xong im lặng cả buổi chiều. Hôm sau mẹ gọi dì vào viện, nói: ‘Chị Bảy, tiền đền bù sắp về tài khoản em. Thằng Khoa mà biết em nằm không dậy nổi, nó sẽ tìm cách. Em không tin nó.’”

“Rồi mẹ nhờ dì?”

“Mẹ nhờ công chứng viên tới tận phòng bệnh, làm giấy ủy quyền cho dì. Hôm tiền về, dì rút hết, gửi vào sổ đứng tên con, điều kiện duy nhất là chỉ con mới được rút.” Dì nuốt khan. “Mẹ dặn dì đừng nói với con. Mẹ sợ con biết thì sẽ nói với thằng Khoa, sợ con còn tin nó. Mẹ bảo, ‘để nó tự nhìn thấy, chị Bảy ạ. Tôi nói ra nó không tin đâu.’”

Nước mắt tôi rơi xuống trang sổ, thấm vào dòng chữ in tên mình.

“Sao dì không nói với con từ sớm?”

“Vì mẹ con dặn.” Dì Bảy lau mặt bằng mu bàn tay. “Và vì dì sợ. Một mình dì, một cái sổ, một đống tiền. Dì sợ thằng Khoa, sợ con tin nó hơn tin dì. Dì không dám ngủ một đêm nào cho yên.”

Tôi ôm dì. Thân hình dì gầy guộc, run lên trong vòng tay tôi. Suốt ba tháng mẹ nằm viện, tôi tưởng mình cô độc. Hóa ra phía sau lưng tôi vẫn có hai người đàn bà lặng lẽ giữ cho tôi một con đường lui.

Anh Hưng gọi lại vào lúc mười một giờ đêm, sau khi tôi nhắn cho anh ảnh chụp cuốn sổ. Giọng anh nhẹ hẳn đi:

“Chị Thư, tôi xin lỗi vì làm chị hoảng. Hồ sơ rút tiền đúng là hợp lệ. Còn một chuyện nữa, tôi nghĩ chị nên biết.”

“Dạ?”

“Hai hôm trước giỗ chồng bà Hà, anh Khoa có đến văn phòng tôi, mang theo bản gốc giấy ủy quyền ghi chữ ký chị, đòi nhận đợt tiền đầu. Tôi từ chối vì đã nhận thông báo từ mẹ chị. Anh ấy nổi nóng, nói tôi gây khó dễ cho gia đình. Tôi đã lập biên bản.”

Tôi nắm chặt điện thoại.

“Anh giữ biên bản giúp em. Em sẽ cần.”

“Chị cứ yên tâm. Đợt hai, một tỷ tám, tuần sau giải ngân. Tôi sẽ chuyển thẳng vào tài khoản của chị, không qua ai.”

Sáng hôm sau, tôi dậy sớm quét sân. Mùi nhang vẫn còn trong nhà, nhưng không còn ngột ngạt như mấy hôm trước. Tôi thắp cho mẹ nén hương, kể thầm mọi chuyện, nói rằng con đã đọc thư, con đã mở tủ, con đã hiểu.

Chín giờ sáng, tiếng xe máy dồn dập ngoài cổng. Tôi bước ra.

Bà Hà, anh Khoa, và một người phụ nữ lạ mặt mặc áo sơ mi trắng quần tây, tay cầm cặp hồ sơ, đang đứng trước cổng nhà ngoại. Bà Hà không còn áo dài tím, không còn dáng vẻ ngạo nghễ. Tóc bà rối, mắt thâm quầng, bà đứng sau lưng con trai như một cái bóng.

“Thư!” Anh Khoa bước tới trước. “Em nghe anh nói một câu thôi.”

“Có người ngoài đây, anh nói luôn đi.” Tôi đứng chắn ngay cổng, không mời họ vào.

Người phụ nữ lạ mặt tiến lên, gật đầu lịch sự:

“Chào chị Thư. Tôi là Vân, cán bộ phòng tín dụng ngân hàng. Tôi đến để thông báo, khoản vay một tỷ bốn của anh Khoa, được đảm bảo bằng sổ đỏ nhà bà Hà, đã quá hạn bốn tháng. Hôm nay là ngày cuối cùng để gia đình đến thỏa thuận phương án trả nợ, nếu không ngân hàng sẽ tiến hành thủ tục phát mại tài sản.”

“Chị nói chuyện đó với tôi làm gì?” Tôi hỏi. “Tôi không đứng tên khoản vay nào.”

Chị Vân mở cặp, đưa một tờ giấy cho tôi xem.

“Anh Khoa có khai trong hồ sơ rằng chị là đồng sở hữu tài sản thế chấp. Chúng tôi cần xác nhận.”

Tôi đọc dòng đó, đọc hết hai lần.

“Chữ ký ở đây cũng của tôi?”

Chị Vân nhìn xuống chữ ký, rồi nhìn tôi, hơi ngập ngừng.

“Đúng là có tên chị ở mục đồng sở hữu.”

“Tôi chưa từng ký.” Tôi nói chậm rãi. “Nhà đó là nhà của bà Hà và ba chồng tôi. Tôi chưa bao giờ đứng tên bất cứ giấy tờ nào ở nhà đó. Nếu ngân hàng muốn, tôi sẵn sàng đối chiếu chữ ký, mời cả công an giám định.”

Anh Khoa tái mặt:

“Thư! Em làm to chuyện để làm gì?”

“Anh làm giả giấy tờ để làm gì?”

Bà Hà bước lên, hai chân loạng choạng, rồi bất ngờ quỳ sụp xuống ngay giữa sân. Tiếng đầu gối chạm nền xi măng nghe khô khốc.

“Thư, mẹ xin con.” Bà khóc, giọng vỡ ra từng mảnh. “Mẹ sai rồi. Mẹ già, mẹ hồ đồ. Nhà này mà bị phát mại thì mẹ ra đường. Con nhìn mẹ năm mươi tám tuổi…”

Tôi nhìn người đàn bà này. Ba hôm trước, chính bà đã lôi tôi ra khỏi bên linh cữu mẹ tôi, hất hàm quát: Không về thì đừng bao giờ bước chân vào nữa. Bây giờ bà quỳ giữa sân nhà ngoại, trước ban thờ mẹ tôi mà bà từng không cho tôi ở lại thắp hương.

Tôi không thấy hả hê. Tôi chỉ thấy rất rõ sự thật, giống như người vừa lau sạch lớp kính mờ.

“Mẹ đứng lên đi.” Tôi nói. “Mẹ quỳ như vậy, con không nhận.”

Bà Hà ngẩng đầu, mắt sáng lên một tia hy vọng. Tôi nói tiếp, giọng không đổi:

“Con không nhận vì quỳ không giải quyết được gì. Hôm đó con quỳ bên linh cữu mẹ con, mẹ cũng đâu để con quỳ yên.”

Bà Hà cứng người.

“Anh Khoa,” tôi quay sang anh, “anh nói thật đi. Từ bao giờ anh biết mảnh đất nhà ngoại sắp đền bù?”

Anh Khoa im lặng rất lâu. Chị Vân lùi lại hai bước, giữ khoảng cách lịch sự. Dì Bảy đứng ở cửa nhà, hai tay đan vào nhau.

“Bốn tháng trước,” anh nói nhỏ. “Lúc mẹ em chưa nhập viện. Anh thấy thông báo thu hồi đất trong túi bà.”

“Và từ lúc đó, anh bắt đầu tính?”

“Anh… anh thua lỗ từ tám tháng trước. Anh giấu em. Anh vay thêm, rồi đi vay để trả lãi. Mẹ anh biết, bà đem sổ đỏ ra thế chấp. Khi thấy tờ thông báo, anh nghĩ, đây là cơ hội cuối cùng.”

“Nên anh không đến viện thăm mẹ em.”

“Anh sợ gặp, anh sợ em hỏi.”

“Nên anh ép em về nấu giỗ ngay sau đám t:ang.”

“Tại mẹ bảo…”

“Không phải tại mẹ anh.” Tôi cắt ngang, từng chữ như dao khắc. “Anh ba mươi ba tuổi, anh có miệng, có tay, có đầu óc. Anh đứng nhìn em bị lôi đi, anh cúi xuống nghịch điện thoại. Không ai ép anh làm vậy.”

Anh Khoa gục đầu, vai run lên. Anh không cãi được một câu.

Tôi quay lại chị Vân:

“Chị Vân, tôi cần ngân hàng ghi nhận rằng tôi không phải đồng sở hữu, không phải đồng vay, và chữ ký trong hồ sơ là giả. Tôi sẽ nộp bản giải trình hôm nay. Khoản vay là việc giữa ngân hàng với anh Khoa và bà Hà.”

“Dạ, tôi ghi nhận.” Chị Vân gật đầu, lập tức mở sổ ghi chép.

Bà Hà òa lên:

“Thư! Con không thể! Mẹ ra đường thì sao?”

“Mẹ bán nhà trả nợ.” Tôi nói. “Nhà đó rộng, bán được hơn hai tỷ. Trả nợ một tỷ bốn, còn lại đủ để mẹ thuê một phòng trọ sạch sẽ, và anh Khoa đi làm trả dần phần còn lại.”

“Mẹ sống cả đời ở đó!”

“Mẹ con cũng sống cả đời ở đây.” Tôi chỉ ra khoảng sân sau nhà ngoại, nơi tiếng máy xúc đã vang lên từ xa. “Và cái nhà này cũng sắp bị phá. Con không đứng ra giữ nó. Con không giữ nổi gì cả. Nhưng con vẫn đứng được trên đôi chân mình.”

Dì Bảy bước ra, đứng sát bên tôi, bàn tay đặt lên vai tôi nhẹ như một lời chống lưng.

Chú Tư, người tôi nhờ dì gọi từ tối qua, chạy xe tới đúng lúc. Chú đỗ xe ngoài cổng, bước vào, nhìn cảnh tượng trong sân rồi hiểu cả.

“Chị Hà, đứng dậy đi.” Chú Tư nói. “Quỳ cũng không giải quyết được.”

“Chú Tư…” Bà Hà nấc lên.

“Tôi nói thẳng cho cả hai mẹ con nghe,” chú nói. “Cái Thư không phải đòi thêm gì. Nó chỉ lấy lại những gì vốn là của nó. Điều kiện của nó hợp lý hơn nhiều so với những gì hai người đáng phải nhận.”

Tôi lấy hai tờ giấy từ túi áo, đã in sẵn từ hôm qua, đặt lên chiếc bàn gỗ nhỏ dưới mái hiên.

“Tờ thứ nhất là đơn ly hôn thuận tình. Anh Khoa ký, và không đòi chia bất kỳ tài sản nào của em, kể cả mảnh đất, khoản đền bù và sổ tiết kiệm đứng tên em. Tờ thứ hai là bản cam kết, nói rõ anh đã gi:ả m:ạo chữ ký của em để đòi tiền đền bù, và đã khai khống hồ sơ vay ngân hàng. Chú Tư làm chứng.”

“Em định… em định kiện anh?” Anh Khoa hoảng hốt.

“Em chưa nộp đơn tố cáo, vì hôm đó là giỗ ba anh, em đã nói như vậy. Nhưng em giữ bản gốc giấy ủy quyền giả, giữ biên bản của anh Hưng, giữ tin nhắn của mẹ anh. Nếu anh ký, em sẽ không nộp. Nếu anh không ký, em sẽ đưa tất cả cho công an, và ngân hàng sẽ làm việc theo hướng của họ.”

Anh Khoa ngồi sụp xuống ghế, bàn tay run run cầm cây bút. Anh nhìn tôi, ánh mắt van xin, giống hệt cái nhìn của một đứa trẻ bị bắt quả tang.

“Thư… hai đứa mình bốn năm rồi…”

“Bốn năm,” tôi lặp lại, “mà anh chỉ đến thăm mẹ em hai lần, mỗi lần mười phút.”

Anh nhắm mắt lại. Rồi, rất chậm, anh cúi xuống ký.

Tiếng bút xẹt trên giấy nghe nhỏ nhoi, nhưng tôi biết đó là âm thanh cuối cùng của một cuộc hôn nhân.

Bà Hà ngã người ra sau, hai tay ôm mặt khóc nức nở. Chị Vân khép cặp hồ sơ, nói nhỏ với tôi:

“Tôi sẽ báo cáo lại đúng sự thật. Chị yên tâm.”

Họ ra về trong im lặng. Anh Khoa đỡ mẹ lên xe, không ngoảnh lại một lần. Tôi nhìn theo bóng chiếc xe máy khuất dần sau khúc quanh, thấy trong lòng trống trải, nhưng không còn đau.

Dì Bảy bước đến bên tôi, đặt vào tay tôi một cốc nước ấm.

“Con khổ rồi.”

“Không đâu dì,” tôi nói. “Con thấy nhẹ rồi.”

Ba tuần sau, tôi cầm bản án ly hôn trên tay, đứng trước cổng tòa án quận. Nắng buổi sáng không gắt, gió thổi qua tán phượng cuối thu.

Anh Khoa và bà Hà bán nhà đúng như đã cam kết. Ngân hàng tất toán khoản vay, phần dư ít ỏi còn lại anh đem đi trả bớt các khoản vay ngoài. Nghe nói bà Hà thuê một phòng trọ cuối hẻm ở quận bên cạnh, tự đi chợ nấu cơm lần đầu sau hơn ba mươi năm. Anh Khoa xin vào làm nhân viên kinh doanh cho một công ty nhỏ, lương tám triệu, nghe nói chiều nào cũng ngồi ngoài ban công nhìn trời rất lâu.

Chú Tư chuyển lời giùm anh một câu duy nhất, vào một buổi chiều tôi ghé nhà chú trả cái cặp tài liệu:

“Nó nhờ chú nói, nó xin lỗi cháu.”

“Dạ.”

“Chú không biết cháu có tha thứ không.”

“Cháu không giận nữa,” tôi đáp. “Nhưng cháu cũng không quay lại.”

Chú Tư gật đầu, rất lâu, rồi rót thêm cho tôi một chén trà.

Đợt đền bù thứ hai về tài khoản đúng như anh Hưng hứa. Một tỷ tám. Cộng với số tiền trong sổ tiết kiệm, tôi có ba tỷ, đúng con số bà Hà từng nhắn cho con trai bằng giọng nói chắc nịch của người đã tính toán xong.

Tôi không tiêu vào chuyện xa hoa.

Tôi mua một mảnh đất nhỏ ở đầu hẻm khu dân cư mới, cách nhà cũ hai cây số, cất một ngôi nhà cấp bốn, có hiên rộng và vườn nhỏ phía sau, vừa đủ để trồng chanh, trồng ớt, và một góc để thờ mẹ. Tôi đặt chiếc tủ sắt nhỏ của mẹ vào phòng ngủ, ngay cạnh giường. Dì Bảy chuyển về ở cùng. Ban đầu dì từ chối, nói sợ phiền, nhưng tôi nói:

“Dì ở đây thì nhà mới có hơi người. Con không muốn ở một mình trong cái nhà mẹ không còn.”

Dì im lặng, rồi gật đầu, mắt đỏ hoe.

Tôi đi làm lại ở văn phòng cũ, xin chuyển sang bộ phận hỗ trợ cộng đồng của công ty. Một phần tiền, tôi gửi vào quỹ học bổng nhỏ ở trường tiểu học nơi mẹ từng dạy hai mươi năm, mỗi năm cấp mười suất cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Mẹ không nói với tôi điều đó, nhưng tôi biết bà sẽ vui.

Đêm khánh thành căn nhà, dì Bảy nấu một mâm cơm đơn giản: canh chua, cá kho, rau muống luộc. Hai dì cháu ngồi đối diện nhau, ăn trong im lặng thoải mái.

Cơm xong, tôi đến bàn thờ thắp cho mẹ nén hương. Di ảnh mẹ cười dịu dàng, ánh mắt như đang nhìn thẳng vào tôi.

Tôi mở ngăn kéo, lấy ra chiếc chìa khóa nhỏ mà mẹ đã nhét vào tay tôi những ngày cuối đời. Bây giờ tôi hiểu, nó không chỉ là chìa khóa của một chiếc tủ sắt. Nó là cách một người mẹ nằm trên giường bệnh vẫn kịp dựng cho con gái một lối thoát.

Tôi mở tủ sắt, đặt lá thư của mẹ vào ngăn trong cùng, bên cạnh tập di chúc và cuốn sổ đỏ. Rồi tôi khóa lại, cất chìa khóa vào hộp gỗ.

“Mẹ ơi,” tôi nói khẽ, “con ổn rồi.”

Gió thổi qua khung cửa mở, làm khói nhang cuộn lên, quấn quanh bức ảnh mẹ rồi nhẹ nhàng tan đi.

-HẾT-