(Tiếp theo phần 1)

Tờ giấy nằm trên bàn, góc ảnh thò ra khỏi mép kẹp. Chị Vân chồm tới định chộp lại. Tôi nhanh hơn một nhịp, đặt bàn tay lên tờ giấy.

“Chị đụng vào thì em gọi công an.”

“Thảo! Cô là cái thá gì mà…”

“Em là con của người đứng tên trong tờ giấy này.”

Tôi cầm lên. Đó là một bản sao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, có dấu đỏ của ủy ban xã. Bên dưới là mấy dòng viết tay của ba tôi, nét chữ vuông vức quen thuộc: Mảnh đất vườn ba sào ở Bến Tre, tôi để lại cho vợ tôi là bà Nguyễn Thị Hòa toàn quyền sử dụng đến hết đời. Hai con Quân và Thảo không được tranh giành. Ngày 12 tháng 3. Dưới cùng là chữ ký của ba, và một chữ ký làm chứng của ông trưởng ấp.

Mẹ ngồi sụp xuống ghế, hai tay ôm ngực:

“Mảnh vườn đó… mẹ tưởng mất lâu rồi. Ba con nói hồi ổng bệnh nặng, ổng làm cái giấy này rồi cất đâu mẹ không biết. Mẹ tìm hoài không ra.”

Tôi quay sang anh Quân. Anh vẫn đứng đó, mắt nhìn ra cửa sổ, vai căng cứng.

“Anh. Giấy này sao nằm trong tay anh?”

Anh im lặng rất lâu. Rồi anh nói, giọng khàn:

“Anh tìm thấy trong hộc tủ cũ của ba, hồi dọn nhà ba năm trước. Anh giữ.”

“Ba năm. Anh giữ ba năm, nhìn mẹ lo lắng tìm ba năm mà không nói một lời?”

“Anh có lý do.”

“Lý do gì?”

Chị Vân chen vào, mặt đỏ gay:

“Đủ rồi! Chuyện nhà người ta, cô xen vào làm gì? Tờ giấy đó chỉ là bản sao. Bản chính còn đâu mà nói. Mảnh đất đó đứng tên ba anh Quân, chưa sang tên cho ai. Hai anh em chia nhau thì đến lượt mẹ gì!”

Mẹ ngẩng lên, nhìn chị chằm chằm, lần đầu tiên tôi thấy mẹ nhìn con dâu như vậy:

“Vân, con nói gì? Đến lượt mẹ gì?”

“Thì…” Chị Vân khựng lại, nhận ra mình lỡ lời.

Tôi nhìn ba người, rồi nhìn tấm ảnh kẹp ở góc giấy. Tôi rút nó ra. Chị Vân đứng cạnh một người đàn ông trung niên, mặc áo sơ mi caro, mặt bóng nhẫy, hai người đứng trước cánh cổng gỗ sơn xanh. Sau lưng họ, tấm bảng gỗ ghi dòng chữ nghiêng: Vườn trái cây Ba Hòa.

Tôi cầm tấm ảnh giơ lên:

“Vườn Ba Hòa. Ba tên Hòa à? Không, mẹ mới tên Hòa. Vườn này là vườn của mẹ. Người đàn ông này là ai, chị Vân?”

Chị Vân giật nảy:

“Đó là… khách hàng của chị. Chị đi công tác.”

“Công tác vườn trái cây ở Bến Tre?”

Chị không trả lời. Tôi quay sang anh Quân, thấy cổ anh đỏ lên.

“Anh biết người này không?”

Anh gục đầu xuống, hai bàn tay ôm lấy mặt. Giọng anh nghẹn lại:

“Anh biết. Ổng tên Phát, bên công ty môi giới đất. Vân dẫn ổng về quê, chụp ảnh khu vườn của mẹ mà không cho mẹ biết. Anh không chịu bán. Vân bảo nếu không bán thì ly dị.”

Cả phòng im phăng phắc. Thằng Bin ngơ ngác nhìn bố rồi nhìn mẹ, tay vẫn còn bịt mũi.

Tôi hít sâu, cố giữ giọng bình tĩnh:

“Vậy là chị Vân muốn bán mảnh vườn của mẹ. Còn việc chị đuổi mẹ hôm nay…”

“Là để mẹ giận bỏ về quê, rồi sẽ không ở đó nữa,” mẹ nói, chậm rãi, như đang tự giải mã từng chữ. “Mẹ ở quê thì giữ vườn. Mẹ lên đây thì vườn bỏ không. Con muốn mẹ đi chỗ khác để dọn đường cho người ta vào vườn, phải không Vân?”

“Mẹ nói gì con không hiểu!” Chị Vân gào lên.

Tôi rút điện thoại ra. Từ lúc bước vào cửa, tôi đã bật ghi âm. Không phải vì tôi biết trước chuyện này. Mà vì tôi quá hiểu chị Vân, và tôi nghi chị sẽ nói điều gì đó khó nghe với mẹ. Tôi chỉ không ngờ nó khó nghe đến mức này.

“Em có ghi âm,” tôi nói. “Từ câu ‘nhà con không phải nhà từ thiện’ tới giờ, em nghe lại được hết. Chị muốn em phát cho cả họ nghe không?”

Chị Vân tái mặt, lùi lại hai bước, lưng đụng vào kệ bát. Chị liếc sang anh Quân cầu cứu. Anh Quân buông tay khỏi mặt, ngẩng lên, đôi mắt đỏ hoe.

“Em đừng phát. Để anh nói.”

Anh quay sang mẹ, quỳ xuống trước mặt bà. Hai đầu gối chạm nền gạch lạnh. Tôi chưa từng thấy anh quỳ trước ai.

“Mẹ, con có lỗi với mẹ. Ba năm trước con tìm ra tờ giấy. Lúc đó Vân nói nếu mẹ giữ giấy tờ thì mình không sang tên được, không vay ngân hàng mua nhà được. Con sợ mất vợ mất con, nên giấu. Con tưởng cứ từ từ khuyên mẹ rồi mẹ sẽ đồng ý bán.”

“Rồi sao hôm nay con đưa giấy cho mẹ?” Mẹ hỏi, giọng run.

“Vì hôm nay con thấy Vân giật bát cơm khỏi tay mẹ.” Anh nuốt khan. “Con thấy bà nội ruột của thằng Bin bị con mình chê hôi mùi dầu gió. Ba tháng nay mẹ bế nó, nấu cho nó từng bữa. Mà con mình lại được dạy chê bà. Con không chịu nổi nữa.”

Chị Vân bật cười, tiếng cười the thé, đầy khinh miệt:

“Anh tử tế dữ ha? Ba năm nay anh nghe lời tôi, ăn ở nhà tôi, vay tiền ngân hàng đứng tên tôi, giờ lương anh trả góp chỉ được một nửa thôi. Anh làm bộ làm tịch ai coi?”

Nghe tới đó, tôi mới thật sự hiểu: nhà này mua bằng khoản vay đứng tên Vân. Khoản vay Vân cam kết sẽ trả bằng tiền bán vườn.

Mẹ nắm lấy vai anh Quân, đỡ anh dậy, rồi nhìn thẳng vào mặt chị Vân. Mẹ không khóc nữa. Ba tháng nay tôi chưa thấy mẹ đứng thẳng lưng như vậy.

“Vân. Mẹ thương thằng Bin, thương thằng Quân. Mẹ chưa từng làm gì để con ghét mẹ. Mẹ sang đây vì muốn giúp vợ chồng con. Mảnh vườn đó là của ba con để lại cho mẹ, không phải mẹ keo kiệt, mà vì đó là chỗ ba con nằm xuống. Mẹ không bán.”

“Không bán thì nhà này không có mẹ!” Chị Vân rít lên, kéo tay Bin: “Đi con, về phòng! Đừng nghe bà nội nói bậy!”

Thằng Bin hất tay mẹ ra. Nó lùi lại một bước, nhìn mẹ nó bằng đôi mắt sáu tuổi trong veo:

“Mẹ… bà nội là bà nội con mà. Mẹ nói bà nội hôi, mẹ dạy con nói. Con thấy bà nội khóc nhiều lắm.”

Chị Vân đứng chết trân. Đó là câu tôi nghĩ chị sẽ nhớ cả đời.

Tôi nắm lấy cơ hội, rút từ trong túi áo một tờ giấy khác. Đó là thứ tôi định đưa cho mẹ hôm nay, nhưng chưa kịp.

“Mẹ ơi, tuần trước cô Út ở quê gọi cho con. Cô nói cô thấy có người lạ vô vườn mình, đo đạc lung tung, còn dán một tờ giấy lên gốc xoài. Con chụp tờ giấy đó.”

Tôi mở điện thoại, hiện lên bức ảnh. Trên tờ giấy in sẵn có dòng chữ: Dự án khu nghỉ dưỡng sinh thái. Thông báo kiểm tra hiện trạng đất. Phía dưới là con dấu của một công ty, kèm tên người ký: Phát, đại diện bên mua.

“Chị Vân,” tôi nói, “người ta không phải mua đất. Người ta đang đo đất để làm hợp đồng với chủ đất. Mà chủ đất là mẹ, mẹ chưa ký gì. Vậy ai là người đã ký giấy tờ giả với công ty này?”

Chị Vân không đáp. Môi chị mấp máy, nhưng lần này không có tiếng nào thoát ra.

Anh Quân từ từ xoay người về phía vợ:

“Vân. Em ký gì với ông Phát vậy?”

“Em… em chỉ ký giấy ủy quyền, để ổng lo thủ tục trước, đỡ tốn thời gian…”

“Giấy ủy quyền ai ký tên mẹ?”

“Thì… thì em ký thay.”

Mẹ khẽ nhắm mắt, như bị ai đó đ:ánh nhẹ một cú vào ngực. Tôi lập tức nhớ tới tờ giấy chứng nhận. Nếu không có bản gốc, thì giấy ủy quyền giả mạo chữ ký sẽ không qua nổi cơ quan thẩm quyền. Chị Vân cần bản chính để hợp thức hóa. Và bản gốc đã nằm ba năm trong tay chồng chị.

“Nên chị cần anh Quân đưa bản gốc ra,” tôi nói, từng chữ chậm rãi. “Anh không đưa, chị mới đuổi mẹ, để mẹ bỏ đi, còn lại mình anh Quân thì chị dễ ép.”

“Cô nói bậy!” Chị Vân thét lên. Chị lao tới định giật điện thoại của tôi. Anh Quân bước tới, nắm tay chị lại. Lần đầu tiên anh nắm mạnh như vậy.

“Vân. Thôi đi.”

“Anh buông ra! Anh dám động tay vào tôi à?”

“Anh không động vào em. Anh chỉ giữ để em đừng làm gì ngu hơn nữa.” Giọng anh run, nhưng không còn né tránh. “Giấy ủy quyền em ký đâu rồi? Đưa anh coi.”

Chị Vân im lặng. Mười giây. Hai mươi giây. Rồi chị rút từ trong túi xách ra một tập giấy nhàu, quăng xuống bàn. Anh Quân nhặt lên, đọc. Mặt anh tái dần.

“Cái này… ngày ký là ba tháng trước. Đúng ngày mẹ mới sang đây.”

Tôi quay sang mẹ. Mẹ cũng nhìn tờ giấy, rồi nhìn thẳng vào mắt tôi, đôi mắt già nua thoáng hiện một tia sắc bén mà tôi chưa từng thấy.

“Vậy là con dâu mẹ rước mẹ lên đây, nấu cơm cho cháu ăn, đồng thời ký giấy bán đất sau lưng mẹ.”

Chị Vân đổ gục xuống ghế. Mặt chị trắng bệch, không còn là người đàn bà chống nạnh ban nãy nữa.

Tôi định mở miệng thì chợt thấy anh Quân đứng sững, mắt dán vào trang cuối cùng của tập giấy. Môi anh mấp máy. Anh ngẩng lên nhìn vợ, giọng khản đặc đến mức tôi không nhận ra:

“Vân… trong giấy này… chữ ký người làm chứng bên mua… là chữ ký của ai?”

Chị Vân khép chặt mắt. Anh Quân lật trang giấy về phía tôi. Ở góc phải, dưới tên ông Phát, có một dòng chữ ký quen thuộc đến mức tim tôi hẫng đi một nhịp.

Đó là nét chữ của cô Út, người em ruột của ba tôi, người đã gọi cho tôi tuần trước, báo có người lạ vô vườn.

Tôi nhìn chữ ký ở góc trang giấy đến khi những nét mực nhòe đi trước mắt. Không thể nhầm được. Chữ “Út” có cái đuôi kéo dài, cô vẫn ký như vậy trên mọi tờ giấy từ hồi tôi còn nhỏ.

Cả căn bếp im đến mức tôi nghe rõ tiếng đồng hồ trên tường.

Mẹ đưa tay chạm vào trang giấy, ngón tay gầy guộc dừng lại đúng chỗ cái tên. Mẹ không nói gì. Tôi thà mẹ khóc còn hơn nhìn mẹ im lặng như vậy.

“Chị Vân,” tôi hỏi, giọng khô khốc, “cô Út ký cái này từ khi nào, và cô ký vì cái gì?”

Chị Vân vẫn nhắm mắt, môi mím chặt. Chị đã nhận ra không còn đường lùi, nhưng vẫn không chịu mở miệng.

“Không nói thì em hỏi người biết nói.”

Tôi bấm số cô Út, bật loa ngoài, đặt điện thoại lên giữa bàn, ngay cạnh bát cơm đã nguội ngắt của mẹ. Chuông reo bốn hồi mới có người bắt máy. Tiếng cô Út vọng ra, gấp gáp, hụt hơi:

“Thảo hả con? Cô đang định gọi con đây…”

“Cô Út, con đang ở nhà anh Quân. Mẹ cũng ở đây, cô đang nói chuyện trên loa ngoài.” Tôi hít vào một hơi. “Con hỏi một câu thôi. Cô có ký vào giấy tờ của ông Phát không?”

Đầu dây bên kia lặng đi. Rồi tôi nghe một tiếng nấc, sau đó là tiếng khóc của một người phụ nữ năm mươi mấy tuổi, khóc như một đứa trẻ bị bắt quả tang.

“Chị Hai… chị Hai ơi, em có tội với chị.”

Mẹ khẽ rùng mình. Mẹ cúi sát về phía chiếc điện thoại:

“Út, em nói chị nghe. Từ từ thôi.”

Cô Út kể trong tiếng nấc, từng câu đứt quãng. Ba tháng trước, chị Vân về quê một mình, ghé nhà cô, mang theo hộp bánh và một bao lì xì. Chị nói mẹ già rồi, muốn bán vườn lên thành phố ở với con cháu cho đỡ cô đơn, nhưng mẹ ngại ký giấy trước mặt người ngoài. Cần một người trong họ ký làm chứng là gia đình đồng thuận, cho bên môi giới yên tâm. Chị Vân còn hứa sau khi xong việc sẽ gửi cô ba mươi triệu, vì con trai cô đang vay nặng lãi, đêm nào cô cũng không ngủ được.

“Em ký vì nghĩ chị Hai đồng ý,” cô Út nức nở. “Cái ngày ký là con Vân tự điền vào, nó nói để tiện hồ sơ. Em thấy có ông Phát đứng đó, em tưởng người ta làm ăn đàng hoàng. Mãi tuần trước, ổng đem người vô vườn đo đạc, em chạy sang hỏi ông trưởng ấp thì ổng nói chị Hai có biết gì đâu. Em mới hoảng.”

“Vậy tại sao cô nói với con là người lạ?” tôi hỏi.

“Cô sợ… cô không dám nói cô đã ký. Cô tính gọi cho con để con về can ngăn, mà cô cứ ấp úng…” Cô khóc to hơn. “Cô có nhận của con Vân mười triệu tiền ứng trước. Cô chưa tiêu đồng nào, còn nguyên trong tủ. Chị Hai, em xin lỗi chị. Em xin lỗi anh Hai dưới suối vàng.”

Mẹ nhắm mắt thật lâu. Khi mở ra, giọng mẹ vẫn nhẹ, nhưng tôi biết đó là cái nhẹ của người đã đi hết sức:

“Út, em có ở chỗ ông trưởng ấp không?”

“Dạ, em đang ngồi ngay nhà ổng. Em chạy qua đây từ sáng, định nhờ ổng nói giùm.”

“Cho chị nói chuyện với ổng.”

Có tiếng sột soạt, tiếng bước chân, rồi giọng một ông già khàn khàn, chậm rãi:

“Chị Hòa, tôi nè. Chị nghe tôi nói. Ba năm trước, trước khi anh Hai mất ít hôm, ảnh đem cái bản chính di chúc tới nhà tôi, dặn tôi giữ. Ảnh nói khi nào chị Hòa cần hoặc có chuyện gì thì đưa. Tôi giữ trong tủ sắt, từ đó đến giờ. Hồi tháng trước có người tên Phát đến hỏi tôi, tôi nói không biết. Tôi có nghe phong thanh, nhưng tôi già, không dám đoán bậy.”

Tôi nhìn sang anh Quân. Anh đứng chết lặng, như thể vừa nghe tin đời mình đã bị lừa một lần nữa. Chị Vân bật mở mắt, nhìn chằm chằm vào chiếc điện thoại.

Vậy ra cái thứ chị tưởng anh Quân giấu suốt ba năm không phải bản chính. Anh chỉ giữ một bản sao. Còn bản chính, từ đầu đến cuối, đã nằm yên trong tủ sắt của ông trưởng ấp, chờ đúng người đến lấy.

“Ông trưởng ấp,” tôi nói, “nhờ ông chụp bản chính gửi cho con qua Zalo. Con sẽ đưa ra cơ quan chức năng.”

“Được. Tôi gửi liền.”

Điện thoại chưa kịp tắt thì ở góc bàn, điện thoại của chị Vân bất ngờ rung lên. Màn hình sáng, hiện ba chữ: Anh Phát MG.

Chị Vân lao tới định chộp. Lần này người nhanh hơn là anh Quân. Anh cầm máy lên, nhìn chị một cái thật lâu, rồi bấm nhận, bật loa ngoài.

Giọng đàn ông vang ra, trơn tuột và đắc ý:

“Alo, cô Vân hả? Tôi gọi nhắc, bên tôi chuẩn bị ra công chứng. Bản chính đâu rồi cô? Cô hứa cuối tuần này mà. Tiền cọc ba trăm triệu cô cầm rồi nhé, nếu không có giấy thì cô đền gấp đôi theo hợp đồng, đừng có giỡn mặt tôi!”

Căn bếp như đóng băng. Tôi nghe rõ tiếng thở của chị Vân, ngắn và gấp. Anh Quân không nói gì, chỉ nhìn vợ. Ánh mắt của anh không còn giận nữa. Nó trống rỗng, như vừa nhìn thấy một người xa lạ.

“Ba trăm triệu,” anh lặp lại, rất khẽ.

Tôi cúi xuống mặt bàn, nói thật rõ vào điện thoại:

“Anh Phát, tôi là Thảo, con gái bà Nguyễn Thị Hòa, chủ thật của mảnh vườn anh đang đo đạc. Mẹ tôi chưa ký bất kỳ giấy ủy quyền nào. Chữ ký trong hợp đồng của anh là chữ ký giả mạo, và toàn bộ cuộc nói chuyện này tôi đang ghi âm.”

Đầu dây bên kia im bặt. Ba giây. Rồi một tiếng chửi thề, và máy cúp ngang.

Chị Vân gục xuống bàn, hai tay ôm đầu. Mái tóc uốn gọn gàng ban sáng giờ rũ xuống như đám cỏ bị giẫm. Chị khóc, nhưng lần này không có tiếng hét nào, chỉ còn tiếng nấc ngắn và khản.

“Ba trăm triệu,” anh Quân nói tiếp, giọng như đang đọc một con số của người khác. “Em lấy ba trăm triệu của người ta lúc nào? Anh đi làm, anh đưa lương, em bảo em tiết kiệm trả nợ ngân hàng. Tiền trả góp tháng nào em cũng bảo hụt, anh phải đưa thêm. Hóa ra tiền đâu?”

Chị Vân ngẩng lên, mắt sưng húp:

“Em… em trả ngân hàng hai trăm. Một trăm còn lại em… em trả nợ thẻ. Em mua đồ… Em tính khi bán vườn xong sẽ bù lại hết, không ai biết. Em làm vậy cũng vì cái nhà này, vì thằng Bin!”

“Đừng lôi con vào!”

Tiếng quát của anh Quân vang cả căn bếp. Thằng Bin giật mình, chạy tới ôm chân mẹ nó rồi lại bỏ ra, đứng giữa hai người, tay vịn mép bàn, không biết nên bám vào ai. Nhìn cảnh đó, ngực tôi nhói lên.

Mẹ đứng dậy, bước tới, bế thằng bé lên dù lưng mẹ đang đau. Bin vùi mặt vào vai bà, lí nhí:

“Bà nội đừng đi nha bà.”

“Bà không đi đâu hết,” mẹ vỗ nhè nhẹ vào lưng cháu. “Bà ở đây.”

Rồi mẹ nhìn chị Vân, giọng chậm rãi:

“Vân, con làm sai, mẹ không nói là con không có nỗi khổ. Ba trăm triệu, nợ thẻ, tiền trả góp, mẹ biết con áp lực. Nhưng con giả mạo chữ ký mẹ, con rước mẹ lên để lấy chỗ trống, con dạy con chê bà nội nó. Mấy cái đó không phải áp lực, mà là chọn.”

Chị Vân không ngẩng lên được nữa.

Chiều hôm đó, tôi, anh Quân và mẹ đến công an phường. Tôi mang theo bản ghi âm, tờ giấy ủy quyền giả, ảnh chụp thông báo trên gốc xoài và bản chính di chúc mà ông trưởng ấp vừa gửi. Anh Quân đi sau, cầm cặp hồ sơ, bước chậm như người mang thứ gì rất nặng. Anh đã tự nguyện đi, không ai ép. Lúc đứng trước cửa, anh nói với tôi một câu mà tôi nhớ mãi:

“Anh giấu ba năm là anh sai. Giờ anh phải tự đứng ra cho đúng.”

Chị Vân không đi cùng. Chị ở lại nhà với con.

Chuyện sau đó diễn ra không ồn ào như tôi nghĩ, mà chậm, nặng, và từng bước một. Công an mời chị Vân lên làm việc, mời cả cô Út từ Bến Tre ra. Hóa ra công ty của ông Phát không phải lần đầu. Họ đã có mấy đơn tố cáo từ những hộ dân khác ở huyện bên, cũng bị ký giả giấy tờ, cũng bị dọa đền cọc gấp đôi. Vụ mảnh vườn của mẹ tôi trở thành mảnh ghép cuối cùng. Ông Phát bị triệu tập, rồi sau đó tôi nghe nói công ty ấy bị đình chỉ, còn bản thân ông ta phải ra tòa vì l:ừa đ:ảo.

Còn chị Vân, vì chủ động giao nộp toàn bộ giấy tờ, thừa nhận hành vi, và quan trọng nhất là mẹ không đòi chị phải đi t:ù, nên chỉ phải viết bản tường trình, cam kết hoàn trả toàn bộ tiền cọc, và chịu xử lý theo quy định. Ngày mẹ nói với cán bộ rằng mẹ chỉ muốn lấy lại mảnh vườn và hủy mọi giấy tờ giả, tôi đứng sau lưng mẹ, mắt cay xè. Tôi không rõ mẹ tha hay mẹ chỉ quá mệt để thù. Nhưng khi mẹ ký vào biên bản, bàn tay mẹ không còn run nữa.

Cô Út ra khai xong, khóc ngồi trước mặt mẹ ở hành lang, đưa ra xấp tiền mười triệu còn nguyên trong bao thư đỏ.

“Chị Hai, em hèn. Con em nợ, em nghĩ đến nó mà quên mất chị. Chị đừng giận em.”

Mẹ nhận lại bao thư, nhét lại vào tay cô, khép bàn tay cô lại:

“Chị không giận chữ ký. Chị buồn vì em cầm bao lì xì của người ta mà không hỏi chị một câu. Thôi, về lo cho thằng nhỏ đi. Lần sau có chuyện thì gọi cho đúng người, đừng có đợi tới khi sắp muộn.”

Cô Út gục đầu vào vai mẹ khóc nức nở. Còn tôi đứng nhìn, thấy mẹ mình bé nhỏ, nhưng lớn hơn bất kỳ ai trong căn nhà ấy.

Ba tuần sau, anh Quân và chị Vân ly hôn thuận tình.

Căn nhà vay ngân hàng đứng tên chị Vân phải rao bán để trả nợ và hoàn lại tiền cọc. Sau khi trừ hết, hai bên chia nhau phần còn lại chẳng bao nhiêu. Chị Vân dọn vào một phòng trọ gần chỗ làm, đổi sang làm kế toán cho một cửa hàng nhỏ, tằn tiện đến mức tôi nhìn thấy chị ở chợ cũng không nhận ra ngay, vì chị đã bỏ hết những bộ đồ hiệu, tóc buộc gọn, mặt mộc.

Về phần Bin, hai người thỏa thuận cháu ở với anh Quân, cuối tuần chị Vân được đón con. Ngày chị đến nhận con lần đầu, thằng bé đứng nép sau lưng bố một lúc lâu mới chịu bước ra. Chị ngồi xuống ngang tầm nó, giọng nghèn nghẹn:

“Mẹ xin lỗi con. Mẹ đã nói sai về bà nội. Mẹ sai rồi.”

Bin không nói gì. Nhưng nó đặt bàn tay nhỏ lên má mẹ, lau một giọt nước mắt đang rơi. Anh Quân quay mặt đi chỗ khác.

Đầu năm học sau, anh Quân xin chuyển về làm ở một công ty ở thành phố Bến Tre. Anh thuê một căn nhà nhỏ cách vườn mẹ chừng mười phút, đưa Bin về học trường tiểu học gần đó. Lúc anh chở hai bố con xuống, tôi cũng theo xe tải chở đồ. Mẹ đứng ở cổng gỗ sơn xanh, dưới tấm bảng nghiêng nghiêng “Vườn trái cây Ba Hòa”, hai tay chắp trước bụng, tóc bạc phất phơ trong gió.

Cái cổng ấy bây giờ không còn là cái cổng trong tấm ảnh nữa. Ông trưởng ấp đã đứng ra làm chứng, bản chính di chúc đã được công chứng lại, mảnh đất đã làm thủ tục sang tên bà Nguyễn Thị Hòa. Tấm thông báo trên gốc xoài đã bị gỡ từ lâu. Gốc xoài ấy là chỗ ba tôi hay ngồi nghỉ trưa, và cũng là nơi mẹ đã đặt bàn thờ nhỏ cho ba.

Thằng Bin vừa xuống xe đã chạy thẳng vào vườn. Nó chạy đến chỗ mẹ, đưa ra một thứ giấu sau lưng từ đầu: một chai dầu gió xanh bé xíu, còn nguyên nhãn.

“Bà nội, con dành tiền lì xì mua cho bà. Hồi trước con nói sai. Dầu gió không có hôi, bà nội thơm lắm.”

Mẹ cầm chai dầu gió, không nói được câu nào. Mẹ cúi xuống ôm cháu thật chặt, hai vai run lên. Anh Quân đứng phía sau, nhìn hai bà cháu, đưa tay lau mắt.

Cuối tuần đó, chị Vân xuống thăm Bin.

Chị đến bằng xe khách, tay xách một túi trái cây, đứng ở cổng rất lâu mà không dám bước vào. Tôi nhìn thấy chị trước. Chị gầy hơn, áo sơ mi cũ, mắt có quầng thâm. Chị nhìn thấy tôi thì cúi đầu, như đợi tôi mở lời đuổi.

Tôi không đuổi. Tôi quay vào nhà, gọi:

“Mẹ, có khách.”

Mẹ bước ra, nhìn chị. Hai người đứng đối diện nhau dưới giàn trầu cũ, khoảng cách chỉ vài bước chân mà dài như cả mấy năm trời.

“Mẹ…” chị Vân nghẹn lại. “Con đến thăm thằng Bin. Con đứng ngoài này thôi, con không dám vào.”

Mẹ không đáp. Mẹ quay lưng đi vào bếp. Chị Vân đứng đó, tay siết quai túi, vai chùng xuống.

Một lúc sau mẹ trở ra, trên tay bưng một cái bát. Bát cơm trắng, còn bốc khói, có miếng cá kho và chút rau luộc. Mẹ đặt bát lên chiếc ghế mây dưới giàn trầu, đặt đôi đũa ngay ngắn bên cạnh.

“Ăn đi. Đi xe cả buổi sáng, chắc đói rồi.”

Chị Vân nhìn bát cơm, rồi nhìn mẹ. Môi chị run lên, nước mắt rơi xuống tay.

“Mẹ… con…”

“Cơm này không phải tiền chợ của ai cả,” mẹ nói, giọng bình thản. “Ăn đi. Ăn xong rồi vô chơi với thằng nhỏ. Nó nhắc con hoài.”

Chị Vân ngồi xuống, hai tay bưng bát cơm lên. Tôi thấy tay chị run, chính cái run của mẹ ngày hôm ấy. Chị cúi đầu, nuốt từng muỗng cơm lẫn nước mắt, không nói thêm được lời nào.

Tôi đứng cách đó mấy bước, nhìn mẹ lặng lẽ gỡ xương cá cho con dâu cũ, như cách mẹ vẫn gỡ xương cho tôi từ ngày còn bé. Mẹ không tha thứ bằng lời. Mẹ chỉ làm điều mà ba năm trước, ba tôi có lẽ cũng sẽ làm.

Gió thổi qua vườn xoài, lá xào xạc. Dưới gốc cây già, ngọn khói hương từ bàn thờ nhỏ bay lên, mong manh mà không tắt.

Căn nhà từng bị gọi là “nhà từ thiện”, giờ đã thành một mái nhà thật sự. Không phải vì có ai đó trả giá, mà vì cuối cùng mỗi người đều biết mình cần trả lại cho người kia điều gì.

-HẾT-