(Tiếp theo phần 1)

Bà Hạnh lao tới, năm ngón tay quắp lại như móng chim. Mẹ tôi lùi một bước, ép cuốn sổ vào ngực, lưng áo ướt đẫm mồ hôi.

“Trả đây! Đồ của nhà tôi! Bà ăn cắp à?”, bà Hạnh the thé.

“Đứng tên con gái tôi mà là đồ nhà chị?”, mẹ tôi gằn lại. “Chị giật thử xem. Hàng xóm đang nhìn đấy.”

Bà Hạnh khựng lại. Mấy nhà bên kia hàng rào đã nhô cả người ra ngoài.

Mẹ quay sang đưa cuốn sổ cho tôi. Tay bà lạnh ngắt. Tôi mở trang cuối bằng bàn tay còn run vì đau. Dòng cuối cùng, mực đóng dấu còn mới: Rút gốc 200.000.000 đồng, ngày hôm kia. Bên cạnh là một chữ ký.

Tên tôi. Nhưng không phải nét chữ của tôi.

Chữ V của tôi bao giờ cũng có một cái móc nhỏ ở đuôi. Chữ V này tròn trịa, đều tăm tắp, như người ta tập mãi mới ra.

Tôi ngẩng lên nhìn mẹ. “Mẹ, sao mẹ biết chuyện này?”

“Cô Hà ở phòng giao dịch, người mở sổ cho con hồi đó,” mẹ nói, mắt vẫn dán vào bà Hạnh. “Tối qua cô ấy gọi cho mẹ. Cô ấy bảo hôm kia chồng con mang sổ với giấy ủy quyền đến rút, chữ ký trông lạ mà quản lý vẫn duyệt. Cô ấy áy náy cả đêm không ngủ. Sáng nay con gọi báo bị đau, mẹ bỏ cả buổi chợ lên đây. Mẹ lên không chỉ để đón con. Mẹ lên để hỏi cho ra nhẽ.”

Tôi nhớ ra rồi. Hai trăm triệu này chính là số tiền nhà họ Trần đưa mẹ tôi hồi cưới, tiền xin dâu, tiền thách cưới. Mẹ không tiêu, cầm cả cục ra ngân hàng gửi đứng tên tôi, dặn: “Của để dành, cho mày lúc cần.” Sáu năm nay cuốn sổ nằm trong ngăn kéo đầu giường, tôi chẳng buồn mở.

Cổ họng tôi nghẹn lại. Chị Mai ở phòng bên từng nói: “Cái nhà đó, em cất giấy tờ gì thì cất cho kỹ.” Tôi chỉ cười.

Tôi nhìn sang anh Tuấn. Anh cúi mặt xuống nền gạch, hai bàn tay lại đút vào túi.

“Anh rút à?”, tôi hỏi.

“Em quên rồi, em ký giấy ủy quyền cho anh mà,” anh đáp, giọng nhỏ và nhanh, như đã tập sẵn. “Gần đây em hay quên.”

“Hôm kia em ngồi ở công ty từ tám giờ sáng đến chín giờ tối, chốt sổ cuối tháng. Có chấm công, có camera, có cả sếp ở lại với em,” tôi nói, từng chữ một. “Em chưa từng ký giấy ủy quyền nào cho anh. Chữ này không phải chữ em.”

“Em nói thế là buộc tội chồng à?”, bà Hạnh chen vào, giọng cao vút. “Thằng Tuấn nó lấy tiền của vợ nó thì có gì sai? Của chồng công vợ, tiền cưới nhà tôi bỏ ra thì nhà tôi lấy lại, quá đáng chỗ nào?”

“Chị vừa bảo mẹ tôi phải trả hai trăm triệu tiền cưới,” mẹ tôi nói chậm rãi. “Mà hai trăm triệu đó hôm kia đã vào túi con trai chị rồi. Giờ chị đòi tôi trả thêm một lần nữa. Chị tính lấy hai lần à?”

Bà Hạnh há miệng, nhưng chẳng cãi được câu nào. Chỉ có đôi mắt bà lại liếc xuống cái túi quần áo dưới đất.

Tôi nhìn theo ánh mắt ấy. Rồi tôi nhớ ra. Tối hôm kia, tôi chỉ nhắc anh Tuấn một chuyện: khoản tiền thưởng hợp đồng công ty chuyển vào tài khoản chung vợ chồng hồi tuần trước, sao tài khoản bỗng trống trơn? Anh gắt lên: “Cô kế toán hay soi quá!”, rồi vung tay. Một cú đ:ấm vào hông.

Lúc ấy tôi tưởng anh chỉ nổi nóng vì rượu. Giờ tôi mới hiểu anh không chỉ say. Anh sợ.

“Anh cần tiền làm gì?”, tôi hỏi. “Nói đi. Đừng để em phải tự đi tìm.”

Anh không trả lời. Bà Hạnh đột nhiên gào lên, lần này giọng vỡ ra: “Mày đừng hỏi nữa!”

Cả sân lặng ngắt.

Bà Hạnh đứng thở dốc, rồi như hết hơi, bà nói trong tiếng nghẹn: “Nó nợ người ta. Hai trăm triệu. Người ta bảo không trả thì đến tận cơ quan nó, đến tận trường con Bơ. Tôi chỉ có một đứa con trai… Tôi không còn cách nào…”

“Nợ gì?”, tôi hỏi.

“Cá độ bóng đá.”

Anh Tuấn nhắm mắt lại. Tôi bật cười, một tiếng cười ngắn và khô. Sáu năm. Sáu năm tôi cứ nghĩ chồng mình chỉ có tật nhậu nhẹt.

“Vậy là chị tính thế này,” mẹ tôi nói, giọng bình tĩnh đến đáng sợ. “Lấy tiền cưới sáu năm trước rút đi trả nợ cho con trai chị. Còn nếu con gái tôi đòi về, thì bắt tôi trả hai trăm triệu nữa để lấp cái lỗ. Đúng không?”

Bà Hạnh không trả lời. Im lặng nghĩa là đúng.

Tôi thấy đầu óc mình sáng ra một cách lạ lùng. Cơn đau ở sườn vẫn nhói, nhưng tôi chưa bao giờ tỉnh táo đến thế.

Tôi đưa tay vào túi quần, bấm tắt màn hình điện thoại. Từ lúc chiếc xe khách của mẹ tôi tấp vào cổng, tôi đã bật ghi âm. Tôi không hề tính toán gì cả, chỉ là thói quen của một người làm kế toán, cái gì cũng phải có chứng từ. Giờ tôi giơ nó lên cho tất cả cùng nhìn thấy.

“Mẹ vừa nói gì, con đã ghi lại hết,” tôi nói. “Chuyện anh Tuấn nợ cá độ, chuyện rút sổ, chuyện bắt mẹ con trả tiền hai lần.”

Mặt bà Hạnh trắng bệch. “Mày… mày dám!”

Tôi mở túi áo, rút tờ giấy tôi nắm từ chiều đến giờ, đưa lên cao. “Đây là giấy chứng nhận thương tích của bệnh viện. Rạn hai xương sườn bên trái, ghi rõ nguyên nhân do bị người khác đ:ánh. Em giữ nó từ chiều, chưa dám đưa cho ai. Giờ thì cả xóm này đều nhìn thấy nó.”

“Cô định làm gì?”, anh Tuấn ngẩng phắt lên, giọng lạc đi.

“Gọi công an phường.”

“Vy! Đừng!”, bà Hạnh lao tới, bám lấy tay tôi, giọng đổi hẳn từ hung hăng sang van nài. “Con ơi, mẹ xin con. Chuyện trong nhà, tha cho nó. Mẹ trả, mẹ trả lại tiền cho con! Mẹ bán vàng, mẹ vay mượn…”

Một giờ trước bà còn t:át vào đúng chỗ xương tôi đang đau. Tôi nhìn bàn tay nhăn nheo đang bám vào tay áo mình, không còn thấy sợ nữa. Chỉ thấy mệt.

“Mẹ, vừa nãy mẹ nói con muốn đi thì đi một mình, con bé ở lại,” tôi nói, rút tay ra. “Mẹ giữ con con làm gì? Để con không dám đi, đúng không?”

Bà Hạnh cứng họng.

Đúng lúc đó, có một bàn tay nhỏ kéo gấu áo tôi. Bé Bơ đã chạy ra từ sau chân bố, mắt vẫn còn đỏ. Nó nhìn quanh một lượt, rồi thì thầm, giọng chỉ đủ cho những người đứng gần nghe thấy:

“Mẹ ơi, con có cái này.”

Nó lục trong túi áo khoác nhỏ, lôi ra một tờ giấy gấp tư, đã nhàu. Tôi mở ra.

Là một tờ giấy nháp kẻ ô li, kín đặc một chữ ký. Tên tôi. Mười mấy lần, hai chục lần, mỗi lần một khác. Những nét đầu còn xiêu vẹo, những nét cuối đã tròn trịa, đều đặn. Chữ V không có cái móc.

“Hôm kia con thấy bố ngồi viết tên mẹ rất lâu,” bé Bơ nói. “Bà nội bảo đốt đi. Nhưng con thấy bố viết đẹp quá nên con lấy một tờ.”

Cả sân như đóng băng.

Tôi quỳ xuống, ôm con vào lòng, nhẹ nhàng đến mức sợ vết đau làm nó hoảng. “Con giỏi lắm,” tôi thì thầm. “Con giữ đúng cái cần giữ.”

Anh Tuấn chết trân. Bà Hạnh ngồi sụp xuống, hai tay ôm mặt.

Mẹ tôi không nói gì, chỉ chậm rãi lấy điện thoại ra, bấm một số rồi bật loa. Đầu dây bên kia, giọng một người phụ nữ vang lên:

“Chị Lan hả? Em Hà đây.”

“Cô Hà, tôi nhờ cô nói lại một lần nữa, có hàng xóm ở đây nghe.”

Cô Hà ngập ngừng, rồi nói chậm rãi: “Dạ… hôm kia anh Tuấn mang sổ của chị Vy với một tờ giấy ủy quyền không có công chứng đến rút hai trăm triệu. Em thấy chữ ký lạ, em đã nhắc quản lý. Nhưng anh ấy nói vợ đang ốm, cần tiền gấp, anh ấy còn cầm cả bản sao căn cước… Bên em duyệt, là bên em có lỗi. Chị Vy ơi, chị cứ làm việc chính thức với ngân hàng, em sẽ khai đúng sự thật.”

Mẹ cúp máy. Mấy bà hàng xóm bên rào rì rầm. Một bà thở dài: “Trời ơi, cờ bạc thì thôi, đằng này giả chữ ký vợ…”

Tôi đứng dậy, giọng khản nhưng rất rõ.

“Em sẽ đi trình báo hai việc. Một, anh đ:ánh em gây thương tích, có giấy bệnh viện. Hai, anh giả mạo chữ ký của em để rút tiền. Chứng cứ có đủ: giấy nháp, ghi âm, nhân chứng, lời khai của ngân hàng.”

“Vy, em đừng làm thế,” anh Tuấn nói, giọng run rẩy. “Anh sai rồi, anh xin lỗi. Anh sẽ trả. Em cho anh thời gian…”

“Anh quỳ xin lỗi tối qua, sáng nay đã lạnh tanh đứng nhìn mẹ anh đuổi mẹ vợ ra khỏi cổng,” tôi nói. “Em không còn tin được câu xin lỗi nào của anh nữa.”

Anh quỳ sụp xuống. Giữa sân, trước mặt mấy chục con mắt hàng xóm, anh quỳ xuống nền gạch, miệng lặp đi lặp lại: “Cho anh một cơ hội, em ơi, cho anh một cơ hội.”

Tôi nhìn anh rất lâu. Sáu năm chung một mái nhà. Cái người đang quỳ kia từng đứng đón tôi dưới cổng nhà ngoại, ôm bó hoa cúc dại, đỏ mặt xin cưới. Tôi nhớ cả cái ngày anh bế bé Bơ lần đầu tiên, tay run run như đang bế một quả trứng.

Rồi tôi nhớ đến cái đêm tôi nằm co dưới chân bàn, tiếng thở dốc của chính mình, và anh đứng trên đầu tôi.

“Không,” tôi nói.

Tôi quay sang mẹ. “Mẹ, mẹ gọi giúp con công an phường. Con ngồi chờ ở đây.”

“Mẹ gọi rồi,” mẹ tôi đáp khẽ. Mẹ đã nhấn gọi từ lúc nào tôi cũng không biết.

Mười lăm phút sau, hai anh công an phường tới, mang theo biên bản. Tôi trình bày từng việc, đưa giấy giám định thương tích, tờ nháp chữ ký của bé Bơ, đoạn ghi âm. Mẹ tôi kể lại cuộc gọi của cô Hà. Mấy người hàng xóm, những người vừa nãy còn xì xào chê tôi “dại dột”, đồng ý đứng ra làm chứng, riêng bà Sáu cạnh nhà còn nói to: “Cô ấy kể có sai chữ nào đâu, tôi nghe rõ hết!”

Anh công an lớn tuổi gập sổ, nhìn anh Tuấn: “Anh Tuấn, mời anh về phường làm việc. Chúng tôi cần làm rõ hành vi gây thương tích và giả mạo chữ ký để chiếm đoạt tài sản.”

Anh Tuấn lảo đảo đứng dậy. Bà Hạnh lao ra giữ lấy con trai, khóc rống: “Con tôi! Mấy anh ơi, nó chỉ là nhất thời hồ đồ! Tôi xin các anh!”

Không ai trả lời bà. Hai anh công an đứng hai bên, dẫn anh Tuấn đi ra cổng.

Tôi bế bé Bơ trên tay, ôm lấy cái túi quần áo mẹ nhặt giúp, nhìn căn nhà sáu năm của mình lần cuối. Mẹ đưa tay đỡ lấy vai tôi: “Đi thôi con.”

“Con sẽ đưa đơn ly h:ôn, mẹ ạ,” tôi nói, và thấy lòng nhẹ đi một nửa. “Còn chuyện hai trăm triệu, con sẽ đòi lại bằng đúng pháp luật.”

Bà Hạnh ngồi sụp giữa sân, không còn sức nói. Tôi cũng không còn gì để nói với bà.

Chúng tôi ra tới cổng thì anh Tuấn, đang bị công an kèm bên cạnh, bỗng quay đầu lại. Anh nhìn tôi, rồi nhìn sang mẹ tôi, khóe môi nhếch lên một nụ cười méo mó, giọng khàn nhưng đủ cho ba người nghe thấy.

“Em tưởng hai trăm triệu trong sổ đó là tiền cưới nhà anh đưa à? Em hỏi mẹ em đi. Hỏi xem sáu năm trước bà ấy thật sự nhận của nhà anh bao nhiêu, và số tiền trong cuốn sổ đó là tiền của ai.”

Tôi quay sang nhìn mẹ.

Mẹ không nhìn tôi. Bàn tay bà đang nắm quai túi chợt buông lỏng, rồi từ từ đưa lên che miệng.

Tôi nhìn mẹ. Cả sân như nín thở.

Hai anh công an khựng lại ngoài cổng. Anh Tuấn bị kèm giữa hai người, vẫn giữ nụ cười méo mó ấy, như vừa ném xuống đất một quả lựu đạn rồi đứng chờ xem nó nổ.

“Mẹ,” tôi gọi khẽ. “Anh ấy nói gì vậy ạ?”

Mẹ không trả lời ngay. Bàn tay che miệng của mẹ run lên, những ngón tay chai sần vì bao năm nhặt rau, bó rau, cân rau. Phải một lúc lâu mẹ mới hạ tay xuống. Mắt mẹ đỏ hoe, nhưng giọng lại tỉnh đến lạ.

“Để mẹ nói. Mẹ giấu con sáu năm rồi, giấu thêm một phút nữa mẹ không chịu nổi.” Mẹ quay sang bà Hạnh. “Chị thông gia, hôm ăn hỏi, chị nói với cả họ nhà tôi là nhà chị đưa hai trăm triệu tiền xin dâu. Chị còn nhớ không?”

Bà Hạnh mím môi, mắt đảo đi chỗ khác.

“Hôm đó chị đưa tôi một cái phong bì. Trong phong bì có năm chục triệu.”

Tiếng xì xào nổi lên ngoài hàng rào. Tôi đứng chết lặng.

“Chị bảo nhà chị làm ăn đang khó, phần còn lại để từ từ đưa sau, khi hai đứa ổn định,” mẹ nói tiếp. “Sáu năm nay, chưa một đồng nào.”

“Mẹ…” Tôi chỉ gọi được một tiếng.

Mẹ nắm lấy tay tôi, bàn tay lạnh ngắt. “Lúc đó con mới về làm dâu. Họ hàng bên ấy ai cũng nghe chị Hạnh khoe hai trăm triệu. Mẹ sợ con mà biết nhà chồng khoe một đằng, đưa một nẻo, con sẽ tủi, sẽ bị người ta cười là gả rẻ. Nên mẹ bán hai sào vườn bà ngoại để lại, cộng với tiền bán rau dành dụm mấy năm, thêm vào cho đủ hai trăm triệu, gửi tiết kiệm đứng tên con. Mẹ muốn con cầm cuốn sổ ấy mà thẳng lưng.”

Tôi nhớ lại cái ngày mẹ dúi cuốn sổ bìa đỏ vào tay tôi, dặn “Của để dành, cho mày lúc cần.” Tôi cứ tưởng đó là lòng tốt của nhà chồng, được mẹ giữ hộ. Hóa ra suốt sáu năm, tôi cầm trong tay mồ hôi của mẹ mà không biết.

Cổ họng tôi nghẹn đến mức không nói được. Tôi chỉ biết siết chặt tay mẹ.

“Anh biết.” Giọng anh Tuấn vang lên khàn đặc. “Anh biết số tiền đó gần như không phải của nhà anh. Mẹ anh còn biết rõ hơn anh.”

Tôi quay sang anh. Chậm rãi, từng chữ một: “Anh biết mà vẫn đi rút?”

Anh im lặng.

“Vậy anh nói câu lúc nãy để làm gì? Để em quay sang giận mẹ em à?”

“Anh… anh chỉ muốn em biết, ai cũng giấu em cái gì đó.”

“Mẹ em giấu em để em đỡ tủi,” tôi nói, giọng thấp mà rõ. “Anh giấu em để lấy tiền của em đi cá độ. Hai chuyện đó không giống nhau, anh đừng đặt cạnh nhau.”

Anh Tuấn cúi gằm mặt. Anh công an lớn tuổi khẽ lắc đầu.

Tôi quay sang bà Hạnh. Bà vẫn ngồi bệt giữa sân, mái tóc uốn xổ ra, trông như một con người khác với bà Hạnh cầm túi quần áo ném vào mặt mẹ tôi lúc nãy.

“Vậy là sáng nay mẹ đòi mẹ con con trả hai trăm triệu tiền cưới, trong khi nhà mẹ chỉ bỏ ra năm chục,” tôi nói. “Mẹ biết rõ từng đồng mà vẫn đòi.”

“Tôi… tôi nói cho nó oai…”, bà lí nhí.

“Chị khoe khắp xóm hai trăm triệu, tôi còn nhớ,” bà Sáu cạnh nhà lên tiếng, giọng không to nhưng ai cũng nghe thấy. “Hồi đó tôi còn bảo nhà chị chơi sang. Hóa ra là sang miệng.”

Ai đó phía sau bật cười khẽ, rồi im ngay. Bà Hạnh cúi gằm, hai vai co lại. Cả đời bà sống bằng cái tiếng “nhà có điều kiện”, và cái tiếng ấy vừa vỡ tan giữa sân, trước mặt đúng những người bà muốn khoe nhất.

Tôi hít một hơi. Có một câu hỏi tôi cần hỏi cho ra, vì nó cứ nằm trong đầu tôi từ lúc cuốn sổ rơi xuống nền gạch.

“Mẹ,” tôi nói với bà Hạnh. “Từ sáng đến giờ mẹ cứ liếc cái túi quần áo. Mẹ sợ gì?”

Bà Hạnh ngẩng lên. Mắt bà đã rũ hết hung dữ, chỉ còn lại sự mệt mỏi của một người bị lật mặt từng lớp một. Bà nhìn tôi rất lâu, rồi cười nhạt.

“Sáng nay tôi thấy cô cầm cuốn sổ nhét vào túi. Tôi biết cô mà mở nó ra xem thì hết chuyện. Nên tôi mới làm to lên, đuổi cô đi, dọa bắt mẹ cô trả tiền. Cô ôm con ra khỏi nhà trong lúc rối loạn, không kịp đọc, không kịp nghĩ, thì chuyện rút sổ còn giấu được thêm vài hôm.”

“Còn Tuấn quỳ xin lỗi tối qua, sáng nay lạnh tanh?”

“Tôi bảo nó đừng xin lỗi nữa,” bà nói, giọng hết cả hơi. “Tôi bảo cứ làm dữ lên, bà Lan hiền, sợ là tự khắc bán đồ đưa tiền, lấp cho cái lỗ của nó.”

Mẹ tôi đứng bất động. Tôi cảm thấy bàn tay mẹ run lên trong tay mình, và lần đầu tiên trong đời, tôi thấy mẹ không còn cúi đầu trước ai.

“Chị tính giữ cháu để ép tôi,” mẹ nói chậm. “Chị lấy chính đứa bé năm tuổi ra làm con tin.”

Bà Hạnh không cãi lại nữa.

Anh công an lớn tuổi hắng giọng, cầm sổ ghi thêm vài dòng. “Bà Hạnh, những lời bà vừa nói, chúng tôi đã nghe và sẽ lập biên bản. Mời bà cùng về phường làm việc luôn.”

“Tôi cũng đi?”

“Bà trực tiếp t:át chị Vy trong lúc chị đang có thương tích, lại có người chứng kiến. Mời bà.”

Bà Hạnh há miệng, rồi cứ thế ngồi im. Một lúc sau bà tự chống tay đứng dậy, bước đi chậm chạp sau lưng con trai, lưng còng xuống như đã cõng cả cuộc đời bà lên vai.

Tôi không thấy hả hê. Tôi chỉ thấy mình trống rỗng.

Mẹ ôm tôi vào lòng, cẩn thận để không chạm vào bên sườn đau. Bé Bơ lại chạy tới, ôm cả hai chân tôi và chân mẹ. Ba người đứng ôm nhau ngay cổng, giữa đống quần áo vương vãi, mà hàng xóm chẳng ai dám lên tiếng.

“Mẹ ơi,” bé Bơ ngước lên, “bố đi đâu vậy ạ? Bố có về không?”

Tôi ngồi xuống, bất chấp đau. “Bố phải đi nói chuyện với các chú công an, vì bố làm sai. Bố sai thì bố phải chịu, giống như con làm sai thì mẹ cũng phải phạt. Nhưng bố vẫn là bố của con, con nhớ nhé.”

Nó gật đầu, rồi thì thầm: “Con không muốn ở nhà bà nội nữa.”

“Mình không ở nữa,” tôi nói. “Mình về nhà bà ngoại.”

Sáng hôm sau, tôi cùng mẹ lên ngân hàng. Cô Hà đã chờ sẵn, mắt thâm quầng. Bên cạnh cô là giám đốc chi nhánh, một người đàn ông trung niên mồ hôi nhễ nhại dù phòng đã bật điều hòa. Họ đặt lên bàn bản sao kê mở sổ sáu năm trước, hai dòng giao dịch rõ ràng: một lần nộp năm mươi triệu tiền mặt, một lần một trăm năm mươi triệu chuyển khoản từ tài khoản của mẹ tôi.

“Chị đọc kỹ giúp em,” cô Hà nói. “Nguồn gốc số tiền này, ngân hàng có đủ chứng từ. Không ai có thể nói đó là tiền của nhà chồng chị.”

Tôi ký vào biên bản làm việc, cẩn thận kiểm từng con số, đúng thói quen của người làm kế toán. Mẹ ngồi cạnh, hai tay đặt ngay ngắn lên đầu gối như đứa học trò đợi cô giáo gọi tên.

Mọi thứ sau đó không nhanh như trong phim.

Ngân hàng mất hai tháng xác minh nội bộ, kiểm điểm cả quản lý lẫn nhân viên duyệt lệnh, rồi nhận trách nhiệm hoàn lại cho tôi đủ hai trăm triệu, sau đó họ tự đi đòi bên kia. Cô Hà không bị đuổi việc nhưng bị hạ bậc lương. Hôm cuối cùng ký giấy nhận lại tiền, cô ôm tôi, khóc nức nở xin lỗi. Tôi nói: “Cô khai đúng sự thật, cô đã giúp em nhiều hơn cô nghĩ.”

Anh Tuấn khai nhận toàn bộ. Theo biên bản, anh nợ cá độ gần hai trăm triệu từ mấy tháng trước, bị chủ nợ dọa đến cơ quan, đến trường của bé Bơ. Mẹ anh biết chuyện nhưng không bảo anh nói với tôi, mà bàn nhau lấy cuốn sổ tiết kiệm. Chữ ký tôi, anh tập suốt hai đêm liền trên tờ giấy nháp. Hôm rút tiền, anh còn mang theo cả bản sao căn cước chụp lén từ ví của tôi.

Tòa cuối cùng tuyên án treo cho anh, vì anh đã khắc phục hậu quả, có cha mẹ già và con nhỏ. Kèm theo đó là một quyết định xử phạt vì hành vi b:ạo hành gia đình, cùng biện pháp cấm tiếp xúc với tôi trong một thời hạn dài. Tôi không cầu mong nhiều hơn thế. Tôi không muốn anh vào tù. Tôi chỉ muốn anh không bao giờ còn có cơ hội đứng trên đầu tôi lần nữa.

Bà Hạnh bị xử phạt hành chính vì cái t:át ấy. Số tiền phạt nhỏ, nhưng cái giá bà phải trả thì lớn hơn nhiều. Để trả nợ cá độ cho con và hoàn lại cho ngân hàng, bà phải bán mảnh đất phía sau nhà, rồi bán cả sợi dây chuyền vàng bà đeo suốt hai chục năm. Hàng xóm không còn ai sang chơi, không còn ai ngồi nghe bà khoe chuyện. Có hôm bà Sáu kể với mẹ tôi, thấy bà Hạnh ngồi một mình ngoài thềm, tay cầm cái quạt nan mà không phe phẩy, mắt nhìn đâu đâu.

Tôi nộp đơn ly h:ôn ngay tuần đầu tiên. Phiên hòa giải anh Tuấn không đến, chỉ gửi một lá thư viết tay nhờ luật sư chuyển. Tôi không đọc, đặt vào ngăn kéo. Tòa giao bé Bơ cho tôi nuôi, anh Tuấn có nghĩa vụ cấp dưỡng hằng tháng. Lúc bước ra khỏi cổng tòa, mẹ nắm tay tôi, không nói câu nào, nhưng bàn tay mẹ ấm.

Công ty vận tải của tôi có một văn phòng ở thị trấn, cách chợ huyện chưa đến mười cây số. Sếp, người đã ở lại tăng ca với tôi cái đêm rút sổ ấy và làm chứng cho tôi, chủ động đề nghị chuyển tôi sang đó. Ông nói: “Em làm kế toán cho công ty mười năm chưa từng sai một con số. Chuyện em bị người ta làm sai thì công ty không thể đứng nhìn.” Tôi thuê một căn phòng nhỏ gần nhà mẹ, đủ chỗ cho hai mẹ con, cửa sổ nhìn ra một vườn chuối.

Ngày tôi nhận lại hai trăm triệu từ ngân hàng, tôi không về nhà ngay. Tôi ghé một văn phòng giao dịch khác, mở hai cuốn sổ mới. Cuốn thứ nhất, một trăm năm mươi triệu, đứng tên mẹ.

Tối hôm đó, tôi đặt cuốn sổ lên mâm cơm, ngay trước mặt mẹ. Mẹ nhìn nó, rồi nhìn tôi, đẩy ra: “Mẹ không lấy. Mẹ cho con rồi.”

“Của mẹ, con trả,” tôi nói. “Con là kế toán, con không để sổ sách dây dưa. Hồi trước con không biết thì thôi, giờ biết rồi, con phải trả cho đúng chủ.”

“Con cứ giữ mà lo cho bé Bơ…”

“Bé Bơ có mẹ lo. Còn mẹ thì cả đời lo cho con rồi, lần này để con lo cho mẹ.”

Mẹ im lặng rất lâu. Rồi mẹ đưa tay lên lau mắt, miệng lẩm bẩm: “Cái con bé này, y như bố nó.” Bố tôi mất sớm, mẹ ít khi nhắc, nhưng hôm đó mẹ nhắc, và cười.

Một buổi chiều cuối thu, tôi cầm cuốn sổ còn lại, năm mươi triệu, lấy tiền mặt ra, cho vào một cái phong bì trắng, kèm tờ biên nhận tôi tự đánh máy. Tôi đến căn nhà cũ lần đầu tiên sau ngày ấy.

Cổng sắt vẫn thế, nhưng sơn đã bong. Bà Hạnh ngồi ở thềm. Thấy tôi, bà đứng bật dậy, vịn vào cột, cả người run lên như chực quỳ.

“Mẹ đừng đứng dậy,” tôi nói. “Con không đến để nói nặng nhẹ gì.”

Tôi đặt phong bì lên bàn nước. “Đây là năm chục triệu hồi cưới mẹ đưa mẹ con. Con trả lại. Biên nhận đây, mẹ ký giúp con. Từ nay hai nhà không còn nợ nần gì nhau.”

“Mẹ không nhận,” bà lắc đầu, giọng lạc đi. “Mẹ… mẹ không còn mặt mũi nào nhận.”

“Mẹ cầm,” tôi nói. “Con không trả vì thương hại mẹ. Con trả vì con là người sòng phẳng. Hôm đó mẹ làm với con những gì, con không quên. Nhưng con cũng không muốn mang theo thứ gì của nhà này nữa.”

Bà ký biên nhận bằng bàn tay run rẩy. Nét chữ nghiêng nghiêng, xiêu vẹo, nhìn nhỏ bé hơn hẳn bà của ngày xưa. Ký xong, bà ngồi im, nước mắt nhỏ xuống tờ giấy.

“Vy,” bà hỏi nhỏ, như sợ chính mình, “mẹ… mẹ có được gặp cháu không?”

Tôi nhìn bà một lúc. Tôi nghĩ đến bàn tay bà quắp lại như móng chim, nghĩ đến lúc bà bám vào tay áo tôi van xin, nghĩ đến đứa bé bốn đêm liền hỏi “bà nội có ghét con không mẹ”.

“Con sẽ không cấm cháu gặp bà,” tôi nói cuối cùng. “Nhưng chỉ khi có con ở bên, và chỉ khi mẹ không bao giờ nói xấu mẹ cháu hay bố cháu trước mặt cháu. Lớn lên, nó muốn thương bà hay không là quyền của nó.”

Bà Hạnh gục xuống, hai tay ôm mặt. Tôi quay lưng đi ra cổng, không ngoái lại. Sáu năm trước, tôi bước vào cánh cổng này với một bó hoa cưới. Hôm nay tôi bước ra với một tờ biên nhận. Tôi thấy mình nhẹ như vừa đặt xuống một thứ nặng đã mang quá lâu.

Gần một năm sau, bé Bơ vào lớp một. Con bé mặc chiếc áo sơ mi trắng rộng thùng thình, đeo cái cặp có hình con gấu, đứng trước cổng trường tiểu học thị trấn, tay nắm chặt tay tôi, tay kia nắm chặt tay bà ngoại.

“Bà ngoại ơi, tan học bà đón con nhé?”

“Bà đón,” mẹ tôi đáp, mắt cười nheo lại. “Bà mang cả bánh bò nữa.”

Ngoài đường, sau hàng cây phượng, tôi thoáng thấy một bóng người đứng nép sau cột điện, tóc đã bạc gần hết, tay cầm một túi bánh nhỏ. Bà Hạnh. Bà đứng đó, không dám bước lại, chỉ nhìn bé Bơ qua khoảng cách chừng ba chục mét.

Bé Bơ cũng nhìn thấy. Con bé khựng lại, rồi ngoái đầu hỏi tôi: “Mẹ ơi, bà nội kìa. Con chào bà được không?”

Tôi nhìn bà Hạnh thật lâu, rồi nhìn xuống con. “Được. Nhưng con chào xong thì vào lớp, tan học mẹ dẫn con sang gặp bà một lúc nhé.”

Bé Bơ vẫy tay thật to. Phía xa, bà Hạnh đưa cánh tay lên đáp lại, run run, rồi vội vã lấy ống tay áo lau mặt.

Anh Tuấn vẫn gửi tiền cấp dưỡng đều đặn, kèm vài tin nhắn ngắn ngủn nhờ chuyển cho con. Tôi không trả lời tin nào, chỉ chuyển tiếp những câu có thể để con đọc. Có những vết nứt không cần hàn lại, chỉ cần không để nó làm vỡ thêm những thứ khác.

Chiều hôm đó, trên đường về, mẹ ngồi sau xe, đặt tay lên vai tôi.

“Vy này,” mẹ nói, “hồi trước mẹ giấu con vì mẹ sợ con tủi. Mẹ nghĩ, cho con một cuốn sổ là cho con một chỗ dựa.”

“Con biết,” tôi nói.

“Hôm đó con đứng giữa sân, một tay ôm sườn, một tay cầm tờ giấy bác sĩ, mẹ mới biết mình sai. Mẹ cứ lo kiếm cho con một chỗ dựa, mà quên mất con vốn đã biết tự đứng.”

Tôi không nói gì. Gió chiều thổi qua mặt, mang theo mùi lúa mới và mùi khói rơm từ đâu đó. Bé Bơ ngồi giữa hai chúng tôi, đầu tựa vào vai tôi, tay còn ôm khư khư túi bánh bò của bà ngoại, ngủ thiếp đi từ lúc nào.

Tôi siết nhẹ tay lái, chầm chậm chạy xe qua cây cầu nhỏ. Phía trước, con đường về nhà sáng lên dưới nắng chiều, nhỏ thôi, nhưng là của mẹ con tôi.

-HẾT-