(Tiếp theo phần 1)

Giọng nói trong điện thoại vang lên rõ mồn một, từng chữ lọt vào tai hai mươi mấy người đang ngồi quanh hai mâm cơm giỗ.

“Anh Tùng cứ yên tâm. Mẹ em già rồi, sổ đỏ bà cất trong tủ, em biết chỗ. Chỉ cần bà ký giấy ủy quyền là xong. Bà lẫn lắm, em đưa giấy bảo là giấy bảo hiểm, bà ký ngay thôi. Đất mặt đường, bán được bốn tỷ, em chia anh một tỷ rưỡi.”

Căn phòng đông cứng. Có tiếng ai đó làm rơi chiếc thìa xuống bát.

“Còn con Lan thì sao?” Giọng một người đàn ông lạ hỏi.

“Chị ấy hả? Không đẻ được con trai, mẹ em đâu có thương thật. Em dọa vài câu, kiểu gì chị ấy cũng nhịn. Mà nhịn thì thôi, có biết gì đâu.”

Mẹ chồng bấm dừng. Bà không nhìn cô Trâm. Bà nhìn di ảnh chồng, rồi nói rất khẽ:

“Ông ơi, ông thấy chưa. Con gái ông đấy.”

Cô Trâm đứng đó, mặt từ trắng bệch chuyển sang tím tái. Cô ta lao tới định giật điện thoại.

“Mẹ lấy đâu ra cái này? Mẹ nghe lén con à? Đưa đây!”

Anh Hưng nhanh hơn. Anh bước ngang, chắn trước bàn thờ, giữ chặt cổ tay em gái.

“Đứng yên.”

“Anh buông ra! Cái đó là bịa đặt, là người ta ghép giọng em!”

“Ghép giọng?” Mẹ chồng bật cười, tiếng cười khô khốc. “Mày nói ‘bà lẫn lắm, đưa giấy bảo hiểm bà ký ngay’. Mày nghĩ tao lẫn thật hả Trâm? Tao ngồi nghe mày nói xong, tao về nhà tao khóc suốt một đêm. Rồi sáng hôm sau tao đi tìm người.”

“Tìm ai?” Cô Trâm hét lên.

“Tìm người mà mày không ngờ.”

Bà quay sang tôi, giọng dịu hẳn xuống:

“Lan, con ra đây.”

Tôi bước tới, chân vẫn còn vướng mảnh sứ. Bé Bông nắm chặt vạt áo tôi, không chịu buông.

“Mẹ,” tôi nói khẽ, “sao mẹ biết chuyện nhẫn cưới ạ? Con chưa nói với ai.”

“Mẹ biết từ ngày mẹ tỉnh dậy trong viện.” Mắt bà đỏ hoe. “Bác sĩ đưa mẹ tờ viện phí, mẹ hỏi ai đóng. Y tá bảo chị dâu đóng đủ, chị ấy đưa tiền mặt. Mẹ biết nhà này lúc đó không có đồng nào, thằng Hưng đang nợ tiền xe. Mẹ đi hỏi thăm tiệm vàng đầu phố, ông chủ nhận ra cái nhẫn có khắc tên con với thằng Hưng. Con cầm nó có một triệu tám trăm nghìn.”

Tôi nghẹn lại. Sáu năm. Sáu năm bà biết mà không nói một lời, vẫn cằn nhằn tôi chuyện nấu nướng, chuyện con gái, vẫn tỏ vẻ khó tính như xưa.

“Mẹ chuộc lại cái nhẫn rồi,” bà nói, và lần này tay bà thò vào túi áo dài lần nữa, “mẹ giữ từ đó đến giờ. Mẹ định đợi đến ngày giỗ ông nhà, đưa con trước mặt cả họ. Không ngờ lại đến lúc này.”

Bà mở lòng bàn tay. Chiếc nhẫn vàng nhỏ, hơi mòn, nằm giữa lòng bàn tay nhăn nheo.

Tôi không kìm được nữa. Nước mắt trào ra. Bé Bông ngẩng lên, kéo áo tôi:

“Mẹ ơi, sao mẹ khóc?”

“Mẹ không sao con. Mẹ vui.”

Cô Trâm đứng nhìn, môi run lên. Cô ta thấy tình thế đổi hướng, liền quay sang họ hàng, giọng cao vút:

“Các bác các chú đừng tin! Mẹ già rồi, bị chị Lan dỗ ngọt! Chị ấy nấu cơm hầu hạ để lấy đất, đừng tưởng em không biết!”

“Cô nói nữa đi,” tôi nói, giọng bình tĩnh đến mức chính tôi cũng ngạc nhiên. “Cô nói tôi dỗ mẹ để lấy đất. Vậy tôi hỏi cô một câu thôi. Hôm nay là ngày giỗ bố. Cô đến lúc mấy giờ?”

“Liên quan gì?”

“Liên quan. Cô đến lúc mười một giờ, mâm cơm đã dọn xong. Còn tôi dậy từ ba giờ sáng. Cô nói tôi hầu hạ để lấy đất, nhưng tôi chưa bao giờ hỏi mẹ về cái sổ đỏ. Còn cô, cô biết chỗ cất sổ, biết mẹ ký giấy gì, biết cả giá đất bao nhiêu.”

Bác Cả đứng dậy, chống tay xuống bàn, giọng nặng nề:

“Trâm, cái đoạn ghi âm đó, cháu giải thích đi.”

“Bác… bác ơi…”

“Có phải giọng cháu không?”

Cô Trâm im bặt. Cô ta nhìn quanh, tìm một cái gật đầu cảm thông, nhưng khắp phòng chỉ có những ánh mắt lặng đi. Chú Ba, người cùng làng, lắc đầu. Một bà thím quay mặt sang chỗ khác.

“Đấy là…” Cô ta nuốt khan. “Đấy là em nói đùa thôi. Em nói chơi với bạn.”

“Bạn tên Tùng, đòi chia một tỷ rưỡi?” Mẹ chồng nói. “Mày dắt thằng Tùng về nhà tao ba lần, mày bảo là đồng nghiệp. Tao già chứ tao không mù.”

Tôi nhìn phong bì nâu trên bàn thờ.

“Mẹ, trong phong bì có gì ạ?”

Mẹ chồng không đáp ngay. Bà bước đến bàn thờ, cầm phong bì, đưa cho anh Hưng:

“Con mở ra. Đọc cho cả nhà nghe.”

Anh Hưng đưa mắt nhìn tôi rồi xé mép phong bì. Bên trong là một xấp giấy tờ in, kèm vài tấm ảnh chụp từ xa. Anh lật tờ đầu tiên, rồi khựng lại.

“Đây là… hợp đồng vay?”

“Đọc đi.”

“Người vay: Nguyễn Thị Thu Trâm. Số tiền: hai tỷ. Thế chấp… sổ đỏ thửa đất mặt đường của bà Nguyễn Thị Hạnh.” Giọng anh run dần. “Ngày ký: ba tuần trước. Người ký thay mặt bên thế chấp: Nguyễn Thị Thu Trâm.”

Cả phòng xôn xao. Cô Trâm lùi hai bước, đụng vào góc bàn.

“Mẹ ơi! Mẹ không ký gì cả mà!” Anh Hưng quay sang mẹ.

“Mẹ không ký,” bà nói. “Nó ký thay. Nó làm giả chữ mẹ, mang sổ đỏ đi thế chấp. May mà thằng cho vay cẩn thận, gọi điện sang xác minh nên mẹ biết. Họ đòi mẹ ra công chứng ký xác nhận. Mẹ bảo mẹ đang ốm, hẹn qua giỗ bố sẽ ra.”

Anh Hưng đứng chết trân, bàn tay cầm tờ giấy run đến mức nó rung lên.

“Trâm. Em lấy sổ đỏ của mẹ đi vay hai tỷ?”

“Là em cần tiền! Em làm ăn thua lỗ, em phải gỡ! Em định gỡ xong thì chuộc lại!”

“Em lấy đất của mẹ để gỡ nợ làm ăn?”

“Thì sao? Đất đó rồi cũng của em, của anh! Anh thì có con trai đâu mà giữ! Em chỉ lấy trước phần của em!”

Một tiếng hít hà vang lên khắp phòng. Cô Trâm vừa nói ra điều mà cô ta đã giấu suốt bao lâu. Chính cô ta tự thú.

Anh Hưng nhìn em gái, rất lâu. Mắt anh đỏ rực, nhưng giọng anh thấp xuống, nghe lạnh hơn bất cứ tiếng gầm nào:

“Em nói anh không có con trai, nên đất không phải của anh. Vậy anh hỏi em. Bố mất năm em hai mươi. Ai đứng ra lo hết tiền ma chay? Ai gánh nợ bố mẹ để lại cho em đi học đại học? Anh có hỏi em một câu nào không?”

Cô Trâm không đáp.

“Anh chưa từng đòi gì ở em. Mà em ngồi đây, đổ cả mâm cơm giỗ bố xuống đất, chửi chị Lan trước mặt con gái bảy tuổi của anh.”

Tôi nhìn sang bé Bông. Con bé đã ngừng bịt tai. Nó đứng đó, mắt mở to, nhìn người cô ruột mà nó vẫn gọi là cô Trâm xinh nhất nhà.

“Cô Trâm,” con bé nói bằng giọng trẻ con trong veo, “cô nói mẹ con không đẻ được em trai. Nhưng con thích có chị Bông đủ rồi, con không cần em trai. Cô đừng làm mẹ con khóc nữa.”

Không ai nói gì. Có người đưa tay lên lau mắt.

Cô Trâm đứng sững, đôi môi mím chặt. Một giây, tôi thấy mặt cô ta nhăn lại, rồi cô ta bật khóc, nhưng không phải tiếng khóc hối hận. Đó là tiếng khóc của người bị đẩy vào góc tường.

“Tùng cũng bỏ em rồi!” Cô ta thét lên. “Anh ta lấy hai trăm triệu em đưa trước rồi chặn số em! Em không còn gì hết!”

Mẹ chồng nhắm mắt lại. Bà đưa tay ôm ngực, thở nặng nhọc.

“Mẹ!” Anh Hưng đỡ lấy bà. “Mẹ ngồi xuống đi.”

“Mẹ không sao,” bà thều thào. “Mẹ chỉ mệt. Mẹ chỉ buồn. Mẹ nuôi con gái bằng cả đời, mà nó lại đi bán đất của mẹ.”

Tôi bước đến, đỡ bà ngồi xuống ghế, rót cho bà một cốc nước ấm. Bà nắm lấy tay tôi, siết rất chặt.

“Lan, mẹ xin lỗi con. Mẹ khó tính, mẹ hay cằn nhằn con, mẹ biết. Nhưng mẹ chưa bao giờ coi thường con.”

“Con biết mẹ ạ,” tôi nói.

Tôi quay sang nhìn cô Trâm, lúc này đang đứng giữa phòng, hai tay buông thõng, tóc rối bù, trông không còn giống người phụ nữ ba mươi tuổi hùng hổ hơn hai mươi phút trước.

“Cô Trâm,” tôi nói, “tôi không đòi gì ở cô. Tôi không cần đất, không cần tiền. Nhưng hôm nay cô làm đổ mâm cơm giỗ bố, chửi con gái tôi chứng kiến. Cô phải xin lỗi mẹ, xin lỗi anh Hưng, và xin lỗi bố cô ngay trước bàn thờ này.”

“Chị bắt em xin lỗi?”

“Không phải tôi bắt. Là cô nợ.”

Cô Trâm im lặng. Nhưng thay vì quỳ xuống như tôi nghĩ, cô ta bất ngờ ngẩng lên, ánh mắt cay độc:

“Chị tưởng chị thắng à? Chị tưởng cái nhẫn kia là bằng chứng cho lòng tốt của chị à? Chị có biết vì sao hôm đó chị đủ tiền cầm nhẫn không? Vì sao mẹ lại đủ tiền để mổ?”

Tôi khựng lại.

“Cô nói gì?”

“Hỏi anh Hưng đi,” cô ta nói, giọng đầy cay nghiệt. “Hỏi xem sáu năm trước anh ấy giấu chị chuyện gì. Hỏi xem tiền mổ cho mẹ, thật sự là ai đưa.”

Tôi quay sang chồng. Sắc mặt anh Hưng biến đổi, từ giận dữ sang hoảng hốt.

“Lan, em nghe anh…”

“Anh nói đi,” tôi nói, từng chữ một. “Sáu năm trước, anh giấu em chuyện gì?”

Anh Hưng nhìn tôi, rồi nhìn mẹ, rồi nhìn xuống chiếc nhẫn nằm trong tay bà. Anh há miệng, nhưng không thốt ra lời nào. Đúng lúc đó, chuông cửa nhà vang lên, tiếng chuông dài và gấp.

Mẹ chồng ngẩng phắt lên, mặt tái đi:

“Là nó… nó đến rồi.”

“Ai đến ạ?” Tôi hỏi.

Bà không trả lời. Bà chỉ nhìn anh Hưng, và tôi thấy chồng mình, lần đầu tiên trong tám năm, cúi gằm mặt xuống như đứa trẻ bị bắt quả tang.

Tiếng chuông cửa vang lên lần thứ hai, dài hơn, gấp hơn.

Không ai trong phòng dám nhúc nhích. Mẹ chồng ngồi bất động trên ghế, bàn tay vẫn nắm chặt tay tôi, lạnh ngắt. Anh Hưng đứng đó, mắt không dám nhìn lên.

“Anh,” tôi nói, giọng thấp xuống. “Ai ở ngoài cửa?”

“Lan… để anh ra mở đã.”

“Không. Anh nói trước đi. Em muốn nghe từ miệng anh, trước khi nghe từ miệng người khác.”

Anh nhắm mắt, hít một hơi dài như người sắp nhảy xuống nước.

“Sáu năm trước, lúc mẹ mổ, viện phí tổng cộng là bốn chục triệu. Nhà mình không có. Em cầm nhẫn được một triệu tám, em nhớ không? Em đưa anh cả xấp tiền, nói là em vay chị đồng nghiệp. Anh biết không đủ.”

“Rồi sao nữa?”

“Anh đi vay. Anh vay một người, người đó cho vay nặng lãi. Ba chục triệu, lãi mười phần trăm một tháng. Anh không dám nói với em, vì em đã bán cả nhẫn cưới, anh không còn mặt mũi nào.”

Tôi đứng chết lặng. Sáu năm. Tám năm cưới, anh chưa bao giờ giấu tôi chuyện gì lớn, tôi tin như thế. Hóa ra có.

“Anh trả hết chưa?”

“Anh trả được hai năm thì kẹt. Cái xe tải anh chạy hàng bị tai nạn, mất một khoản. Nợ lãi chồng lãi, ba chục triệu thành tám chục. Anh nhờ cô Trâm vay hộ, vì chủ nợ chỉ chịu gia hạn nếu có người có tài sản đứng ra bảo lãnh.”

Tôi quay sang cô Trâm. Cô ta cúi đầu, không dám nhìn ai.

“Cô Trâm,” tôi nói, “cô đứng ra bảo lãnh cho chồng tôi?”

“Em… em không bảo lãnh. Em mượn tiền của thằng Tùng để trả nợ giúp anh Hưng.”

Câu nói làm cả phòng sững lại. Cô Trâm ngẩng lên, nước mắt chảy xuống, giọng lạc đi:

“Hai trăm triệu tôi đưa thằng Tùng, là để nó trả nốt khoản nợ lãi của anh Hưng. Tôi nói với nó tôi cần bán đất để có tiền thật, nó mới đồng ý cho tôi vay. Rồi nó lừa tôi, nó cầm tiền bỏ trốn. Tôi… tôi chưa bao giờ kể với ai, vì anh Hưng bảo đừng nói với chị Lan.”

Tôi nhìn chồng. Anh gật đầu, hai hàng nước mắt lăn xuống.

“Là anh bảo. Anh sợ em biết, em sẽ đau. Anh nghĩ anh tự giải quyết được.”

Tôi im lặng thật lâu. Trong lòng tôi, hai cảm xúc đánh nhau dữ dội. Một bên là giận, vì anh giấu tôi. Một bên là hiểu, vì tôi cũng từng giấu anh chuyện chiếc nhẫn cưới. Hai vợ chồng, mỗi người tự gánh một nỗi đau, rồi cùng im lặng suốt sáu năm.

“Vậy hôm nay cô nhắc chuyện này để làm gì?” Tôi hỏi cô Trâm.

“Để chị biết anh Hưng cũng không sạch sẽ.” Cô ta cười gằn, nhưng nụ cười méo xệch. “Em muốn kéo anh ấy xuống cùng. Em không chịu nổi việc cả nhà thương chị mà không ai thương em.”

Câu nói ấy làm tôi sững người. Không phải vì nó đúng, mà vì tôi nghe ra một thứ chưa từng thấy ở cô ta: sự cô đơn.

Chuông cửa lại reo, lần này là tiếng gõ cửa dồn dập.

“Để mẹ ra,” mẹ chồng nói, gượng đứng dậy.

“Mẹ ngồi xuống,” anh Hưng cản. “Để con.”

Anh bước ra sân, tay run run mở cánh cổng sắt. Tôi đi theo sau, bé Bông nắm tay tôi. Cả họ hàng lục tục kéo ra hiên nhìn.

Ngoài cổng là một người đàn ông ngoài bốn mươi, dáng thấp đậm, mặc áo phông bạc màu, đeo dây chuyền vàng to bản. Phía sau ông ta là hai thanh niên đứng dựa xe máy, mặt lầm lì.

“Anh Hưng,” ông ta cười, giọng thân thiện đến rợn người. “Tôi nghe nói hôm nay nhà anh giỗ. Tôi qua thắp nén hương cho bác, tiện thể nhắc anh cái hẹn.”

“Anh Sáu, tôi đã nói tuần sau…”

“Tuần sau là tuần trước rồi anh ơi. Tám chục triệu gốc, lãi chồng lãi, giờ là một trăm hai chục. Anh bảo qua Tết, qua giỗ, qua rằm. Tôi nghe mãi rồi.”

Ông ta bước vào sân, mắt đảo quanh, dừng lại ở hai mâm cơm đổ nát, ở những ánh mắt họ hàng đang nhìn mình.

“Thôi, đông người thế này thì càng tốt. Để mọi người làm chứng.”

Tôi bước lên một bước, đứng chắn trước chồng.

“Anh là chủ nợ?”

“Chị là vợ anh Hưng à? Chị đây hả? Nghe nói chị bán cả nhẫn cưới để cứu mẹ chồng. Tôi cảm động lắm.” Ông ta cười khẩy. “Nhưng cảm động thì không trả được nợ.”

“Anh cho tôi xem giấy tờ vay.”

Ông ta nhướng mày, rồi móc từ túi quần ra một tờ giấy gấp tư, đưa cho tôi. Tôi mở ra, đọc rất kỹ, từng dòng một. Nghề vá sổ sách ở tiệm tạp hóa nhà ngoại ngày xưa đã dạy tôi cách đọc giấy tờ.

“Giấy này ghi vay ba mươi triệu, lãi mười phần trăm một tháng,” tôi nói, đủ lớn để cả sân nghe. “Lãi suất một trăm hai mươi phần trăm một năm. Anh biết luật không? Luật dân sự quy định trần lãi suất. Vượt quá mức đó là phần vượt không có giá trị. Anh Sáu, anh cho vay nặng lãi, tôi có thể báo công an.”

Nụ cười trên mặt ông ta cứng lại.

“Chị đừng dọa tôi. Anh Hưng ký tên ở đây.”

“Ký tên không làm cho điều trái luật thành hợp pháp. Với lại,” tôi ngẩng lên nhìn ông ta, “anh đến nhà tôi, vào ngày giỗ, đe dọa trước hai mươi mấy người họ hàng. Tôi có thể ghi hình ngay bây giờ.”

Tôi rút điện thoại ra, giơ lên. Màn hình đã sáng, đang ghi hình từ lúc nào. Thực ra tôi vừa bấm khi nghe tiếng chuông cửa lần đầu.

Ông ta lùi nửa bước.

“Chị… chị làm gì thế?”

“Tôi chỉ làm điều tôi nên làm từ lâu. Là không im lặng nữa.”

Một giọng nói vang lên từ phía sau:

“Anh Sáu, anh nhớ tôi không?”

Là bác Cả. Bác đứng ngay sau lưng tôi, giọng trầm và chắc.

“Tôi là chú ruột thằng Hưng. Tôi làm trưởng ban ở xã mười năm. Anh dính vào chuyện cho vay nặng lãi ở đây là chuyện không nhỏ. Tôi biết ba nhà trong làng này từng bị anh siết nợ. Hôm nay anh còn đứng trước nhà tôi mà đe dọa à?”

Chú Ba cũng bước lên, rồi thêm hai người đàn ông nữa. Họ hàng đứng thành một hàng, mỗi người một vẻ mặt cứng rắn. Không ai nói gì, nhưng cả sân như một bức tường.

Ông Sáu nhìn quanh, nụ cười đã tắt hẳn.

“Được… tôi nể bác. Nhưng nợ vẫn là nợ.”

“Nợ gốc ba mươi triệu, anh Hưng đã trả được bao nhiêu?” Tôi hỏi.

“Cũng gần năm chục rồi.”

“Vậy là anh đã thu hơn gốc từ lâu. Phần còn lại anh muốn đòi, tôi sẽ đưa ra tòa. Tôi mang cả sao kê chuyển khoản của chồng tôi, từng lần trả.”

Tôi không biết mình lấy đâu ra can đảm. Nhưng khi nói ra những lời ấy, tôi không run. Tôi nhớ lại sáu năm trước, đứng trước tiệm vàng với chiếc nhẫn cưới trong tay, run bần bật vì sợ. Giờ đây tôi đứng trước một kẻ cho vay nặng lãi, giọng vững như đá.

Ông Sáu đứng đó vài giây, rồi nhổ một bãi xuống đất:

“Thôi. Hôm nay tôi không làm căng. Nhưng chị nhớ, chuyện chưa xong đâu.”

“Chuyện xong rồi,” bác Cả nói. “Ngày mai tôi sẽ cùng cháu Lan ra công an xã làm việc. Anh về đi.”

Ông ta quay lưng đi, hai thanh niên lủi thủi dắt xe theo sau. Tiếng nổ máy xa dần ngoài đầu ngõ.

Sân nhà im phăng phắc. Tôi thấy chân mình bắt đầu run, cơn run đến muộn như sau một cơn bão.

Mẹ chồng bước ra hiên, đôi mắt đỏ hoe, nhìn tôi như nhìn một người mà bà chưa từng biết.

“Lan…”

“Mẹ ạ.”

“Mẹ sai rồi. Mẹ tưởng con chỉ biết nhẫn nhịn. Mẹ không ngờ con…” Bà nghẹn lại.

“Mẹ không sai,” tôi nói. “Con vốn chỉ biết nhẫn nhịn thật. Cho đến khi con thấy mẹ đứng ra bảo vệ con trước di ảnh bố. Lúc đó con mới biết, có người đứng sau lưng mình, mình mới dám đứng thẳng.”

Bà ôm lấy tôi, ôm rất chặt, tiếng khóc nghẹn trong vai áo tôi.

Chiều hôm đó, họ hàng ra về lặng lẽ, ai cũng nắm tay tôi một cái trước khi đi. Còn lại trong nhà là gia đình tôi, mẹ chồng và cô Trâm. Chúng tôi ngồi quanh chiếc bàn gỗ cũ, không có mâm cơm, chỉ có ấm trà nguội.

Anh Hưng là người lên tiếng trước.

“Trâm. Anh không đuổi em. Nhưng có ba việc em phải làm.”

Cô Trâm ngẩng lên, mắt sưng húp.

“Một. Em đến công an trình báo chuyện giả mạo chữ ký của mẹ và vụ thằng Tùng lừa em hai trăm triệu. Em khai thật, đừng giấu. Nếu em tự đến, anh sẽ nhờ người xin giảm nhẹ. Nếu để người ta tìm đến em, anh không giúp được.”

“Hai. Hợp đồng thế chấp sổ đỏ, mẹ sẽ đến công ty cho vay làm việc, báo là chữ ký giả, hợp đồng vô hiệu. Em phải có mặt và nhận trách nhiệm.”

“Ba.” Anh dừng một chút. “Em xin lỗi mẹ, xin lỗi chị Lan, xin lỗi bố, đúng như chị Lan nói lúc nãy. Không phải để cho xong. Mà để em nhớ.”

Cô Trâm nhìn anh, rồi nhìn mẹ, rồi nhìn tôi. Một lúc lâu sau, cô ta đứng dậy, bước đến trước bàn thờ, quỳ xuống. Tiếng đầu gối chạm xuống nền gạch khô khốc.

“Bố ơi, con xin lỗi bố. Con hư. Con làm mẹ khổ, làm anh chị khổ.”

Cô ta quay sang mẹ, dập đầu xuống.

“Mẹ, con xin lỗi mẹ.”

Mẹ chồng không nói gì, chỉ nhắm mắt, hai hàng nước mắt chảy dài. Rồi bà đưa tay ra, đỡ con gái dậy.

“Mẹ không tha thứ ngay được đâu Trâm. Nhưng mẹ vẫn là mẹ con. Đi đi. Đi làm cho đúng.”

Cô Trâm quay sang tôi. Giọng cô ta khản đặc:

“Chị Lan. Em xin lỗi chị. Hôm nay em nói những lời ghê gớm, nói trước mặt cháu Bông. Em không có tư cách xin chị tha thứ.”

Tôi nhìn cô ta, rất lâu. Tôi nhớ lại ánh mắt cô đơn khi cô ta nói câu “không ai thương em”. Cô ta không phải người xấu hoàn toàn. Cô ta chỉ là người được nuông chiều quá lâu, đến lúc mất chỗ dựa thì chọn sai cách tự cứu mình.

“Tôi không bắt cô phải thương tôi,” tôi nói. “Nhưng cô nợ cháu Bông một lời xin lỗi riêng.”

Cô Trâm gật đầu, nước mắt rơi. Cô ta quay sang bé Bông, hơi cúi xuống, giọng run:

“Cô xin lỗi con. Cô nói sai. Mẹ con rất giỏi, con có mẹ giỏi lắm.”

Bé Bông nhìn cô một lúc, rồi khẽ gật đầu:

“Cô cố gắng sửa nhé. Mẹ con nói ai sai mà biết sửa thì vẫn là người tốt.”

Tôi nghe câu ấy mà cổ họng nghẹn lại. Đó là câu tôi từng nói với con, từ lâu lắm rồi.

Những tuần sau đó diễn ra chậm mà nặng như một chuyến đi dài.

Cô Trâm tự đến công an trình báo. Vụ giả mạo chữ ký do chưa phát sinh hậu quả thực tế, hợp đồng thế chấp bị tuyên vô hiệu, lại thêm việc cô ta tự nguyện khai báo, nên chỉ bị xử lý hành chính và buộc cam kết bồi hoàn. Còn Tùng, người đàn ông cuỗm hai trăm triệu, bị công an truy ra qua số điện thoại và tài khoản ngân hàng, hóa ra cũng là kẻ lừa đảo quen tay ở mấy huyện bên. Cô Trâm là nạn nhân thứ năm.

Ông Sáu chủ nợ bị công an xã mời lên làm việc sau buổi tôi và bác Cả đến trình báo. Qua đối chiếu sao kê, số tiền anh Hưng đã trả vượt gốc rất nhiều. Phần lãi vượt quy định bị hủy. Ông ta ký cam kết không đòi thêm và không đến nhà chúng tôi nữa. Nghe nói trong làng, thêm hai gia đình khác nhân đó cũng đến tố cáo, vì họ từng bị siết nợ đúng kiểu ấy.

Anh Hưng bán chiếc xe tải. Anh nói đó là cách duy nhất để dọn sạch phần nợ còn lại, rồi xin vào làm tài xế cho một công ty vận tải, lương thấp hơn nhưng ổn định. Đêm đầu tiên sau khi bán xe, anh ngồi ngoài hiên rất lâu. Tôi mang cho anh cốc trà nóng.

“Anh xin lỗi em,” anh nói. “Anh giấu em suốt sáu năm.”

“Em cũng giấu anh chuyện chiếc nhẫn.”

“Nhưng em giấu vì thương anh. Còn anh…”

“Anh cũng giấu vì thương em,” tôi cắt lời. “Chỉ là cả hai ta đều chọn sai cách. Anh có biết bài học là gì không?”

“Là gì?”

“Là từ nay mình không ai giấu ai thứ gì nữa. Dù xấu, dù đau, dù mất mặt. Vợ chồng là để gánh chung. Không phải để mỗi người tự gánh rồi nhìn nhau xa dần.”

Anh nắm tay tôi, siết chặt. Dưới ánh trăng, tôi thấy mắt anh đỏ nhưng nụ cười lại nhẹ đi, như người vừa đặt xuống một gánh nặng mang suốt nhiều năm.

Mẹ chồng thì hôm sau gọi tôi vào phòng riêng. Bà mở ngăn kéo tủ, lấy ra chiếc hộp nhỏ bọc vải đỏ, đặt vào tay tôi.

“Mẹ chuộc lại cái nhẫn từ sáu năm trước. Mẹ giữ để đưa con trước mặt cả họ, nhưng hôm giỗ ông nhà mọi chuyện loạn quá, mẹ chưa kịp. Giờ mẹ đưa con.”

Tôi mở hộp. Chiếc nhẫn vàng nhỏ nằm đó, mặt trong còn khắc hai cái tên: Hưng – Lan. Tôi đeo vào ngón áp út, vừa khít như chưa từng rời tay.

“Còn một chuyện nữa,” bà nói, hơi ngập ngừng. “Sổ đỏ mảnh đất mặt đường. Mẹ đã ra công chứng, sang tên một nửa cho thằng Hưng, một nửa cho con Bông.”

“Mẹ, con không…”

“Con nghe mẹ. Mẹ không làm vì con không đẻ được thằng cháu đích tôn, mà vì con bé Bông là cháu đích tôn của mẹ. Con gái hay con trai, cũng là máu thịt nhà này. Cái thứ lễ giáo ba đời con trai ấy, mẹ sống đến sáu mươi hai tuổi, giờ mới thấy nó hại người đến mức nào.”

Tôi nhìn bà. Bà già đi nhiều, tóc bạc nhiều hơn, nhưng đôi mắt lại sáng hơn tôi từng thấy. Tôi không nói được gì, chỉ ôm bà.

Cô Trâm, sau khi xử lý xong mọi chuyện, xin đi làm công nhân ở một xưởng may tỉnh khác. Trước khi đi, cô ta đến nhà, đứng ở cổng rất lâu, không dám vào. Tôi mở cổng, đưa cho cô một túi bánh mẹ chồng gói sẵn.

“Đi đường cẩn thận. Có chuyện gì thì gọi.”

Cô Trâm ôm túi bánh, nước mắt rơi xuống tay áo, gật đầu mấy lần mà không nói được lời nào. Tôi nhìn bóng cô ta khuất dần sau khúc quanh con đường, và thấy lòng nhẹ đi. Không phải vì tôi thắng. Mà vì tôi không còn mang trong lòng thứ gì nặng nữa.

Một năm sau, cũng vào ngày giỗ bố chồng, tôi dậy từ ba giờ sáng. Vẫn bát canh măng, vẫn đĩa gà luộc, vẫn mâm cơm dọn ngay ngắn trước bàn thờ. Chỉ khác là lần này, trong bếp có anh Hưng đứng bên cạnh bóc hành, mẹ chồng ngồi nhặt rau, và bé Bông, tám tuổi, lớp ba, đang tập thắp hương đúng cách.

Cô Trâm về từ sớm. Cô ta gầy hơn, rám nắng hơn, tay chai sạn vì làm ở xưởng, nhưng ánh mắt hiền hơn nhiều. Cô ta không nói nhiều, chỉ lặng lẽ xếp chén đũa, đặt từng chiếc ngay ngắn lên mâm. Khi tôi bưng nồi canh ra, cô ta đỡ lấy một bên quai.

“Chị để em.”

“Cẩn thận nóng.”

“Dạ, em biết.”

Hai chúng tôi cùng đặt nồi canh xuống bàn. Không ai nhắc lại chuyện cũ. Có những vết thương không cần nói ra, chỉ cần người ta cùng cúi xuống nhặt từng mảnh vỡ, rồi cẩn thận ghép lại.

Mẹ chồng đứng trước di ảnh chồng, thắp ba nén hương, thì thầm điều gì đó thật khẽ. Tôi không nghe rõ, chỉ thấy khói hương cuộn lên, mỏng và nhẹ, tan vào ánh nắng buổi sớm hắt qua ô cửa.

Tôi đưa tay xoay chiếc nhẫn trên ngón áp út. Vàng đã hơi mòn, nhưng hai cái tên khắc bên trong vẫn còn rõ. Sáu năm tôi từng nghĩ mình mất nó mãi mãi. Hóa ra có người đã âm thầm giữ giùm tôi, đợi đến ngày tôi đủ vững để nhận lại.

Bé Bông kéo tay áo tôi, giọng lanh lảnh:

“Mẹ ơi, bà bảo hôm nay cả nhà ăn cơm chung một mâm.”

“Ừ,” tôi cười, xoa đầu con. “Cả nhà mình ăn chung một mâm.”

–HẾT–