(Tiếp theo phần 1)

Mẩu giấy bị bà Diệp bóp nhàu trong lòng bàn tay, một góc nhô ra giữa các kẽ ngón. Tôi nhìn góc giấy ấy, rồi nhìn mẹ. Mẹ đứng bất động, hai tay buông thõng, môi vẫn mấp máy như đang gọi một cái tên.

“Mẹ, ba viết gì trong đó?”

Mẹ không trả lời. Bà Diệp nhét vội mẩu giấy vào túi xách, kéo khóa lại, giọng chói tai:

“Giấy tờ linh tinh của nhà tôi, sao lại có chữ ông nhà bà ở đó được? Cô nhìn nhầm rồi!”

“Cháu không nhìn nhầm.” Tôi nói. “Cháu sống với nét chữ đó mười tám năm. Ba cháu viết chữ ‘g’ có cái móc cuối kéo xuống, cháu thấy rõ.”

“Mẹ.” Tín nắm lấy khuỷu tay bà Diệp, giọng gấp gáp. “Mẹ đưa cho con xem.”

“Con im đi! Đã bảo là không có gì!”

Căn phòng khách nhỏ xíu của nhà tôi bỗng chật lại. Bà Diệp đứng chắn trước chiếc túi như che chắn một cái két sắt. Tín đứng cạnh bà, mắt cứ liếc về phía mẹ tôi. Còn tôi nhìn gương mặt anh và nhận ra một điều lạnh sống lưng: anh không ngạc nhiên về mẩu giấy. Anh chỉ ngạc nhiên vì nó xuất hiện ở đây.

“Anh biết trong phong bì có thứ đó.” Tôi nói chậm.

“Em nói gì vậy?”

“Lúc mẹ anh ném phong bì xuống bàn, anh không hỏi trong đó có gì. Đến khi mẩu giấy rơi ra, anh mới hỏi sao mẹ lại để nó trong phong bì. Nghĩa là anh biết nó là gì. Anh chỉ không biết mẹ anh để nhầm chỗ.”

Tín cứng họng. Bà Diệp quay sang trừng anh một cái, và cái trừng ấy thừa nhận tất cả.

Mẹ tôi lúc này mới lên tiếng. Giọng bà khản đặc, rất nhẹ:

“Bà Diệp. Bà còn giữ cái đó à?”

Bà Diệp giật mình, nhìn mẹ tôi như vừa bị gọi tên giữa chỗ đông người.

“Bà nói cái gì tôi không hiểu.”

“Hai mươi năm rồi.” Mẹ nói, mắt vẫn nhìn vào chiếc túi. “Tôi cứ nghĩ bà đã vứt. Tôi chưa từng quên cái tên Diệp, nhưng tôi không nhận ra bà. Bà béo ra, đổi kiểu tóc, đổi cả cách nói chuyện. Đến lúc bà bảo tôi mua bộ quần áo tử tế, tôi mới nhận ra giọng bà.”

Tôi quay phắt sang mẹ.

“Mẹ quen bà ấy?”

Mẹ nhìn tôi, mắt đỏ lên. Bà kéo ghế ngồi xuống như đôi chân không còn sức, rồi bảo tôi cũng ngồi. Không ai trong nhà Tín động đậy.

“Năm Hạnh học lớp mười, ba con bị ung thư.” Mẹ bắt đầu, từng chữ chậm rãi. “Con còn nhớ ba nằm viện gần một năm. Mẹ bảo con tiền viện phí là tiền tiết kiệm của ba mẹ. Không phải.”

“Vậy tiền đâu ra ạ?”

“Mẹ vay.” Mẹ nuốt khan. “Vay của một người bà con xa của ba con, tên Diệp. Hồi đó bà ấy làm ăn buôn bán ở chợ đầu mối, có tiền. Mẹ vay bảy chục triệu, viết giấy tay, lãi nặng. Ba con mất, mẹ trả dần, trả được hơn một nửa thì bà ấy biến mất, chuyển nhà không để lại địa chỉ.”

“Biến mất rồi sao?”

“Mẹ tìm không ra. Mẹ để dành tiền, cứ nghĩ nếu gặp lại sẽ trả cho đủ.”

Bà Diệp bật cười, tiếng cười the thé, vô lý trong căn phòng im lặng.

“Trả? Bà nói nghe nhẹ nhàng nhỉ! Bà có biết số tiền bà nợ tôi là bao nhiêu không?”

“Tôi nhớ rất rõ.” Mẹ đáp. “Tôi vay bảy chục triệu. Tôi trả được bốn mươi lăm triệu qua ba năm. Còn hai mươi lăm triệu.”

“Hai mươi lăm triệu của hai mươi năm trước, cộng lãi, giờ là bao nhiêu hả?” Bà Diệp hất cằm. “Hôm nay tôi đến đây là để thông báo. Tôi sẽ không bắt bà trả nợ cũ, miễn là Hạnh vào làm dâu nhà tôi, ngoan ngoãn, nghe lời, bà thôi đừng dây dưa gì thêm. Cái phong bì năm triệu là tiền lễ, còn mẩu giấy đó là giấy nợ, tôi mang theo để phòng khi bà không chịu.”

Tôi nghe mà tai ù đi.

“Bác nói vậy nghĩa là bác dùng khoản nợ của mẹ cháu để ép cháu làm dâu?”

“Tôi nói là tôi sẵn lòng bỏ qua. Nhưng cô cũng phải biết điều.”

“Mẹ!” Tín kêu lên. “Mẹ nói với con là mẹ không quen gì mẹ Hạnh. Mẹ bảo con cứ đưa Hạnh về là được.”

Bà Diệp không đáp. Tín quay sang nhìn tôi, mặt tái mét.

“Hạnh, anh thề anh không biết chuyện nợ nần.”

“Nhưng anh biết mẩu giấy.”

“Anh… anh thấy mẹ cất nó trong ngăn kéo từ lâu. Mẹ bảo là giấy tờ cũ của nhà.” Anh nuốt khan. “Hôm qua mẹ lục ra, nói mang theo phòng khi cần. Anh không biết nó liên quan gì đến mẹ em.”

“Phòng khi cần.” Tôi nhắc lại. “Anh biết mẹ anh mang theo một thứ để đe dọa mẹ em, mà vẫn đứng đó bảo em thôi đi.”

Tín mở miệng, rồi lại khép lại. Mẹ tôi giơ tay nhẹ nhàng với tôi.

“Hạnh, bình tĩnh. Mẹ có chuyện này muốn nói.”

Bà đứng dậy, đi vào buồng, mất chừng hai phút. Lúc trở ra, trong tay bà là một cuốn sổ nhỏ bìa xanh đã sờn gáy và một bọc ni lông cột chặt bằng dây thun.

“Mẹ ghi chép mọi khoản trả nợ hai mươi năm nay.” Bà đặt cuốn sổ xuống bàn. “Mỗi lần trả, mẹ nhờ người làm chứng, ký nhận.”

Tôi mở sổ. Chữ mẹ nắn nót từng dòng: ngày, số tiền, tên người làm chứng. Bảy lần trả, tổng cộng bốn mươi lăm triệu đồng. Cuối mỗi dòng có chữ ký của bà Diệp, ký hẳn hoi từng lần, chữ “Diệp” có nét sổ dài kéo xuống.

Bà Diệp nhìn cuốn sổ, rồi nhìn tôi, rồi nhìn Tín.

“Cái đó… cái đó ai mà biết có thật hay giả?”

“Tôi còn giữ cả giấy vay gốc.” Mẹ tháo bọc ni lông, lấy ra một tờ giấy kẻ ô li gấp đôi, nét mực đã ngả vàng. “Bà ký nhận ở đây, tôi cầm nguyên bản. Bà cầm bản nào mà bảo là giấy nợ?”

Bà Diệp lùi một bước. Tay bà siết quai túi.

“Đưa mẩu giấy trong túi bà ra đây.” Mẹ tôi nói, giọng bình thản đến lạ. “Nếu đó là giấy nợ thật, nó phải khớp với tờ này.”

“Không! Đó là chuyện giữa tôi và…”

“Mẹ.” Tín bước tới trước mặt bà, giọng anh lần đầu tiên run lên vì tức. “Mẹ đưa ra. Ngay bây giờ. Nếu không, con tự lấy.”

Bà Diệp nhìn đứa con trai mình, sửng sốt như thể chưa từng thấy anh như vậy. Bà đứng im vài giây, rồi mở khóa túi, thả mẩu giấy xuống mặt bàn nước như thả một thứ bỏng tay.

Tôi mở ra. Tờ giấy được gấp tư, mép nhàu, nét bút bi xanh nghiêng nghiêng, đúng chữ ba tôi.

“Tôi, Nguyễn Văn Đức, xin gửi lại chị Diệp số tiền bảy chục triệu đồng đã nhận. Vợ tôi chỉ là người đứng tên, không biết chuyện này. Nếu tôi có mệnh hệ gì, mong chị đừng làm khó vợ con tôi. Số còn thiếu tôi xin chị cho trả dần bằng tiền lương hưu của tôi.”

Tôi đọc đi đọc lại ba lần. Rồi tôi nhìn mẹ.

“Mẹ, ba viết là… ba nhận tiền?”

“Không.” Mẹ lắc đầu, nước mắt lăn xuống. “Người vay tiền là mẹ. Ba con chưa bao giờ nhận tiền của bà Diệp. Mẹ vay ngay lúc ba con còn nằm viện, ba con không hề biết.”

“Vậy sao ba lại viết giấy này?”

Mẹ im một lúc. Rồi bà nói, nhỏ đến mức tôi phải nghiêng người mới nghe được.

“Vì ba con biết. Hôm cuối cùng, ba nắm tay mẹ, bảo mẹ ba biết mẹ đã vay ở đâu. Ba biết mẹ giấu. Ba bảo ba muốn đứng ra nhận khoản nợ đó thay mẹ, để mẹ không phải chịu tiếng. Ba nhờ người viết cái giấy này gửi bà Diệp, nhưng nét chữ trong giấy là chữ ba tự viết.”

Tôi ngồi chết lặng. Người đàn ông nằm giường bệnh, sắp ra đi, còn nghĩ đến việc gánh khoản nợ để vợ mình bớt mang tiếng.

Còn bà Diệp thì mặt xám ngoét. Bà không nhìn vào mẩu giấy. Bà nhìn vào cuốn sổ trả nợ.

“Giấy này…” Bà lắp bắp. “Giấy này bà làm giả. Chữ ký của tôi, bà bắt chước.”

“Bà nói ai làm giả?”

Cả bốn người cùng quay ra cửa.

Một người đàn ông đứng ở bậc thềm, tóc muối tiêu, mặc áo sơ mi nhăn nhúm, tay cầm chiếc mũ vải. Tôi nhận ra chú ngay lập tức: chú Bảy, hàng xóm cũ của nhà tôi, người từng bán thịt ở chợ đối diện sạp rau của mẹ. Chú đã dọn đi nhiều năm trước, tôi chưa từng gặp lại.

“Mẹ con nhà chị Thu nhờ tôi làm chứng cho từng lần trả nợ.” Chú bước vào. “Bảy lần, bảy lần tôi có mặt. Tôi tận mắt thấy bà Diệp cầm tiền, ký tên vào sổ, đếm xong còn bảo ‘lần sau nhớ mang đủ’.”

Bà Diệp lùi thêm một bước nữa, va vào chân bàn.

“Sao chú ở đây?” Tôi hỏi.

“Chị Thu gọi cho chú hôm qua.” Chú Bảy nhìn mẹ tôi. “Chị bảo nhà trai sắp sang dạm ngõ, chị nhận ra tên bà mẹ chồng tương lai, chị muốn có người ở đó lỡ có chuyện.”

Tôi sững sờ quay sang mẹ.

“Mẹ biết từ hôm qua?”

“Mẹ nghi.” Bà gật đầu. “Hôm Tín đưa danh thiếp đến, mẹ thấy cái tên Phạm Thị Diệp, quê Tiền Giang. Mẹ không dám nói với con. Mẹ không muốn con vì chuyện cũ của mẹ mà lỡ dở hôn nhân.”

Tôi nhìn mẹ, cổ họng nghẹn lại. Mẹ vẫn vậy: lo cho tôi trước, rồi mới đến mình.

“Chị Diệp.” Chú Bảy quay sang bà Diệp, giọng chắc nịch. “Khoản nợ đó chị Thu đã trả hơn nửa, có sổ, có chứng. Số còn lại hai mươi lăm triệu, chị không có tờ nào chứng minh chị chưa nhận thêm, vì chị Thu có biên nhận cuối cùng, ghi rõ cả tháng năm.” Chú lật sổ đến trang cuối. “Biên nhận này ghi: ‘Đã nhận đủ, hai bên thanh toán xong’. Chữ ký bà đây.”

Tôi cúi xuống đọc dòng cuối. Đúng thế. Dòng chữ nghiêng nghiêng, ngày hai mươi tháng bảy, đúng cái nét “Diệp” kéo dài. Bên dưới là ba chữ ký của người làm chứng, trong đó có tên chú Bảy.

“Bà đã nhận đủ từ mười sáu năm trước.” Tôi nói. “Vậy mà hôm nay bà mang giấy nợ đến, bà bảo sẽ ‘bỏ qua’ nếu cháu làm dâu.”

“Tôi…” Bà Diệp mấp máy môi, không thốt ra được câu nào.

Tín đứng giữa hai bên, nhìn mẹ mình như nhìn một người xa lạ.

“Mẹ nhận đủ tiền từ lâu rồi. Mẹ vẫn giữ giấy ba Hạnh viết để làm gì?”

“Để… để đề phòng.” Bà lí nhí.

“Phòng gì? Phòng nhà người ta không nghe lời mình?”

Bà Diệp mím chặt môi. Tôi thấy ánh mắt bà bắt đầu hoảng, rồi chuyển thành thứ gì đó tôi không đoán được. Bà nhìn quanh phòng, nhìn chú Bảy, nhìn cuốn sổ, nhìn mẹ tôi. Và đột nhiên bà cười lên một tiếng khô khốc:

“Được, đúng, tôi có nhận đủ. Nhưng mấy người tưởng chỉ có vậy thôi à? Hỏi thằng con trai tôi thử xem, nó đã làm gì sau lưng cô.”

Cả phòng im phăng phắc.

“Mẹ!” Tín kêu lên.

“Sao? Sợ à?” Bà Diệp quay sang tôi, mắt sáng quắc. “Cô tưởng nó yêu cô thật lòng ba năm nay? Hỏi nó xem cái căn hộ nó mua đứng tên ai? Hỏi nó xem tiền cọc hai trăm triệu nó lấy ở đâu ra? Hỏi nó xem tại sao nó cứ bắt cô ký giấy ủy quyền quản lý tài khoản tiết kiệm của cô?”

Tôi chết sững.

Giấy ủy quyền. Cách đây hai tháng, Tín bảo cần tôi ký một tờ giấy “để làm thủ tục vay ngân hàng mua nhà, cho đơn giản”. Tôi đã ký mà không đọc kỹ, vì tin anh.

Tôi quay sang nhìn anh. Mặt Tín trắng bệch, mồ hôi chảy dọc thái dương.

“Hạnh, em nghe anh giải thích.”

“Căn hộ đứng tên ai?”

“Anh… anh định nói với em sau.”

“Tên ai?”

Tín nhắm mắt lại. Anh không trả lời, nhưng câu trả lời hiện rõ trên gương mặt.

“Không phải tên em.” Tôi nói. “Vậy giấy ủy quyền em ký hai tháng trước, là để làm gì?”

Tín mở miệng định nói gì đó, nhưng bà Diệp đã chen ngang, giọng đắc thắng mà méo mó:

“Để nó rút tiền tiết kiệm của cô, chứ để làm gì! Tiền cô dành dụm để lo hậu sự cho mẹ cô, nó đã chuyển sang tài khoản của tôi từ tuần trước rồi!”

Tôi không nghe thấy gì nữa. Chỉ nghe tiếng máu dồn lên tai, và tiếng mẹ tôi gọi tên tôi từ rất xa.

Tín gào lên với mẹ mình:

“Mẹ! Con đã bảo mẹ không được nói ra!”

Còn tôi, tôi từ từ quay về phía anh, hai tay run lên không ngăn được.

“Số tiền đó, anh chuyển đi đâu?”

Anh không đáp. Chiếc điện thoại trong túi áo tôi rung lên một tiếng. Tôi rút ra, mở màn hình khóa. Một tin nhắn từ ngân hàng, gửi lúc mười một giờ sáng nay, tôi chưa kịp đọc: “Tài khoản của quý khách vừa phát sinh giao dịch rút tiền, số tiền 380.000.000 VND. Số dư còn lại: 4.215.000 VND.”

Ba trăm tám mươi triệu. Toàn bộ số tiền tôi dành dụm bảy năm, để mua cho mẹ một căn nhà nhỏ khi bà không còn gánh rau nổi nữa.

Tôi ngẩng lên nhìn Tín. Anh đã lùi đến sát cửa. Và tôi nhận ra, cùng lúc, rằng hôm nay anh đến dạm ngõ không phải để cưới tôi.

Anh lùi thêm nửa bước, lưng chạm vào khung cửa. Tôi cầm điện thoại, màn hình vẫn sáng dòng tin nhắn ngân hàng, tay run đến mức chữ nhòe đi.

“Tín. Ba trăm tám mươi triệu đó anh chuyển đi đâu?”

“Hạnh, em bình tĩnh nghe anh nói. Anh không lấy cho anh. Anh… anh chỉ chuyển tạm.”

“Chuyển tạm.” Tôi lặp lại. “Chuyển tạm đi đâu?”

Tín liếc sang mẹ anh. Bà Diệp đứng bên chân bàn, hai tay bám quai túi, không còn vẻ đắc thắng lúc nãy.

“Sang tài khoản mẹ anh.” Anh nói rất nhỏ. “Mẹ đang… mẹ cần trả một khoản.”

“Khoản gì?”

Không ai đáp. Mẹ tôi ngồi im ở ghế, hai bàn tay đan chặt vào nhau. Tôi nhìn bà, nhìn cái dáng nhỏ thó trong bộ áo bà ba dính bùn rau, và thấy mình bình tĩnh lại một cách kỳ lạ. Có những lúc người ta không còn sức để gào nữa, chỉ còn sức để làm cho rõ ràng.

“Được.” Tôi nói. “Em không hỏi nữa. Em sẽ tự tra.”

Tôi mở ứng dụng ngân hàng ngay trước mặt họ. Bảy năm làm văn phòng, việc đầu tiên tôi học là đọc sao kê. Lịch sử giao dịch hiện ra: sáng nay, mười một giờ hai mươi hai phút, một lệnh chuyển ba trăm tám mươi triệu đồng, người nhận Phạm Thị Diệp. Nội dung chuyển khoản: “Tín chuyển mẹ.”

Tôi xoay màn hình cho chú Bảy xem. Chú đeo kính, đọc rất lâu rồi gật đầu.

“Chuyển bằng tài khoản của cháu, nhưng lệnh do người khác bấm.” Chú nói. “Cháu có đưa mật khẩu cho nó không?”

“Dạ không. Cháu chỉ ký giấy ủy quyền.”

“Giấy ủy quyền gì?”

Tôi quay sang Tín. Anh nhắm mắt lại.

“Giấy ủy quyền gì, Tín?”

“Giấy cho phép anh… thay em làm việc với ngân hàng.” Anh nuốt khan. “Anh bảo là để làm hồ sơ vay mua nhà. Thật ra đó là giấy cho anh quản lý tài khoản tiết kiệm của em.”

Mẹ tôi khẽ thở ra một tiếng, rất nhẹ, như người vừa bị đ:ấm vào ngực.

“Con ơi.” Bà gọi tôi. “Con đừng cãi. Mẹ không cần số tiền đó. Con cứ để họ.”

“Mẹ.” Tôi quay lại, nắm lấy tay bà. “Đó là tiền con dành cho mẹ. Con không để.”

Rồi tôi đứng thẳng lên, nhìn thẳng vào Tín.

“Em cho anh mười phút. Anh gọi cho ngân hàng, hoặc bảo mẹ anh chuyển trả ngay bây giờ. Nếu không, em sẽ ra công an phường trình báo, ngay trong chiều nay.”

“Em dọa anh à?”

“Em nói thật. Tờ giấy ủy quyền em ký là cho anh làm thủ tục vay nhà, không phải cho anh chuyển tiền sang tài khoản người khác. Em đọc lại hai tháng nay trong đầu, em nhớ từng chữ anh nói. Anh nói ‘cho đơn giản’. Không phải ‘cho phép rút tiền’.”

Bà Diệp bỗng lao tới, giọng the thé:

“Cô dám! Tiền đó là tiền nhà tôi cần để…”

Bà khựng lại, nuốt nửa câu xuống họng.

“Để làm gì ạ?” Tôi hỏi.

Bà Diệp mím chặt môi. Mồ hôi lấm tấm trên trán bà, lớp phấn dày đã bắt đầu loang. Không khí trong căn phòng nhỏ đặc quánh lại. Tiếng quạt trần quay kẽo kẹt, tiếng ve ngoài sân, và tiếng thở của năm người.

Chính Tín là người phá vỡ im lặng. Anh ngồi sụp xuống chiếc ghế gần cửa, hai tay ôm đầu.

“Mẹ nợ.” Anh nói, giọng khàn đặc. “Mẹ nợ gần bốn trăm triệu. Mẹ chơi hụi, hụi vỡ. Mẹ làm chủ hụi, người ta đòi từng ngày, sáng nay có hai người đến tận nhà.”

Bà Diệp thét lên:

“Con câm miệng!”

“Không, con không câm nữa.” Tín ngẩng lên. Mắt anh đỏ ngầu. “Ba tháng nay mẹ bán hết vàng, bán cả cái nhẫn ngoại để lại. Con cũng gom được hai trăm triệu, đó là tiền cọc căn hộ con mua, mẹ mượn bảo trả sau, rồi mất luôn. Mẹ bảo con kiếm một cô vợ có tiền để giải quyết. Mẹ bảo Hạnh có tiết kiệm, bảo cứ cưới nhanh, nhà gái nghèo thì dễ nghe lời.”

Tôi đứng im. Mẹ tôi đưa tay bịt miệng.

“Nghĩa là từ đầu…” Tôi nói rất chậm. “Từ đầu anh chọn em vì cái tài khoản của em.”

“Không.” Anh lắc đầu, nước mắt chảy xuống. “Lúc đầu anh yêu em thật. Ba năm đầu, anh không biết gì chuyện mẹ nợ. Hai tháng trước mẹ mới nói, mẹ khóc, mẹ quỳ xuống. Anh hèn. Anh thấy mẹ như vậy, anh nghe lời.”

“Và anh vẫn đứng đây bảo em thôi đi, khi mẹ anh ném tiền vào mặt mẹ em.”

Anh không trả lời được. Cũng chẳng có gì để trả lời.

Tôi nhìn bà Diệp. Bà không còn là người đàn bà mặc áo dài gấm đỏ rượu bước vào nhà tôi lúc ba giờ rưỡi nữa. Bà ngồi thu lại trên ghế, vai rũ xuống, dáng một người bị dồn vào góc tường.

“Bác.” Mẹ tôi lên tiếng, nhẹ như hơi thở. “Bác nợ người ta, sao không nói thẳng? Hai mươi năm trước tôi cũng nợ bác. Tôi hiểu thế nào là đêm không ngủ vì nợ.”

“Bà đừng thương hại tôi.” Bà Diệp gằn từng chữ, nhưng giọng đã vỡ. “Tôi không cần.”

“Tôi không thương hại. Tôi chỉ muốn bà hiểu, không ai bắt buộc phải đạp lên người khác để thoát nợ.”

Tôi lấy điện thoại, bấm số tổng đài ngân hàng. Giọng nhân viên vang lên, đều đều, lịch sự. Tôi trình bày ngắn gọn: giao dịch sáng nay không phải do chính chủ thực hiện, tôi yêu cầu tạm khóa tài khoản và lập biên bản tra soát. Cô nhân viên hỏi thêm hai ba câu rồi báo giao dịch đã được ghi nhận, chuyên viên sẽ liên hệ trong ngày.

Tôi cúp máy, quay sang Tín.

“Giờ là chuyện của ngân hàng và pháp luật. Em chỉ nói lần cuối: anh còn cơ hội để việc này không đi xa hơn.”

Tín nhìn tôi một lúc lâu. Rồi anh quay sang mẹ, giọng thấp hẳn:

“Mẹ. Mẹ gọi cho người nhận hụi. Bảo họ hoàn lại. Còn không, con đưa mẹ đi trình báo với Hạnh.”

“Con điên rồi!” Bà Diệp gào lên. “Con muốn mẹ vào t:ù à?”

“Mẹ vào t:ù hay không là do mẹ làm gì tiếp theo. Chuyện hôm nay đã đủ nhục rồi.”

Bà Diệp nhìn đứa con trai mình, nhìn tôi, nhìn mẹ tôi và chú Bảy. Không một ai trong phòng đứng về phía bà. Bà mở túi, rút điện thoại ra, ngón tay run đến mức bấm sai hai lần.

Cuộc gọi kéo dài chừng mười lăm phút. Tôi không nghe được bà nói gì, chỉ thấy bà đi lại giữa phòng khách và hiên nhà, lúc gắt, lúc van xin, có lúc im lặng rất lâu. Khi bà quay vào, mặt bà tái nhợt.

“Họ đồng ý hoàn lại.” Bà nói, không nhìn ai. “Ba trăm năm mươi triệu, chuyển trong chiều nay. Ba mươi triệu còn lại… tôi chưa kịp chuyển đi.”

“Chưa kịp chuyển nghĩa là vẫn trong tài khoản bác?”

“Phải.”

“Vậy bác chuyển trả cháu ngay bây giờ.”

Bà Diệp đưa điện thoại, bấm từng số. Chừng ba phút sau, điện thoại tôi rung lên. Tôi mở ra: ba mươi triệu, nội dung “Hoàn trả”. Tôi đứng đó, nhìn con số, thấy lòng nhẹ đi một chút. Chỉ một chút thôi.

Chiều hôm đó, ba trăm năm mươi triệu về đủ. Tôi chụp màn hình lưu lại, gửi cho chuyên viên ngân hàng đã gọi lại. Biên bản tra soát vẫn được giữ nguyên, tôi không rút. Tôi nghĩ về lời mẹ nói lúc nãy, rồi nghĩ về mười tám năm tôi sống bên ba. Ba không bao giờ để ai gánh thay nợ của người khác một cách im lặng.

Trước khi họ ra về, tôi đặt cuốn sổ trả nợ lên bàn, ngay trước mặt bà Diệp.

“Bác cầm lấy mà xem cho kỹ.” Tôi nói. “Mẹ cháu trả nợ cho bác mười sáu năm trước. Còn bác thì hôm nay lấy đúng số tiền cháu dành dụm bảy năm. Bác xem ai nợ ai.”

Bà Diệp không cầm. Bà đứng nhìn cuốn sổ một lúc lâu, rồi cúi xuống, nhặt mẩu giấy ba tôi viết từ trên bàn nước, đặt nó vào tay mẹ tôi.

“Của bà.” Bà nói, giọng thấp đến mức tôi gần như không nghe được. “Tôi giữ nó hai mươi năm… Tôi cũng không biết mình giữ để làm gì. Chữ ông ấy đẹp. Tôi nhìn cứ thấy cắn rứt.”

Mẹ tôi nhận lấy mẩu giấy, không nói gì, chỉ khẽ gật.

Tín đi sau cùng. Ở ngưỡng cửa, anh quay lại.

“Hạnh. Anh xin lỗi.”

“Em nghe.”

“Anh không dám xin em tha thứ. Chỉ muốn nói là anh biết mình sai.”

“Em biết anh biết.” Tôi nói. “Nhưng đám cưới thì không có nữa.”

Anh gật đầu, rất chậm, như người nhận một bản án đã chờ từ lâu. Rồi anh dìu mẹ ra xe. Chú Bảy ở lại thêm một lúc, uống với mẹ con tôi chén nước chè, rồi cũng ra về.

Tối đó tôi ngồi với mẹ trong căn bếp nhỏ. Mẹ nấu cháo như mọi khi, múc ra hai cái chén sứt miệng. Mẹ không nhắc chuyện hôm nay. Bà chỉ nhìn mẩu giấy ba viết, đặt cạnh bát cháo.

“Mẹ.” Tôi nói. “Sao mẹ không nói với con chuyện vay nợ bà Diệp từ hồi đó?”

“Vì mẹ xấu hổ.” Bà đáp. “Mẹ nghĩ mẹ tự lo được. Mẹ không muốn con lớn lên với cái bóng của món nợ.”

“Con không sợ nợ. Con sợ nhất là mẹ một mình.”

Mẹ nhìn tôi, mắt đỏ. Bà đưa tay vuốt tóc tôi, như hồi tôi còn mười sáu tuổi, sau đám tang ba.

“Ba con viết giấy đó, không phải để nhận nợ.” Bà nói. “Ba viết để dạy mẹ một điều: ở đời, có người sẵn sàng đứng ra gánh hộ mình. Mẹ chỉ quên điều đó hơi lâu.”

Tôi gục đầu vào vai mẹ. Ngoài sân, ve vẫn kêu. Mùi cháo hành thơm lan ra khắp căn nhà nhỏ.

Hai tuần sau, tôi nhận được giấy mời lên phường làm việc. Tín đã tự đến trình bày. Anh khai thật toàn bộ, từ tờ ủy quyền đến lệnh chuyển tiền. Vì số tiền đã hoàn trả đầy đủ và tôi không yêu cầu truy cứu thêm, vụ việc được hòa giải, nhưng Tín bị lập biên bản và phải viết cam kết. Anh cũng mất luôn công việc ở công ty cũ, vì chuyện ầm ĩ lan nhanh.

Bà Diệp phải bán căn nhà đang ở để trả những khoản hụi còn lại. Nghe nói bà dọn về quê Tiền Giang, sống trong một căn nhà thuê nhỏ. Một lần, tôi đi ngang chợ đầu mối, thấy bà ngồi sau quầy hàng bán trái cây, tóc búi gọn, áo vải bình thường. Chúng tôi nhìn nhau chừng hai giây. Bà gật đầu rất khẽ. Tôi cũng gật. Chỉ thế, rồi mỗi người đi một ngả.

Còn tôi, tôi dùng một phần số tiền dành dụm để mua một căn nhà nhỏ cho mẹ, ở ngay gần chợ, có sân đủ rộng để bà trồng rau. Tôi chuyển toàn bộ tiết kiệm sang tài khoản mới, đứng tên tôi và mẹ, không ủy quyền cho bất kỳ ai.

Ngày dọn nhà, mẹ đứng giữa sân, mặc bộ áo bà ba màu nâu quen thuộc, vạt áo vẫn còn dính vệt bùn rau. Bà nhìn quanh, rồi cười.

“Mẹ thấy bộ đồ này cũng đẹp chứ nhỉ?”

“Đẹp ạ.” Tôi cười theo. “Đẹp nhất trong tất cả những bộ mẹ từng mặc.”

Mẹ gật đầu, cúi xuống tưới nốt luống rau muống vừa gieo. Tôi đứng bên cạnh, nhìn bóng bà dưới nắng chiều, và hiểu ra rằng có những thứ không cần ai ban cho: phẩm giá của một người phụ nữ làm lụng ba mươi năm bằng đôi tay sạch, chưa bao giờ nằm ở bộ quần áo.

-HẾT-