(Tiếp theo phần 1)

Tôi không nhìn tờ giấy nữa. Cuốn sổ nằm ngửa trên nền gạch, và mắt tôi dán chặt vào trang đầu của nó.

Đó không phải sổ tiết kiệm như tôi tưởng. Đó là sổ khám b:ệnh của mẹ, bìa nhựa đã ngả vàng. Trang đầu dán phiếu hẹn của b:ệnh v:iện tỉnh, dấu đỏ rõ ràng: “Hẹp van hai lá nặng. Chỉ định m:ổ thay van trong vòng ba tháng.” Ngày hẹn tái khám đã qua hai tháng mười ngày. Bên dưới là nét bút bi nguệch ngoạc của mẹ: “Không đi. Tốn t:iền, con Lan khó. Đừng nói với Vy, nó lo.”

Lại là câu đó. Đừng nói với Vy.

Tôi nhớ những cuộc gọi hai tháng qua. Lần nào tôi hỏi, mẹ cũng bảo: “Mẹ khỏe, con lo làm đi.” Giọng mẹ vẫn đều đều, vẫn cười. Hóa ra suốt hai tháng đó, mẹ mang trong người một cái van tim hỏng mà không hé nửa lời.

Anh Hùng chồm tới. “Đưa đây! Giấy tờ nhà tôi, cô không có quyền cầm!”

Tôi lùi một bước, ôm sổ và tờ giấy vào ngực. Bảo vệ b:ệnh v:iện chạy lại, quát: “Có chuyện gì ở đây? Giữ trật tự giùm!”

Anh Hùng khựng lại, quay sang bảo vệ, đổi giọng ngay: “Chuyện gia đình thôi anh. Cô em vợ tôi hiểu lầm.”

“Tôi không hiểu lầm gì hết,” tôi nói, giọng bình tĩnh đến mức chính tôi cũng ngạc nhiên. “Để tôi đọc cho mọi người nghe.”

Từ lúc anh ta bắt đầu quát ngoài hành lang, tay tôi trong túi áo đã bấm ghi âm theo phản xạ. Làm kế toán mười năm, tôi có thói quen lúc nào cũng phải có chứng từ. Bây giờ thói quen đó có ích.

Tôi mở tờ giấy, đọc to từng chữ: “Tôi, Nguyễn Văn Hùng, có nhận của bà Nguyễn Thị Tư số t:iền tám trăm triệu đồng để xây nhà trên phần đất của bà. Số t:iền này là t:iền vay không lãi. Tôi cam kết phụng dưỡng bà đến cuối đời. Nếu không thực hiện, tôi sẽ hoàn trả toàn bộ số t:iền và giao lại căn nhà.”

Hành lang im phăng phắc. Tôi đọc tiếp dòng cuối: “Người làm chứng: Trần Thị Bảy.”

Dì Bảy ngồi ở cuối hành lang từ nãy giờ. Dì đứng dậy, bước tới, tay vẫn ôm cái nón lá của mẹ tôi. “Chữ ký đó là của dì,” dì nói, mắt nhìn thẳng anh Hùng. “Hôm đó dì ngồi ngay mâm, tận mắt thấy con ký. Con còn thề với bà Tư là sẽ nuôi bà như mẹ ruột.”

Mặt anh Hùng đỏ rồi tái. Anh ta cười khẩy, nhưng tiếng cười nghe khô khốc: “Giấy viết tay! Không công chứng, không có giá trị! Bà già tự nguyện cho tôi cất nhà, chứ vay mượn gì!”

“Tự nguyện cho mà lại ghi chữ vay?” tôi hỏi.

“Thì… thì…”

“Thôi đi anh.”

Giọng nói rất nhỏ, vang lên sau lưng anh Hùng. Là chị Lan. Lần đầu tiên từ lúc tôi về, chị ngẩng mặt lên và nhìn thẳng vào tôi.

“Lan! Mày câm miệng!” anh Hùng gầm lên.

“Mẹ không cho đâu, Vy,” chị run run nói, nước mắt chảy dài. “Mẹ cho mượn thật. Chị biết hết. Chị chỉ… chị sợ.”

Anh Hùng giơ tay lên, định t:át chị. Bảo vệ kịp giữ cổ tay anh ta lại. Tôi thấy chị Lan co người né sang một bên, nhanh và thuần thục, như đã làm chuyện đó nhiều lần. Tim tôi nhói lên một cái. Cái cách chị né đòn đó nói với tôi nhiều hơn mọi lời giải thích.

“Chị nói đi,” tôi bảo, giọng dịu xuống. “Chị nói hết đi, có em ở đây.”

Chị Lan nấc lên một tiếng rồi bắt đầu kể, mắt không dám nhìn chồng.

“Cái thẻ ATM của mẹ, anh Hùng giữ từ năm đầu tiên. Mỗi tháng em gửi cho mẹ năm triệu, anh ấy rút hết, chỉ để lại cho mẹ vài trăm nghìn mua dầu gió. Mẹ bị đau tim, mẹ cần th:uốc, chị lén bán sợi lắc vàng cưới để mua. Hôm kia anh ấy phát hiện, lấy ví của chị, khóa luôn tủ th:uốc. Chị không có đồng nào để mua cho mẹ nữa.”

“Con nhỏ này nói láo!” anh Hùng rống lên, nhưng bảo vệ đã giữ chặt tay anh ta.

Tôi lật cuốn sổ khám b:ệnh sang các trang sau. Những trang đó không còn in chữ của b:ệnh v:iện nữa. Mẹ đã dùng phần giấy trắng ở cuối để ghi, từng dòng, nét chữ run nhưng đều đặn, như người từng đi làm sổ sách cả đời:

“Ngày 5: Vy gửi 5 triệu. Hùng rút 4 triệu 8. Để lại 200 nghìn.”

“Ngày 5 tháng sau: Vy gửi 5 triệu. Hùng rút 4 triệu 9.”

Cứ thế, từng tháng, từng tháng, năm năm. Cuối cùng là một dòng tổng kết bằng mực đỏ: “Vy gửi tất cả 300 triệu. Mẹ giữ lại được chưa tới 40 triệu.”

Tôi là kế toán. Tôi cộng trừ nhanh hơn bất cứ ai. Nhưng lúc đó, con số trong đầu tôi cứ nhòe đi, vì nước mắt.

Năm năm, mẹ ghi lại từng đồng tôi gửi, cũng ghi lại từng lần bị lấy mất. Mẹ ghi tất cả, nhưng không nói với tôi một lời.

Tôi lau mắt, gấp cuốn sổ lại, bỏ vào túi áo khoác. Tôi chụp tờ giấy nhận t:iền, gửi vào email của mình, rồi gửi thêm sang số của dì Bảy. Anh Hùng nhìn từng thao tác của tôi, mặt cắt không còn giọt máu.

“Anh Hùng,” tôi nói. “Em nói một lần thôi. Mẹ phải m:ổ. Phần viện phí lần này, em lo bằng tiền tiết kiệm của em. Nhưng tám trăm triệu và khoản t:iền em gửi suốt năm năm, anh phải trả lại. Em không xin. Em đòi.”

“Đòi?” anh ta bật cười, giọng gần như điên. “Cô dám đòi tôi? Kiện đi! Căn nhà ba tầng này là nhà của tôi, tôi xây bằng mồ hôi nước mắt tôi!”

“Em có ghi âm lời anh nói khi nãy,” tôi đáp. “Em có tờ giấy anh ký. Em có người làm chứng. Em có cả quyển sổ này. Anh muốn kiện thì em chiều anh.”

Đúng lúc đó, cửa phòng bệnh bật mở. Một b:ác sĩ trẻ đeo khẩu trang bước ra, nhìn quanh hành lang: “Người nhà bệnh nhân Nguyễn Thị Tư? Bà tỉnh rồi. Bà đòi gặp cả hai cô con gái, và cả cậu con rể nữa.”

Anh Hùng sững lại. Có thứ gì đó thoáng qua trong mắt anh ta, thứ tôi chưa từng thấy trước đó. Là sợ.

Phòng bệnh chật và nồng mùi thuốc sát trùng. Mẹ tôi nằm trên giường, mặt nhỏ xíu trong cái mặt nạ oxy, tóc bạc xõa trên gối. Nhìn mẹ như vậy, tôi suýt khuỵu xuống.

Tôi nắm tay mẹ. Bàn tay mẹ gầy trơ xương, lạnh buốt.

“Mẹ… sao mẹ không nói với con?” tôi nghẹn giọng.

Mẹ kéo mặt nạ oxy xuống một chút, thều thào: “Mẹ nói một lần thôi, nghe cho kỹ. Hùng, con đứng lại gần đây.”

Anh Hùng đứng ở chân giường, hai tay buông thõng. Chị Lan đứng cạnh tôi, vai run lên từng hồi.

“Mẹ không cho con căn nhà đó,” mẹ nói, mỗi câu phải dừng lại thở. “Con cất nhà trên miếng đất không phải của mẹ.”

“Bà nói gì?” anh Hùng gần như thét lên. “Đất của bà, bà cho tôi cất nhà. Ai cũng biết!”

“Đất đứng tên Vy,” mẹ nói. “Từ năm năm trước, ngay sau đám tang ba con. Sổ đỏ ghi tên Nguyễn Thị Vy.”

Cả phòng như đứng hình. Tôi quay sang nhìn mẹ, đầu óc trống rỗng.

Rồi tôi nhớ ra. Một buổi chiều sau đám tang ba, mẹ đưa tôi một xấp giấy, bảo: “Giấy thừa kế, thủ tục thôi con, ký vô đây cho xong.” Lúc đó tôi mới mất ba được ba tuần, khóc đến mờ mắt, ký đâu biết ký, không đọc một chữ nào.

“Mẹ…” tôi lắp bắp. “Sao mẹ không nói với con?”

Mẹ nhìn tôi, mắt ướt. “Mẹ sợ con biết. Con biết rồi, con sẽ đuổi vợ chồng chị con ra khỏi nhà. Mà thằng Bin còn nhỏ, nó cần mái nhà. Mẹ muốn tin Hùng sẽ sống tử tế. Mẹ chờ năm năm, Vy ơi.”

Tôi cắn môi, không nói được gì. Hóa ra suốt năm năm mẹ giấu tôi là để bảo vệ chị Lan và thằng Bin, bằng cách chịu đựng một mình.

“Bà nói láo!” anh Hùng hét lên, giọng vỡ ra. “Bà dọa tôi! Sổ đỏ đâu? Bà đưa ra đây!”

Mẹ nhìn anh ta, ánh mắt lần đầu tiên sắc như dao. “Con lục cả nhà ba lần, con tưởng mẹ không biết sao? Con bắt mẹ ra ở chòi vịt, con tưởng làm mẹ nhục nhã. Con có biết vì sao mẹ chịu ra đó không? Vì sổ đỏ mẹ chôn ngay dưới nền chòi. Mẹ ngủ ngay trên nó, con ạ. Con ghê tởm cái chòi vịt đến mức không bao giờ chịu bước vô.”

Tôi chết lặng. Cái chòi vịt hôi nồng, manh chiếu rách, mấy vỉ th:uốc tim giấu vội. Hóa ra mẹ không bị đuổi ra đó. Mẹ chọn ở đó để canh một thứ.

Việc chưa xong ở đây. Câu nói hôm chủ nhật, giờ tôi mới hiểu hết.

“Căn nhà ba tầng nằm trên đất của em, anh Hùng,” tôi nói chậm rãi. “Hồi nãy anh nói nhà của anh. Giờ anh nói lại em nghe thử.”

Anh Hùng há miệng, nhưng không thốt ra được tiếng nào. Mồ hôi lấm tấm trên trán anh ta, dù phòng bệnh đang bật điều hòa.

Rồi anh ta bất ngờ quay sang chị Lan, quát: “Cô biết chuyện này đúng không? Cô giấu tôi!”

“Em không biết,” chị Lan lắc đầu, nước mắt đầm đìa. “Em cũng không biết mẹ giấu sổ ở đâu, anh ơi. Nếu em biết thì em đã lấy trước anh rồi.”

Mẹ khẽ nắm tay tôi, thều thào: “Vy, con đừng giận chị. Nó khổ lắm.”

Tôi nhìn chị Lan. Người chị từng cúi gằm mặt gọt trái cây, từng tránh ánh mắt tôi như người lạ, giờ đứng trước mặt tôi gầy rộc, vai xệ xuống, mắt thâm quầng. Tôi nhận ra chị không né tôi vì chị đồng lõa. Chị né vì chị xấu hổ, và vì chị sợ.

Tôi quay lại phía anh Hùng. Lần này tôi không còn run nữa.

“Em cho anh hai lựa chọn,” tôi nói. “Một, anh ký cam kết hoàn trả tám trăm triệu cho mẹ, cộng thêm ba trăm triệu em gửi suốt năm năm mà anh đã rút, và chịu toàn bộ chi phí điều trị của mẹ. Hai, em mang bản ghi âm, tờ giấy nhận t:iền và quyển sổ này lên công an xã làm đơn tố cáo anh chiếm dụng t:ài sản và ngược đãi người già. Sau đó em làm thủ tục thu hồi đất, anh dọn ra khỏi nhà.”

“Cô… cô dám…”

“Em là chủ đất,” tôi nhìn thẳng vào mắt anh ta. “Anh nói thử xem em có dám không.”

Cả phòng im lặng. Chỉ nghe tiếng máy theo dõi nhịp tim của mẹ kêu tít tít. Anh Hùng nhìn mẹ, nhìn chị Lan, nhìn dì Bảy đứng ở cửa, rồi nhìn tôi. Tôi thấy hai bàn tay anh ta nắm lại, run lên bần bật.

Cuối cùng, anh ta gục xuống.

Anh ta ký. Tôi viết tay biên bản cam kết ngay trên tờ giấy lấy từ cuốn sổ của b:ác sĩ, ghi rõ số t:iền, thời hạn chín mươi ngày, có chữ ký của anh Hùng, chữ ký của tôi, chữ ký làm chứng của dì Bảy. Tôi chụp lại, gửi vào email, rồi cất bản gốc vào túi. Nét chữ anh Hùng nguệch ngoạc, nghiêng ngả, như chữ của người đang chạy trốn.

Ký xong, anh ta ném cây bút xuống giường, quay lưng đi ra cửa. Đến ngưỡng cửa, anh ta dừng lại. Anh ta không quay mặt lại, chỉ nói bằng cái giọng thấp và rít:

“Cô tưởng ký giấy là xong sao? Cô hỏi chị cô đi, tám trăm triệu đó bây giờ còn lại bao nhiêu.”

Rồi anh ta bỏ đi, tiếng giày nện xuống hành lang xa dần.

Tôi quay sang chị Lan. Chị đứng chết trân, hai tay ôm lấy mặt. Một lúc lâu sau, chị mới buông tay ra, hít một hơi thật sâu.

“Vy… chị xin lỗi,” chị nói, giọng khàn đặc. “Tám trăm triệu đó… không còn gì cả. Anh Hùng chơi c:ờ b:ạc online từ ba năm nay. Anh ấy thua sạch. Mua xe ô tô tháng trước là mua trả góp, bằng t:iền vay nóng. Tổng cộng anh ấy nợ hơn một tỷ hai, vay của ông Sáu Kiệt ở thị trấn. Lãi mỗi tuần một ít, mà anh ấy trả không nổi.”

Tôi nhắm mắt lại. Vậy là tám trăm triệu của mẹ, ba trăm triệu của tôi, tất cả đều chui vào những ván bài trên màn hình điện thoại.

“Mấy tháng nay anh ấy tìm sổ đỏ,” chị Lan nói tiếp, tay bấu chặt vạt áo. “Anh ấy tưởng sổ đứng tên mẹ. Anh ấy muốn ép mẹ ký giấy để thế chấp. Mẹ không chịu, anh ấy mới… mới…”

Chị không nói hết câu, nhưng tôi hiểu. Chòi vịt. Khóa tủ th:uốc. Không cho mượn xe. Tất cả chỉ là cách để ép một bà già suy tim phải cúi đầu.

Mà mẹ không cúi. Mẹ nằm trên chiếu rách, ngủ trên miếng đất giấu tờ sổ, giữ cho đến khi ng:ất ngoài đường.

Nước mắt tôi lại chảy. Tôi nắm tay chị Lan, lần đầu tiên sau nhiều năm: “Chị ở lại với mẹ và Bin đi. Mọi chuyện còn lại để em lo.”

“Bin đang ở nhà dì Bảy từ trưa,” chị nói nhỏ. “Chú Bảy trông nó.”

“Nó ổn mà,” dì Bảy gật đầu, vỗ vai chị. “Con cứ yên tâm.”

Chị Lan còn định nói gì đó thì điện thoại trong túi chị rung lên. Màn hình sáng, một tin nhắn hiện ra giữa màn hình khóa. Chị nhìn, mặt chị trắng bệch, rồi đưa điện thoại cho tôi, tay run đến mức suýt làm rơi.

Tin nhắn từ một số lưu tên “Ông Sáu”:

“Lan, hết hạn rồi. Tối nay 8 giờ tôi vào lấy giấy đất. Chồng cô nói bà già giấu dưới cái chòi vịt sau vườn. Đừng để tôi phải tự đào.”

Tôi đọc đi đọc lại tin nhắn. Anh Hùng không biết sổ đỏ ở đâu. Nhưng khi tôi nói lúc nãy trong phòng, anh ta đã nghe rõ. Chỉ vài phút ngắn ngủi, anh ta đã kịp báo cho chủ nợ.

Tôi nhìn đồng hồ. Sáu giờ bốn mươi.

Mẹ nằm trên giường, mắt khép hờ, môi mấp máy. Tôi cúi sát xuống nghe. Mẹ thì thào, từng chữ một:

“Đi đi con… dưới góc chòi, chỗ cái lồng cũ… đi ngay.”

Tôi không kịp nghĩ nữa. Tôi nắm tay dì Bảy, kéo dì chạy ra bãi xe. Dì vừa chạy vừa thở: “Hai tiếng đường, con ơi, không kịp đâu!”

“Kịp hay không, con cũng phải đi,” tôi nói, tay đã vặn chìa khóa.

Tôi phóng như điên. Con đường quê tối om, đèn pha quét qua từng bụi chuối, từng hàng rào. Tay tôi siết chặt vô lăng đến trắng bệch. Chỉ cần nghĩ đến cảnh một tên chủ nợ lạ mặt đào tung nền chòi lên, tôi lại đạp ga mạnh hơn.

Bảy giờ năm mươi, tôi tắt máy ngoài cổng sau nhà. Cánh cổng hé mở. Vườn tối đen, chỉ có ánh trăng mờ phủ lên mái tôn chòi vịt.

Và trong chòi, một vệt đèn pin đang lia qua lia lại. Tôi nghe rõ tiếng xẻng cuốc vào đất, từng nhát nặng nề.

Có người đã đến trước tôi.

Tôi giơ tay chặn dì Bảy lại. Dì định kêu lên, tôi áp ngón tay lên môi, lắc đầu thật nhẹ.

Dì hiểu ngay. Dì lùi vào sau gốc ổi, run run rút điện thoại, bấm số rồi thì thầm gần như không thành tiếng: “Ông ơi, qua gọi anh công an khu vực với ông trưởng ấp, kêu thêm mấy người xóm mình sang nhà bà Tư liền. Có người đang đào đất sau vườn. Nhanh lên, đừng chạy xe lớn tiếng.”

Dì cúp máy, nắm lấy cổ tay tôi. “Chú con qua tới cỡ mười lăm phút. Con đừng liều.”

“Con không liều đâu dì,” tôi nói khẽ. “Con chỉ cần câu giờ.”

Dì Bảy bảo hai tiếng đường, tôi đi hết một tiếng mười phút. Giờ nghĩ lại tôi không hiểu mình đã lái kiểu gì. Nhưng tôi biết một điều: người đang đào trong chòi kia không phải ông Sáu. Ông Sáu hẹn tám giờ, mà bây giờ chưa tới tám giờ.

Tôi rón rén đi dọc bờ rào, bật camera điện thoại, tắt đèn flash. Qua khe tôn hở, tôi thấy rõ người trong chòi.

Là anh Hùng.

Áo thun anh ta ướt đẫm mồ hôi, dính chặt vào lưng. Cây đèn pin kẹp tạm lên thanh cột, rọi xuống một cái hố sâu nửa mét ngay giữa chòi, đúng chỗ manh chiếu rách của mẹ tôi nằm mấy tuần nay. Cái chiếu bị hất tung sang một bên. Bầy vịt xổng lồng chạy quang quác khắp vườn. Anh Hùng vừa bổ xẻng vừa chửi lẩm bẩm: “Bà già ch:ết tiệt… Ở đây chứ ở đâu… Rõ ràng ngủ ngay đây mà…”

Tôi liếc sang góc chòi. Cái lồng tre cũ mục nát nằm im ở đó, đè lên nền đất, phủ đầy phân vịt khô. Cả tuần nay chẳng ai thèm đụng tới. Anh Hùng ghê cái chòi đến mức chỉ dám đào chỗ giữa, nơi mẹ nằm, mà không bao giờ nghĩ tới cái góc hôi hám nhất.

Mẹ tôi tính đúng từng bước. Tôi nghẹn họng.

Tôi hít sâu, bước ra khỏi bóng tối, giơ điện thoại lên: “Anh Hùng.”

Anh ta giật bắn người, xoay phắt lại, cây xẻng vung lên trước ngực. Ánh đèn pin rọi vào mặt anh ta, hốc hác, đỏ ngầu, đầy bùn.

“Cô… sao cô tới đây được?”

“Anh bỏ đi nhanh quá, em tưởng anh về nhà tắm rửa nghỉ ngơi.” Tôi nhìn cái hố. “Hóa ra anh đi làm vườn.”

“Cô cút ra khỏi nhà tôi!” anh ta gầm lên.

“Nhà của ai?” tôi hỏi lại, bình tĩnh. “Anh nói lại em nghe lần nữa đi.”

Cây xẻng trong tay anh ta run lên. Rồi bất ngờ, vai anh ta chùng xuống, giọng đổi hẳn, thành một thứ giọng khản đặc, gần như van xin: “Vy, cô không hiểu đâu. Một tỷ hai. Ông Sáu nói sáng mai không có giấy đất thì ổng đem người vào nhà. Ổng nói ổng biết trường thằng Bin ở đâu.”

Tôi lạnh người. “Anh hứa với ổng cái gì?”

“Tôi ký giấy…” anh ta lí nhí. “Tôi nói đất của mẹ vợ tôi, tôi giữ sổ đỏ, trong tuần này giao cho ổng, ổng cho tôi gia hạn…”

“Anh đem đất của em ra thế chấp,” tôi nói từng chữ, “khi anh còn không biết nó đứng tên ai.”

“Tôi tưởng…” anh ta quẹt mồ hôi trên mặt, để lại một vệt bùn dài. “Tôi tưởng sổ đứng tên bà già. Bà già lúc nào cũng nói đất của bà…”

Phía đầu ngõ, tiếng xe máy rồ lên.

Hai chùm đèn pha quét qua hàng rào, rồi một chùm nữa. Ba chiếc xe, dừng ngay cổng sau. Anh Hùng cứng đờ. Bầy vịt ngừng kêu như cũng biết điều.

Tôi liếc đồng hồ. Tám giờ kém năm.

Ông Sáu Kiệt bước vào vườn, đúng như tôi hình dung, mà còn tệ hơn. Người đàn ông gần năm mươi, bụng phệ, sơ mi bỏ ngoài quần, sợi dây chuyền vàng to bằng ngón tay út, tay cầm cái điện thoại mà ánh đèn từ nó chiếu lên khuôn mặt bóng nhẫy. Đi sau ông ta là hai thanh niên cao to, cánh tay xăm kín.

“Ủa, Hùng,” ông Sáu cười, giọng ngọt xớt. “Tao hẹn tám giờ, mày đào trước chi cho mệt? Ủa, ai đây?”

“Dạ… em vợ em,” anh Hùng lắp bắp.

“Em vợ,” ông Sáu nhìn tôi từ đầu đến chân. “Tốt. Khỏi mất công tìm. Cô em, anh em tôi nói chuyện làm ăn. Chồng chị cô thiếu tôi một tỷ hai. Giấy đất đâu, đưa tôi, tôi trừ nợ, dư tôi thối. Thanh toán trong êm đẹp, ai cũng vui.”

“Đất này đứng tên tôi,” tôi nói.

Ông Sáu khựng một giây rồi bật cười: “Cô em đừng giỡn. Chồng chị cô ký giấy giao đất cho tôi, tôi có giấy tay hẳn hoi.”

“Anh ấy không có quyền ký,” tôi đáp. “Không phải chủ đất mà ký thế chấp thì giấy đó vô hiệu. Anh Sáu muốn tin lời anh ấy hay tin sổ đỏ?”

Câu cuối làm mắt ông ta híp lại. Một trong hai thanh niên xăm trổ bước lên, chìa cái xẻng trước mặt tôi.

“Vậy cô đào ra coi,” ông Sáu nói, nụ cười không còn nữa. “Đào ra cho tôi xem sổ đứng tên ai. Chỗ nào?”

Tim tôi đập mạnh đến mức tôi tưởng ai cũng nghe thấy. Nhưng tay tôi vẫn đưa cái điện thoại đang quay lên cao, để ống kính hướng thẳng vào mặt ông ta.

“Được,” tôi nói. “Tôi đào. Nhưng tôi ghi hình hết. Anh Sáu nói gì, làm gì, tôi cũng ghi.”

Hai thanh niên nhìn nhau. Ông Sáu nhún vai, vẻ như chuyện này chẳng có gì đáng ngại. Một cô kế toán yếu đuối, vài người đàn ông. Ông ta gật đầu.

Tôi đặt điện thoại lên cái giá gỗ cạnh cột, hướng ống kính về phía góc chòi, rồi cầm xẻng bước tới chỗ cái lồng cũ. Anh Hùng nhìn theo, mặt trắng bệch như thấy ma.

Tôi nhấc cái lồng sang bên. Dưới đó, nền đất mới hơn các chỗ xung quanh, phẳng lì, bị nén chặt. Nhát xẻng thứ nhất. Nhát thứ hai. Nhát thứ ba chạm phải một thứ cứng, phát ra tiếng kim loại khô khốc.

Tôi quỳ xuống, dùng tay bới đất. Một cái hộp thiếc đựng bánh quy, rỉ sét ở mép, bọc ba lớp bao nilon quấn chặt bằng dây thun. Tay tôi run lên khi gỡ từng lớp. Cái nắp mở ra.

Trong hộp có ba thứ. Trên cùng là cuốn sổ đỏ bìa cứng. Tôi lật trang đầu, đọc to dưới ánh đèn: “Người sử dụng đất: Nguyễn Thị Vy.”

Tiếng thở hắt ra của anh Hùng nghe như tiếng người bị đ:ấm vào bụng.

Ông Sáu nheo mắt nhìn, vươn tay ra: “Đưa đây coi.”

Đúng lúc đó, anh Hùng lao tới.

Anh ta không lao vào tôi mà lao vào cuốn sổ, hai tay chộp lấy, mắt đỏ như người mất trí: “Đưa đây! Cho tôi! Tôi sẽ nói là bà già…”

“Buông ra!” tiếng dì Bảy hét vang từ sau gốc ổi, chói lói như còi hụ.

Cùng lúc đó, ngoài cổng vang lên tiếng xe máy, tiếng người, rồi ánh đèn pin, mười cây, mười lăm cây, quét kín cả vườn. Chú Bảy đi đầu, bên cạnh là ông trưởng ấp tóc bạc và một anh công an khu vực mặc thường phục, tay đã đặt sẵn lên thắt lưng. Phía sau, cả xóm kéo sang, đàn ông, phụ nữ, thậm chí vài đứa trẻ con lấp ló.

“Ai đang làm gì trong vườn nhà bà Tư?” anh công an quát.

Hai thanh niên xăm trổ lùi một bước. Ông Sáu thì đổi mặt nhanh hơn tôi tưởng, hai bàn tay xòe ra, nụ cười trở lại: “Dạ không có gì, anh. Em ghé thăm anh Hùng bàn chuyện làm ăn.”

“Làm ăn mà tám giờ tối đào đất nhà người ta?” ông trưởng ấp hỏi.

Tôi đứng dậy, ôm cuốn sổ đỏ trước ngực, đưa điện thoại cho anh công an. Giọng tôi khàn nhưng rất rõ:

“Anh ơi, em là Vy, con gái bà Tư, chủ đất này. Em có ghi hình từ lúc người này bước vào đây. Em cũng có tin nhắn của ông ấy gửi chị em chiều nay, nói ‘đừng để tôi phải tự đào’.” Tôi mở màn hình điện thoại chị Lan, đã chép sang máy tôi từ trước. “Em xin trình báo, ông ấy cho anh Hùng vay tiền với lãi suất bất hợp pháp và đe dọa gia đình em.”

Ông Sáu cười ha hả: “Đe dọa gì, cô nói chuyện có chứng cứ nghe!”

“Có,” tôi nói. “Anh Hùng, anh vay anh Sáu bao nhiêu, từ khi nào?”

Anh Hùng đang quỳ dưới đất, hai tay ôm đầu. Một lúc sau anh ta thều thào: “Sáu trăm triệu… một năm trước.”

“Mỗi tháng anh đóng lãi bao nhiêu?”

“Bảy chục triệu.”

Tôi quay sang anh công an, tay vẫn ôm sổ đỏ, giọng của một người làm sổ sách mười năm:

“Sáu trăm triệu gốc, mỗi tháng lãi bảy chục. Mười hai tháng là tám trăm bốn chục triệu tiền lãi. Chưa kể anh Hùng còn bị cộng thêm lãi chồng lãi và tiền phạt. Luật cho phép lãi tối đa hai mươi phần trăm một năm. Ở đây là hơn một trăm bốn chục phần trăm một năm. Ông Sáu đã thu của anh ấy nhiều hơn gốc, nhưng vẫn đòi thêm một tỷ hai.”

Cả vườn im bặt. Ông Sáu không cười nữa. Mồ hôi bắt đầu chảy xuống thái dương ông ta.

“Cái đó… là thỏa thuận hai bên tự nguyện…” ông ta nói.

“Thỏa thuận lãi cao như vậy là cho vay nặng lãi,” anh công an nói, từng chữ rất chậm. “Là vi phạm pháp luật, chú Sáu. Chú với hai anh này, mời về xã làm việc.”

“Anh ơi, em đâu có…”

“Mời.”

Hai thanh niên xăm trổ định quay đầu chạy, nhưng đã có mấy người đàn ông trong xóm đứng chắn ngang cổng. Họ không đ:ánh ai, chỉ đứng đó, im lặng, đèn pin chiếu thẳng vào mặt. Mười lăm cây đèn pin. Chẳng ai chạy thoát nổi.

Ông Sáu bị dẫn đi, miệng vẫn lầm bầm chửi. Anh công an quay lại, nhìn anh Hùng: “Anh Hùng, anh cũng đi với tôi. Chuyện c:ờ b:ạc, chuyện thế chấp tài sản người khác, chuyện anh đào đất nhà người ta ban đêm, anh phải giải thích.”

Anh Hùng bò về phía tôi, hai tay chắp lại: “Vy… Vy ơi… cho anh xin… anh sai rồi… em tha cho anh…”

Tôi nhìn xuống người đàn ông vừa quát mẹ tôi giữa hành lang b:ệnh v:iện. Lúc nãy anh ta cao lớn, hung hăng. Bây giờ anh ta nhỏ xíu, run rẩy, lấm bùn.

“Anh không quỳ em,” tôi nói. “Người anh phải quỳ đang nằm trên giường b:ệnh v:iện. Nếu mẹ em muốn tha, đó là chuyện của mẹ em.”

Anh công an dẫn anh ta ra cổng. Tiếng bước chân xa dần, tiếng xe nổ máy, rồi tất cả lại im lặng. Chỉ còn tiếng vịt kêu lạc lõng.

Dì Bảy chạy lại ôm tôi. Tôi mới nhận ra chân mình đã mềm nhũn từ lúc nào.

Hai thứ còn lại trong hộp thiếc, tôi mở ra trên đường về b:ệnh v:iện, dưới ánh đèn trần của xe. Thứ nhất là bản sao giấy thừa kế, đúng tờ tôi từng ký mà không đọc. Thứ hai là một phong bì dày, bên ngoài bằng bút bi nét run của mẹ: “Cho Vy.”

Tôi không mở ngay. Tôi đợi đến khi về tới phòng b:ệnh v:iện, khi chị Lan ngồi cạnh giường mẹ, và mẹ đã tỉnh, đang nhìn tôi qua cái mặt nạ oxy.

Tôi đặt cuốn sổ đỏ lên giường, nắm tay mẹ: “Mẹ ơi, con lấy được rồi. Ổng Sáu bị công an dẫn đi. Anh Hùng cũng vậy. Mẹ không phải ra chòi vịt nữa.”

Mẹ nhắm mắt, hai hàng nước mắt chảy dọc hai bên thái dương, thấm vào gối. Mẹ không nói gì, chỉ siết tay tôi, yếu ớt mà rất chặt.

Chị Lan bật khóc thành tiếng, không còn cố nén. Tôi mở phong bì, rút ra một lá thư viết tay trên giấy kẻ ô li, chữ nghiêng nghiêng, xiêu xiêu. Tôi đọc to, giọng vỡ ra từng đoạn:

“Vy con, nếu con đọc thư này, nghĩa là mẹ không còn nữa, hoặc mẹ đã hết hy vọng ở Hùng. Mẹ có lỗi với con. Mẹ để tên đất của con mà không nói, vì mẹ sợ con giận chị con. Số tiền tám trăm triệu là tiền bán mấy sào ruộng ba con để lại. Mẹ cho Hùng mượn xây nhà vì thương Lan và thằng Bin. Mẹ tin nó sẽ sống tử tế. Nếu mẹ tin sai, mẹ xin con một việc. Đất là của con, con cứ giữ, nhưng đừng để Lan và thằng Bin mất chỗ ở vì tội của cha nó. Lan khổ từ nhỏ, đi làm công nhân mười năm, nó không đáng bị đuổi. Mẹ xin lỗi con. Mẹ thương con nhất, nên mẹ mới đặt tên con lên giấy này.”

Tôi gấp lá thư, không đọc thêm được nữa. Chị Lan úp mặt vào lòng bàn tay, vai rung lên. Tôi vòng tay ôm chị. Lần đầu tiên sau nhiều năm, hai chị em tôi ôm nhau khóc như hồi nhỏ.

Mẹ được chuyển lên b:ệnh v:iện tỉnh sáng hôm sau. Ca m:ổ thay van diễn ra bốn ngày sau đó, kéo dài gần sáu tiếng. Tôi và chị Lan ngồi ngoài hành lang suốt sáu tiếng đó, không ai nói với ai câu nào. Khi b:ác sĩ bước ra, tháo khẩu trang, nói “Ca m:ổ thành công,” chị Lan khuỵu xuống, tôi phải đỡ chị dậy.

Tiền viện phí, tôi trả bằng tiền tiết kiệm mình dành dụm để mua căn hộ nhỏ ở Sài Gòn. Tôi không tiếc. Căn hộ mua sau cũng được. Mẹ thì chỉ có một.

Mười ngày sau, anh Hùng được thả về, chờ xử lý hành chính vụ c:ờ b:ạc. Anh ta tới b:ệnh v:iện, đứng ngoài cửa phòng rất lâu, tay xách một túi cam. Tôi định chặn lại, nhưng mẹ gọi vào.

Anh ta quỳ xuống cạnh giường mẹ, trán áp xuống nền gạch: “Mẹ… con xin lỗi mẹ.”

Mẹ nhìn anh ta một lúc lâu. Giọng mẹ vẫn yếu, nhưng từng chữ rất rõ:

“Con nói đúng một điều, Hùng. Mẹ vợ con chứ đâu phải mẹ con. Cho nên con không nợ mẹ chuyện nghĩa tình, con chỉ nợ mẹ tiền. Tám trăm triệu, trả cho đủ. Mẹ không đòi con gọi mẹ bằng mẹ nữa.”

Anh Hùng gục đầu, vai run lên. Tôi nghe tiếng nấc nghẹn của một người đàn ông lần đầu tiên hiểu ra mình đã mất gì.

Chị Lan nộp đơn ly hôn hai tuần sau đó. Tôi đi cùng chị lên tòa, ngồi ở hàng ghế cuối, nhìn chị ký từng tờ giấy bằng bàn tay không còn run. Tòa giao thằng Bin cho chị nuôi. Anh Hùng không tranh giành. Anh ta bán chiếc xe ô tô trả góp, dọn ra khỏi nhà, rồi cuối tháng đó lên Bình Dương làm phụ hồ ở công trình. Anh ta ký cam kết trả mẹ tôi tám trăm triệu trong năm năm, có công chứng đàng hoàng, có dì Bảy và ông trưởng ấp làm chứng. Lần này tôi bắt anh ta ký ở phòng công chứng, không phải trên tờ giấy lấy từ cuốn sổ của b:ác sĩ.

Còn ông Sáu Kiệt, nghe nói sau đó có thêm vài người khác đến trình báo. Ông ta bị khởi tố về tội cho vay lãi nặng. Số tiền lãi ông ta thu quá mức của anh Hùng được tính lại, trừ vào số nợ còn lại. Khoản nợ một tỷ hai tan biến gần hết. Cái tin nhắn “đừng để tôi phải tự đào” là một trong những bằng chứng đầu tiên nằm trong hồ sơ.

Về phần tôi, tôi gọi chị Lan lên nói chuyện một buổi tối, khi mẹ đã ngủ. Tôi đặt cuốn sổ đỏ lên bàn.

“Chị,” tôi nói. “Em giữ sổ đỏ, nhưng căn nhà này chị cứ ở. Chị ở bao lâu cũng được. Em đã nhờ công chứng lập giấy, chị với Bin ở đó đến hết đời, không ai đuổi được. Khi Bin đủ mười tám tuổi, em sẽ làm thủ tục tặng cho nó phần đất này.”

Chị Lan nhìn tôi, môi run run. “Vy… chị không dám nhận. Chị làm em khổ nhiều quá.”

“Chị không làm em khổ,” tôi lắc đầu. “Anh Hùng làm. Còn chị chỉ là người cùng khổ với em mà em không biết. Mẹ viết thư xin em, chị không cần xin.”

Chị Lan khóc. Lần này chị khóc khác hẳn những lần trước. Khóc như người vừa đặt xuống một gánh nặng đã mang suốt năm năm.

Chòi vịt được dọn đi một tuần sau khi mẹ xuất viện. Chị Lan thuê người sửa lại góc vườn, trồng mấy luống rau và hai cây mận. Căn phòng tầng một, nơi anh Hùng từng ngồi vắt chân xem tivi, được kê lại thành chỗ nghỉ cho mẹ. Chị Lan đứng ra mở một quán cơm nhỏ ngay đầu ngõ, đúng cái quán mẹ từng bị ép đi phụ để kiếm tiền mua th:uốc. Chị nhận làm chủ, bà chủ cũ sang lại cho chị với giá rất rẻ, vì cả xóm đều biết chuyện.

Năm tháng sau, vào một sáng chủ nhật đầu xuân, tôi chạy xe về quê, lần này không phải về bất ngờ. Dì Bảy đứng đợi ở đầu ngõ. Thằng Bin chạy ra, cao hơn trước một đoạn, ôm chầm lấy chân tôi: “Dì Vy! Bà ngoại nấu canh chua đó!”

Mẹ ngồi trên ghế mây trước hiên nhà, quấn khăn len, má đã hồng hào, tay đang nhặt rau. Thấy tôi, mẹ cười, nụ cười thật sự, không còn gượng gạo.

“Mẹ khỏe,” mẹ nói. “Con đừng lo.”

Tôi bước tới ngồi xuống cạnh mẹ, nắm bàn tay đã ấm trở lại. Hai tháng trước khi nghe câu đó, tôi đã tin và suýt mất mẹ.

Lần này, tôi biết mình có thể tin.

-HẾT-