(Tiếp theo phần 1)

Tôi đọc tờ cam kết bốn lần. Lần nào con số tám chữ số kia cũng nằm im đó, như đang nhìn tôi.

Một trăm hai mươi triệu? Hay hai trăm triệu? Tôi đếm lại từng chữ số, tay run đến mức tờ giấy khua xào xạc. Cuối cùng tôi hiểu: một trăm tám mươi triệu đồng. Con tôi nằm viện ba tháng, tôi phải vay họ hàng để đóng viện phí, vậy mà có người đã nhận một trăm tám mươi triệu nhân danh con tôi và không nói với tôi nửa lời.

Tôi nhìn đồng hồ. Mười một giờ đêm. Tôi bấm số chồng.

Chuông reo rất lâu. Anh Tâm bắt máy, giọng ngái ngủ, nền phía sau có tiếng quạt và tiếng người nói chuyện.

“Gì vậy em? Con có sao không?”

“Con không sao. Anh ở đâu?”

“Anh ở công trình Bình Dương. Em hỏi làm gì?”

“Anh có ký tờ cam kết nào với trường không?”

Đầu dây im bặt. Tôi nghe rõ tiếng thở của anh, nhưng anh không nói gì suốt gần mười giây.

“Anh về nhà đi,” tôi nói. “Sáng mai anh phải có mặt ở nhà. Nếu không, em sẽ lên trường một mình.”

“Thu, nghe anh nói…”

“Sáng mai.”

Tôi tắt máy.

Tám giờ sáng hôm sau, anh Tâm về. Chiếc áo thun dính bụi xi măng, mắt thâm quầng như người mấy đêm không ngủ. Tôi đặt tờ cam kết lên bàn ăn, ngay giữa hai ly nước.

“Giải thích.”

Anh Tâm nhìn tờ giấy, rồi nhìn xuống đất. Hai bàn tay thợ điện thô ráp của anh siết lại với nhau.

“Hôm đó em ở bệnh viện, anh lên trường lấy giấy tờ cho con. Cô hiệu trưởng gọi anh vào phòng riêng. Cô nói trường rất đau lòng, muốn hỗ trợ gia đình. Cô đưa anh tờ giấy này, bảo ký là nhận tiền hỗ trợ.”

“Nhận tiền hỗ trợ? Tiền đâu?”

“Anh… anh chưa nhận.”

Tôi sững lại.

“Anh chưa nhận tiền mà anh ký tờ giấy nói rằng đã nhận đủ?”

“Cô hiệu trưởng nói tiền sẽ chuyển sau, vì thủ tục bên trên chưa xong. Cô bảo nếu anh không ký thì trường không thể giải ngân. Lúc đó con nằm trong phòng cấp cứu, anh không biết nghĩ gì ngoài việc cần tiền.”

“Rồi tiền có về không?”

Anh lắc đầu.

“Anh gọi cô ba lần. Lần đầu cô bảo đợi. Lần hai cô bảo đang làm hồ sơ. Lần ba cô không nghe máy.”

Tôi nhìn chồng. Tôi giận, nhưng đồng thời thấy thương. Một người thợ điện chỉ học hết cấp ba, đứng trước phòng hiệu trưởng với tờ giấy in sẵn, tay ký mà không dám đọc kỹ.

“Sao anh không nói với em?”

“Anh sợ em lo. Em đã khóc cả tháng rồi. Anh tưởng vài ngày là có tiền, anh sẽ đưa em, em sẽ nhẹ lòng. Ai ngờ…” Giọng anh nghẹn lại. “Thu, anh xin lỗi.”

Tôi hít một hơi dài.

“Chuyện này để sau. Bây giờ mình lên trường.”

Mười giờ sáng, chúng tôi đứng trước phòng hiệu trưởng. Cô Lan, hiệu trưởng, năm mươi tuổi, mặc áo dài lụa màu be, tóc búi cao. Thấy hai vợ chồng, cô nở nụ cười rất chuẩn mực.

“Chào anh chị. Cháu Na dạo này thế nào rồi?”

“Cô Lan,” tôi đặt tờ cam kết lên bàn, “khoản hỗ trợ một trăm tám mươi triệu trong giấy này đâu?”

Nụ cười của cô cứng lại nửa giây, rồi trở lại rất nhanh.

“À, chuyện đó. Thủ tục bên phòng giáo dục chưa xong. Anh chị cứ yên tâm.”

“Ba tháng rồi chưa xong?”

“Thủ tục nhà nước mà chị, đâu thể gấp được.”

“Vậy tại sao hàng xóm tôi nói trường đã bồi thường xong và gia đình tôi im lặng nhận tiền?”

Cô Lan chớp mắt.

“Chị nói gì? Tôi không hiểu.”

“Tin này lan ra từ đâu, cô biết rõ hơn tôi.” Tôi nhìn thẳng vào mắt cô. “Chồng tôi ký cam kết không khiếu nại. Con gái tôi đang không đi được. Còn trường thì để xóm giềng cho rằng nhà tôi đã được đền bù và ăn ở có vấn đề nên trời mới đ:ánh. Cô hiệu trưởng, cô giải thích giúp tôi.”

Cô Lan đứng dậy, đi vòng quanh bàn, giọng hạ thấp như muốn thân mật.

“Chị Thu, tôi hiểu nỗi đau của chị. Nhưng sự cố này là thiên tai, không ai có lỗi. Trường hỗ trợ là nhân đạo, không phải trách nhiệm. Tờ cam kết chỉ nhằm tránh làm lớn chuyện, ảnh hưởng đến các em còn lại.”

“Thiên tai?” Tôi lặp lại. “Khu dã ngoại có cảnh báo giông không?”

Cô Lan khựng lại.

“Hôm đó trời có dự báo giông lớn từ sáng. Tôi đã tra lại bản tin khí tượng. Mười giờ sáng đã có cảnh báo. Trường vẫn cho các em đứng ngoài bãi cỏ trống đến bốn giờ chiều.”

Sắc mặt cô Lan đổi hẳn. Anh Tâm nhìn tôi, kinh ngạc. Tôi chưa kịp kể với anh điều này.

“Chị lấy bản tin ở đâu?” Giọng cô khàn đi.

“Ai cũng tra được trên mạng. Còn một chuyện nữa.” Tôi lấy điện thoại, mở tấm ảnh chụp từ nhóm phụ huynh. “Lúc giông kéo tới, có phụ huynh nhắn vào nhóm Zalo của lớp, xin cô giáo cho các em vào trú. Tin nhắn lúc ba giờ bốn mươi. Cô chủ nhiệm trả lời: ‘Chờ cô hiệu trưởng cho ý kiến’. Sét đ:ánh lúc bốn giờ mười lăm.”

Phòng hiệu trưởng im phăng phắc.

“Ba mươi lăm phút,” tôi nói. “Trong ba mươi lăm phút đó, ai đã quyết định để các em đứng ngoài trời?”

Cô Lan siết tay vào mép bàn.

“Chị đang buộc tội tôi?”

“Tôi đang hỏi.”

Cô Lan quay mặt đi, hít một hơi. Khi cô quay lại, giọng đã đổi hẳn, không còn ngọt ngào nữa:

“Được rồi. Chị muốn nói chuyện thẳng thì tôi nói thẳng. Khoản hỗ trợ không phải không có. Nhưng nó không nằm trong ngân sách trường. Nó là tiền của một nhà tài trợ, người muốn giữ im lặng. Họ yêu cầu tờ cam kết đó.”

“Nhà tài trợ nào?”

“Công ty tổ chức khu sinh thái. Họ chịu trách nhiệm về điểm dã ngoại.” Cô Lan mím môi. “Họ đã chuyển cho trường một trăm tám mươi triệu để chuyển cho gia đình chị. Nhưng…”

“Nhưng?”

Cô không trả lời.

Anh Tâm bước lên một bước, giọng gằn xuống:

“Cô nói rõ đi. Tiền đâu?”

Cô Lan nhìn hai vợ chồng, rồi lặng lẽ ngồi xuống ghế. Lần đầu tiên, dáng người cô như thấp xuống.

“Tôi… đã dùng một phần cho chuyện khác. Tôi định bù lại trước khi anh chị phát hiện.”

“Chuyện gì?”

“Con trai tôi cần tiền chữa bệnh. Tôi nghĩ chỉ mượn tạm thôi.”

Tôi nhìn cô hiệu trưởng, người phụ nữ vài phút trước còn nói về nhân đạo và thủ tục nhà nước. Tôi không biết nên giận hay thương. Nhưng tôi biết một điều: con tôi không thể trả giá cho bất kỳ lý do nào.

“Một phần là bao nhiêu?”

“Tám mươi triệu.”

“Còn một trăm triệu?”

Cô Lan mím chặt môi, rồi nói rất nhỏ:

“Một trăm triệu đó… không còn trong tài khoản của tôi.”

“Ý cô là sao?”

“Tôi đã chuyển cho người khác.” Cô ngẩng lên, mắt đỏ. “Có người biết chuyện tờ cam kết, họ đến tìm tôi, đe dọa sẽ báo lên sở nếu tôi không đưa tiền. Tôi sợ mất chức nên đưa.”

“Ai?”

Cô Lan nuốt khan.

“Người đó… nhà chị biết rất rõ.”

Tôi sững người. Anh Tâm cũng sững.

“Người nào nhà tôi biết rõ?”

Cô Lan nhìn thẳng vào tôi, và rồi nói ra một cái tên làm cả hai chúng tôi lạnh buốt sống lưng:

“Bà Hiền. Nhà đối diện nhà chị.”

Tôi chưa kịp phản ứng thì điện thoại rung lên. Một tin nhắn từ số lạ, chỉ có một dòng:

“Chị Thu, chị chỉ mới biết nửa sự thật. Đừng hỏi bà Hiền ở nhà. Chị đến gặp tôi ở quán cà phê đầu hẻm trước khi chị ấy về.”

Tôi ngẩng lên nhìn đồng hồ. Mười một giờ mười lăm. Và cô Lan, người vừa khai ra tất cả, bỗng bấu chặt tay vào cánh tay tôi, giọng run rẩy:

“Chị Thu, đừng đi. Tin nhắn đó… tôi biết là của ai. Người đó không phải người tốt đâu.”

Tôi nhìn bàn tay cô Lan đang bấu vào tay mình. Run, và lạnh ngắt.

“Cô biết tin nhắn đó của ai?” Tôi hỏi.

“Của chồng bà Hiền. Ông Quyền.” Cô Lan nuốt khan. “Ông ta là người cung cấp suất ăn cho khu sinh thái. Cái ngày xảy ra chuyện, chính ông ta gọi điện cho tôi, bảo giông chưa tới, đừng cho trẻ con vào trong vì khu mái che còn đang dọn đồ để kịp phục vụ tiệc chiều. Tôi nghe theo.”

Tôi đứng như chôn chân xuống sàn. Anh Tâm quay sang tôi, mặt cắt không còn giọt máu.

“Vậy là…”

“Vậy là bà Hiền đứng trước cổng nhà tôi nói ‘trời có mắt’,” tôi nói chậm rãi, “trong khi chồng bà ta là người khiến trời có cơ hội nhìn thấy con tôi.”

Cô Lan khóc, không thành tiếng. Tôi không an ủi. Tôi rút điện thoại, bật ghi âm từ lúc nào cô còn chưa kịp nhận ra, rồi nói:

“Cô Lan, cô vừa nói ra rất nhiều điều. Tôi đã ghi lại hết. Bây giờ tôi hỏi một lần nữa, cô có đồng ý nhắc lại những lời này trước cơ quan chức năng không?”

Cô Lan ngẩng lên, nhìn tôi rất lâu. Rồi cô gật đầu.

“Tôi đồng ý. Tôi sai. Tôi biết tôi sai từ ngày hôm đó. Tôi chỉ… không đủ can đảm.”

Mười hai giờ trưa, chúng tôi đến quán cà phê đầu hẻm. Tôi không đi một mình. Anh Tâm đi bên cạnh, và cô Lan đi sau, không còn áo dài lụa, chỉ còn một chiếc khăn quấn quanh cổ.

Người ngồi đợi ở góc quán là một người đàn ông trung niên, đầu hói, da ngăm, áo sơ mi xắn tay. Tôi nhận ra ngay: ông Quyền, chồng bà Hiền, ông chủ suất ăn mà cả hẻm ai cũng gọi là “ông Quyền cơm hộp”.

Thấy tôi, ông ta không đứng dậy, chỉ chỉ tay xuống ghế đối diện.

“Ngồi đi chị Thu. Tôi chờ chị nãy giờ.”

“Ông nhắn tin cho tôi.”

“Tôi nhắn. Vì tôi muốn nói chuyện trước khi vợ tôi về.” Ông ta liếc cô Lan đứng sau lưng tôi, nhếch mép. “Thấy chưa, cô ta kể hết rồi. Đàn bà dễ vỡ.”

“Ông muốn nói gì?”

Ông Quyền đẩy ly cà phê sang một bên, giọng thấp xuống:

“Chuyện bên khu sinh thái, tôi có phần. Tôi thừa nhận. Nhưng chị đừng làm lớn. Tôi sẵn lòng bù đắp. Hai trăm triệu, chị cầm lấy, lo cho con. Đổi lại, tờ cam kết có chữ ký của chồng chị vẫn giữ nguyên hiệu lực.”

Anh Tâm bật dậy, nắm đấm siết chặt. Tôi giơ tay chặn anh lại.

“Hai trăm triệu?” Tôi lặp lại, rất bình tĩnh. “Con tôi bị liệt chân chưa chắc hồi phục. Chi phí chữa trị mười năm tới cả tỷ. Ông trả hai trăm triệu?”

“Tôi chỉ có chừng đó.”

“Còn khoản một trăm triệu bà Hiền nhận từ cô hiệu trưởng?”

Ông Quyền khựng lại. Đôi mắt nheo nheo.

“Cái đó… vợ tôi tự ý. Tôi không biết.”

“Ông không biết?” Tôi mở ghi âm, bấm phát. Giọng cô Lan vang lên trong quán: “Có người biết chuyện tờ cam kết, họ đến tìm tôi, đe dọa sẽ báo lên sở nếu tôi không đưa tiền.” Rồi một đoạn khác: “Chính ông ta gọi điện cho tôi, bảo giông chưa tới, đừng cho trẻ con vào trong.”

Ông Quyền tái mặt. Lần đầu tiên, tôi thấy tay ông ta run.

“Chị ghi âm tôi?”

“Tôi ghi âm cô Lan. Còn ông thì tự bước vào.” Tôi hạ giọng. “Ông nhắn tin cho tôi, mời tôi ra gặp riêng, đề nghị đưa tiền để giữ nguyên tờ cam kết. Tin nhắn của ông tôi cũng giữ. Tất cả sẽ là bằng chứng.”

“Chị…” Ông Quyền đứng bật dậy, ghế kéo rít trên nền gạch. “Chị dám!”

“Ông ngồi xuống.”

Người nói là anh Tâm. Anh đứng sát bên tôi, bàn tay thợ điện thô ráp đặt lên bàn. Giọng anh rất khẽ, nhưng cả quán đều nghe được.

“Con gái tôi mười tuổi. Ông còn đứng đây nói chuyện tiền bạc với vợ chồng tôi. Ông ngồi xuống.”

Ông Quyền nhìn anh Tâm, rồi nhìn quanh quán. Mấy người khách đã quay lại nhìn. Ông ta ngồi xuống, mặt cắt không còn giọt máu.

Đúng lúc đó, cửa quán mở. Bà Hiền bước vào, tay xách túi chợ. Bà thấy chồng, thấy tôi, thấy cô Lan, và cả anh Tâm. Nụ cười trên mặt bà tắt ngúm.

“Ủa, mọi người… làm gì ở đây vậy?”

Tôi đứng dậy. Bà Hiền lùi nửa bước.

“Bà Hiền,” tôi nói, “hôm qua bà đứng trước cổng nhà tôi bảo nhà tôi ăn ở sao đó nên trời mới giáng xuống. Hôm nay bà ngồi xuống đây, nghe tôi hỏi bà một câu.”

“Tôi… tôi chỉ nói chuyện thôi mà…”

“Một trăm triệu bà nhận từ cô hiệu trưởng, bà cầm tiền làm gì?”

Bà Hiền há miệng, mắt đảo qua chồng. Ông Quyền cúi mặt.

“Tiền đó… là tiền… của ông nhà…”

“Là tiền hỗ trợ cho con gái tôi,” tôi cắt ngang. “Bà tống tiền cô hiệu trưởng bằng chuyện tờ cam kết, bà biết nó từ chồng bà. Rồi bà còn đi rêu rao khắp xóm là nhà tôi ăn ở thất đức. Bà thấy mình sống có tử tế không?”

Bà Hiền òa khóc. Không phải khóc hối hận, mà khóc vì bị lột trần.

“Chị Thu, tôi xin chị… Chồng tôi làm ăn thua lỗ, khu sinh thái bắt đền hợp đồng suất ăn. Tôi… tôi cần tiền gấp. Tôi không biết con bé nặng như vậy…”

“Bà không biết,” tôi nói, “vì bà chưa từng hỏi.”

Tôi quay sang cô Lan.

“Cô Lan, cô sẽ đi cùng tôi lên công an phường chứ?”

“Tôi đi.”

Chiều hôm đó, ba người, tôi, anh Tâm và cô Lan, cùng bước vào đồn công an. Tôi mang theo đầy đủ: tờ cam kết, ảnh chụp tin nhắn Zalo nhóm lớp, bản tin cảnh báo giông của khí tượng, file ghi âm ở trường và ở quán cà phê, tin nhắn của ông Quyền. Anh Tâm ngồi cạnh tôi, mỗi khi tôi trình bày xong một đoạn, anh lại khẽ gật đầu.

Cán bộ tiếp nhận hồ sơ nhìn tập chứng cứ, nhìn tôi, rồi nói chậm rãi:

“Chị đã chuẩn bị rất kỹ. Vụ này sẽ phải chuyển cấp cao hơn.”

Hai tháng sau, kết quả điều tra được công bố.

Công ty tổ chức khu sinh thái bị xác định đã không thực hiện biện pháp phòng ngừa khi có cảnh báo giông, để học sinh ở khu vực trống trải, vi phạm nghiêm trọng quy định an toàn. Công ty bị phạt hành chính nặng, bị đình chỉ hoạt động sáu tháng và buộc bồi thường toàn bộ chi phí điều trị, phục hồi chức năng cho bé Na cùng các em bị thương khác. Tổng giá trị bồi thường cho riêng gia đình tôi là bốn trăm năm mươi triệu đồng, chưa kể bảo hiểm.

Ông Quyền bị xử lý về hành vi gây áp lực, thao túng quyết định an toàn của trường và hành vi đe dọa nhằm bưng bít sự việc. Nhà ông bị phạt, hợp đồng cung cấp suất ăn bị hủy toàn bộ.

Bà Hiền bị yêu cầu hoàn trả một trăm triệu và đăng lời xin lỗi công khai. Cô Lan hoàn trả tám mươi triệu đã dùng cho con trai và bị kỷ luật cách chức hiệu trưởng, chuyển sang vị trí không quản lý. Tờ cam kết của anh Tâm bị tuyên vô hiệu vì ký trong hoàn cảnh bị lừa dối và áp lực.

Ngày bà Hiền đứng trước cổng nhà tôi lần thứ hai, trời cũng đang chiều. Bà không còn chống nạnh, không còn dáng điệu của người nói chuyện bên rào. Bà đứng đó, hai tay xoắn vào nhau, mắt nhìn xuống đất.

“Chị Thu… tôi đến xin lỗi.”

Tôi không mở cổng ngay. Tôi nhìn bà một lúc.

“Bà xin lỗi tôi hay xin lỗi con tôi?”

“Cả hai.”

Tôi mở cổng. Bà Hiền bước vào, đứng ngay trước cửa phòng nơi Na đang ngồi tập đứng với chiếc nạng nhỏ.

“Cháu Na,” bà nói, giọng run, “bà xin lỗi cháu. Bà nói những lời không nên nói. Không phải lỗi của cháu. Chưa bao giờ là lỗi của cháu.”

Na nhìn bà Hiền, đôi mắt tròn đen, không nói gì. Rất lâu sau, con bé gật đầu một cái thật nhỏ.

“Dạ. Cháu biết rồi ạ.”

Bà Hiền òa khóc. Tôi quay đi, không phải vì hả hê, mà vì nghĩ đến những người khác trong xóm đã từng thì thầm, và biết rằng không phải ai cũng có can đảm đứng ở đây như bà.

Cả hẻm dần dần thay đổi. Bà Sáu bán tạp hóa chủ động sang hỏi thăm Na mỗi chiều, mang theo hộp sữa hoặc chùm nhãn. Bà Tư thôi hóng chuyện, nhận về làm người đưa Na đi tập vật lý trị liệu mỗi sáng thứ Bảy, khi tôi phải đi làm. Không ai nhắc lại chuyện cũ. Nhưng tôi biết, mỗi lần họ nhìn Na bước từng bước loạng choạng trên con đường trước nhà, họ đều thấy một điều mà lời nói không diễn tả hết.

Một năm sau, Na đã tự đi được quãng đường dài hơn một trăm mét. Hôm cô vật lý trị liệu báo tin đó, con bé nắm tay tôi, cười đến mức hàm răng lệch cũng lộ ra.

“Mẹ ơi, con đi được tới cuối hẻm rồi.”

“Giỏi lắm.” Tôi cúi xuống ôm con. “Con gái mẹ giỏi nhất.”

Anh Tâm xin chuyển sang công trình gần nhà, mỗi tối đều về ăn cơm. Anh vẫn còn áy náy chuyện tờ cam kết, nhiều đêm tôi thấy anh ngồi một mình ngoài hiên, nhìn ra khoảng sân tối. Tôi bước ra, ngồi xuống cạnh anh.

“Anh còn nghĩ chuyện đó à?”

“Anh nghĩ nếu hôm đó anh đọc kỹ hơn…”

“Anh đã ký vì anh thương con,” tôi nói. “Anh không ký vì tham. Chuyện đó, em hiểu.”

Anh quay sang nhìn tôi, mắt đỏ.

“Từ giờ có chuyện gì, anh sẽ nói với em trước.”

“Em biết.”

Tôi tựa đầu lên vai anh. Phía sau, trong phòng, tiếng Na nhẩm bài vọng ra, giọng nhỏ nhưng đều, từng chữ rõ ràng.

Tôi từng nghĩ nỗi đau của một đứa trẻ là thứ người mẹ không thể gánh thay. Nhưng tôi đã học được, một người mẹ có thể đứng chắn trước cổng, đủ lâu để những lời đồn đại dừng lại, đủ vững để đứa trẻ biết rằng không phải lỗi của nó. Và đôi khi, chỉ cần vậy là đủ để con bé tự bước tiếp.

-HẾT-