Chú dượng tôi làm một thủ tục, chạy lên thành phố tám lần, vậy mà vẫn không đóng nổi một con dấu.
Tôi không tin là lại tà đến thế, bèn mặc đồ bình thường tự mình đi một chuyến.
Cô gái sau quầy liếc trắng mắt:
“Thiếu hồ sơ, lần sau quay lại.”
Tôi hỏi:
“Thiếu gì? Lần trước bảo bổ sung gì cũng đã bổ sung hết rồi.”
Cô ta “rầm” một tiếng đóng sập ô cửa lại:
“Rốt cuộc là anh hiểu hay tôi hiểu? Đừng ở đây làm mất thời gian.”
Bên cạnh, một bà cụ đỏ hoe mắt nói:
“Tôi đến mười một lần rồi…”
Tôi không vội, lấy điện thoại ra gọi một cuộc.
“Lão Trương, trung tâm hành chính do anh quản lý, hôm nay tôi đúng là được mở mang tầm mắt rồi.”
Đầu dây bên kia vang lên một tiếng “bịch”, giống như có người bật dậy khỏi ghế.
Ba phút sau, toàn bộ lãnh đạo trong tòa nhà đều có mặt.
01
Cuộc gọi là do vợ tôi gọi đến.
“Trần Dương, anh phải quản chuyện này.”
Giọng cô ấy mang theo tiếng nức nở.
Tim tôi trầm xuống.
“Sao vậy?”
“Cô em vừa gọi điện cho em, khóc rồi.”
“Chú dượng lại vì khoản trợ cấp tuất của đồng đội chú ấy mà chạy uổng thêm một chuyến nữa.”
“Đây là lần thứ chín rồi.”
“Chú ấy lên cơn cao huyết áp ngay trước cửa sảnh hành chính, ngồi bệt xuống đất không đứng dậy nổi.”
Bàn tay đang cầm bút máy của tôi khựng lại giữa không trung.
Chú dượng, Vương Kiến Quân, là một cựu binh từng tham gia chiến đấu ở biên giới.
Sống lưng chú ấy thẳng như một cây thương.
Tôi chỉ từng thấy chú ấy đổ máu, chưa từng thấy chú ấy rơi nước mắt.
Chú ấy nói, đồng đội đã bỏ mạng nơi biên giới, chú ấy phải để người nhà của đồng đội sống cho đàng hoàng.
Chỉ là một giấy xác nhận bổ sung cho khoản trợ cấp tuất.
Đóng một con dấu.
Chạy chín lần.
“Giờ chú ấy đâu?”
“Người tốt bên cạnh đỡ chú ấy lên ghế rồi, cũng ổn lại rồi.”
“Chỉ là trong lòng chú ấy không qua được ải đó.”
Vợ tôi ở đầu dây bên kia khóc không thành tiếng.
“Chú ấy nói, chú ấy có lỗi với người anh em đã mất.”
Lửa giận trong tôi lập tức bốc lên.
Không phải giận người nhà, mà là giận con dấu công nhỏ bé nhưng nặng tựa ngàn vàng kia.
“Trung tâm hành chính nào?”
“Cái ở phía nam thành phố.”
“Được, anh biết rồi.”
“Anh đừng kích động, em đến xem chú dượng trước.”
Tôi cúp điện thoại.
Đứng bên cửa sổ, nhìn dòng xe cộ tấp nập dưới lầu.
Thành phố này là thành phố của nhân dân.
Công bộc của nhân dân không nên là như thế.
Tôi cởi chiếc áo sơ mi trắng trên người, tháo cà vạt.
Đổi sang một chiếc áo thun xám đã giặt đến bạc màu.
Một chiếc quần thể thao bình thường.
Một đôi giày du lịch cũ.
Tôi soi mình trong gương.
Ừm, trông giống một người đàn ông trung niên đi đâu cũng va vào tường.
Tôi không gọi tài xế.
Tự mình xuống lầu, quét mã thuê một chiếc xe đạp công cộng.
Đạp bốn mươi phút, mồ hôi ướt đẫm người.
Trung tâm Dịch vụ Hành chính phía nam thành phố.
Bức tường kính khổng lồ phản chiếu ánh nắng chói mắt.
Trước cửa có một hàng chữ: Phục vụ nhân dân.
Tôi đẩy cánh cửa kính nặng nề.
Một mùi phức tạp trộn lẫn giữa mồ hôi, sự nóng ruột và nước khử trùng ập vào mặt.
Trong đại sảnh người người ồn ào.
Trước mỗi ô cửa đều xếp hàng dài.
Trên mặt mọi người phần lớn là vẻ tê dại và mệt mỏi.
Tôi liếc mắt đã nhìn thấy chú dượng.
Chú ấy không ngồi trên ghế ở khu chờ.
Chú ấy ngồi xổm bên cạnh một trụ cứu hỏa trong góc, giống như một pho tượng trầm mặc.
Tóc chú ấy bạc hơn lần trước tôi gặp rất nhiều.
Lưng cũng còng xuống.
Cây thương già ấy dường như đã gỉ sét.
Tôi đi qua, ngồi xổm bên cạnh chú ấy.
“Chú dượng.”
Chú ấy ngẩng đầu lên, đôi mắt đầy tia máu nhìn thấy tôi thì sững ra.
“Trần Dương? Sao cháu lại đến đây?”
“Cháu… cháu đi ngang qua.”
Môi chú ấy mấp máy, muốn cười một cái, nhưng không thành.
“Đi làm thủ tục à?”
Chú ấy vỗ vỗ nền xi măng bên cạnh.
“Cháu cũng không làm được sao?”
Tôi không nói gì.
“Họ nói hồ sơ lần trước không đúng định dạng.”
“Chú hỏi định dạng thế nào mới đúng.”
“Họ bảo trên tường có dán, tự xem.”
“Chú xem cả buổi sáng, mắt hoa hết cả lên mà vẫn không tìm thấy.”
“Chú lại đi hỏi, họ nói chú ngộ tính quá kém.”
Giọng chú dượng rất bình tĩnh.
Bình tĩnh như một vũng nước chết.
“Chú nói với họ, chú là cựu binh, mắt không tốt, có thể phiền họ chỉ giúp một chút không.”
“Cô gái đó nói, cựu binh thì sao? Cựu binh là có thể chen ngang à? Cựu binh là không cần làm theo quy định à?”
“Chú không hề muốn chen ngang, chú chỉ muốn cô ta chỉ giúp một chút thôi.”
Tôi đỡ lấy cánh tay chú ấy.
“Chú dượng, đứng lên đi, chúng ta về nhà.”
“Không, hôm nay nhất định phải làm xong.”
Tính bướng của chú ấy nổi lên.
“Nếu chú chết rồi, còn mặt mũi nào đi gặp lão tiểu đội trưởng của chú nữa.”
Tôi nhìn chú ấy.
“Được, cháu đi làm.”
“Chú ở đây chờ cháu.”
Tôi cầm lấy chiếc túi giấy da bò trong tay chú ấy, cái túi đã bị mồ hôi làm nhăn nhúm.
Rất nặng.
Bên trong đựng danh phận sau khi mất của một người anh hùng, và lời hứa của một cựu binh.
Tôi đi về phía quầy tư vấn.
Một cô gái trẻ đang cúi đầu chơi điện thoại, dây tai nghe treo lộ liễu bên tai.
“Xin chào, cho tôi hỏi…”
Cô ta không ngẩng đầu.
“Lấy số, xếp hàng.”
“Tôi muốn hỏi trước một chút, giấy xác nhận bổ sung cho trợ cấp tuất của cựu quân nhân cần đơn theo định dạng cụ thể nào?”
Cuối cùng cô ta cũng ngẩng đầu, tháo một bên tai nghe xuống.
Trong ánh mắt toàn là vẻ bực bội như muốn nói “anh nghe không hiểu tiếng người à”.
“Ô cửa nào xử lý thì đến ô cửa đó mà hỏi!”
“Đây là quầy tư vấn!”
“Tôi hỏi chính là tư vấn chính sách cụ thể.”
Có lẽ cô ta chưa từng gặp ai cố chấp như tôi.
Cô ta sững ra một chút, mất kiên nhẫn chỉ về phía một ô cửa ở xa.
“Số ba, nghiệp vụ dân chính, tự qua đó hỏi.”
Nói xong, cô ta đeo tai nghe trở lại, video ngắn trên màn hình lại bắt đầu phát.
Tôi đi về phía ô cửa số ba.
Hàng rất dài.
Người xếp trước tôi là một bà cụ tóc đã hoa râm.
Trông bà cụ còn lớn tuổi hơn cả chú dượng tôi.
Trong tay bà cũng siết chặt một túi hồ sơ, còn dày hơn túi của chú dượng.
Hàng di chuyển rất chậm.
Nửa tiếng chỉ tiến lên được hai người.
Sau ô cửa số ba là một người phụ nữ trẻ trang điểm tinh xảo.
Khoảng chừng hai mươi lăm, hai mươi sáu tuổi.
Trên bàn đặt một chiếc gương nhỏ và một bình giữ nhiệt màu hồng.
Phần lớn thời gian, cô ta đều xem điện thoại, hoặc chỉnh tóc mái trước chiếc gương nhỏ.
Thỉnh thoảng mới ngẩng đầu nói với người đứng trước ô cửa một câu.
“Thiếu hồ sơ.”
“Người tiếp theo.”
02
Cuối cùng cũng đến lượt bà cụ đứng trước tôi.
Bà cẩn thận đưa một đống hồ sơ vào trong ô cửa.
“Cô gái, cô xem lần này đã đủ chưa?”
“Tôi đến mười một lần rồi.”
Giọng bà cụ mang theo sự khẩn cầu.
Cô nhân viên tên là Lưu Lỵ, trên thẻ công tác viết như vậy.
Cô ta cầm xấp giấy lên, lật xoành xoạch.
Trên mặt là vẻ chán ghét không hề che giấu, giống như đang chạm vào thứ gì bẩn thỉu.
“Tôi đã nói với bà bao nhiêu lần rồi.”
“Cần giấy xác nhận đang công tác của đơn vị con trai bà, không phải giấy xác nhận thôi việc!”
Bà cụ sốt ruột.
“Con trai tôi đã mất năm năm rồi! Nó lấy đâu ra giấy xác nhận đang công tác nữa?”
“Đơn vị của năm năm trước cũng đã phá sản từ lâu rồi!”
“Lần trước cậu thanh niên kia nói, bảo tôi ra phường xin giấy chứng tử là được, tôi cũng xin rồi mà, nằm trong đó đó.”
Lưu Lỵ rút tờ giấy chứng tử kia ra, ném lên mặt bàn.
“Đó là Tiểu Vương nói, bây giờ tôi phụ trách.”
“Tôi nói cần gì thì phải cần cái đó.”
“Không có giấy xác nhận đang công tác thì không được.”
“Đây là quy định.”
Mắt bà cụ đỏ lên.
“Cô gái, cô thương tình đi, tôi chỉ muốn xóa hộ khẩu cho con trai tôi, chuyện này đã kéo dài năm năm rồi…”
“Không thương tình được.”
Lưu Lỵ đẩy toàn bộ hồ sơ ra ngoài.
“Quy định là quy định, thiên vương lão tử đến cũng vô dụng.”
“Người tiếp theo!”
Bà cụ cầm đống hồ sơ kia, tay run lên.
Bà đứng trước ô cửa, không nhúc nhích.
Như thể muốn nói gì đó, lại như thể đã bị rút cạn toàn bộ sức lực.
Lưu Lỵ mất kiên nhẫn gõ bàn.
“Này, nói bà đó, đừng chắn người phía sau!”
Bị cô ta quát, bà cụ run lên một cái, lặng lẽ ôm hồ sơ rời đi.
Tôi nhìn bóng lưng bà.
Còng xuống, từng bước từng bước, đi đặc biệt chậm.
Đến lượt tôi.
Tôi đưa túi giấy da bò của chú dượng vào.
“Xin chào, tôi muốn làm giấy xác nhận bổ sung cho trợ cấp tuất của đồng đội cựu quân nhân.”
Lưu Lỵ cầm chiếc túi giấy kia lên, mày lập tức nhíu lại.
“Lại là mấy người à?”
“Sao nhìn quen mắt vậy?”
Cô ta nhớ ra rồi.
“À, của ông già kia.”
“Không phải đã nói với ông ta là thiếu hồ sơ rồi sao? Sao lại đến nữa?”
Giọng điệu của cô ta giống như đang mắng một học sinh tiểu học không nghe lời.
“Tôi chỉ muốn hỏi cụ thể thiếu gì.”
Giọng tôi bình tĩnh.
“Lần trước yêu cầu bổ sung gì đáng lẽ đều đã bổ sung đủ rồi.”
“Bổ sung rồi?”
Cô ta cười lạnh một tiếng, như thể nghe thấy chuyện cười lớn nhất thiên hạ.
“Anh hiểu hay tôi hiểu?”
“Tôi nói thiếu là thiếu.”
Tôi nhìn cô ta.
“Vậy bây giờ cô có thể nói cho tôi biết thiếu gì không? Tôi ghi lại.”
Cô ta liếc trắng mắt.
“Nói với anh cũng không rõ được.”
“Bảo ông già nhà anh tự đến.”
“Lần sau nhớ mang tai theo, trí nhớ cũng tốt lên một chút.”
Nói xong, cô ta cầm bình giữ nhiệt màu hồng trên bàn lên uống một ngụm nước.
Sau đó bắt đầu soi gương nhỏ, cẩn thận kiểm tra đường kẻ mắt của mình.
Hoàn toàn phớt lờ sự tồn tại của tôi.
Tôi đứng trước ô cửa, không nhúc nhích.
Trong đại sảnh rất ồn.
Nhưng tôi có thể nghe rõ tiếng thở nặng nề của chú dượng.
Có thể nhìn thấy bóng lưng tập tễnh của bà cụ kia.
Có thể cảm nhận được những đôi mắt vừa nóng ruột vừa bất lực trong hàng người phía sau.
Tôi lại lên tiếng.
“Xin hỏi, bây giờ có phải giờ làm việc không?”
Bàn tay đang kẻ mắt của Lưu Lỵ khựng lại.
Cô ta đặt gương xuống, nhìn tôi lần nữa.
Trong mắt mang theo cơn giận vì bị xúc phạm.
“Anh có ý gì?”
“Ý tôi là, nếu bây giờ cô rất bận, tôi có thể chờ.”
“Nếu cô không bận, có thể bớt chút thời gian xem giúp rốt cuộc thiếu hồ sơ gì không?”
“Thời gian của mọi người đều rất quý.”
Có lẽ cô ta chưa từng bị ai vặn lại như vậy.
Nhất là bởi một người trông như dân lao động.
Mặt cô ta đỏ bừng lên.
“Này, hôm nay tôi nói thẳng cho anh biết!”
“Thiếu gì?”
“Thiếu nhiều thứ lắm!”
“Loại người như các anh đúng là dân đen thích gây sự!”
“Hồ sơ của mình không mang đủ, còn đến đây kiếm chuyện!”
“Tôi nói cho anh biết, hôm nay việc này của anh làm không được!”
“Ngày mai cũng không làm được!”
“Khi nào tâm trạng tôi tốt thì tính sau!”
Nói xong, cô ta “rầm” một tiếng kéo mạnh cửa trượt phía trong đóng lại.
Một tấm kính ngăn cách hai thế giới.
Bên ngoài là người dân sốt ruột.
Bên trong là vương quốc nhàn nhã của cô ta.
Thậm chí cô ta còn lấy từ ngăn kéo ra một gói hạt dưa.
Vừa cắn hạt dưa, vừa liếc tôi bằng khóe mắt.
Ánh mắt đó tràn đầy sự khoe khoang và khinh miệt của kẻ chiến thắng.
“Đấu với tôi à? Anh còn non lắm.”
Tôi nghe cô ta đắc ý nói với đồng nghiệp ở ô cửa bên cạnh.
Tôi không nhúc nhích.
Cũng không tức giận.
Tôi chỉ lặng lẽ nhìn cô ta.
Sau đó, lấy điện thoại của mình ra.
Không biết chú dượng đã đi đến từ lúc nào, đứng sau lưng tôi.
Chú kéo nhẹ vạt áo tôi.
“Trần Dương, thôi bỏ đi, chúng ta đi.”
“Tức giận với loại người này không đáng.”
Tôi quay đầu, cười với chú ấy.
“Chú dượng, không sao.”
“Hôm nay con dấu này nhất định phải đóng.”
Tôi gọi một số điện thoại ngay trước mặt tất cả mọi người.
Số điện thoại đó, tôi chỉ từng gọi một lần khi họp.
Thậm chí tôi cũng không biết liệu có được bắt máy hay không.
Điện thoại reo ba tiếng.
Thông rồi.
03
“A lô.”
Một giọng nam hơi quan cách, mất kiên nhẫn.
Là Trương Khải Minh, chủ nhiệm Trung tâm Dịch vụ Hành chính thành phố.
Tôi nói vào điện thoại, giọng không lớn, nhưng đủ rõ.
“Lão Trương, là tôi.”
“Người vừa từ tỉnh xuống đây.”
Tôi nghe thấy đầu dây bên kia truyền đến tiếng hít ngược một hơi lạnh.
Sau đó là tiếng ghế cọ xuống sàn chói tai, và một tiếng “bịch” nặng nề.
Giống như có một vật rất nặng rơi từ ghế xuống đất.
“Bí… Bí thư Trần!”
Giọng Trương Khải Minh lạc đi.
Tràn đầy hoảng sợ và nịnh nọt.
“Ngài… ngài có chỉ thị gì? Tôi lập tức đến văn phòng ngài báo cáo công việc!”
Tôi nhìn xung quanh.
Nhìn gương mặt lo lắng của chú dượng.
Nhìn những gương mặt tê dại nhưng pha chút tò mò phía sau.
Nhìn Lưu Lỵ đang cắn hạt dưa sau ô cửa số ba, vẻ mặt “anh làm gì được tôi”.
“Không cần.”
“Bây giờ tôi đang ở đại sảnh tầng một của anh.”
Đầu dây bên kia im lặng như chết.
Tôi có thể tưởng tượng ra vẻ mặt của Trương Khải Minh lúc này.
Chắc còn khó coi hơn khóc.
“Tôi ở ô cửa số ba.”
“Chú dượng tôi đi làm một việc, chạy chín lần.”
“Tôi đích thân đến, cũng bị nhốt ngoài cửa kính.”
“Lão Trương, trung tâm hành chính của anh phục vụ tốt thật đấy.”
“Hôm nay tôi đúng là được mở mang tầm mắt rồi.”
Tôi không cho ông ta cơ hội nói nữa.
Trực tiếp cúp điện thoại.
Cả thế giới yên tĩnh.
Chú dượng kinh ngạc nhìn tôi.
Chú ấy biết tôi làm việc ở thành phố, nhưng không biết cụ thể tôi làm gì.
Những người xếp hàng xung quanh cũng nhìn tôi bằng ánh mắt khác lạ.
Bà cụ vừa bị Lưu Lỵ đuổi đi cũng dừng bước, quay đầu nhìn tôi.
Chỉ có Lưu Lỵ trong ô cửa số ba vẫn hoàn toàn không biết gì.
Thấy tôi gọi điện xong, cô ta còn khiêu khích hất cằm với tôi.
Dùng khẩu hình nói hai chữ.
“Vô dụng.”
Tôi không để ý đến cô ta.
Tôi chỉ nhìn về phía cửa vào đại sảnh.
Trong lòng lặng lẽ đếm.
Một.
Hai.
Ba.
…
Chưa đến một phút.
Cửa kính ở lối vào đại sảnh bị đẩy mạnh ra.
Một người đàn ông trung niên mặc áo sơ mi trắng, nhưng cà vạt lệch hẳn, đầu đầy mồ hôi xông vào.
Chính là Trương Khải Minh.
Phía sau ông ta còn có một chuỗi lãnh đạo lớn nhỏ đi theo.
Phó chủ nhiệm, trưởng phòng, chủ nhiệm văn phòng…
Ai nấy đều thở hồng hộc, mặt mũi trắng bệch.
Trương Khải Minh giống như một cái ra-đa, điên cuồng tìm kiếm trong đám đông.
Khi ánh mắt ông ta khóa chặt lên người tôi, cả người ông ta cứng đờ.
Sau đó, ông ta dùng tốc độ nhanh nhất đời mình, rẽ đám đông lao về phía tôi.
Đó không phải đi, cũng không phải chạy.
Mà là một tư thế kỳ quái pha trộn giữa hoảng sợ và tuyệt vọng.
Còn cách tôi ba mét, ông ta đã dừng lại.
Sau đó, ngay trước mặt tất cả mọi người trong đại sảnh.
Cúi sâu người, chín mươi độ.
“Bí… Bí thư Trần…”
“Tôi… tôi đến muộn rồi… tôi xin kiểm điểm…”
Giọng ông ta run rẩy, mồ hôi chảy dọc theo má, nhỏ xuống giày da.
Cả đại sảnh lập tức im phăng phắc.
Tất cả mọi người đều bị cảnh này làm cho sững sờ.
Người xếp hàng không xếp nữa.
Người chơi điện thoại không chơi nữa.
Người đang thì thầm cũng ngậm miệng.
Mấy trăm đôi mắt đồng loạt tập trung lên người tôi và Trương Khải Minh.
Trong ô cửa số ba.
Tiếng cắn hạt dưa cũng dừng lại.
Lưu Lỵ há hốc miệng, vỏ hạt dưa trong tay rơi xuống đất.
Vẻ đắc ý và khinh miệt trên mặt cô ta vỡ nát từng chút một.
Biến thành mờ mịt, rồi khiếp sợ, cuối cùng là nỗi sợ hãi thuần túy.
Cô ta nhìn tôi, lại nhìn Trương Khải Minh gần như sắp nằm rạp xuống đất.
Chút đầu óc đáng thương từng lăn lộn nhiều năm trong cơ quan của cô ta cuối cùng cũng bắt đầu vận hành.
Cô ta dường như hiểu ra điều gì đó.
Mặt cô ta “xoạt” một cái trắng bệch như tờ giấy.
Tôi không nhìn Trương Khải Minh.
Ánh mắt vượt qua ông ta, bắn thẳng về phía ô cửa số ba.
Tôi giơ tay lên, chỉ vào cánh cửa kính đang đóng chặt.
Rồi lại chỉ vào người phụ nữ mặt trắng bệch bên trong.
Tôi nói với Trương Khải Minh:
“Anh giải thích cho tôi.”
“Phục vụ nhân dân là phục vụ như thế này à?”
04
Mồ hôi trên mặt Trương Khải Minh không phải nhỏ xuống, mà là chảy thành dòng.
Ông ta nhìn theo hướng tay tôi chỉ.
Nhìn thấy Lưu Lỵ đang ngây ra như tượng gỗ trong ô cửa số ba.
Mặt Trương Khải Minh lập tức đỏ bầm như gan heo.
Không cần hỏi, ông ta cũng biết đã xảy ra chuyện gì.
Ông ta quản lý trung tâm này năm năm, bên trong các ô cửa có bộ dạng gì, ông ta rõ hơn ai hết.
Chỉ là ông ta không ngờ, ngay ngày đầu tiên, chuyện này lại đâm vào tay Bí thư Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật thành phố mới đến.
“Bí thư Trần, ngài nghe tôi giải thích…”
“Tôi không muốn nghe giải thích.”
Tôi ngắt lời ông ta.
“Tôi chỉ muốn biết, ô cửa này là ô cửa phục vụ, hay là cửa cách ly?”
“Người dân ở bên ngoài sốt ruột đến mồ hôi đầy đầu, người của các anh ở bên trong cắn hạt dưa.”
“Đây chính là ‘phục vụ nhân dân’ của các anh à?”
Tôi nói mỗi câu, đầu Trương Khải Minh lại cúi thấp thêm một phần.
Đến cuối cùng, ông ta gần như muốn vùi mặt xuống đất.
Đám trưởng phòng, chủ nhiệm phía sau ông ta cũng ai nấy im thin thít như ve sầu mùa đông.
“Mở cửa.”
Tôi ra lệnh.
Trương Khải Minh như được đại xá, quay người về phía ô cửa số ba, gần như gầm lên.
“Lưu Lỵ! Mở cửa sổ ra cho tôi! Ngay lập tức!”
Lưu Lỵ trong ô cửa giống như bị điện giật, cả người run lên.
Cô ta luống cuống muốn đẩy cánh cửa kia.
Nhưng cánh cửa bình thường chỉ cần cô ta đẩy nhẹ là mở, bây giờ lại giống như nặng ngàn cân.
Tay cô ta run dữ dội, đẩy mấy lần cũng không mở được.
Đồng nghiệp ở ô cửa bên cạnh vội chạy đến, giúp cô ta kéo cửa ra.
Một luồng khí lạnh trộn lẫn mùi hạt dưa bay từ trong ô cửa ra ngoài.
Lưu Lỵ đứng đó, cúi đầu, không dám nhìn tôi, cũng không dám nhìn Trương Khải Minh.
Sự ngông cuồng kiêu ngạo ban nãy của cô ta đã biến mất sạch.
Chỉ còn lại sợ hãi.
“Bí thư Trần, xin lỗi, tôi… tôi sai rồi…”
Giọng cô ta nhỏ như tiếng muỗi kêu, mang theo tiếng khóc.
“Cô sai ở đâu?”
Cô ta sững ra, không trả lời được.
Có lẽ cô ta căn bản không biết mình sai ở đâu.
Trong mắt cô ta, làm việc như vậy mỗi ngày là chuyện bình thường.
Gây khó dễ cho dân là biểu hiện của chút quyền lực mỏng manh trong tay cô ta.
Tan làm đúng giờ là phúc lợi cô ta đáng được hưởng.
Cô ta chưa từng cảm thấy chuyện này có gì sai.
Trương Khải Minh thấy vậy, vội vàng hòa giải.
“Bí thư Trần, là vấn đề quản lý của chúng tôi! Là công tác giáo dục tư tưởng của chúng tôi chưa đến nơi đến chốn!”
“Về sau chúng tôi nhất định xử lý nghiêm túc! Kiểm điểm sâu sắc!”
“Ngài xem, hay là ngài lên văn phòng trên lầu nghỉ một chút, uống ngụm nước…”
“Tôi không khát.”
Tôi nhìn ông ta.
“Chủ nhiệm Trương, anh cảm thấy chuyện hôm nay là vấn đề của một mình cô ta sao?”
Trương Khải Minh cứng họng.
Tôi xoay người, nhìn bà cụ trước đó bị mắng đuổi đi.
Bà vẫn đứng cách đó không xa, ngơ ngác nhìn tất cả.
Tôi vẫy tay với bà.
“Cô à, cô qua đây một chút.”
Bà cụ do dự, không dám nhúc nhích.
Tôi đi qua, đỡ lấy cánh tay bà.
“Cô à, đừng sợ.”
“Hôm nay, tôi làm chủ cho cô.”
Tôi đỡ bà cụ đến trước ô cửa số ba.
Sau đó quay đầu nói với Trương Khải Minh:
“Anh, còn anh, anh, mấy người các anh.”
Tôi chỉ mấy phó chủ nhiệm và trưởng phòng phía sau ông ta.
“Bây giờ các anh đứng vào trong ô cửa này.”
“Xem cho kỹ hồ sơ của cô ấy.”
“Nói cho tôi biết, hộ khẩu này của cô ấy hôm nay rốt cuộc có xóa được hay không!”
Mấy người đó đưa mắt nhìn nhau, sắc mặt còn trắng hơn giấy.
Trương Khải Minh phản ứng nhanh, kéo Lưu Lỵ ra khỏi chỗ ngồi.
Ông ta là người đầu tiên chen vào.
Một phó chủ nhiệm, một trưởng phòng nghiệp vụ cũng chen vào theo.
Quầy phục vụ nhỏ hẹp nhét vào ba người đàn ông to lớn.
Trông vừa buồn cười vừa đáng buồn.
“Mang hồ sơ qua đây!”
Trương Khải Minh cố nặn ra một nụ cười còn khó coi hơn khóc với bà cụ.
Bà cụ run rẩy đưa hồ sơ vào.
Trương Khải Minh đeo kính lão, xem từng tờ một.
Ông ta xem rất chậm, rất nghiêm túc.
Mồ hôi trên trán lại túa ra.
Cả đại sảnh, tất cả mọi người đều nín thở, nhìn cảnh tượng kịch tính này.
Vị chủ nhiệm trung tâm hành chính từng cao cao tại thượng kia, bây giờ giống như một học sinh tiểu học, ngồi trong ô cửa làm việc cho một bà cụ bình thường.
Đây là một phiên xét xử không lời.
05
Trương Khải Minh xem mười phút.
Xấp hồ sơ vốn không tính là dày ấy bị ông ta xem đi xem lại ba lần.
Phó chủ nhiệm và trưởng phòng bên cạnh ông ta cũng ghé đầu trao đổi, nhỏ giọng thảo luận.
Cuối cùng, Trương Khải Minh ngẩng đầu nhìn bà cụ.
Rồi lại nhìn tôi.
Ông ta cầm tờ giấy chứng tử mà Lưu Lỵ nói là vô dụng lên.
“Cô à, hồ sơ này của cô… là đầy đủ.”
Trong đôi mắt đục ngầu của bà cụ, nước mắt lập tức dâng lên.
“Đầy đủ?”
“Vậy… vậy tại sao tôi chạy mười một lần…”
Trương Khải Minh không thể trả lời.
Ông ta quay đầu, hung hăng trừng Lưu Lỵ đang co rúm trong góc.
Lưu Lỵ sợ đến run lên.
“Theo quy định, giấy chứng tử có đóng dấu của phường và đồn công an có hiệu lực tương đương giấy xác nhận của đơn vị.”
Trưởng phòng nghiệp vụ nhỏ giọng bổ sung bên cạnh.
“Hoàn toàn có thể làm thủ tục xóa hộ khẩu.”
Trương Khải Minh sắp xếp hồ sơ lại, hai tay đưa cho bà cụ.
“Cô à, xin lỗi cô.”
“Là chúng tôi thất trách trong công việc, là chúng tôi không nắm rõ chính sách, là chúng tôi…”
“Đủ rồi.”
Tôi không muốn nghe ông ta diễn ở đây.
“Có thể làm thì làm ngay bây giờ.”
“Làm ngay lập tức.”
Trương Khải Minh lập tức gật đầu khom lưng.
“Làm! Làm ngay!”
Ông ta tự mình thao tác trên máy tính, trưởng phòng bên cạnh phụ trách đối chiếu thông tin.
Chưa đến năm phút.
Một tờ biên nhận có đóng dấu đỏ tươi được in ra.
Trương Khải Minh đưa nó cho bà cụ.
“Cô à, làm xong rồi.”
Bà cụ cầm tờ giấy mỏng ấy, tay càng run dữ dội hơn.
Bà nhìn đi nhìn lại, như không tin vào mắt mình.
Chuyện đã làm khổ bà suốt cả năm trời.
Chạy mười một lần, nói vô số lời tử tế, rơi vô số nước mắt vẫn không làm được.
Vậy mà cứ thế, trong vòng năm phút đã giải quyết xong.
Bà đột nhiên xoay người, định quỳ xuống trước mặt tôi.
Tôi nhanh tay nhanh mắt, đỡ bà lại.
“Cô à, không được đâu.”
“Đây là việc chúng tôi nên làm.”
“Là chúng tôi nợ cô.”
Bà cụ khóc.
Khóc rất lớn, giống như một đứa trẻ.
Đám đông xung quanh cũng dậy lên một trận xôn xao.
Có tiếng thở dài, có sự phẫn nộ, có nỗi chua xót đồng cảm.
Tôi đỡ bà cụ đến chiếc ghế bên cạnh ngồi xuống.
Sau đó, tôi cầm chiếc túi giấy da bò của chú dượng lên.
Quay lại ô cửa số ba.
Tôi đặt nó trước mặt Trương Khải Minh.
“Cái này cũng làm luôn đi.”
Trương Khải Minh vội vàng nhận lấy, như nhận phải củ khoai nóng bỏng tay.
Ông ta mở túi giấy, rút tài liệu bên trong ra.
Khi nhìn thấy mấy chữ “trợ cấp tuất liệt sĩ”, tay ông ta rõ ràng run lên một cái.
Ông ta xem còn cẩn thận hơn vừa rồi.
Xem xong, ông ta mặt trắng bệch nhìn tôi.
“Bí thư Trần, cái này… hồ sơ này cũng đã đủ từ lâu rồi.”
“Từ tuần trước đã đủ rồi.”
Tôi gật đầu.
“Tôi biết.”
“Vậy vì sao chạy chín lần rồi mà vẫn chưa làm xong?”
Trương Khải Minh không trả lời được.
Ông ta chỉ có thể cầu cứu nhìn sang trưởng phòng nghiệp vụ kia.
Trưởng phòng lau mồ hôi lạnh, nhỏ giọng nói:
“Có thể là… Lưu Lỵ cô ấy… cô ấy không quen lắm với định dạng văn bản bên quân đội…”
“Không quen?”
Tôi cười lạnh một tiếng.
“Không quen thì có thể đá người ta qua lại như quả bóng à?”
“Không quen thì có thể để người ta chạy chín lần, lên cơn cao huyết áp ngất xỉu trước cửa à?”
“Chủ nhiệm Trương, đây chính là binh mà anh huấn luyện ra sao?”
Mặt Trương Khải Minh đầy xấu hổ.
“Là lỗi của tôi, là lỗi của tôi…”
“Đóng dấu.”
Tôi không muốn nghe thêm lời vô nghĩa.
Trương Khải Minh không dám chậm trễ, lập tức bảo trưởng phòng tìm con dấu tương ứng.
Tìm được con dấu, lại không tìm thấy hộp mực dấu.
Cả quầy phục vụ bị họ lục tung lên.
Cuối cùng vẫn là Lưu Lỵ, từ tận đáy ngăn kéo của mình, lôi ra chiếc hộp mực đỏ.
Khi cô ta đưa qua, tay run đến mức ngay cả hộp mực cũng cầm không vững.
Trưởng phòng nhận lấy hộp mực, đặt lên văn bản, trịnh trọng đóng xuống.
Tiếng “bộp” giòn vang ấy vọng khắp đại sảnh.
Chú dượng vẫn luôn đứng sau lưng tôi.
Khi chú ấy nhìn thấy con dấu đỏ kia, cây thương già gỉ sét của chú ấy dường như lại thẳng lên.
Vành mắt chú ấy đỏ lên.
Tôi đưa văn bản đã đóng dấu xong vào tay chú dượng.
“Chú dượng, xong rồi.”
Chú ấy nhận lấy văn bản, dùng ngón tay thô ráp nhẹ nhàng vuốt ve con dấu kia.
Như đang vuốt ve một báu vật hiếm có trên đời.
Chú ấy không nói cảm ơn.
Chú ấy chỉ nặng nề gật đầu với tôi.
Tôi biết, tảng đá trong lòng chú ấy đã rơi xuống đất.
Tôi nói với Trương Khải Minh:
“Hôm nay, tất cả ô cửa tạm dừng nghiệp vụ.”
“Gọi toàn bộ lãnh đạo của anh lên phòng họp.”
“Còn cô ta.”
Tôi chỉ Lưu Lỵ.
“Cũng đưa lên cùng.”
“Chúng ta mở một cuộc họp tại chỗ.”
06
Trung tâm Hành chính phía nam thành phố, phòng họp nhỏ tầng ba.
Bầu không khí ngột ngạt như sắp đông cứng lại.
Trương Khải Minh và hơn mười cán bộ cấp phòng trở lên dưới quyền ông ta ngồi thành hai hàng.
Ai nấy đều ngồi thẳng lưng, không dám thở mạnh.
Lưu Lỵ được sắp xếp ngồi ở một góc cuối cùng, đầu cúi rất thấp, vai vẫn luôn run lên.
Tôi và chú dượng ngồi ở vị trí chủ trì.
Tôi không để chú dượng đi.
Chú ấy là người trực tiếp trải qua chuyện hôm nay, cũng là nhân chứng.
Trước mặt tôi không có tách trà, chỉ có một ly nước lọc.
Tôi không nhìn bất cứ ai, chỉ chậm rãi lật một cuốn sổ trên bàn.
Đó là tập hợp các quy định của trung tâm này.
Tôi lật rất chậm.
Trong phòng họp chỉ nghe thấy tiếng giấy sột soạt.
Mỗi tiếng đều như roi quất vào tim từng lãnh đạo có mặt ở đây.
Cuối cùng, tôi lật xong.
Tôi khép cuốn sổ lại, đẩy nó vào giữa bàn.
“Chủ nhiệm Trương, cuốn quy định này là do anh chủ trì biên soạn đúng không?”
Trương Khải Minh vội đứng lên.
“Vâng, vâng đúng vậy, Bí thư Trần.”
“Viết rất hay.”
Tôi gật đầu.
“Mỗi điều đều treo những chữ ‘tiện dân’, ‘hiệu quả’, ‘phục vụ’ trên miệng.”
“Khẩu hiệu hô vang tận trời.”
“Nhưng vì sao, đến cái quầy nhỏ ba mét dưới lầu kia, tất cả lại mất tác dụng?”
“Vì sao một cuốn quy định giấy trắng mực đen lại không quản nổi một nhân viên nhỏ bé?”
Trương Khải Minh mồ hôi đầy đầu, ấp úng không nói nên lời.
“Là vì quy định viết ra để cho người khác xem, chứ không phải để mình dùng?”
“Hay là vì có vài người có đặc quyền nằm ngoài quy định?”
Câu cuối cùng của tôi nói rất chậm, rất nặng.
Ánh mắt lại giống như dao, rơi lên mặt Trương Khải Minh.
Sắc mặt Trương Khải Minh lập tức càng khó coi hơn.
Môi ông ta mấp máy mấy cái, dường như muốn nói gì đó, nhưng lại nuốt trở về.
Phản ứng này của ông ta đã xác nhận suy đoán của tôi.
Lưu Lỵ này có người chống lưng.
Nếu không, cô ta không thể hống hách ngang ngược như vậy, mà ngay cả một chủ nhiệm trung tâm cũng không quản nổi.
“Sao? Không dám nói?”
Tôi hơi nghiêng người về phía trước.
“Đồng chí Trương Khải Minh, tôi nhắc anh.”
“Trước mặt tôi, tốt nhất anh nên nói thật.”
“Bao che, che giấu sẽ có hậu quả gì, chắc anh hiểu rõ.”
Lời tôi như cọng rơm cuối cùng đè sập phòng tuyến tâm lý của Trương Khải Minh.
Ông ta nghiến răng, quyết liều một phen.
“Bí thư Trần, tôi nói, tôi nói thật.”