Cậu nói mời tôi đi ăn cơm, địa điểm gặp mặt lại hẹn ở ngân hàng.
Tôi vừa bước vào cửa đã thấy có gì đó sai sai.
Em họ cúi gằm mặt ngồi trong góc, mợ thì cười nhăn nhúm cả mặt.
Hàn huyên được hai phút, mợ đẩy một tập tài liệu đến trước mặt tôi.
“Công việc của cháu ổn định, sao kê tài khoản cũng đẹp, đứng ra bảo lãnh cho em cháu đi.”
Tôi lật trang đầu tiên ra.
Người đồng trả nợ, tiền trả góp hàng tháng một vạn chín, thời hạn vay hai mươi năm.
4,38 triệu tệ.
Tôi bật cười, rút thẳng điện thoại ra báo cảnh sát.
Tất cả những người trong sảnh ngân hàng đều nhìn về phía bàn chúng tôi.
Sắc mặt của mợ, còn khó coi hơn cả con số trên tập tài liệu kia.
1
Lúc cậu gọi điện thoại tới, tôi đang ăn cơm hộp ở công ty.
“Tối ra ngoài ăn bữa cơm, cậu mời cháu.”
Tôi đang nhai đùi gà, cũng không nghĩ ngợi gì nhiều.
“Vâng, mấy giờ ạ? Ở đâu hả cậu?”
“Sáu giờ, con phố ở phía Đông thành phố, lát nữa cậu gửi định vị cho cháu.”
Cúp điện thoại tôi còn thấy khá vui.
Bình thường cậu chẳng mấy khi chủ động liên lạc với tôi, đột nhiên mời đi ăn, tôi còn tưởng là có chuyện gì tốt.
Sáu giờ kém năm phút, định vị được gửi tới.
Tôi mở ra xem, sững sờ.
Không phải quán ăn.
Là ngân hàng.
Chi nhánh phía Đông thành phố.
Tôi gửi lại cho cậu một tin nhắn: “Cậu gửi nhầm ạ? Đây là ngân hàng mà.”
“Không nhầm đâu, cháu cứ đến trước đi, đến rồi nói tiếp.”
Tôi đứng trước cửa ngân hàng, do dự mất chừng mười giây.
Lúc đẩy cửa bước vào, trong sảnh không có nhiều người.
Ở khu vực đàm phán bên tay phải, cậu đang ngồi đó.
Bên cạnh là mợ.
Bên cạnh nữa là cậu em họ Phương Tề.
Phương Tề cúi gằm mặt, chằm chằm nhìn vào màn hình điện thoại của mình, không hề ngước mắt nhìn tôi.
Mợ nhìn thấy tôi thì đứng lên, cười đến nhăn nhúm cả mặt.
“Ây da, đến rồi đến rồi, mau ngồi đi.”
Bên cạnh bà ấy còn có một người phụ nữ tôi chưa từng gặp bao giờ, tầm hai lăm hai sáu tuổi, trang điểm rất kỹ càng, môi tô son đỏ chót.
“Đây là bạn gái của em cháu, tên là Hàn Dĩnh.”
Hàn Dĩnh cười với tôi một cái, gật đầu, không nói gì.
Tôi kéo ghế ngồi xuống.
“Cậu, không phải bảo là đi ăn cơm ạ?”
Cậu bưng cốc giấy uống nước, không tiếp lời.
Mợ lên tiếng thay ông.
“Ăn cơm lát nữa ăn, làm chút việc trước đã.”
“Việc gì mà phải làm ở ngân hàng ạ?”
Mợ lôi từ trong túi xách ra một túi hồ sơ, loại giấy xi măng màu nâu, phồng căng.
Bà ấy mở niêm phong, rút xấp tài liệu bên trong ra, trải lên bàn.
“Công việc của cháu ổn định, sao kê cũng đẹp, đứng ra bảo lãnh cho em cháu đi.”
Tôi không nhúc nhích.
“Bảo lãnh cái gì ạ?”
“Phương Tề với tiểu Hàn sắp kết hôn rồi, mua một căn nhà, chỉ còn thiếu bước ký tên cuối cùng thôi.”
Bà ấy đẩy tập tài liệu đến trước mặt tôi.
“Cháu xem qua là được, đi theo quy trình thôi.”
Tôi lật trang đầu tiên ra.
Không phải bảo lãnh.
Năm chữ được in ở vị trí chính giữa trên cùng.
Người đồng trả nợ.
Tên của tôi đã được điền ở cột thứ hai.
Số chứng minh thư, đơn vị công tác, thu nhập hàng tháng. Đều đã được điền đầy đủ.
Tôi nhìn xuống dưới.
Tổng số tiền vay: 4,38 triệu tệ.
Trả góp hàng tháng: 19.200 tệ.
Thời hạn vay: 20 năm.
Tôi gập tập tài liệu lại.
Đèn tuýp của ngân hàng rất sáng, chiếu lên mặt mỗi người không có lấy một góc tối.
Tôi ngẩng đầu nhìn cậu.
“Thông tin của cháu ai đưa cho cậu mợ?”
Cậu không nói gì.
Mợ cười cười vỗ lên mu bàn tay tôi.
“Mẹ cháu đưa chứ ai, người một nhà còn nói gì nữa.”
2
Tôi rút tay về.
Ba chữ “người một nhà” thốt ra từ miệng mợ, tôi nghe thấy đặc biệt chói tai.
“Mợ, người đồng trả nợ và bảo lãnh không phải là một, mợ biết chứ?”
Mợ chớp chớp mắt.
“Hả? Chẳng phải đều giống nhau sao, chỉ ký cái tên thôi mà.”
“Không giống.”
Tôi chỉ vào dòng chữ trên tài liệu.
“Người đồng trả nợ có nghĩa là, nếu tháng nào Phương Tề không trả được, ngân hàng sẽ trực tiếp tìm cháu đòi tiền. Không phải là có thể tìm cháu, mà là chắc chắn sẽ tìm cháu.”
“Hai mươi năm, mỗi tháng một vạn chín.”
“Khoản vay này sẽ treo trên hồ sơ tín dụng của cháu, sau này bản thân cháu muốn mua nhà, làm thẻ tín dụng, làm bất cứ việc gì liên quan đến ngân hàng, khoản nợ này đều sẽ ở đó.”
Nụ cười của mợ có chút gượng gạo.
“Nói nghiêm trọng thế làm gì, Phương Tề tháng nào cũng trả mà, sẽ không bắt cháu phải bỏ ra một đồng nào đâu.”
Tôi quay sang nhìn Phương Tề.
“Thu nhập hàng tháng của em là bao nhiêu?”
Phương Tề rốt cuộc cũng ngẩng đầu lên.
“… Hơn bảy ngàn.”
Hơn bảy ngàn.
Trả góp hàng tháng một vạn chín.
Tôi nhịn không được bật cười một tiếng.
“Vậy chính bản thân em còn không đủ trả, lấy gì đảm bảo sẽ không tìm đến chị?”
Phương Tề há miệng, không nói được câu nào.
Hàn Dĩnh ở bên cạnh cuối cùng cũng lên tiếng.
“Tiền nhà cũng đâu phải một mình anh ấy trả, hai chúng em cùng nhau trả mà.”
“Vậy thu nhập của em là bao nhiêu?”
Hàn Dĩnh khựng lại.
“Em… hiện tại đang tìm việc.”
Đang tìm việc.
Tức là không có thu nhập.
Tôi đặt tập tài liệu xuống bàn, dựa lưng vào ghế.
“Cậu, cháu hỏi cậu một câu, cậu phải nói thật với cháu.”
Cậu đặt cốc giấy xuống, nhìn tôi.
“Căn nhà này, trả trước bao nhiêu?”
Cậu do dự.
Mợ tranh lời: “Tiền trả trước là người nhà gom góp, ba phần mười, cháu đừng bận tâm cái đó.”
“Cháu không hỏi mợ, cháu hỏi cậu.”
Cậu thở dài.
“Tiền trả trước… không đủ, có mượn họ hàng một ít.”
“Mượn bao nhiêu ạ?”
“Khoảng hai mươi vạn.”
Trong lòng tôi đại khái đã rõ.
Căn nhà 4,38 triệu tệ, trả trước 30% là 1,31 triệu, bản thân họ bỏ ra hơn một triệu, vay hơn hai mươi vạn, chỉ riêng tiền trả trước đã vét sạch gia sản.
Trả góp hàng tháng một vạn chín, Phương Tề lương tháng bảy ngàn, Hàn Dĩnh không có việc làm.
Họ không trả nổi.
Ngay từ đầu đã biết là không trả nổi.
Cho nên mới phải lôi một “người đồng trả nợ” vào.
Không phải là giúp đỡ, mà là gánh nợ thay.
“Mợ.”
Tôi nhìn bà ấy.
“Mợ không phải tìm cháu nhờ bảo lãnh, mợ tìm cháu để cùng gánh khoản vay này.”
“Hơn nữa mợ đã lấy thông tin chứng minh thư của cháu từ trước, điền sẵn tài liệu từ trước, hôm nay gọi cháu đến, chính là để trực tiếp điểm chỉ.”
“Cậu mợ căn bản chưa từng định bàn bạc với cháu.”
Mặt mợ căng lên.
“Sao lại không bàn bạc? Hôm nay chẳng phải là đang bàn bạc sao!”
“Tài liệu đều điền xong hết rồi gọi là bàn bạc à?”
Tôi không lớn tiếng, nhưng câu này nói xong, nhân viên ngân hàng đi ngang qua liền nhìn bàn chúng tôi một cái.
Mợ hạ thấp giọng.
“Cái đứa trẻ này, ăn nói kiểu gì vậy? Năm đó lúc bố cháu mất, ai giúp cháu đóng học phí? Ai cho cháu tiền sinh hoạt?”
Đến rồi.
Cái tôi đợi chính là câu này.
Mỗi lần muốn tôi làm chuyện gì, liền mang bố tôi ra.
Bố tôi qua đời năm tôi mười hai tuổi.
Cậu quả thực từng giúp đỡ.
Nhưng khoản tiền đó, mẹ tôi sau này đã trả lại toàn bộ.
Không thiếu một xu.
“Mợ, khoản tiền đó sáu năm trước mẹ cháu đã trả sạch rồi.”
“Tiền có thể trả sạch, nhưng ân tình có trả sạch được không?”
Tôi nhìn chằm chằm bà ấy, không tiếp câu này.
Bởi vì tôi biết, tiếp lời là sẽ sa bẫy.
3
Mợ thấy tôi không nói gì, tưởng tôi đang dao động.
Bà ấy đổi sắc mặt, giọng điệu mềm mỏng hơn.
“Mợ cũng không ép cháu, cháu nghĩ xem, Phương Tề lớn lên cùng cháu từ nhỏ, nó kết hôn cháu làm chị không giúp một tay, nói ra ngoài cũng không hay.”
“Với lại cháu cũng không chịu thiệt, trên sổ đỏ có thể thêm tên cháu.”
Thêm tên tôi.
Khoản vay 4,38 triệu trói buộc lên người tôi hai mươi năm, đổi lấy một cái tên trên căn nhà của người khác.
Tôi rút điện thoại từ trong túi ra.
“Cháu làm gì đấy?” Mợ hỏi.
“Gọi điện thoại.”
“Gọi cho ai?”
“Mẹ cháu.”
Tôi bấm số gọi đi.
Chuông reo hai tiếng, mẹ tôi bắt máy.
“Mẹ, có phải mẹ đưa thông tin chứng minh thư của con cho cậu rồi không?”
Đầu dây bên kia im lặng chừng ba giây.
“… Cậu con bảo là chỉ đi theo quy trình thôi.”
“Quy trình gì? Mẹ có biết cậu lấy thông tin của con đi làm gì không?”
“Cậu bảo giúp Phương Tề làm thủ tục, cần con…”
“Cậu bảo con làm người đồng trả nợ. Khoản vay 4,38 triệu, trả trong hai mươi năm.”
Đầu dây bên kia bặt âm.
Một lát sau, giọng mẹ tôi thay đổi.
“Cái gì? Cậu nói với mẹ là… cậu bảo chỉ ký cái tên thôi, không cần con bỏ tiền.”
Tôi ngẩng đầu nhìn mợ một cái.
Sắc mặt mợ đã trở nên khó coi.
“Mẹ, mẹ bị lừa rồi, bản sao chứng minh thư của con là mẹ đưa đúng không? Giấy chứng nhận công việc thì sao?”
“Giấy chứng nhận công việc… đâu có, mẹ chỉ đưa ảnh chụp hai mặt chứng minh thư thôi.”
“Vậy sao kê lương của con ai làm?”
Lần này đến lượt tôi im lặng.
Tôi mở lại tập tài liệu, chằm chằm nhìn vào đơn vị công tác và con số thu nhập hàng tháng trên đó.
Con số không đúng.
Thu nhập hàng tháng ghi trên đó cao hơn thực tế của tôi bốn ngàn tệ.
Làm giả rồi.
Bản thân tập tài liệu này đã có vấn đề.
Tôi bỏ điện thoại xuống, nhìn cậu.
“Cậu, mức thu nhập hàng tháng ghi trên này không phải là con số thật của cháu, cậu có biết làm giả hồ sơ vay vốn tính chất là gì không?”
Sắc mặt cậu thay đổi.
“Cái… cái này không phải do cậu làm, là môi giới làm.”
“Môi giới làm mà cậu không biết? Trên hồ sơ là tên cháu, xảy ra chuyện người chịu trách nhiệm là cháu.”
Mợ luống cuống, đưa tay ra định thu lại tập tài liệu.
“Được rồi được rồi, không ký thì không ký, cháu đưa tài liệu cho mợ.”
Tôi đè tay lên tập tài liệu đó.
“Tài liệu này có thông tin cá nhân của cháu, giấy chứng nhận thu nhập làm giả cũng ở trên này, cháu không thể đưa cho mợ.”
“Cháu có ý gì?”
“Cháu phải giữ lại.”
Mợ đứng phắt dậy.
“Trẻ con trẻ ranh, cháu làm ầm ĩ cái gì? Cậu cháu có lòng tốt gọi cháu đến.”
“Có lòng tốt gọi cháu đến cõng khoản nợ hơn bốn triệu tệ?”
Tôi cũng đứng lên.
Người trong sảnh ngân hàng đã bắt đầu nhìn chúng tôi.
Tôi không hề hạ giọng.
“Mợ, cháu nói lại lần nữa. Cháu không ký, và cũng sẽ không ký.”
“Tài liệu này cháu phải mang đi, nếu mợ không đồng ý, vậy thì cháu báo cảnh sát, để họ đến phán xét xem tính chất của bộ hồ sơ giả mạo này là gì.”
“Cháu!”
Ngón tay mợ run lên.
“Năm đó mợ bảo cậu giúp đỡ nhà cháu, cháu báo đáp như vậy sao?”
“Khoản tiền đó trả rồi.”
“Mợ không nói chuyện tiền!”
“Ngoài tiền ra, mợ còn cho nhà cháu cái gì nữa?”
Câu này nói xong, miệng mợ há hốc, không khép lại được.
Bà ấy không đưa ra được câu trả lời.
Bởi vì quả thực chẳng còn gì khác.
Khoản tiền giúp đỡ năm đó, tổng cộng hai vạn sáu.
Mẹ tôi nhịn ăn nhịn mặc, sáu năm trước đã trả cả gốc lẫn lãi thành ba vạn chẵn.
Bốn ngàn dư ra đó, là mẹ tôi cảm thấy mang nợ ân tình nên chủ động đưa thêm.
Mợ trừng mắt nhìn tôi vài giây, sau đó nắm chặt lấy cánh tay cậu.
“Đi! Không ký thì thôi!”
Phương Tề từ đầu đến cuối không nói câu thứ hai, lúc này cúi gằm mặt đứng lên.
Hàn Dĩnh xách túi, vẻ mặt rất khó coi, nhưng cũng không lên tiếng.
Bốn người đi ra ngoài.
Tôi ngồi trên ghế không nhúc nhích.
Tài liệu vẫn ở trong tay tôi.
Tôi lật đến trang cuối cùng, chụp ảnh lại, lưu vào điện thoại.
Sau đó tôi làm một việc.
Tôi mở điện thoại, bấm số 110.
“Xin chào, tôi muốn báo án, có người làm giả thông tin cá nhân của tôi để nộp hồ sơ vay vốn ngân hàng.”
Nhân viên trực tổng đài yêu cầu tôi xác nhận địa điểm.
Tôi đọc tên và địa chỉ ngân hàng.
Mợ vừa bước tới cửa lớn ngân hàng, nghe thấy câu này của tôi thì bước chân khựng lại.
Bà ấy xoay người nhìn tôi, trừng mắt rất to.
Tôi không nhìn bà ấy.
Tôi đang đợi cảnh sát tới.
4
Cảnh sát đến rất nhanh.
Hai đồng chí dân cảnh, một nam một nữ, bước vào cửa trước tiên đưa mắt quét một vòng quanh sảnh.
Tôi đứng lên đón họ.
“Là tôi báo cảnh sát.”
Mợ chưa kịp đi.
Bà ấy đứng ở cửa lớn, biểu cảm trên mặt thay đổi ba lượt, cuối cùng nặn ra một nụ cười.
“Đồng chí cảnh sát, hiểu lầm thôi, người nhà mâu thuẫn nhỏ ấy mà.”
Đồng chí nữ nhìn bà ấy, rồi lại nhìn tôi.
“Ai báo cảnh sát?”
“Tôi.”
Tôi đưa tập tài liệu đó ra.
“Trên hồ sơ xin vay vốn này, sử dụng thông tin cá nhân của tôi. Nhưng bản thân tôi không hề hay biết từ trước, cũng không ủy quyền.”
“Hơn nữa con số thu nhập hàng tháng điền trên này là làm giả, cao hơn thu nhập thực tế của tôi bốn ngàn tệ.”
Đồng chí nữ nhận lấy lật qua lật lại, nhìn phần tiêu đề, lại nhìn phần ký tên ở cuối cùng.
Phần ký tên bỏ trống.
“Vẫn chưa ký tên?”
“Chưa ạ. Hôm nay họ gọi tôi đến là để bắt tôi ký tên, tôi đã từ chối.”
Đồng chí nam đi về phía mợ.
“Vị này là?”
Nụ cười của mợ đã không giữ nổi nữa.
“Tôi là mợ của con bé, chuyện mua nhà trong gia đình thôi, họ hàng giúp đỡ nhau ấy mà.”
“Thông tin cá nhân trên tài liệu là do bà cung cấp?”
“Cái đó… là mẹ con bé đưa, ảnh chụp chứng minh thư.”
“Giấy chứng nhận thu nhập thì sao? Thông tin đơn vị công tác thì sao?”
Mợ ấp úng.
Cậu từ bên cạnh chen lên.
“Đồng chí cảnh sát, để tôi nói. Thông tin là do môi giới điền giúp, chúng tôi cũng không hiểu mấy cái này lắm.”
“Môi giới nào?”
“Chính là… người giúp làm thủ tục vay vốn, tôi có WeChat của cậu ta.”
Đồng chí nam ghi lại phương thức liên lạc của môi giới.
Đồng chí nữ chụp lại tài liệu, sau đó xác nhận với tôi về số chứng minh thư và thu nhập thực tế.
“Hiện tại bộ hồ sơ này chưa có chữ ký của cô, khoản vay cũng chưa có hiệu lực thực tế, tạm thời chưa cấu thành vụ án hình sự.”
“Nhưng làm giả giấy chứng nhận thu nhập để vay vốn, phía ngân hàng cũng có trách nhiệm thẩm định.”
“Nếu cô muốn truy cứu, có thể đến ngân hàng khiếu nại, cũng có thể đến đồn cảnh sát làm biên bản lưu hồ sơ.”
Tôi gật đầu.
“Tôi muốn lưu hồ sơ.”
Sắc mặt mợ hoàn toàn sụp đổ.
“Cháu đến mức đó sao! Chuyện người một nhà mà cháu mang ra đồn cảnh sát!”
Tôi không thèm để ý đến bà ấy.
Đồng chí nữ quay sang mợ.
“Ngoài ra nhắc nhở một chút, việc sử dụng thông tin cá nhân của người khác để đăng ký các sản phẩm tài chính khi chưa được sự đồng ý của chính chủ, cho dù chưa có hiệu lực, cũng có thể liên quan đến việc xâm phạm thông tin cá nhân của công dân, khuyên các người sau này đừng tái phạm hành vi tương tự.”
Môi mợ run rẩy hai cái, không nói gì thêm.
Phương Tề từ đầu đến cuối đứng thu lu trong góc không nhúc nhích.
Hàn Dĩnh thì động đậy.
Cô ta đang gọi điện thoại, tôi nghe thấy cô ta hạ giọng nói một câu.
“Chuyện mua nhà có lẽ không xong rồi.”
Phương Tề nghe thấy câu này.
Cậu ta cuối cùng cũng ngẩng đầu lườm tôi một cái.
Ánh mắt đó không phải là áy náy.
Là oán trách.
Tôi khắc ghi ánh mắt này trong lòng.
Làm xong biên bản về đến nhà đã gần chín giờ.
Mẹ tôi ngồi trên ghế sô pha phòng khách đợi tôi.
Đèn bật sáng, tivi tắt.
Trên bàn trà có một cốc nước đã nguội ngắt.
Bà thấy tôi vào cửa, câu đầu tiên nói là.
“Mợ con gọi điện thoại cho mẹ suốt bốn mươi phút.”
Tôi thay dép lê, ngồi xuống đối diện bà.
“Mợ nói gì ạ?”
“Nói con báo cảnh sát rồi. Nói con làm họ bẽ mặt ở ngân hàng. Nói chuyện cưới xin của Phương Tề có khả năng toang rồi.”
Giọng mẹ tôi rất bình tĩnh, nhưng tôi nhìn ra được, ngón tay bà đang vân vê lớp vải trên tay vịn sô pha.
Đây là động tác khi bà căng thẳng.
“Mẹ, lúc mẹ đưa ảnh chụp chứng minh thư của con cho cậu, cậu nói với mẹ thế nào?”
Mẹ tôi dừng một chút.
“Cậu nói Phương Tề mua nhà phải điền thông tin thành viên gia đình, cần chứng minh thư của người thân trực hệ để lưu hồ sơ.”
“Mẹ tin ạ?”
“Cậu là em ruột của mẹ mà.”
Câu này làm tôi nghẹn ứ đến mức không thở nổi.
Bà ấy thực sự đã tin.
Vì là em trai ruột, cho nên đến hỏi thêm một câu cũng không hỏi.
5
Tôi không cãi nhau với mẹ.
Tôi mở ảnh chụp tài liệu lúc ban ngày ở ngân hàng ra cho bà xem.
Lật từng trang một.
Tên của tôi, số chứng minh thư của tôi, đơn vị công tác của tôi, con số thu nhập làm giả.
Người đồng trả nợ.
Hai mươi năm.
4,38 triệu.
Mẹ tôi xem xong, tay chống lên bàn trà, nửa ngày không nhúc nhích.
“Mẹ không biết… cậu nói với mẹ không phải như thế này.”
“Mẹ, từ hôm nay trở đi, bất cứ chuyện gì liên quan đến tiền bạc, mẹ đừng tự quyết định thay con, cũng đừng đưa bất cứ thông tin nào của con cho người khác.”
“Kể cả cậu.”
Mẹ tôi gật đầu, không phản bác.
Tôi tưởng chuyện này đến đây là kết thúc.
Sáng hôm sau, tôi đang họp ở công ty.
Điện thoại liên tục rung lên bảy tám cái.
Tôi liếc mắt nhìn. Là nhóm chat gia đình.
Mợ gửi một đoạn ghi âm rất dài trong nhóm.
Tôi không bấm vào nghe, nhưng bên dưới đã nổ tung rồi.
Dì cả trả lời đầu tiên: “Con bé này đúng là làm quá đáng rồi, báo cảnh sát cái gì chứ?”
Cậu hai gửi một biểu tượng “Thở dài”.
Cô út nhắn tin nói: “Họ hàng với nhau có chuyện gì không thể ngồi xuống nói chuyện, làm ầm ĩ đến đồn cảnh sát khó coi quá.”
Tôi lướt xem lịch sử trò chuyện.
Tin nhắn thoại của mợ tổng cộng có bảy tin.
Tôi đeo tai nghe vào, nghe từng tin một.
Tin thứ nhất: “Chúng em cũng hết cách, Phương Tề kết hôn mua nhà còn thiếu một chút, nghĩ là người nhà giúp đỡ nhau một tay.”
Tin thứ hai: “Nó thì hay rồi, ngay trước mặt bao nhiêu người ở ngân hàng báo cảnh sát, chị bảo mặt mũi chúng em biết để vào đâu?”
Tin thứ ba: “Năm đó mẹ nó sống khổ sở nhường nào, chẳng phải nhà chúng em giúp đỡ sao?”
Tin thứ tư: “Lương của chồng em không giữ lại một đồng nào, trợ cấp hết cho hai mẹ con họ rồi.”
Tin thứ năm bắt đầu khóc lóc.
“Chuyện cưới xin của Phương Tề mà toang, món nợ này em nhớ cả đời.”
Tin thứ sáu tiếp tục khóc.
“Em nuôi con trai lớn ngần này, đến cái nhà cũng không mua nổi, em làm mẹ có thể không sốt ruột được sao?”
Tin thứ bảy giọng nói khôi phục bình thường.
“Em cũng không phải nói con bé không tốt, chỉ là người trẻ tuổi không hiểu chuyện, những người làm bề trên như chúng ta cũng thấy chạnh lòng.”
Bảy tin nhắn thoại.
Không có một tin nào nhắc đến chuyện làm giả giấy chứng nhận thu nhập.
Không có một tin nào nhắc đến chuyện giấu giếm tôi điền sẵn hồ sơ.
Không có một tin nào nhắc đến sự khác biệt giữa “người đồng trả nợ” và “bảo lãnh”.
Họ hàng trong nhóm chỉ nghe được một phiên bản. Cháu gái cạn tình cạn nghĩa, mợ đau lòng tột độ.
Tôi đóng cửa phòng họp lại, ngồi xuống, mở lại những bức ảnh chụp tập tài liệu kia ra.
Tôi không gửi vào nhóm.
Không phải không muốn, mà là chưa đến lúc.
Trong tin nhắn thoại của mợ có một câu khiến tôi chú ý.
“Lương của chồng em không giữ lại một đồng nào, trợ cấp hết cho hai mẹ con họ rồi.”
Trợ cấp hết rồi?
Khoản tiền năm đó là hai vạn sáu, mẹ tôi đã trả ba vạn.
Hơn nữa tôi nhớ rất rõ, hai vạn sáu đó không phải do cậu tự bỏ tiền túi ra.
Đó là khoản tiền tiết kiệm ông ngoại tôi để lại khi qua đời, lúc đó chia cho mẹ tôi và cậu mỗi người một nửa, nhưng phần của mẹ tôi bị cậu giữ hộ.
Sau này lúc mẹ tôi cần tiền gấp, hai vạn sáu mà cậu đưa ra, thực chất vốn dĩ chính là tiền của mẹ tôi.
Cậu chỉ là trả lại cho mẹ tôi mà thôi.
Sau đó mẹ tôi không biết chuyện này, lại trả cho cậu ba vạn.
Khoản nợ này hồi nhỏ tôi không rõ.
Lớn lên lật lại cuốn sổ ghi chép cũ của mẹ tôi mới nhìn thấy.
Mẹ tôi ghi chép rất tỉ mỉ. Từng khoản đều có.
Tôi giữ lại con át chủ bài này, vẫn luôn không nói ra.
Hôm nay, có thể nói rồi.
Nhưng không phải bây giờ.
Tôi thoát khỏi nhóm chat gia đình.
Mở danh bạ, tìm một cái tên.
Hàng xóm cũ của ông ngoại tôi, dì Mạnh.
Chuyện phân chia khoản tiền tiết kiệm của ông ngoại năm đó, dì ấy là người làm chứng.
Điện thoại gọi đi.
“Dì Mạnh, cháu là cháu ngoại của nhà họ Phương đây, cháu muốn xác nhận với dì một chuyện.”
6
Dì Mạnh nói trong điện thoại hai mươi phút.
Từng chữ đều khớp với sổ ghi chép của mẹ tôi.
Năm ông ngoại mất, trên sổ tiết kiệm tổng cộng có năm vạn ba.
Đám tang chi hết chưa đến một vạn.
Còn lại hơn bốn vạn, nói rõ hai chị em mỗi người một nửa.
Hai vạn sáu phần của mẹ tôi, bởi vì lúc đó mẹ tôi vừa mất chồng, tinh thần không được tốt, nên để cậu giữ hộ.
Ba tháng sau mẹ tôi cần tiền gấp. Đóng học phí cho tôi.
Cậu “cho mượn” hai vạn sáu.
Nguyên văn lời dì Mạnh là: “Lúc đó cậu cháu nói là ‘Số tiền này cứ lấy dùng trước đi, không vội trả’. Mẹ cháu cảm kích vô cùng, sau này sống chết trả đủ ba vạn.”
“Thực ra hai vạn sáu đó vốn dĩ là tiền của mẹ cháu, cậu cháu chỉ là trả lại cho mẹ cháu thôi, ngay cả tiền lãi cũng chẳng có.”
“Nhưng mẹ cháu vẫn luôn tưởng đó là tiền túi của cậu cháu.”
Tôi đã ghi âm.
Được sự đồng ý của dì Mạnh.
Cúp điện thoại, tôi lại làm thêm một việc nữa.
Tôi đến ngân hàng sao kê lịch sử giao dịch chuyển khoản của mẹ tôi.
Thẻ ngân hàng của mẹ tôi vẫn luôn do tôi quản lý, mật khẩu tôi biết.
Lịch sử ghi chép rất rõ ràng. Sáu năm trước, một khoản chuyển khoản tròn ba vạn, người nhận là tên của cậu.
Phần ghi chú viết bốn chữ: “Trả tiền mượn.”
Tôi sắp xếp xong xuôi những thứ này.
File ghi âm, lịch sử chuyển khoản, sổ ghi chép cũ của mẹ tôi, hình chụp bộ hồ sơ giả mạo ở ngân hàng.
Sau đó tôi đợi ba ngày.
Trong ba ngày, nhóm chat gia đình liên tục sục sôi.
Dì cả nhắn tin riêng cho tôi: “Cháu xin lỗi mợ một tiếng, chuyện này cứ thế cho qua đi.”
Cậu hai gọi điện thoại tới: “Cháu còn trẻ không hiểu chuyện, người lớn không tính toán với cháu, cháu cũng đừng bướng bỉnh quá.”
Cô út đăng một dòng trạng thái trên khoảnh khắc WeChat, kèm theo một bức ảnh ghép chín tấm trong bữa tiệc gia đình, kèm dòng chữ “Người một nhà quan trọng nhất là đồng lòng”.
Trong ảnh không có tôi và mẹ tôi.
Tôi không trả lời bất cứ tin nào.
Ngày thứ tư, mợ gửi một tin nhắn trong nhóm.
“Chủ nhật tuần này ăn cơm ở nhà, mọi người đều đến nhé, Phương Tề và tiểu Hàn có chuyện muốn thông báo.”
Bên dưới là một loạt lời tán thưởng.
“Có phải là sắp kết hôn rồi không!”
“Chúc mừng chúc mừng!”
“Cuối cùng cũng đợi được rồi!”
Tôi nhìn những tin nhắn này, khẽ cười.
Chủ nhật.
Được.
Vậy thì chủ nhật.
Trưa chủ nhật, tôi đến nhà cậu.
Phòng khách bày hai mâm cỗ.
Dì cả, dượng cả, cậu hai, mợ hai, cô út, chú út, cộng thêm cậu mợ, Phương Tề và Hàn Dĩnh, ngồi chật kín.
Lúc tôi bước vào, biểu cảm của tất cả mọi người đều biến đổi trong tích tắc.
Họ không ngờ tôi sẽ đến.
Mợ lại càng không ngờ tới.
Bà ấy cầm đũa lên rồi, nhìn thấy tôi thì khựng lại một chút, nhưng rất nhanh đã nặn ra nụ cười.
“Đến rồi à? Mau ngồi đi mau ngồi đi.”
Mẹ tôi theo sau tôi bước vào.
Tôi kéo ghế ra cho bà ngồi xuống, còn tôi thì đứng.
“Trùng hợp mọi người đều ở đây, cháu cũng có chuyện muốn nói.”
Nụ cười trên mặt mợ vẫn còn treo đó, nhưng tròng mắt đảo một vòng.
“Chuyện gì? Ăn cơm trước đã, ăn xong rồi nói.”
“Không cần, nhanh thôi ạ.”
Tôi rút điện thoại ra, mở file ghi âm.
Giọng nói của dì Mạnh vang lên trong phòng khách.
Đũa của tất cả mọi người đều khựng lại.
Đoạn ghi âm phát trong ba phút.
Từ sổ tiết kiệm của ông ngoại, đến việc chia chác hai vạn sáu, đến khoản tiền cậu giữ hộ, cho đến toàn bộ quá trình mẹ tôi “mượn tiền” rồi “trả tiền”.
Mẹ tôi ngồi trên ghế, không nhúc nhích.
Bà đã nghe hiểu.
Trên mặt không có sự phẫn nộ, mà là một cảm xúc sâu xa hơn.
Bà đang run rẩy.
Đoạn ghi âm kết thúc.
Trong phòng khách yên tĩnh đến mức có thể nghe thấy tiếng nước nhỏ giọt từ vòi nước trong bếp.
Mợ là người đầu tiên lên tiếng.
“Cái đứa trẻ này, lấy ở đâu ra vậy? Dì Mạnh có tuổi rồi trí nhớ không tốt.”
“Lịch sử chuyển khoản mọi người có muốn xem không?”
Tôi xoay màn hình điện thoại về phía mọi người, hình chụp màn hình giao dịch chuyển khoản ba vạn tệ sáu năm trước.
“Mẹ cháu đã trả ba vạn. Nhưng hai vạn sáu đó vốn dĩ là di sản của mẹ cháu.”
“Mọi người không những lấy không tiền của mẹ cháu, còn bắt mẹ cháu bù thêm ba vạn, rồi dùng cái gọi là ‘ân tình’ này để chèn ép chúng cháu mười mấy năm.”
Sắc mặt cậu trắng bệch.
Không phải cái sự trắng bệch của xấu hổ.
Là sự trắng bệch khi bị vạch trần.
Dì cả đặt đũa xuống.
Cậu hai nhìn cậu, lại nhìn tôi, há miệng, không thốt nên lời.
Tôi tiếp tục nói.
“Bốn ngày trước chuyện ở ngân hàng, trong nhóm chỉ được nghe phiên bản của mợ. Vậy hôm nay cháu sẽ nói nốt phiên bản của cháu.”
“Thứ nhất, họ giấu cháu để lấy thông tin cá nhân của cháu.”
“Thứ hai, họ làm giả giấy chứng nhận thu nhập của cháu để đi xin vay vốn.”
“Thứ ba, họ muốn cháu làm không phải là người bảo lãnh, mà là người đồng trả nợ, 4,38 triệu, hai mươi năm.”
“Thứ tư, Phương Tề lương tháng bảy ngàn, Hàn Dĩnh không có việc làm, khoản vay này ngay từ ngày đầu tiên đã định là bắt cháu phải trả.”
“Nếu hôm nay ai còn cảm thấy là cháu không hiểu chuyện, vậy xin mời mọi người đứng lên ký thay cháu tập tài liệu đó.”
Không có ai đứng lên.
Không có ai lên tiếng.
Hàn Dĩnh cúi gằm mặt uống canh, thìa chạm vào thành bát phát ra tiếng động rất khẽ.
Phương Tề chằm chằm nhìn mặt bàn, cổ đỏ lựng đến tận mang tai.
Mợ rốt cuộc cũng không ngồi yên được nữa, đập mạnh một cái xuống bàn.
“Mày chính là đến để phá đám! Mày cố tình!”
Tôi nhìn bà ấy.
“Mợ, hôm đó ở ngân hàng lúc mợ bắt cháu điểm chỉ, cũng đâu có bàn bạc trước với cháu.”
“Mợ có thể bày mưu thiết kế, cháu lại không thể nói sự thật sao?”
Tay mợ vẫn còn đè trên bàn, gân xanh nổi lên từng sợi.
Mẹ tôi đột nhiên lên tiếng.
Giọng bà không lớn, nhưng tất cả mọi người đều nghe thấy.
“Lão Nhị.”
Bà gọi cậu.
Cậu không dám nhìn bà.
“Hai vạn sáu đó, thật sự là bố để lại cho chị sao?”
Cậu im lặng một lúc lâu.
Sau đó ông gật đầu một cái.
Mẹ tôi đứng lên.
Bà không cãi vã, không mắng mỏ.
Bà đẩy ghế vào gầm bàn, xách túi của mình lên.
Lúc đi đến cửa, bà bỏ lại một câu.
“Ba vạn đó chị không cần nữa. Nhưng từ hôm nay trở đi, chuyện nhà cậu, đừng tìm tôi nữa.”
Cửa đóng lại.
Tôi đi theo sau bà ra ngoài.
Lúc đi đến hành lang, mẹ tôi vịn vào tường đứng lại một lúc.
Bà không khóc.
Nhưng tay vẫn luôn run lẩy bẩy.
Tôi nắm lấy tay bà.
“Mẹ, đi thôi, về nhà.”
7
Trên đường về nhà mẹ tôi không nói một lời nào.
Đến dưới lầu khu nhà, bà ngồi trong xe năm phút rồi mới tháo dây an toàn.
Tôi không giục bà.
Lên lầu, việc đầu tiên bà làm khi vào nhà là lấy chiếc túi nilon màu đỏ để trên tủ giày xuống.
Tôi biết chiếc túi đó.
Bên trong đựng di vật của ông ngoại. Một cuốn sổ tiết kiệm cũ, một chiếc đồng hồ, còn có một tờ giấy phân chia tài sản đã ố vàng.
Bà mở sổ tiết kiệm ra, lật từng trang.
Khoản tiền rút cuối cùng trên đó, ghi ngày tháng là mười ba năm trước.
Số tiền rút: 26.000 tệ.
Cột chữ ký người rút: tên của cậu.
Bà nhìn rất lâu.
Sau đó cất sổ tiết kiệm vào túi, buộc chặt miệng, đặt lại vào tủ giày.
“Những năm qua mẹ thật ngốc.”
Chỉ một câu này thôi.
Tôi rót cho bà cốc nước nóng.
“Không phải mẹ ngốc, là họ tính toán chuẩn xác mẹ sẽ không đi điều tra.”
Mẹ tôi nhận lấy cốc nước nhưng không uống, chỉ ôm trong tay.
“Lúc ông ngoại con mất, đầu óc mẹ mơ hồ lắm, chẳng lo liệu được gì, cậu con bảo để cậu lo, mẹ liền giao hết cho cậu.”
“Con biết.”