Hoàng nắm lấy cổ tay tôi, bàn tay anh run lên bần bật. Gương mặt anh tràn ngập sự bàng hoàng và cuống quýt.

“An! Em bình tĩnh đã! Mẹ anh tính tình cổ hèn, nói năng không suy nghĩ, em đừng chấp mẹ!” Hoàng gào lên trong tiếng gió chiều lồng lộn thổi qua khoảng sân rộng. “Anh yêu em, anh đâu có bắt em nghỉ làm đâu! Đừng vì một câu nói của mẹ mà bỏ anh!”

Tôi xoay người lại, nhẹ nhàng nhưng dứt khoát gỡ từng ngón tay của Hoàng ra khỏi cổ tay mình. Tôi nhìn anh – người đàn ông tôi từng nghĩ sẽ là chỗ dựa cả đời. Anh rất tốt, rất hiền, nhưng sự hiền lành của anh trong chính căn nhà này lại biến thành sự nhu nhược tột cùng.

“Hoàng này,” tôi nhìn thẳng vào mắt anh, giọng nói phẳng lặng như mặt nước hồ không một gợn sóng. “Em không chấp mẹ anh. Nhưng câu phản ứng của anh lúc nãy đã cho em câu trả lời rồi. Khi mẹ anh gạt phắt lời anh và bắt em đánh đổi cả sự nghiệp, anh chỉ biết bảo ‘tụi con chưa bàn’ chứ không hề đứng ra bảo vệ em. Anh muốn một người vợ, nhưng mẹ anh lại muốn một người osin cao cấp toàn thời gian. Chúng ta không cùng chung một con đường.”

“Anh sẽ thuyết phục mẹ! Anh hứa đấy!” Hoàng níu lấy vạt áo tôi, ánh mắt đỏ hoe.

“Không cần đâu anh,” tôi mỉm cười cay đắng. “Sự tôn trọng không bao giờ có được từ việc đi xin xỏ hay thuyết phục. Em tự hào về công việc của em, tự hào về số tiền em tự tay kiếm ra. Em không thể vì lấy chồng mà tự tay đập nát tương lai của chính mình.”

Tôi quay lưng, bước nhanh ra cổng. Tiếng Hoàng gọi với theo đứt quãng phía sau, nhưng tôi không ngoái đầu lại dù chỉ một lần. Chiếc xe công nghệ tôi đặt từ trước vừa vặn tắp vào lề đường. Bước lên xe, đóng sập cửa kính lại, tôi mới thả cho hai hàng nước mắt chảy dài xuống má. Đau chứ, nhưng trong lòng tôi lại trút bỏ được một gánh nặng ngàn cân.

Tôi đã chọn bản thân mình.

Sự dai dẳng và bộ mặt thật đằng sau tính toán

Những ngày sau đó, cuộc sống của tôi quay trở lại với guồng quay bận rộn tại TP.HCM. Tôi lao vào công việc như một cách để chữa lành vết thương. Dự án chiến dịch truyền thông mỹ phẩm mùa hè do tôi dẫn dắt gặt hái thành công rực rỡ, mang về cho công ty doanh thu kỷ lục. Ban giám đốc quyết định cất nhắc tôi lên vị trí Giám đốc Truyền thông khu vực với mức lương nâng lên gần 50 triệu/tháng cùng khoản tiền thưởng hậu hĩnh.

Trong khi đó, Hoàng liên tục gọi điện, nhắn tin cho tôi. Anh đến tận cổng công ty đứng chờ, mua hoa, mua đồ ăn, van xin tôi cho anh một cơ hội.

“Mẹ anh biết lỗi rồi An ơi. Mẹ bảo em không cần nghỉ làm nữa, cứ đi làm bình thường. Em về lại với anh đi,” Hoàng tha thiết nói khi chặn tôi ở bãi đỗ xe vào một buổi chiều mưa.

Tôi nhìn anh, trong lòng chỉ còn sự thương hại: “Hoàng này, mẹ anh không phải biết lỗi. Mẹ anh chỉ đang thỏa hiệp tạm thời vì thấy anh đau khổ thôi. Một khi em bước chân vào làm dâu, những định kiến đó sẽ lại bóp nghẹt em.”

Đúng như những gì tôi dự đoán. Chỉ hai tuần sau, cô Hương – mẹ Hoàng – đã tự mình lên TP.HCM. Bà không đi một mình mà đi cùng một vài người họ hàng bên nhà nội của Hoàng, hẹn gặp tôi tại một quán cà phê sang trọng ở quận 1.

Tôi đến cuộc hẹn với tư thế của một người phụ nữ tự chủ. Bộ vest công sở lịch thiệp, phong thái tự tin khác hẳn với hình ảnh cô gái ngoan hiền, nhẫn nại trong buổi ra mắt hôm nào.

Cô Hương nhìn tôi, thái độ đã mềm mỏng hơn trước rất nhiều, nhưng trong ánh mắt vẫn phảng phất sự bề trên của người làm mẹ:

“An này, cô lên đây là vì thằng Hoàng. Mấy tuần nay nó bỏ ăn bỏ uống, công trình thì làm hỏng hóc lung tung. Cô nghĩ lại rồi, thôi thì thời đại mới, con đi làm cũng được. Lương 30 triệu một tháng cũng không phải ít, đóng góp cho gia đình thằng Hoàng cũng tốt.”

Tôi nhấp một ngụm cà phê, nhếch môi hỏi ngược lại: “Cô nghĩ cháu chia tay anh Hoàng chỉ vì cháu muốn đi làm thôi sao cô?”

Cô Hương khựng lại, một người cô họ đi cùng liền xua tay nói chen vào: “Ôi dào, con gái đứa nào chẳng có tự trọng. Nhưng cháu này, thằng Hoàng nhà này là kỹ sư, gia đình lại có nhà cửa đàng hoàng ở Bình Dương. Cháu lấy nó là sướng nhất đời rồi. Thôi thì nhún nhường một bước, cháu đi làm nhưng hàng tháng nộp lương cho mẹ chồng quản lý, vừa minh bạch tài chính vừa êm đẹp cửa nhà. Mẹ chồng lo cho, chứ con gái cầm nhiều tiền dễ sinh hư!”

Đến lúc này thì tôi hoàn toàn hiểu ra.

Hóa ra lý do bà thay đổi thái độ không phải vì nhận ra cái sai hay thực sự trân trọng tôi. Bà nhận ra tôi là một “mỏ vàng” tiềm năng. Việc bắt tôi nghỉ làm ban đầu là để dễ bề đè đầu cưỡi cổ; còn khi biết không bắt nổi, bà muốn biến khoản tiền 30 triệu hằng tháng của tôi thành tài sản chung do bà thao túng!

Tôi đặt tách cà phê xuống đĩa sứ, tạo nên một tiếng “keng” thanh thoát nhưng lạnh ngắt.

“Cô Hương này, và cả các vị ở đây nữa,” tôi nhìn thẳng vào từng người, giọng nói đĩnh đạc và rõ ràng. “Cháu xin phép nói thẳng một lần cuối cùng. Cháu đi làm kiếm tiền là bằng mồ hôi, trí tuệ và sự nỗ lực của chính cháu. Số tiền đó cháu dùng để phụng dưỡng ba mẹ ruột cháu, nâng cao chất lượng cuộc sống của cháu, chứ không có nghĩa vụ phải nộp cho ai quản lý hay phải ‘ban ơn’ để được làm dâu nhà cô.”

Gương mặt cô Hương bắt đầu biến sắc, sự tức giận bị dồn nén bùng lên: “Cô… con nói thế mà nghe được à? Thằng Hoàng nhà tôi thiếu gì đứa theo! Đã xuống nước đến tận đây tìm con, con lại còn lên mặt!”

“Vậy thì tốt quá ạ,” tôi đứng dậy, rút một tờ tiền đặt lên bàn để trả phần nước của mình. “Cháu chúc anh Hoàng sớm tìm được một người con gái vừa biết kiếm tiền, vừa biết nghe lời, vừa sẵn sàng nộp hết lương cho cô. Còn cháu, cháu xin phép không phục vụ nhu cầu đó. Chào cô và mọi người.”

Tôi quay lưng đi thẳng, mặc kệ tiếng đập bàn và những lời chửi rủa vô lối vang lên sau lưng. Cuộc nói chuyện đó đã chấm dứt hoàn toàn chút vương vấn cuối cùng trong lòng tôi dành cho Hoàng.

Bánh xe nhân quả và sự tự do đắt giá

Một năm sau.

Tôi mua được căn hộ chung cư cao cấp đầu tiên đứng tên mình ở khu vực quận 7, TP.HCM. Đón ba mẹ từ quê lên sống cùng, nhìn nụ cười tự hào của ba và sự mãn nguyện trong mắt mẹ, tôi biết quyết định năm xưa của mình là hoàn toàn đúng đắn. Nếu ngày ấy tôi nhượng bộ, có lẽ giờ này tôi đang giốt mình trong bốn bức tường ở Bình Dương, khóc thầm vì sự coi thường của nhà chồng.

Tôi nghe kể lại qua một vài người bạn chung, cuộc sống của gia đình Hoàng sau đó trải qua không ít sóng gió.

Sau khi hoàn toàn mất đi tôi, Hoàng chìm trong chán nản. Cô Hương vội vã mai mối cho anh một cô gái khác ở cùng quê – tên Tuyết. Tuyết đúng chuẩn hình mẫu mà cô Hương mong ước: không đi làm, ngoan ngoãn, ở nhà nội trợ và nghe lời mẹ chồng tăm tắp.

Đám cưới diễn ra rầm rộ. Cô Hương đắc thắng đi khắp xóm khoe rằng mình đã chọn được cô con dâu “chuẩn mực”, không như “đứa con dâu hụt cậy tiền coi thường nhà chồng”.

Nhưng tà áo hồng không giấu nổi những vết rách bên trong.

Tuyết ở nhà không làm ra tiền, toàn bộ chi phí sinh hoạt gia đình, tiền bỉm sữa khi cô sinh con đều đè nặng lên vai Hoàng. Lương kỹ sư của Hoàng tuy khá nhưng không đủ gánh một gia đình bốn miệng ăn trong thời buổi đắt đỏ, lại thêm tính hay sĩ diện của cô Hương thích mua sắm đồ đắt tiền để khoe khoang với xóm giềng.

Không có thu nhập, Tuyết trở nên tự ti, rồi biến thành ấm ức. Cô Hương bắt đầu cay nghiệt, chê bai Tuyết là “kẻ ăn bám”, “chỉ biết tiêu tiền của con trai tôi”. Những cuộc cãi vã gia đình diễn ra như cơm bữa. Tuyết không phải là người dễ bắt nạt mãi, cô bắt đầu phản kháng, đập phá đồ đạc, chửi rủa ngược lại mẹ chồng vì sự áp đặt tàn nhẫn.

Căn nhà khang trang sạch sẽ ở Bình Dương ngày nào giờ đây luôn ngập tràn tiếng gào thét, tiếng khóc trẻ con và sự cay đắng của những người sống bên trong. Hoàng bị kẹp giữa mẹ và vợ, áp lực tài chính đè nặng khiến anh gầy cộc, già đi trước tuổi, công việc ở công trường sa sút nghiêm trọng và bị giáng chức.

Một chiều cuối tuần, tôi vô tình gặp lại Hoàng tại một trung tâm thương mại ở quận 1.

Tôi đi cùng đối tác, mặc bộ váy lụa trang nhã, thần thái rạng rỡ và tự tin. Còn Hoàng đi một mình, mặc chiếc áo sơ mi cũ đã sờn vai, đôi mắt thâm quầng và gương mặt đầy mệt mỏi. Anh đứng lặng đi khi nhìn thấy tôi.

Chúng tôi ghé vào một quán trà nhỏ bên đường.

“Em dạo này… sống tốt không?” Hoàng nhìn tôi, giọng nói khàn đặc đầy sự ngượng ngùng.

“Em rất tốt,” tôi mỉm cười nhẹ nhàng. “Công việc ổn định, ba mẹ em cũng đã lên đây ở cùng em rồi. Còn anh thì sao?”

Hoàng cúi gục đầu, hai bàn tay đan chặt vào nhau đến trắng bệch. Giọt nước mắt đàn ông lăn dài trên gò má sạm nắng của anh:

“Anh tồi tệ lắm An ơi… Mẹ anh… gia đình anh giờ như một địa ngục. Ngày nào mẹ cũng than thở, ngày nào vợ anh cũng gào khóc vì tiền. Giá như… giá như ngày xưa anh có bản lĩnh đứng ra bảo vệ em, giá như anh không nghe theo sự ích kỷ của mẹ…”

Tôi nhìn anh, trong lòng không còn một chút giận hường hay đắc thắng nào, chỉ có sự bình thản của một người đã bước qua giông bão:

“Hoàng này, không có ‘giá như’ nào cả. Mẹ anh muốn một người dâu phụ thuộc để dễ kiểm soát, còn anh thì không đủ sức gánh vác sự tự do cho người phụ nữ của mình. Sự đổ vỡ ngày hôm nay không phải do em, cũng không phải do Tuyết, mà là do sự ích kỷ và nhu nhược của chính gia đình anh.”

Hoàng nghẹn ngào không nói nên lời. Anh hiểu rằng, khoảng cách giữa chúng tôi bây giờ không chỉ là vài mét bàn trà, mà là hai thế giới hoàn toàn khác nhau. Một thế giới của sự ràng buộc, cổ hủ và chật hẹp; và một thế giới của sự tự do, tự chủ và ngẩng cao đầu.

Bình minh của sự tự chủ

Tôi bước ra khỏi quán trà, hít một hơi thật sâu không khí trong lành của thành phố chiều muộn.

Nhiều người phụ nữ thường được dạy rằng: Lấy chồng là phải biết hy sinh, biết nhẫn nhịn, biết gạt bỏ ước mơ của mình để làm hậu phương cho người khác. Nhưng họ quên mất rằng, sự hy sinh chỉ có giá trị khi nó được trao cho một người biết trân trọng. Một khi sự nhẫn nhịn bị coi là điều hiển nhiên, và sự tự chủ bị xem là mối đe dọa, thì sự hy sinh đó chỉ là một sự dại khùng.

Tôi không hối hận vì câu nói: “Cô yên tâm, cháu sẽ chia tay anh ấy ngay bây giờ!” trong bữa cơm ra mắt năm ấy. Đó không phải là sự bồng bột của tuổi trẻ, mà là tiếng nói của một người phụ nữ biết rõ giá trị của bản thân.

Lương 30 triệu, 50 triệu hay nhiều hơn thế nữa, không chỉ là những con số trong tài khoản. Nó là mồ hôi, là đêm trắng, là bản lĩnh và là tấm lá chắn bảo vệ tôi trước những định kiến hẹp hòi của xã hội.

Khi bạn tự tay nâng đỡ cuộc đời mình, bạn sẽ không bao giờ phải quỳ gối xin xỏ sự tôn trọng từ bất kỳ ai. Bầu trời ngoài kia vẫn rộng lớn, và con đường tôi đi… luôn ngập tràn ánh nắng của sự tự do.