(Tiếp theo phần 1)

Mẹ chồng tôi lao tới giật tờ giấy trên bàn, nhưng mẹ tôi nhanh hơn. Bà đặt bàn tay chai sạn lên tờ giấy, ép nó xuống mặt bàn, giọng thấp mà rõ từng chữ: “Bà đọc to lên đi. Hay để con gái tôi đọc?”

Tôi loạng choạng bước tới, một tay vịn thành bàn, một tay ôm bụng. Bông đã được bà Hòa đặt nằm trên giường từ lúc nào, tiếng khóc của con nhỏ dần thành những tiếng nấc ngắt quãng. Tôi cúi xuống nhìn tờ giấy.

Đó là bản chụp một tờ giấy chứng sinh. Tên mẹ: Nguyễn Thị Mai. Tên cha: Phạm Văn Phong. Ngày sinh khớp với ngày tôi nằm trên bàn mổ. Nhưng ở dòng “Giới tính của trẻ”, người ta đã điền: Nam. Họ tên: Phạm Gia Bảo.

Tôi đọc đi đọc lại ba lần. Con tôi tên ở nhà là Bông. Con tôi là con gái.

“Cái này là gì?” Giọng tôi khản đặc.

“Giả!” Bà Hòa gào lên. “Bà làm giả để vu oan cho tôi!”

“Cô Thu làm y tá ở bệnh viện chỗ con sinh, cùng làng với mẹ,” mẹ tôi nói chậm rãi. “Sáng hôm kia cô ấy gọi cho mẹ, nói thấy bà thông gia vào phòng hành chính, nói chuyện riêng với bác sĩ Tâm. Cô ấy tò mò nên đứng ngoài nhìn. Thấy người ta in một tờ giấy chứng sinh khác, ghi con trai. Cô ấy lén chụp lại, gửi cho mẹ.” Bà quay sang tôi, mắt đỏ hoe. “Mẹ đi từ sáng sớm. Mẹ không dám gọi, sợ con xúc động, sợ vết mổ…”

Tôi hít một hơi thật sâu, quay lại nhìn mẹ chồng. “Mẹ. Bản chứng sinh thật con nhận khi ra viện đang nằm trong ngăn kéo tủ đầu giường. Ghi rõ bé gái. Vậy tờ này là sao?”

Bà Hòa không nói. Mặt bà từ tái chuyển sang đỏ gay, môi mím chặt đến trắng bệch.

Mẹ tôi rút thêm một tờ giấy nhỏ từ túi áo, đặt xuống cạnh tờ đầu. Là ảnh chụp màn hình một giao dịch chuyển khoản: tám mươi triệu đồng, người nhận là một cái tên tôi chưa từng nghe, nội dung ghi “Gói đảm bảo”.

“Tám mươi triệu,” mẹ tôi nói. “Bà có thể nói cho con gái tôi biết, tiền này mua cái gì không?”

Căn phòng im đến mức tôi nghe thấy tiếng quạt trần kêu lạch cạch. Bông ngừng khóc, chỉ còn tiếng thở khẽ khàng của một đứa trẻ mới năm ngày tuổi.

Rồi bà Hòa sụp xuống ghế. Tất cả vẻ hung hăng ban nãy tan biến, chỉ còn một người đàn bà gầy gò, vai run lên từng đợt.

“Tôi không có cách nào khác,” bà nói, giọng vỡ ra. “Hồi ông Nghị mất, ông để lại mảnh đất ở quê. Di chúc ghi rõ: ai sinh được cháu đích tôn trong vòng ba năm sau đám tang thì đứng tên. Hết hạn mà không có, đất chia cho nhà bác Quyết. Còn đúng hai tháng nữa là hết hạn. Tôi đã nói với cả họ là con Mai có bầu con trai. Tôi báo hỷ rồi. Tôi vay anh Quyết, vay cô Nga để đặt tiệc đầy tháng. Giờ sinh ra… sinh ra thế này, tôi biết ăn nói sao với họ?”

“Còn tám mươi triệu?” tôi hỏi.

“Bác sĩ Tâm bảo có cách,” bà thì thào. “Anh ấy nói chỉ cần trả đủ tiền, anh ấy lo mọi thứ. Khám trước, thuốc dưỡng thai riêng, và nếu lỡ không như ý thì giấy tờ anh ấy xử lý được. Tôi tin anh ấy. Tôi chỉ muốn giữ cái nhà này…”

Một cơn giận lạnh chạy dọc sống lưng tôi. Tôi nhớ lại chín tháng thai kỳ. Mỗi tối bà đều bưng sang một bát nước sắc đen ngòm, bảo là thuốc bổ dưỡng thai bà nhờ người quen bốc, uống cho khỏe con, khỏe mẹ. Tôi uống hết, vì bà là mẹ chồng, vì tôi không muốn mang tiếng khó chiều.

“Bát nước đen mẹ bưng cho con mỗi tối,” tôi nói từng chữ. “Là thuốc của bác sĩ Tâm?”

Bà Hòa không dám nhìn tôi.

Tôi quay phắt sang Phong. Anh vẫn đứng ở cửa, tay nắm chặt điện thoại, mặt trắng bệch như người sắp ngất.

“Anh,” tôi gọi. “Anh biết chuyện này từ lúc nào?”

“Mai… anh…”

“Từ lúc nào?”

Anh nhắm mắt. “Từ ba tháng trước.”

Tờ giấy trên bàn như nặng thêm vài ký. Tôi nhìn anh, nhìn người đàn ông tôi đã chọn làm chồng suốt ba năm.

“Anh chuyển cho mẹ ba chục triệu,” anh nói, giọng nhỏ như muỗi kêu. “Mẹ bảo là tiền khám thai riêng. Anh không biết là gói đó… Hôm Mai nằm viện, mẹ đưa anh một tờ giấy bảo ký vào, nói là giấy khai sinh tạm cho bé. Anh ký. Anh không đọc kỹ.”

“Anh không đọc kỹ,” tôi lặp lại, thấy cổ họng như có sắt rỉ. “Anh ký tên cha ở một tờ giấy ghi con gái anh là con trai mà không đọc kỹ.”

“Anh sai rồi…”

“Anh sai khi nào?” tôi hỏi. “Lúc ký, hay lúc thấy mẹ giật con khỏi tay em mà đứng im?”

Anh không đáp. Anh cúi đầu, cả người run lên.

Đúng lúc đó, điện thoại của bà Hòa trên bàn rung lên, màn hình sáng. Dòng chữ hiện ra: Bác sĩ Tâm.

Bà Hòa vội vươn tay, nhưng tôi đã chộp lấy máy trước. Tôi bấm nhận, bật loa ngoài, và nhờ mẹ tôi giơ điện thoại của tôi lên, bấm ghi âm ngay bên cạnh.

Giọng đàn ông vang lên, nhanh và gấp: “Chị Hòa à, tôi gọi hai lần rồi. Bên hành chính bắt đầu để ý tờ giấy bản trai, tôi phải hủy hồ sơ. Chị chuyển nốt bốn chục triệu còn lại cho tôi hôm nay, tôi coi như chưa có chuyện gì xảy ra. Còn mấy thứ thuốc chị cho con dâu uống, chị yên tâm, tôi không để lại dấu vết.”

Tôi nín thở. Mẹ tôi cũng nín thở. Bà Hòa trợn mắt nhìn chiếc điện thoại như nhìn một con rắn.

“Alo? Chị Hòa? Chị có nghe không?” giọng đầu dây vọng ra.

Tôi nói, từng chữ rõ ràng: “Tôi là Mai, con dâu bà Hòa. Anh vừa nói gì về thuốc?”

Đầu dây im bặt. Chỉ vài giây sau, tiếng cúp máy vang lên, khô khốc.

Phòng bệnh trong chính căn phòng nhà tôi im như tờ.

Tôi cầm chiếc điện thoại của mình, bấm dừng ghi âm. Mẹ tôi nhìn tôi, rất khẽ gật đầu. Bà đã chờ khoảnh khắc này, chờ tôi đứng lên.

“Mẹ,” tôi quay sang bà Hòa, giọng đã bình tĩnh đến lạ. “Con gái con là cháu ruột của mẹ. Mẹ có thể không thương nó, nhưng mẹ không được phép mua một tờ giấy ghi sai giới tính của nó. Mẹ không được phép bắt con uống những thứ không rõ nguồn gốc suốt chín tháng mang nó trong bụng.”

“Tao… tao chỉ muốn tốt cho cả nhà…”

“Tốt cho cả nhà?” Tôi bật cười, tiếng cười khô khốc. “Hôm nay mẹ giật con khỏi tay con, hất đồ của mẹ con xuống đất, gọi bà là nhà quê bẩn thỉu. Con hỏi mẹ, tốt cho ai?”

Bà Hòa ngồi bệt xuống nền gạch, hai tay ôm mặt. Lần đầu tiên tôi thấy bà khóc. Nhưng nước mắt của bà không làm tôi mềm lòng được nữa.

Tôi quay lại phòng ngủ, mở ngăn kéo tủ đầu giường, lấy ra bản chứng sinh thật, bản sao, sổ khám thai. Tôi gói tất cả vào chiếc túi đựng đồ sau sinh. Mỗi cử động, vết mổ lại nhói lên như xé, nhưng tôi không để mình ngã. Tôi bế Bông lên, quấn kỹ con vào chiếc khăn bông mẹ tôi mang theo.

Phong chặn ngay cửa phòng. “Mai! Em đi đâu?”

“Em về quê với mẹ.”

“Em đang mới mổ, em không đi được! Để anh nói chuyện với mẹ! Anh xin em!”

“Anh định nói chuyện gì?” Tôi nhìn thẳng vào mắt anh. “Ba tháng nay anh biết hết. Anh có đủ ba tháng để nói với em, anh chọn im lặng. Ngày hôm nay em nằm trên giường chờ anh bênh vợ, anh chọn im lặng. Anh Phong, em không cần một người chồng chỉ biết xin lỗi sau khi mọi thứ đổ vỡ.”

“Anh sẽ làm chứng! Anh sẽ khai hết với bệnh viện, với công an nếu cần!”

“Vậy thì anh khai đi,” tôi nói. “Nhưng khai thế nào cũng là chuyện của anh. Còn em, em phải lo cho con em trước.”

Anh đứng đó, hai tay buông thõng, môi run. Cuối cùng anh không cản nữa.

Mẹ tôi xách túi, đỡ lấy khuỷu tay tôi. Hai mẹ con chúng tôi đi ngang qua phòng khách, nơi bà Hòa vẫn ngồi gục xuống nền gạch, những quả trứng vỡ còn dính đầy tà áo bà.

“Mai…” bà gọi, giọng khản đặc. “Mẹ… mẹ không ngờ…”

Tôi dừng lại ở bậc cửa, không quay đầu. “Mẹ à, hôm nay mẹ có hai lần chọn. Lần đầu mẹ chọn đất. Lần hai mẹ chọn tự tay đẩy mẹ con con ra khỏi cửa. Con sẽ nhớ cả hai.”

Chúng tôi xuống tầng, bắt taxi đến một nhà nghỉ gần bệnh viện, vì tôi không đủ sức về quê ngay trong ngày. Mẹ tôi thay băng cho tôi, nấu cháo bằng chiếc nồi mượn của chủ nhà nghỉ, đút từng thìa cho tôi như hồi tôi còn nhỏ. Bông nằm cạnh, ngủ ngoan như chưa từng biết những chuyện đã xảy ra ở căn nhà ban sáng.

Tôi gọi cho cô Thu. Cô ấy nghe giọng tôi, im lặng một lúc rồi nói: “Chị Mai, em xin lỗi vì không dám báo sớm. Em sợ mất việc.” Rồi cô hứa sẽ cung cấp lời khai nếu bệnh viện hoặc cơ quan chức năng yêu cầu.

Chiều hôm đó, tôi nộp đơn khiếu nại lên ban giám đốc bệnh viện, kèm bản ghi âm cuộc gọi, bản chụp tờ giấy chứng sinh giả và ảnh chuyển khoản. Người tiếp nhận đơn nhìn tôi, nhìn đứa bé trong tay tôi, nhìn chồng giấy tờ, rồi nghiêm giọng: “Chị yên tâm. Chuyện này chúng tôi sẽ xác minh ngay.”

Đến tối, tôi thiếp đi một lúc ngắn trong nhà nghỉ. Tỉnh dậy, tôi thấy mẹ ngồi bên cửa sổ, tay cầm một chiếc túi nilon cũ. Bà nhìn ra ngoài trời tối, im lặng rất lâu, rồi quay sang tôi, giọng nặng trĩu.

“Mai, mẹ còn một việc chưa nói với con.”

Tôi nhỏm dậy. “Việc gì mẹ?”

Bà mở chiếc túi, lấy ra một lọ thủy tinh nhỏ, bên trong còn một chút nước sắc màu nâu đen, đóng nút bằng một miếng cao su đã xỉn màu. Tôi nhận ra ngay. Đó là loại “thuốc bổ” bà Hòa bưng cho tôi mỗi tối.

“Hai tuần trước, con gọi điện cho mẹ, nói mẹ chồng bắt uống thuốc đen, uống xong người cứ lạnh, chóng mặt,” mẹ nói. “Mẹ không yên tâm. Lần con về quê thăm mẹ, mẹ lén lấy lại cái chai con để quên trong túi. Mẹ nhờ cô Thu mang đến chỗ kiểm nghiệm giúp mẹ. Mẹ tưởng chỉ là thuốc nam bốc bậy, ai ngờ…”

Tay bà run lên. Bà lấy ra một tờ giấy gấp đôi, đặt vào tay tôi. Là phiếu kết quả kiểm nghiệm, có dấu đỏ.

“Sáng nay họ gửi về. Mẹ chưa dám đọc kỹ,” bà nói. “Mẹ chỉ thấy dòng cuối, và cái tên người đứng đặt mua lọ thuốc này. Mai, con đọc đi.”

Tôi mở tờ giấy ra. Dòng chữ nhỏ cuối trang làm máu trong người tôi như đông lại.

“Mẫu thử có chứa hoạt chất không được phép sử dụng cho phụ nữ mang thai. Khuyến cáo người đã dùng đi khám và theo dõi sức khỏe ngay.”

Và ngay dưới đó, ở mục “Người gửi đặt mua”, là một cái tên mà tôi đã nhìn thấy hàng nghìn lần trên giấy tờ, trên thẻ ngân hàng, trên tờ đăng ký kết hôn của chính mình.

Phạm Văn Phong.

Tôi nhìn cái tên Phạm Văn Phong in trên phiếu kiểm nghiệm đến khi chữ nhòe đi trước mắt. Không phải vì nước mắt. Mà vì tôi cứ nhìn mãi, như thể nhìn đủ lâu thì nó sẽ tự đổi thành một cái tên khác.

Mẹ tôi ngồi cạnh, bàn tay thô ráp phủ lên mu bàn tay tôi. “Mẹ cũng không muốn tin,” bà nói khẽ. “Nhưng con nhìn kỹ cái dòng ‘người gửi đặt mua’ đi. Con hỏi nó trước khi con kết luận bất cứ điều gì.”

Tôi hít một hơi, nuốt cơn run xuống. Bông ngủ bên cạnh, hai nắm tay nhỏ xíu giơ lên đầu như đang đầu hàng. Tôi cầm điện thoại, gọi cho Phong. Lúc ấy đã gần mười một giờ đêm.

Anh bắt máy ngay hồi chuông đầu tiên. “Mai? Em ổn không? Em đang ở đâu?”

“Nhà nghỉ đối diện bệnh viện. Anh đến đây. Một mình.”

Hai mươi phút sau anh có mặt. Áo sơ mi nhàu nát, tóc rối, đôi mắt thâm quầng như một người đã bị đánh gục từ chiều. Vừa thấy tôi, anh quỵ xuống ngay ngưỡng cửa, hai tay chống xuống nền gạch.

“Đứng dậy đi,” tôi nói. “Em không cần anh quỳ. Em cần anh đọc.”

Tôi đưa tờ phiếu cho anh. Anh đọc hết, từng dòng, rất chậm. Tôi thấy sắc mặt anh chuyển từ trắng bệch sang một thứ xám ngắt như tro. Tay anh run đến mức tờ giấy kêu sột soạt.

“Không,” anh thì thào. “Anh chưa từng mua thuốc. Anh thề với em. Anh chỉ chuyển ba chục triệu cho mẹ, mẹ bảo là tiền khám thai chuyên sâu, thuốc bổ…”

“Anh chuyển cho mẹ, mẹ chuyển cho bác sĩ Tâm,” tôi nói. “Lọ thuốc có dán phiếu thanh toán, trên đó hiện tên người chuyển tiền. Tên anh. Anh là người trả tiền cho thứ bà ấy bắt em uống suốt chín tháng.”

Anh nhắm mắt. Phải một lúc lâu anh mới ngẩng lên được, môi trắng bệch. “Mai, em cho anh nói hết. Rồi em muốn xử anh thế nào anh chịu.”

Tôi gật.

“Ba tháng trước, anh vô tình thấy tin nhắn của mẹ gửi bác sĩ Tâm. Mẹ nhắn: ‘Gói đảm bảo, anh cứ yên tâm, tiền tôi lo đủ.’ Anh hỏi, mẹ bảo là gói khám thai cao cấp, để đảm bảo con khỏe mạnh. Anh biết không đúng. Anh biết mẹ đang tính chuyện gì đó, vì từ hồi ông mất, mẹ chỉ nhắc đúng một chuyện là thằng cu đích tôn.” Anh nuốt khan. “Nhưng anh không hỏi tới cùng. Anh sợ mẹ, và anh… anh cũng có phần muốn mẹ yên. Anh nghĩ nếu con là con trai thì cả nhà đỡ khổ. Anh hèn.”

“Anh nghĩ cho cả nhà, trừ em,” tôi nói.

Anh gục đầu. “Anh không có cách nào chối. Nhưng chuyện thuốc, anh thật sự không biết. Anh không biết trong bát nước đó có gì.”

Tôi nhìn anh rất lâu. Lòng tôi hỗn loạn, nhưng thứ rõ nhất không phải là giận. Đó là một sự mệt mỏi lạnh lẽo, như thể một cánh cửa nhỏ trong tôi đang khép dần.

“Em tin anh không biết,” tôi nói. “Nhưng anh có đủ ba tháng để đi hỏi. Anh có cả chín tháng để nhìn em uống mà không thắc mắc em lạnh người, chóng mặt vì sao. Không biết, và không muốn biết, là hai chuyện khác nhau, anh Phong.”

Anh không cãi. Anh chỉ khóc, vai run lên từng đợt, mà không phát ra tiếng.

Sáng hôm sau, mẹ tôi bế Bông, tôi đi cùng taxi sang một bệnh viện khác, cách xa nơi tôi sinh. Bác sĩ Vân, một người phụ nữ trung niên với giọng nói điềm đạm, đọc phiếu kiểm nghiệm, nhìn tôi qua cặp kính rồi gật gù. Bà cho làm một loạt xét nghiệm, kiểm tra cả vết mổ lẫn nội tiết.

Kết quả đến vào đầu giờ chiều. Bà nhìn tôi, nói chậm rãi để tôi nghe rõ từng chữ: “Con bé khỏe mạnh, cân nặng và chỉ số đều ổn. Chị cần theo dõi thêm, vài tuần tới nên tạm cho bé dùng sữa công thức để an toàn, đồng thời chị phải tái khám đều. Về lâu dài, tôi không thấy dấu hiệu nghiêm trọng. Nhưng chị may đấy. Đừng để ai tự ý đưa chị bất cứ thứ gì không rõ nguồn gốc nữa.”

Mẹ tôi òa khóc ngay trong hành lang, áp bàn tay lên ngực. Tôi nắm lấy tay bà, nghe lồng ngực mình nhẹ đi một chút, dù chỉ một chút.

Đơn khiếu nại tôi nộp hôm trước chạy rất nhanh. Chiều hôm đó, ban giám đốc bệnh viện nơi tôi sinh gọi điện, báo rằng bác sĩ Tâm đã nộp đơn xin nghỉ việc từ đêm qua. Cô Thu, đồng ý đứng ra làm chứng, cùng với bản ghi âm, tờ chứng sinh giả và biên lai chuyển khoản, được bàn giao cho cơ quan công an. Họ nói sẽ làm việc với tôi vào sáng hôm sau.

Hai ngày sau, một cuộc gọi khác đến. Giọng cán bộ điều tra chậm rãi, đều đều: “Chị Mai, bác sĩ Tâm đã bị triệu tập. Anh ta khai nhận có nhận tiền của bà Hòa, kê và bán thuốc không có giấy phép, làm giả giấy tờ y tế. Chúng tôi còn phát hiện anh ta làm tương tự với hai gia đình khác.”

Tôi cầm điện thoại, im lặng rất lâu. Trong đầu tôi hiện lên hình ảnh những bát nước đen ngòm mà bà Hòa bưng vào mỗi tối, hơi nóng bốc lên, bà đứng nhìn tôi uống cạn mới chịu ra khỏi phòng.

“Còn bà Hòa thì sao ạ?”

“Bà ấy là người đặt mua, trả tiền và ép chị sử dụng. Bà ấy sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Còn mức độ thế nào, cơ quan chức năng sẽ xem xét.”

Tôi cúp máy, quay sang nhìn mẹ. Mẹ nhìn tôi, không nói gì, chỉ gật đầu.

Cuối tuần đó, tôi quay lại căn nhà của bà Hòa. Không phải để ở. Mà vì anh Quyết, anh trai của ông Nghị, đã gửi giấy mời họp họ, chốt chuyện mảnh đất ở quê.

Tôi đến với mẹ và Bông. Vết mổ đã đỡ, tôi đi đứng vững hơn, dù mỗi bước vẫn còn nhăn mặt. Trong sân nhà, bà Hòa đã ngồi sẵn ở chiếc ghế gỗ, gầy rộc đi thấy rõ. Chỉ sau ít ngày mà tóc bà bạc đi một nửa. Phong đứng cạnh, cúi đầu. Phía đối diện là anh Quyết, vẻ mặt hồng hào, bên cạnh hai người họ hàng khác và cô Nga, người bà Hòa vay tiền.

Anh Quyết cười như người đã biết trước mình thắng: “Hôm nay đủ mặt cả. Thím Hòa, hạn ba năm theo di chúc ông Nghị còn đúng bảy ngày. Thím không có cháu đích tôn. Theo lời ông Nghị dặn, đất này về nhà tôi, tôi sẽ lo hương hỏa cho ông ấy đàng hoàng.”

Bà Hòa không phản ứng. Đôi mắt bà trống rỗng, như người đã hết sức cãi.

Tôi bước lên, đặt Bông vào tay mẹ, rồi quay lại: “Anh Quyết, em có thể xem bản di chúc không?”

“Cô là con dâu, cô có quyền gì?”

“Con gái tôi là cháu nội của ông Nghị. Tôi có quyền,” tôi nói.

Anh ta khựng một nhịp, rồi nhếch mép nhìn bà Hòa, như thể chờ bà từ chối. Nhưng bà Hòa chỉ hơi nghiêng đầu về phía Phong.

Phong bước ra, tay cầm một túi hồ sơ cũ. “Bản gốc ở đây,” anh nói, giọng khàn. “Hôm qua con lấy từ tủ của mẹ. Con đã chụp lại từ ba tháng trước, nhưng chưa dám đọc kỹ.”

Anh đưa tờ giấy cho tôi. Giấy đã ngả vàng, nét chữ viết tay ngay ngắn của ông Nghị, có chữ ký, có xác nhận của chính quyền địa phương.

Tôi đọc to, từng chữ.

“Tôi, Phạm Văn Nghị, để lại mảnh đất hương hỏa tại quê cho người cháu nội đầu tiên của tôi ra đời trong vòng ba năm kể từ ngày tôi nhắm mắt. Nếu hết thời hạn ấy mà chưa có cháu nội nào ra đời, mảnh đất thuộc về anh Phạm Văn Quyết để lo việc hương khói.”

Tôi ngừng lại. Cả sân im phăng phắc.

“Cháu nội đầu tiên,” tôi nhắc lại. “Không có chữ đích tôn. Không có chữ trai. Không có chữ nào loại trừ con gái.”

Mặt anh Quyết biến sắc. “Cô đọc sai! Ông ấy ghi là cháu đích tôn!”

“Thím Hòa,” tôi quay sang bà, “mẹ đọc lại giúp con.”

Bà Hòa nhận tờ giấy bằng bàn tay run rẩy, nheo mắt nhìn một lúc lâu. Rồi bà ngẩng lên, nhìn anh Quyết. Trong ánh mắt bà có thứ gì đó vừa vỡ ra vừa nguội lạnh.

“Anh đọc cho tôi nghe từ ba năm trước,” bà nói rất khẽ. “Tôi chỉ học đến lớp năm. Tôi nhìn chữ không rõ. Anh bảo ông Nghị dặn phải là cháu đích tôn, phải là thằng cu, thì mới được giữ đất. Tôi tin anh. Tôi tin anh đến mức… đến mức đi mua một tờ giấy bác sĩ để ép con dâu uống thuốc.”

“Thím nhớ nhầm!” anh Quyết gào lên. “Tôi đâu bảo thế!”

Cô Nga đứng bên, chen vào, ngập ngừng: “Anh Quyết, em nhớ hôm đám giỗ năm ngoái, anh còn bảo chị Hòa, sinh con gái thì coi như xong, mảnh đất về anh.”

Hai người họ hàng cũng xôn xao quay sang nhìn anh Quyết. Anh ta tái dần, mồ hôi rịn ra trên trán. Anh ta cố cười, cố lấy lại bình tĩnh, nhưng giọng đã lạc đi: “Tôi… tôi chỉ nhắc cho thím nhớ…”

“Anh nhắc cho tôi nhớ,” bà Hòa cắt ngang, “hay anh đẩy tôi vào chỗ không đường lui để cuối cùng đất về tay anh?”

Không ai đáp. Anh Quyết đứng đó, miệng mấp máy, không nói được một lời nào nữa.

Tôi bước tới, đặt bản di chúc xuống bàn, nhẹ nhàng nhưng rõ ràng: “Con gái tôi sinh trong hạn ba năm. Bé là cháu nội đầu tiên của ông Nghị. Theo di chúc, mảnh đất thuộc về bé. Tôi sẽ làm thủ tục với tư cách người giám hộ, có sự chứng kiến của chính quyền và công chứng.”

Mẹ tôi bế Bông đứng sau lưng tôi. Con bé vẫn ngủ, bàn tay nhỏ xíu nắm chặt cổ áo bà.

Bà Hòa nhìn đứa bé rất lâu. Rồi bà quỳ xuống, đầu gục xuống nền sân.

“Mai,” bà nói, giọng nghẹn ngào, “mẹ có lỗi với con. Mẹ có lỗi với cháu. Mẹ biết xin lỗi bây giờ chẳng ích gì, mẹ biết con không tha cho mẹ. Mẹ chỉ xin con một điều. Mẹ chịu hết, mẹ chịu mọi hình phạt. Nhưng xin con đừng bắt con bé lớn lên mà ghét bà nội nó.”

Tôi nhìn bà. Người đàn bà đã giật con khỏi tay tôi, đã hất đồ của mẹ tôi xuống đất, đã cho tôi uống thứ nước đen suốt chín tháng. Tôi thấy ngực mình nặng như đeo đá.

“Mẹ ơi,” tôi nói, giọng rất bình tĩnh, “con sẽ không dạy con con ghét ai. Con sẽ dạy nó biết chuyện gì đã xảy ra, để nó hiểu vì sao có những cánh cửa con không mở lại. Mẹ hãy đứng lên.”

Bà ngẩng lên, đôi mắt đầm đìa nước. Phong đứng chết lặng bên cạnh, như một cái cây bị sét đ:ánh.

Những ngày sau đó, mọi thứ lần lượt rơi vào đúng chỗ.

Cơ quan công an hoàn tất hồ sơ. Bác sĩ Tâm bị khởi tố vì làm giả giấy tờ y tế, bán và kê thuốc không phép, chiếm đoạt tiền của nhiều gia đình. Bệnh viện thu hồi chứng chỉ hành nghề của anh ta. Bà Hòa phải chịu trách nhiệm liên đới về việc đưa thuốc không rõ nguồn gốc cho con dâu đang m:ang thai, cùng việc làm giả giấy tờ. Vì bà tự nguyện khai báo, chủ động hợp tác điều tra, nộp lại toàn bộ chứng cứ, bà nhận mức án treo kèm nghĩa vụ bồi thường. Bà dùng lương hưu và số tiền bán một nửa gian nhà cũ để trả nợ cô Nga, nộp phạt, và chi trả viện phí tái khám cho tôi. Bà không chạy chọt ai, không nhờ ai nói giúp.

Anh Quyết thì không nhẹ nhàng như thế. Việc xuyên tạc nội dung di chúc, xúi giục người khác làm sai, và lời khai của cô Nga cùng hai người họ hàng khiến cả họ quay lưng. Anh ta mất hết uy tín trong dòng họ. Mảnh đất không còn là chuyện của anh nữa. Hôm công chứng viên làm thủ tục chuyển tên mảnh đất sang cho Bông, anh ta không dám đến, chỉ gửi một người thân đến ký xác nhận.

Mảnh đất hương hỏa vì thế đứng tên con gái tôi, bé gái chưa đầy một tháng tuổi. Tôi không bán, không cho thuê, chỉ nhờ người trong họ trông nom cho đến khi con lớn.

Còn tôi và Phong.

Tôi ngồi với anh một chiều ở quán nước đầu ngõ, nơi trước đây chúng tôi từng hẹn nhau những ngày mới yêu. Anh gầy hẳn đi, râu lởm chởm, ánh mắt lúc nào cũng cúi.

“Anh đã xin nghỉ việc ở công ty,” anh nói. “Anh xin chuyển về làm ở quê em, gần nhà, để được thấy con. Anh không xin em tha thứ. Anh chỉ xin em cho anh cơ hội làm một người cha tử tế.”

“Anh Phong,” tôi nói, “em không còn tin được vào anh nữa.”

Anh gật đầu rất chậm, môi mím lại.

“Nhưng em không cấm anh làm cha,” tôi nói tiếp. “Em sẽ làm đơn ly hôn. Anh ký đi, đừng kéo dài. Còn Bông, anh có quyền gặp con, nhưng không phải để em tha thứ, mà để con có một người cha biết nhận lỗi.”

Anh ngồi yên một lúc, rồi từ từ rút từ trong túi ra một tờ giấy đã chuẩn bị sẵn. Là bản đơn thuận tình ly hôn, anh đã ký sẵn một nửa.

“Anh biết em sẽ nói thế,” anh khẽ nói. “Anh đã chuẩn bị.”

Tôi nhìn anh, thấy một cảm xúc kỳ lạ lẫn lộn giữa thương và hết. Có những người không xấu, chỉ yếu đuối, mà yếu đuối đủ lâu thì cũng thành hại người. Tôi ký vào chỗ của mình. Hai cái tên đứng cạnh nhau trên tờ giấy, lần cuối.

Ba tháng sau, tôi đã ổn định ở quê, trong căn nhà gỗ nhỏ mẹ tôi đã ở cả đời. Vết mổ lành, chỉ còn một đường mờ chạy ngang bụng. Tôi nhận khâu vá thuê và dạy kèm vài đứa nhỏ trong xóm. Bông chắc nịch, hai má phúng phính, tiếng cười như chuông nhỏ.

Hôm đầy ba tháng của con, tôi không làm tiệc. Chỉ có mẹ, tôi và vài người hàng xóm thân thiết, một mâm cơm gà ta luộc chấm muối tiêu chanh, một bát canh rau nhà trồng. Mẹ cười nhiều hơn tôi từng thấy trong nhiều năm.

Đang dọn mâm thì có tiếng cổng kẽo kẹt ngoài sân.

Tôi ngẩng lên. Bà Hòa đứng đó, ngoài cổng, người còm cõi trong chiếc áo cũ, tóc bạc trắng. Hai tay bà xách một con gà ta bọc lá chuối và một túi nhỏ đựng trứng, giống hệt những thứ mẹ tôi từng mang lên thành phố hôm ấy.

Bà không bước vào. Bà đứng nguyên ở ngưỡng cổng, đầu cúi gằm, giọng run run: “Mẹ… mẹ chỉ dám đứng đây. Mẹ không xin con tha thứ. Mẹ chỉ muốn đưa thứ này cho bà thông gia, cho con, cho cháu. Mẹ biết nó chẳng bù được gì…”

Mẹ tôi bước ra từ trong nhà, lau tay vào tạp dề. Bà nhìn bà Hòa rất lâu, ánh mắt không giận, cũng chẳng mềm. Bà quay sang tôi.

“Con quyết,” mẹ nói.

Tôi nhìn con gà, nhìn mấy quả trứng nhỏ xíu còn dính rơm, nhìn bàn tay già nua đang run lên vì nặng. Tôi nhớ chiếc túi vải rơi xuống nền gạch hôm đó, nhớ mẹ tôi cúi xuống nhặt từng quả trứng lau vào vạt áo.

Tôi bước ra, mở cánh cổng.

“Vào sân đi mẹ,” tôi nói. “Con không mời mẹ vào nhà. Nhưng mẹ có thể ngồi ở hiên, bế Bông một lúc.”

Bà Hòa òa khóc. Bà đặt con gà xuống nền sân, hai tay run rẩy đón lấy đứa bé từ tay mẹ tôi. Bông nhìn bà bằng đôi mắt đen tròn, tò mò, rồi bất ngờ nắm lấy ngón tay bà, cười toe toét.

Mẹ tôi lặng lẽ đi vào bếp, lấy thêm một cái bát, một đôi đũa, đặt ra bàn ăn ngoài hiên.

Nắng chiều xuyên qua tán cây mít, đổ vàng lên sân gạch, lên bàn tay nhăn nheo của hai người bà đang cùng nhìn về một đứa trẻ. Tôi đứng đó, vết sẹo ngang bụng khẽ nhói một cái, rất nhẹ, như một lời nhắc rằng chuyện cũ đã xảy ra thật, và tôi đã bước qua được nó.

–HẾT–