(Tiếp theo phần 1)
Người đàn ông mặc vest đặt túi hồ sơ lên bàn, ngay cạnh bát canh đã đổ lênh láng xuống nền. Anh ta không nhìn ai khác ngoài ba tôi.
“Anh Khải, bên em làm xong thủ tục sang tên từ hôm hai mươi tám Tết rồi. Em đem sổ và hợp đồng đến để anh kiểm lại, đúng như anh dặn.”
Bà Hương nuốt khan, giọng chênh vênh:
“Sang tên gì? Nhà nào? Ông là ai mà vào nhà người ta nói năng lung tung thế?”
Ba tôi không trả lời bà. Ông quay sang tôi, giọng hiền như mọi khi:
“Hà, con lấy giùm ba cái túi vải trong tủ gỗ ở buồng trong ra đây.”
Tôi đi như người mộng du. Trong buồng, tay tôi run run mở tủ, lôi ra chiếc túi vải bạc màu. Lúc xách ra, tôi thấy nó nặng hơn tôi tưởng.
Ba tôi mở túi. Bên trong là một xấp giấy tờ được bọc ni lông cẩn thận, và một cuốn sổ tiết kiệm bìa xanh đã cũ.
“Cả đời ba làm thợ nề, làm lụng thật. Bà thông gia nói đúng, nhà ba không giàu sang gì.” Ông đẩy xấp giấy về phía giữa bàn. “Nhưng ba có dành dụm. Căn nhà ở phố Bình V. ba mua từ mười năm trước, cho thuê đến giờ. Tháng trước người thuê trả nhà, ba cho sang tên con gái ba.”
Cả phòng như có tiếng kim rơi.
Tôi chết lặng. Tôi chưa từng nghe ba nhắc một lời về căn nhà nào.
“Ba… sang tên cho con?”
“Phải. Ba định đợi qua rằm tháng Giêng mới nói. Nhưng hôm nay ba thấy đúng lúc.” Ông mỉm cười, nụ cười mệt mỏi mà kiên định. “Mà ba cũng muốn biết, trước khi con nhận, nhà bên này có thật lòng coi con là người trong nhà hay không.”
Tôi hiểu ra rồi. Chiếc áo sờn vai. Mâm cơm toàn món quê. Ba tôi cố tình.
Bà Hương chợt đổi sắc mặt nhanh đến mức tôi suýt bật cười chua chát. Bà kéo ghế ngồi xuống, nặn ra một nụ cười méo xệch:
“Ôi dào, ông thông gia, sao ông không nói sớm! Tôi chỉ nói đùa cho vui thôi mà, người một nhà cả…”
“Đùa?” Tôi nhìn thẳng bà. “Lúc nãy mẹ hất cả bát canh xuống nền nhà ba mẹ con, mẹ cũng đùa ạ?”
“Con này, sao ăn nói như thế với mẹ chồng?”
“Con nói đúng như điều mẹ làm.”
Tôi quay sang Quân. Anh vẫn ngồi chết trân, mặt trắng bệch. Tôi hạ giọng, chậm rãi:
“Anh Quân, lúc nãy ngoài cổng mẹ bảo anh điều gì? ‘Ăn xong là bắt nó ký giấy. Đừng để ông già nhà đó biết.’ Giấy gì vậy anh?”
Quân giật nảy người. Bà Hương gằn giọng:
“Cô nghe lén à? Đúng là cái thứ…”
“Mẹ im đi.” Quân bất ngờ nói. Giọng anh run lên, nhưng lần đầu tiên tôi thấy anh dám ngắt lời mẹ.
Anh đưa tay vào túi áo khoác, lấy ra một tập giấy gấp làm tư, đặt lên bàn. Tay anh run bần bật.
“Đây là giấy cam kết. Mẹ bảo em đem về cho em ký… à không, cho vợ ký.”
Tôi mở ra đọc. Đó là bản “thỏa thuận tài sản” ghi rõ: toàn bộ tài sản mà tôi có thể thừa hưởng từ gia đình ngoại, kể cả đất đai, nhà cửa, tiền bạc, sau này đều thuộc quyền định đoạt của chồng. Tôi chỉ cần ký tên và điểm chỉ ở trang cuối.
Tôi đọc đến lần thứ hai, sống lưng lạnh toát.
“Mẹ biết trước nhà con có tài sản? Làm sao mẹ biết?”
Bà Hương cứng họng. Quân cúi gằm mặt, nói rất khẽ:
“Là em nói cho mẹ biết. Hai tháng trước, em tình cờ nghe ba gọi điện… em chỉ nghe được loáng thoáng, ba nhắc đến một căn nhà. Em kể với mẹ, mẹ bảo em phải làm sao cho ‘tài sản chảy về đúng chỗ’.”
Tim tôi nhói lên. Hai tháng nay Quân thay đổi, đột nhiên chăm sóc tôi hơn, hỏi han ba mẹ tôi nhiều hơn, tôi còn mừng thầm. Hóa ra là vậy.
“Thế nên anh hiền hơn hẳn mấy tuần nay, là vì cái này?”
“Anh… anh không có ý xấu. Anh chỉ nghe lời mẹ.”
“Không có ý xấu mà anh để tôi chịu bao nhiêu năm bị mẹ anh miệt thị? Mà ngồi im khi bà ấy s:ỉ nh:ục ba mẹ tôi?”
Quân không đáp được.
Tôi đứng dậy, đi vào buồng lấy chiếc điện thoại. Ba tôi nhìn tôi, khẽ gật đầu như đã biết tôi định làm gì.
Vì tôi cũng có một thứ mà từ đầu bữa đến giờ không ai biết.
Tôi bật điện thoại, mở đoạn ghi âm. Đó là đoạn tôi vô tình ghi lại lúc ở cổng, khi tôi bấm nhầm nút trong lúc cất máy vào túi áo để ra đón khách. Giọng bà Hương vang lên trong căn nhà im lặng:
“Ăn xong là bắt nó ký giấy. Đừng để ông già nhà đó biết.”
Rồi tiếp đến, giọng Quân:
“Nhưng mẹ ơi, lỡ cô ấy không chịu thì sao?”
“Không chịu thì dọa. Dọa ly hôn, dọa không cho gặp thằng Bi. Đàn bà có con thì cuối cùng cũng phải cúi đầu thôi.”
Tôi tắt máy. Không ai thở nổi.
Bà Hương hét lên, lao tới định giật điện thoại: “Đưa đây! Cô dám ghi âm tôi!”
Ba tôi đứng dậy, chắn trước mặt tôi. Chỉ một động tác nhỏ thôi, nhưng bà Hương khựng lại như đụng phải bức tường.
“Bà thông gia ngồi xuống.” Giọng ông rất trầm. “Chuyện này hôm nay phải nói cho rõ.”
Mẹ tôi bấy giờ mới ngẩng lên. Bà ôm thằng Bi đang nức nở, nhìn con gái, nước mắt chảy dài:
“Hà, mẹ xin lỗi, mẹ không biết gì cả. Nhưng mẹ muốn con biết, dù ba con có bao nhiêu nhà, mẹ chỉ mong con được sống yên.”
Tôi bước tới ôm lấy mẹ. Rồi tôi quay lại, nhìn Quân.
“Anh chọn đi. Ngay bây giờ, trước mặt ba mẹ tôi. Hoặc anh đứng về phía vợ con anh, hoặc anh đứng về phía mẹ anh và tờ giấy này.”
Quân nhìn mẹ. Bà Hương trừng mắt, giọng gấp gáp:
“Quân, con đừng nghe nó! Nó bày trò đấy! Mẹ nuôi con khôn lớn, con không được…”
“Mẹ nuôi con khôn lớn, nhưng mẹ không nuôi con thành một người biết xấu hổ.”
Câu nói bật ra khỏi miệng Quân như thể anh đã nghẹn nó suốt bao năm. Mắt anh đỏ ngầu. Anh quay sang tôi, giọng vỡ ra:
“Hà, anh sai rồi. Anh xin lỗi em. Anh xin lỗi ba mẹ.”
Tôi nhìn anh rất lâu. Lẽ ra tôi phải thấy hả hê. Nhưng tôi chỉ thấy mệt.
“Xin lỗi không đủ, Quân ạ.” Tôi lắc đầu. “Anh có thể xin lỗi tôi hàng trăm lần, nhưng chuyện hôm nay tôi không quên được. Anh để mẹ anh nhục mạ ba mẹ tôi trước mặt con trai chúng ta, rồi còn mang theo một tờ giấy bắt vợ ký bán đứng nhà ngoại. Tôi cần thời gian.”
Bà Hương gào lên, giọng khản đặc: “Cô định ly hôn con tôi phải không? Cô tưởng có cái nhà mà lên mặt à? Cô ra khỏi nhà tôi thì cô chẳng là gì cả!”
Ba tôi mở túi vải, lấy thêm một tờ giấy khác. Ông đặt nó ngay trước mặt bà Hương, giọng đều đều:
“Bà thông gia nói tôi không có gì, vậy bà xem tờ này có phải thật không.”
Bà Hương cầm lên, mắt lướt qua rồi mặt tái dần. Tôi nhoài người nhìn thử. Đó là một bản sao hợp đồng vay tiền, người vay là bà Hương, số tiền hai trăm triệu, người cho vay là một cái tên tôi chưa từng nghe: ông Tuấn.
Trên bản hợp đồng, phần cam kết thế chấp có ghi: “Tài sản đảm bảo: căn nhà của gia đình tại thị trấn Đ.” Nhà của chính bà Hương và Quân.
Quân giật lấy tờ giấy, đọc đi đọc lại. Anh quay sang mẹ, giọng gần như lạc đi:
“Mẹ… mẹ vay hai trăm triệu từ khi nào? Nhà mình bị thế chấp rồi sao?”
“Đó là… đó là chuyện làm ăn, con không hiểu!”
“Làm ăn gì mà phải mang nhà ra thế chấp? Sao mẹ không nói với con?”
Bà Hương cứng họng. Mắt bà đảo quanh, cuối cùng dừng lại ở tôi, ánh nhìn như muốn ăn tươi nuốt sống.
“Tại sao ông lại có cái này?” Bà hỏi ba tôi, giọng gần như thì thào.
Ba tôi thở dài.
“Vì ông Tuấn là bạn học cũ của tôi, bà thông gia ạ. Tháng trước ông ấy tìm đến tôi, nói có người đàn bà nợ ông ấy tiền đã hơn một năm, hạn trả đã qua, đang tính kiện ra tòa. Khi ông ấy kể tên, tôi mới biết là bà.”
Cả phòng chìm vào im lặng nặng nề. Tôi nhìn bà Hương, bỗng hiểu ra tất cả. Cái nhìn khinh miệt kia, cái giọng chê bai nhà tôi nghèo, sự vội vã bắt tôi ký giấy tờ… Bà không chỉ đang xem thường nhà ngoại. Bà đang chạy nợ.
Bà thèm khát phần tài sản của nhà tôi để trám vào cái lỗ hổng mà chính bà đã tự đào.
“Mẹ muốn lấy tiền nhà con để trả nợ cho mẹ?” Tôi hỏi, giọng run lên vì giận.
“Cô nói bậy! Tôi…”
“Mẹ!” Quân gầm lên. “Con hỏi mẹ lần cuối. Mẹ có định dùng tài sản nhà vợ con để trả nợ không?”
Bà Hương sụp xuống ghế. Lần đầu tiên tôi thấy bà không còn lời nào để cãi.
Rất lâu sau, bà mới lí nhí:
“Mẹ chỉ muốn… muốn gỡ lại thôi. Mẹ đầu tư thua lỗ, sợ nói ra con sẽ trách…”
Quân ôm đầu, thở ra một hơi dài như vừa mất hết sức lực.
Tôi nhìn cảnh đó, trong lòng không còn giận, chỉ thấy một nỗi buồn lạnh lẽo. Năm năm làm dâu, tôi đã tưởng mình hiểu bà. Hóa ra tôi chưa từng biết gì.
Ba tôi đứng dậy, chậm rãi gom lại xấp giấy.
“Hà, ba đã sang tên căn nhà cho con, nhưng ba muốn con tự quyết định mọi chuyện. Con muốn giữ nó, bán nó, hay làm gì khác, ba đều tôn trọng.” Ông nhìn sang Quân. “Còn cậu, tôi không ép con gái tôi làm gì cả. Nhưng từ hôm nay, mọi quyết định về gia đình này, cậu phải tự chịu trách nhiệm, đừng để mẹ cậu quyết thay nữa.”
Quân gật đầu, nước mắt rơi xuống mu bàn tay.
Tôi bế thằng Bi lên, thằng bé đã nín khóc, dụi đầu vào vai tôi. Tôi nói với Quân, giọng bình tĩnh đến lạ:
“Hôm nay em và con ở lại nhà ngoại. Anh đưa mẹ về đi. Chuyện của chúng ta, đợi sau Tết hãy nói.”
Quân muốn nói gì đó, nhưng cuối cùng chỉ gật đầu. Anh dìu bà Hương đứng dậy. Bà đi ra đến cửa, quay đầu lại nhìn tôi, ánh mắt không còn sự khinh khỉnh mà có thứ gì đó rất khó tả: nửa sợ hãi, nửa căm hận.
Chiếc xe lăn bánh khuất sau con đường làng. Người đàn ông mặc vest cũng cúi chào rồi rời đi. Trong nhà chỉ còn ba mẹ, tôi và thằng Bi.
Mẹ tôi lặng lẽ đi lấy chổi quét đống bát đĩa vỡ. Ba ngồi xuống chiếc ghế gỗ, cầm lại cuốn sổ tiết kiệm bìa xanh. Tôi thấy ông lật mở trang cuối, nhìn rất lâu, rồi khép lại thật nhẹ, như thể có điều gì ông chưa nói.
“Ba, ba còn giấu con điều gì nữa không?”
Ông ngẩng lên nhìn tôi, im lặng một lúc lâu.
“Tối nay ăn cơm xong, ba sẽ nói.”
Cả buổi chiều hôm đó tôi không yên. Tối đến, khi mẹ dọn mâm, ba gọi tôi ra hiên. Ông đặt cuốn sổ xuống bàn, mở trang cuối ra cho tôi xem. Tờ giấy kẹp bên trong không phải sổ tiết kiệm. Đó là một bức ảnh cũ đã ngả vàng: ba tôi thời trẻ, đứng cạnh một người phụ nữ lạ, trên tay bà bế một đứa bé gái chừng một tuổi.
Mặt sau tấm ảnh có dòng chữ viết tay nghiêng nghiêng: “Gửi Khải. Con bé tên Hà. Đừng bao giờ để nó biết.”
Tôi nhìn dòng chữ, rồi nhìn ba, cổ họng nghẹn cứng.
Tên tôi là Hà. Nhưng người phụ nữ trong ảnh, tôi chưa từng gặp trong đời.
Tay tôi run đến mức tấm ảnh suýt tuột xuống nền hiên. Ba tôi thời trẻ, tóc đen nhánh, đứng gượng gạo cạnh người phụ nữ gầy guộc. Đứa bé gái trong tay bà mặc chiếc áo len đỏ, đôi mắt tròn xoe nhìn thẳng vào ống kính. Đôi mắt ấy tôi đã thấy hàng nghìn lần, mỗi sáng trong gương.
“Ba, người này là ai?”
Ba tôi không né tránh. Ông rót chén trà đã nguội, nhấp một ngụm rồi nói:
“Con ngồi xuống. Ba nói một lần, nói cho hết.”
Tôi ngồi xuống. Ngọn đèn ngoài hiên chập chờn, gió lùa qua hàng cau lạnh buốt.
“Cô ấy tên Ngọc. Hồi đó cô ấy mười chín tuổi, nấu cơm cho đội thợ của ba ở một công trình bên tỉnh khác. Cô ấy m:ang th:ai với một người đàn ông hứa cưới, rồi hắn bỏ đi không một lời. Sinh con xong, cô ấy ốm liệt giường, không sữa, không tiền, không họ hàng nào.”
Giọng ba trầm xuống.
“Một hôm trời mưa, cô ấy bế con tới tìm ba. Con lúc đó gần một tuổi. Ba mẹ lấy nhau đã bốn năm mà chưa có mụn con. Cô ấy quỳ xuống nền đất, bảo: ‘Em không nuôi nổi con bé. Anh chị cho nó một mái nhà. Đừng bao giờ để nó biết em là ai, kẻo nó thấy mình bị bỏ rơi.’”
Tôi nghe tiếng mình hỏi, khàn đặc:
“Vậy ba mẹ… không phải ba mẹ ruột của con?”
“Ba là ba của con. Chỉ có điều, con không sinh ra từ bụng mẹ con.”
Có thứ gì đó trong tôi vỡ ra. Ba mươi năm. Tôi lớn lên với chiếc xe đạp ba bán cả mấy chục viên gạch tích cóp để mua, với bàn tay mẹ vá áo đến khuya, và chưa từng một lần nghi ngờ.
“Ba mẹ giấu con ba mươi năm!” Giọng tôi nghẹn lại. “Con cũng có quyền được biết chứ!”
“Ba có lỗi. Nhưng ba đã hứa với cô ấy, và ba sợ.”
“Ba sợ gì ạ?”
“Sợ con biết rồi sẽ thấy mình thừa.”
Sau lưng tôi có tiếng bước chân rất khẽ. Mẹ tôi đứng ở cửa, tay vẫn cầm chiếc khăn lau bát, mắt đỏ hoe. Hóa ra bà đã nghe hết từ lúc nào.
“Mẹ biết hết, Hà ạ.” Bà bước tới, ngồi xuống cạnh tôi. “Ngày mẹ đón con về, con nhẹ như con mèo con, khóc suốt đêm không dỗ nổi. Mẹ bế con đi quanh sân đến sáng. Sáng hôm ấy mẹ biết, con là con mẹ. Chưa một ngày nào mẹ nghĩ khác.”
“Vậy sao mẹ không nói với con?”
“Vì mẹ ích kỷ. Mẹ sợ con biết rồi đi tìm, rồi không cần mẹ nữa.”
Tôi ôm chầm lấy mẹ. Tôi khóc như đứa trẻ, như cái lần ngã xe năm lên sáu, người đầu tiên tôi chạy tới cũng là bà. Không thứ máu mủ nào, không tờ giấy nào, đổi được những năm tháng ấy.
Rất lâu sau, ba mới đẩy cuốn sổ bìa xanh về phía tôi.
“Cô ấy đi làm thuê xa, nhưng năm nào cũng gửi tiền về. Không viết thư, không đòi gặp, trên phiếu chỉ ghi ba chữ: ‘Cho con bé.’ Ba không tiêu của cô ấy một đồng. Mười năm trước ba gom lại, cộng với tiền dành dụm của ba mẹ, mua căn nhà ở phố Bình V. Tiền thuê nhà mỗi tháng, ba gửi hết vào cuốn sổ này.” Ông nhìn tôi. “Nhà ấy không phải ba cho con. Nó là của con từ ngày người ta gửi con cho ba.”
“Vậy chiếc áo sờn vai, mâm cơm toàn món quê… ba cố ý, đúng không?”
“Ừ.” Ông cười buồn. “Ba muốn biết người ta đối xử với ba thế nào khi tưởng ba chẳng có gì. Vì sau này ba mẹ không còn bên con nữa, người ta cũng sẽ đối xử với con như thế. Ba không ngờ lại thấy rõ đến vậy.”
Tôi lật cuốn sổ, nhìn con số ở trang cuối rồi khép lại. Tôi không đủ sức để hiểu hết nó nghĩa là gì.
“Hai tháng trước, cô ấy gọi,” ba nói tiếp. “Giọng yếu lắm. Cô ấy bảo bệnh nặng, chỉ xin nhìn mặt con một lần. Ba kể với cô ấy là ba đã lo xong cho con một căn nhà. Chắc thằng Quân nghe được đúng đoạn ấy.”
Tôi sững người. Câu “ba nhắc đến một căn nhà” mà Quân thú nhận lúc trưa. Hóa ra là vậy.
“Còn cái tên làm ba tắt máy lúc nãy, trong bữa cơm?”
Ba chưa kịp trả lời thì điện thoại trên bàn rung lên. Màn hình sáng chữ “Ngọc”.
“Cô ấy ở đầu làng từ trưa,” ông nói khẽ. “Ba bảo hôm nay nhà có khách, cứ đợi đến tối.”
Mẹ tôi đứng dậy trước cả khi tôi kịp phản ứng. Bà vào buồng lấy chiếc áo khoác dày.
“Trời lạnh thế này, người ta đứng từ trưa rồi. Đi, hai mẹ con mình ra đón.”
Tôi nhìn bà, nghẹn không nói nên lời. Người tôi tưởng sẽ sợ hãi nhất lại là người bước ra trước.
Dưới gốc đa đầu làng, bên ngọn đèn đường vàng vọt, có một người phụ nữ đang đứng. Bà rất gầy, mái tóc loang bạc, hai tay ôm chặt chiếc túi nhỏ trước ngực. Thấy chúng tôi, bà lùi lại một bước như muốn bỏ chạy.
“Tôi không dám nhận con,” bà nói, giọng run bần bật. “Tôi chỉ xin nhìn con một lần. Nhìn xong tôi đi ngay.”
Tôi đứng đó, cổ họng cứng ngắc. Tôi định nói rất nhiều. Trách bà. Hỏi bà vì sao. Nhưng khi thấy đôi bàn tay chai sạn của bà, tôi chỉ hỏi được một câu:
“Cô ăn cơm chưa?”
Bà Ngọc òa khóc. Mẹ tôi tiến lên, khoác chiếc áo lên vai bà.
“Cô vào nhà ăn bát cơm nóng đi. Đứng ngoài này lạnh lắm.”
“Chị… tôi cảm ơn chị đã nuôi con bé…”
“Cô đừng cảm ơn. Con bé là của cả hai chúng ta.”
Hai người phụ nữ nhìn nhau dưới ánh đèn vàng. Tôi đứng giữa họ, lần đầu tiên hiểu thế nào là được yêu bằng hai lần.
Đêm ấy bà Ngọc ngủ lại nhà tôi. Tôi ngồi với bà đến gần sáng. Bà kể về những năm làm thuê ở miền xa, về những tờ phiếu gửi tiền bà viết đi viết lại, về ngày bà đứng sau hàng rào trường tiểu học nhìn tôi lên nhận giấy khen mà không dám bước vào. Bà bảo bệnh của bà giờ đã kiểm soát được, nhưng bà sợ một ngày không kịp nhìn mặt tôi.
“Con chưa gọi cô là mẹ được,” tôi nói thật lòng. “Nhưng cho con gọi cô là dì Ngọc, được không ạ?”
Bà gật đầu, nước mắt rơi xuống mu bàn tay tôi.
Sáng mùng ba, ba gọi cho Quân, chỉ nói đúng một câu:
“Mùng bốn, cậu đưa mẹ cậu sang đây. Có cả ông Tuấn. Chuyện gì nói thẳng, không nói sau lưng.”
Mùng bốn, xe của Quân dừng trước cổng lúc gần trưa. Bà Hương bước xuống, tay xách hộp bánh, lưng còng hơn hẳn hai hôm trước. Quân đi sau, mặt hốc hác như người thức trắng.
Trong nhà, ông Tuấn đã ngồi sẵn cạnh ba tôi. Ông ngoài sáu mươi, gương mặt hiền, giọng chậm rãi. Dì Ngọc ngồi lặng lẽ ở góc nhà, ôm thằng Bi đang xếp hình trong lòng.
Thấy ông Tuấn, bà Hương khựng lại, hộp bánh suýt rơi khỏi tay.
“Tôi không đến để làm khó bà,” ông Tuấn mở lời trước. “Hai trăm triệu, quá hạn hơn một năm. Tôi nghe nói bà đưa số tiền ấy cho một nhóm đầu tư hứa lãi hai mươi phần trăm mỗi tháng. Nhóm ấy biến mất từ mùa thu rồi.”
Quân quay phắt sang mẹ: “Mẹ bị l:ừa à?”
Bà Hương cúi gằm, môi run lên.
“Họ nói chắc chắn có lời… Mẹ định có lời rồi trả anh Tuấn, rồi mua cho con cái xe…” Bà bật khóc nức nở.
Không còn bà mẹ chồng hất bát canh hôm mùng hai. Chỉ còn một người đàn bà sợ mất nhà. Tôi suýt mềm lòng. Nhưng rồi bà ngẩng lên, quay sang tôi, nước mắt chưa kịp khô đã hóa thành giọng van nài:
“Hà, mẹ sai rồi. Mẹ chỉ còn cách này. Con có nhà, con giúp mẹ trả khoản nợ này, mẹ hứa sau này mẹ…”
“Mẹ,” tôi cắt lời, “hôm qua con đã nói rõ. Con không trả đồng nào.”
“Cô…!”
“Không phải con không có lòng. Nhưng nếu hôm nay con trả, năm sau mẹ vẫn coi nhà con là cái túi để lấy ra mỗi khi cần. Cái hố này mẹ tự đào thì mẹ phải tự đứng dậy.”
Mặt bà Hương đỏ rồi tái. Mắt bà đảo quanh căn nhà, dừng lại ở góc nơi dì Ngọc đang ngồi. Một tia gì đó lóe lên.
“Người đàn bà này là ai? Nhà ông lại có thêm họ hàng nào nữa?”
“Đây là Ngọc,” ba tôi nói bình thản. “Mẹ ruột của Hà.”
Bà Hương khựng lại. Rồi khóe môi bà nhếch lên, cái nhếch môi quen thuộc của hôm mùng hai, như bản năng cuối cùng của kẻ cùng đường:
“Ra là con nhặt! Thảo nào! Thảo nào tôi bảo ông bà làm thợ cả đời mà…”
“Mẹ!” Quân gầm lên.
Nhưng tôi đã đứng dậy trước anh. Lần này tôi không run.
“Mẹ nói đúng, con có hai người mẹ. Một người cho con mạng sống, một người nuôi con khôn lớn, và cả hai chưa một ngày coi con là gánh nặng.” Tôi nhìn thẳng vào mắt bà. “Còn mẹ, mẹ chỉ có một đứa con trai, mà mẹ dạy nó thành người biết ngồi im nhìn vợ mình bị s:ỉ nh:ục.”
Cả nhà lặng đi. Bà Hương há miệng, nhưng không thốt được lời nào.
Quân bước lên, đứng giữa tôi và mẹ anh.
“Mẹ, đủ rồi. Thật sự đủ rồi.” Giọng anh khàn đặc nhưng rất rõ. “Con sẽ bán nhà ở thị trấn Đ. Trả hết nợ cho bác Tuấn, phần còn lại mẹ giữ để thuê phòng. Từ nay mẹ không được vay thêm một đồng nào mà không nói với con.”
“Mày bán nhà của tao?”
“Nhà đã thế chấp rồi mẹ. Bán thì còn giữ được chút thể diện. Không bán thì người ta xiết.” Anh quay sang ông Tuấn, cúi đầu thật sâu. “Bác cho cháu thời hạn, cháu xin trả đủ.”
Ông Tuấn nhìn anh rất lâu rồi gật đầu.
“Tôi nể anh Khải. Tiền lãi tôi bỏ, chỉ lấy lại đủ gốc. Hết tháng Ba. Nếu đủ, chuyện này coi như khép.”
Bà Hương ngồi phịch xuống ghế, hai tay ôm mặt. Lần đầu tiên tôi thấy bà nhỏ bé đến thế.
Quân quay sang tôi. Anh không xin tha thứ nữa. Anh chỉ nói rất khẽ:
“Anh biết mình đã ph:ản b:ội em. Hai tháng qua anh giả vờ quan tâm em chỉ để lấy tờ giấy kia. Anh không xin em quay lại. Anh chỉ xin cơ hội làm lại từ đầu, bằng việc làm.”
Tôi nhìn anh, rồi nhìn đứa con trai đang nắm tay dì Ngọc.
“Tôi không hứa gì cả,” tôi nói. “Nhưng tôi sẽ nhìn.”
Cuối tháng Ba, căn nhà ở thị trấn Đ. được bán. Bà Hương trả đủ gốc cho ông Tuấn rồi thuê một căn phòng nhỏ gần chợ. Lần đầu tiên trong đời, bà sống một mình, không còn ai để sai bảo. Quân dọn ra ở trọ gần chỗ làm, tăng ca mỗi tối, cuối tuần đón thằng Bi đi chơi. Tờ “thỏa thuận” và đoạn ghi âm, tôi giữ lại. Không phải để dọa ai. Chỉ để nhớ.
Tôi sơn lại căn nhà ở phố Bình V., đưa thằng Bi về đó. Nhà không lớn, nhưng có sân nhỏ, có góc bếp ấm, và lần đầu tiên tôi bước vào một nơi mà chẳng ai nhìn sắc mặt tôi để sống. Dì Ngọc không về miền xa nữa. Dì ở lại làng An Th., hai người phụ nữ ấy cùng nấu cơm, cùng ra chợ, và cãi nhau chuyện muối dưa hành bao nhiêu nước cho vừa. Tôi đứng ngoài nhìn mà muốn cười, muốn khóc.
Sáu tháng sau, một buổi chiều có tiếng gọi ngoài cổng. Bà Hương đứng đó, tóc bạc đi nhiều, tay xách túi rau.
“Mẹ không xin con tha thứ,” bà nói, mắt nhìn xuống đất. “Mẹ chỉ xin được nhìn thằng Bi.”
Tôi nhìn bà một lúc lâu rồi mở cổng.
“Chủ nhật hằng tuần, có Quân ở đó. Mẹ vào đi.”
Còn Quân, anh không nói thêm câu xin lỗi nào. Anh làm. Anh trả tiền nuôi con đều đặn, không thiếu một tháng. Anh học cách nói “không” với mẹ mình, và cũng học cách ngồi nghe tôi nói đến hết. Một năm sau, khi thằng Bi hỏi sao ba không ở nhà với con, tôi mới nói với anh:
“Nếu anh muốn về, hãy về với tư cách người chồng, không phải đứa con ngoan của mẹ anh. Nhà này đứng tên em, tiền bạc minh bạch với nhau. Anh làm được không?”
Quân im lặng một lúc, rồi gật đầu, nước mắt rơi xuống.
“Anh làm được. Anh sẽ làm cả đời để chứng minh.”
Tôi không biết cả đời là bao lâu. Nhưng tôi biết, tôi đã không còn là cô con dâu chỉ biết nhẫn nhịn của năm ấy.
Mùng hai Tết năm sau, mâm cơm nhà tôi ở làng An Th. vẫn chỉ có gà luộc, canh măng, nem rán, dưa hành, thịt đông. Chỉ khác là đông người hơn. Ba tôi mặc chiếc áo sơ mi kẻ sọc sờn vai, lần này không phải để thử ai, chỉ vì ông thích. Mẹ và dì Ngọc đứng chung một góc bếp, tranh nhau nếm nồi canh.
Gần trưa, Quân dắt thằng Bi về cùng bà Hương. Bà không còn mặc áo gấm, không còn đeo vòng vàng. Bà đứng ở cửa, hai tay xách giỏ cam, giọng ngập ngừng:
“Chúc nhà thông gia năm mới bình an.”
Ba tôi nhìn bà, rồi rót chén trà, đẩy về phía chiếc ghế trống.
“Bà thông gia ngồi đi. Uống trà đi, nguội mất.”
Bà Hương ngồi xuống, đôi vai khẽ run lên. Tôi quay đi, giấu nụ cười lẫn nước mắt.
Ngoài sân, thằng Bi chạy vào, hai má đỏ ửng vì gió, hét to nhất cái nhà:
“Bà ngoại ơi, bà Ngọc ơi, ăn cơm thôi!”
–HẾT–