(Tiếp theo phần 1)

Tờ giấy trong tay chị Diệp run bần bật, kêu sột soạt như lá khô. Chị đọc lại dòng chữ ở cuối một lần nữa, rồi một lần nữa, như thể chữ sẽ tự đổi nếu chị nhìn đủ lâu.

“Không thể nào.” Chị lắp bắp. “Chữ ký này… đây là chữ ký của chồng tôi.”

Cả phòng họp nhốn nháo. Mấy phụ huynh ngồi gần chồm lên nhìn. Cô Lụa đứng chết trân bên bàn, hai tay bấu vào mép áo.

“Chồng chị tên là Hoàng Gia Bảo, đúng không?” Bà ngoại hỏi, giọng đều đều, không cao không thấp. “Ông chủ công ty Hoàng Kim.”

“Bà… bà biết chồng tôi?”

“Tôi biết từ hồi ông ấy chưa có công ty.”

Chị Diệp quay sang nhìn thằng Khôi, rồi nhìn tôi, rồi nhìn lại tờ giấy. Tôi thấy sắc mặt chị đổi từ trắng sang xám. Chị cố nặn ra một nụ cười, nhưng nó méo xẹo.

“Chắc có nhầm lẫn gì đó. Giấy tờ này có thể làm giả. Bà nghèo túng, muốn gài tôi chứ gì?”

“Chị cứ đọc to lên.” Bà Tư nói. “Để cô giáo và các phụ huynh ở đây cùng nghe.”

Chị Diệp không đọc. Chị siết chặt tờ giấy vào ngực. Thấy vậy, một người cha ngồi bàn đầu, tôi nhớ là bố bạn Tú, đứng dậy:

“Chị Diệp, nếu giấy tờ là giả thì chị cứ đọc cho mọi người nghe, có gì mà ngại?”

Chị Diệp nghiến răng. Rồi như bị dồn vào chân tường, chị giơ tờ giấy lên, đọc từng chữ một, giọng khô khốc:

“Giấy nhận nợ. Tôi tên Hoàng Gia Bảo, nhận của bà Trần Thị Tư số tiền một trăm bảy mươi triệu đồng, để làm vốn mở xưởng sản xuất, hẹn khi làm ăn có lãi sẽ hoàn trả đủ cả gốc lẫn lãi…”

Chị dừng lại. Tay chị đã run đến mức tờ giấy cũng rung theo.

“Viết ngày hai mươi hai tháng ba, cách đây mười một năm.”

Tiếng xì xào nổi lên khắp phòng. Tôi không hiểu hết. Tôi chỉ biết mười một năm trước, bà ngoại tôi đã đưa cho một người đàn ông một khoản tiền lớn.

“Một trăm bảy mươi triệu mười một năm trước,” ai đó thì thầm, “là bán nhà bán đất mới có.”

“Chồng tôi chưa bao giờ nhắc chuyện này!” Chị Diệp vặn lại, mắt đỏ lên vì hoảng.

“Chắc ông ấy quên.” Bà ngoại đáp, nhẹ như không. “Người ta lên làm ông chủ rồi, quên mấy chuyện nghèo khó cũng dễ.”

Không khí đặc quánh lại. Tôi thấy bố bạn Tú khẽ lắc đầu, bà mẹ ngồi cạnh liếc nhìn chị Diệp với ánh mắt hoàn toàn khác lúc nãy.

---

Đúng lúc đó, thằng Khôi bỗng rụt rè lên tiếng. Nó nắm vạt áo mẹ, nhìn tôi bằng đôi mắt đỏ hoe:

“Mẹ ơi… bà này là bà nội của bạn Nhi hả?”

Căn phòng lặng đi.

“Con nói gì vậy?” Chị Diệp gằn giọng.

“Hôm trước con thấy bố đưa tiền cho bà này ở cổng trường.” Giọng thằng bé lí nhí. “Bố dặn con đừng nói với mẹ. Bố bảo bà ấy là bà… là người quen cũ. Bố đưa một cái phong bì, bà không nhận.”

Chị Diệp quay phắt sang nó, mặt tái nhợt.

“Bố đưa phong bì cho bà ấy?”

“Dạ, rồi bố khóc.”

Tôi không biết bố nó có khóc thật không. Nhưng tôi biết câu nói đó đã làm một thứ gì đó trong chị Diệp vỡ ra. Chị lùi lại, va phải cạnh bàn, rồi chậm rãi ngồi xuống chiếc ghế nhựa gần nhất, tay vẫn nắm chặt tờ giấy.

Bà ngoại tôi không nói gì. Bà đứng nguyên chỗ cũ, hai bàn tay gầy khô buông xuôi, bộ quần áo cũ sờn trông càng nhỏ bé giữa căn phòng.

Tôi nhìn bà, lòng dậy lên một thứ cảm xúc lạ lẫm. Bà tôi, người phụ nữ nhịn nhục cả đời, người sẵn sàng cúi đầu trước bất cứ ai để tôi được yên ổn đi học, chưa bao giờ nhắc với tôi nửa lời về chuyện này.

Tôi bước lại, nắm lấy tay bà. Bàn tay bà lạnh, thô ráp như vỏ cây.

“Bà ơi.” Tôi thì thầm. “Bà có tiền sao bà không đòi?”

Bà cúi xuống nhìn tôi, nở một nụ cười rất nhẹ.

“Chuyện của người lớn, con đừng lo. Chờ bà một chút.”

---

Cô Lụa là người đầu tiên nhận ra không khí đã đổi chiều. Cô lúng túng bước ra giữa phòng, giọng vẫn run nhưng cố tỏ ra bình thường:

“Thưa các phụ huynh, chuyện này… chuyện này là chuyện riêng giữa hai gia đình. Chúng ta nên quay lại nội dung buổi họp…”

“Cô giáo.” Bà ngoại tôi ngắt lời, giọng không lớn nhưng cả phòng nghe rõ. “Lúc nãy cô bắt cháu tôi quỳ xuống xin lỗi. Cô có hỏi nó đúng sai chưa?”

Cô Lụa mở miệng, rồi lại ngậm lại.

“Cô có nhìn thấy thằng bé nhà người ta hắt nước vào cháu tôi không?”

“Dạ… em có…” Giọng cô gần như không thành tiếng. “Em có thấy từ cửa sổ lớp.”

Cả phòng ồ lên một tiếng.

“Cô thấy mà cô vẫn bắt cháu tôi quỳ?”

“Em… em sợ…” Cô Lụa cúi gằm mặt, nước mắt rơi xuống. “Em sợ chị Diệp, vì chồng chị ấy là nhà tài trợ lớn của trường. Năm ngoái có cô giáo bị chuyển công tác chỉ vì làm phật ý phụ huynh…”

Bà Tư nhìn cô rất lâu, không giận, không trách, chỉ có một chút thất vọng tĩnh lặng.

“Cô là giáo viên,” bà nói, “cô dạy học trò biết điều hay lẽ phải. Nhưng hôm nay cô dạy cháu tôi một bài học khác: ai có tiền thì người đó đúng.”

Cô Lụa òa khóc. Cô quay sang tôi, hai bàn tay chắp lại:

“Nhi, cô xin lỗi em. Cô sai rồi.”

Tôi không biết phải trả lời thế nào. Tôi mười tuổi, chưa bao giờ có người lớn nào xin lỗi mình như vậy. Tôi chỉ gật đầu, cổ họng nghẹn lại.

---

Chị Diệp ngồi im suốt đoạn đó. Mãi đến khi cô Lụa xin lỗi xong, chị mới đứng dậy, nhìn bà ngoại tôi, giọng chua chát:

“Bà muốn gì? Đòi tiền đúng không? Được, tôi trả. Một trăm bảy mươi triệu, cộng thêm lãi, bà muốn bao nhiêu thì nói.”

“Tôi không đến đây để đòi tiền.”

“Vậy bà muốn gì?”

Bà ngoại đưa mắt nhìn tôi, rồi nhìn thằng Khôi đang núp sau lưng mẹ.

“Tôi muốn chị dạy lại thằng bé.” Bà nói. “Một đứa trẻ mười tuổi không tự dưng biết hắt nước vào người ta rồi chửi người ta là đồ không mẹ. Nó học ở đâu? Từ chính cái miệng chị vừa nói ra lúc nãy.”

Chị Diệp đứng chôn chân, môi mím chặt.

“Chị bảo tôi nghèo thì đừng đẻ đúm đềm. Tôi nghèo thật. Nhưng cái nghèo của tôi là nghèo vì tôi đã đem hết tiền ra cho người khác khởi nghiệp.” Giọng bà khản đi một chút, rất khẽ. “Còn cái đẻ đúm của tôi, chị biết con gái tôi là ai không?”

Chị Diệp ngẩng lên.

“Con gái tôi tên Trần Thị Lan. Mẹ cháu Nhi. Mất năm nó hai mươi hai tuổi.”

Tôi sững người. Đó là lần đầu tiên tôi nghe bà nói tên mẹ.

Chị Diệp bỗng đứng dậy, ghế nhựa kêu một tiếng. Mặt chị biến sắc, môi run lên.

“Lan… Trần Thị Lan?”

“Chị biết nó?”

“Tôi…” Chị lùi hai bước. Rồi chị lắc đầu, tay ôm lấy miệng. “Không… không phải đâu…”

Bà ngoại tôi không nói gì. Bà chỉ lại thò tay vào túi vải, lấy ra một tấm ảnh nhỏ cũ mèm, mép đã mòn. Bà đặt lên bàn, ngay cạnh tờ giấy nhận nợ.

Trong ảnh là một cô gái trẻ cười rạng rỡ, bên cạnh là một thanh niên gầy gò mặc áo sơ mi trắng, vòng tay qua vai cô. Tôi nhìn kỹ. Người con gái ấy giống tôi, giống đến mức tôi như đang soi gương.

Còn người thanh niên, tôi nhìn một lần rồi nhìn lại, và cảm thấy tim mình ngừng một nhịp.

Chị Diệp nhìn tấm ảnh, rồi gục xuống ghế, hai tay bưng mặt, giọng nghẹn đến không thành tiếng:

“Đó là chồng tôi. Hai mươi hai năm trước, lúc anh ấy còn chưa gặp tôi.”

Cả phòng họp nín thở.

“Chồng chị,” bà ngoại tôi nói, từng chữ rơi xuống nặng như đá, “là người đã hứa cưới con gái tôi.”

Tôi nghe tiếng thằng Khôi hỏi, giọng hoảng loạn và non nớt:

“Mẹ ơi, bà nói gì vậy? Bố con… bố con là gì của bạn Nhi?”

Không ai trả lời nó. Chị Diệp chỉ ôm mặt, vai run lên từng đợt.

Bà ngoại nhìn tôi, đôi mắt già nua ánh lên một thứ tôi chưa từng thấy ở bà. Không phải giận, không phải hận. Là một nỗi thương xót rất sâu, rất lặng.

“Nhi,” bà nói khẽ, “có một chuyện bà chưa kịp kể cho con nghe. Bà đã định chờ đến khi con lớn.”

Bà ngừng lại. Rồi bà lật tấm ảnh lên, mặt sau là một dòng chữ nguệch ngoạc bằng bút bi, nét chữ của mẹ tôi mà tôi chưa từng được thấy:

“Gửi Bảo. Em có thai rồi. Con mình sẽ tên là Nhi.”

Tôi đứng chết sững. Chị Diệp ngẩng phắt lên, mắt trợn trừng nhìn dòng chữ ấy, rồi nhìn tôi, nhìn thằng Khôi. Rồi cánh cửa phòng họp bật mở.

Một người đàn ông mặc vest đen đứng ở ngưỡng cửa, thở hổn hển, tóc rối, cà vạt xộc xệch. Ông ta nhìn lướt qua cả căn phòng, và ánh mắt ông ta dừng lại trên người bà tôi, rồi trên khuôn mặt tôi.

“Mẹ…” Ông ta nói, và tôi nhận ra ông ta đang gọi bà tôi như vậy. “Con xin mẹ, đừng nói trước mặt con bé.”

Người đàn ông ở ngưỡng cửa không bước thêm được nữa. Ông đứng đó, bàn tay vịn vào khung cửa, ngực phập phồng như vừa chạy một quãng rất dài.

Chị Diệp là người lên tiếng trước. Giọng chị khản đặc, nhỏ đến mức tôi suýt không nghe thấy:

“Anh gọi bà ấy là mẹ?”

Bố thằng Khôi không đáp. Ông không dám nhìn vợ. Ánh mắt ông cứ trượt từ bà ngoại sang tôi, rồi lại trượt đi, như người đứng trước thứ gì đó chói quá, không nhìn thẳng được.

“Anh Bảo.” Chị Diệp bước tới một bước. “Tôi hỏi anh. Anh trả lời tôi ngay bây giờ, trước mặt tất cả mọi người.”

“Diệp, mình ra ngoài nói…”

“Không ra ngoài nào hết!” Chị gào lên, giọng vỡ ra. “Hôm nay tôi bị người ta chỉ mặt trong chính phòng họp này, vì một tờ giấy tôi chưa từng thấy. Anh còn muốn tôi ra ngoài?”

Căn phòng không ai dám thở mạnh. Mấy phụ huynh ngồi gần cửa lặng lẽ nép sang một bên, nhưng không ai đứng dậy ra về. Cô Lụa đứng sát tường, hai tay ôm lấy mặt.

Bà ngoại tôi chậm rãi kéo chiếc ghế nhựa, ngồi xuống bên cạnh tôi. Bà đặt bàn tay lên đầu tôi, bàn tay vẫn thô ráp, ấm hơn lúc nãy.

“Bảo,” bà nói, giọng rất bình thản, “con nói đi. Nói cho vợ con nghe, nói cho con bé nghe. Mười năm rồi, con trốn đủ lâu rồi.”

Bố thằng Khôi đứng im một lúc rất lâu. Rồi ông bước vào, đóng cửa lại sau lưng, và đứng giữa phòng, nơi lúc nãy tôi đứng ướt sũng. Ông đưa tay lên day trán, giọng trầm xuống:

“Mười một năm trước, con còn là thằng thợ cơ khí ở xưởng sửa máy. Con quen Lan hồi con hai mươi hai tuổi, còn Lan mới mười tám.”

Tôi nghe tên mẹ trong miệng một người đàn ông xa lạ, và cảm giác ấy kỳ lạ đến mức tôi không biết nên làm gì với đôi bàn tay của mình.

“Hai đứa yêu nhau,” ông nói tiếp. “Con hứa với Lan, với bà, là kiếm đủ vốn mở xưởng riêng rồi sẽ cưới. Bà bán mảnh đất sau nhà, đưa con một trăm bảy mươi triệu. Con viết giấy nhận nợ. Bà bảo không cần, con vẫn viết.”

“Rồi sao?” Chị Diệp hỏi, hai bàn tay siết chặt.

“Rồi Lan báo là có thai.” Ông nuốt khan. “Con sợ. Con chưa có gì trong tay, xưởng mới mở, nợ chồng nợ. Đúng lúc đó con gặp bố em. Ông ấy thấy xưởng của con làm ăn được, bảo sẽ rót vốn, với một điều kiện.”

Chị Diệp tái mặt.

“Điều kiện là gì?”

Bố thằng Khôi nhắm mắt lại.

“Là con phải cưới em.”

Tiếng chị Diệp bật ra như bị bóp nghẹn. Tôi thấy chị loạng choạng, bám vào mép bàn.

“Anh nói… bố tôi bắt anh cưới tôi?”

“Ông ấy không bắt. Ông ấy chỉ đặt điều kiện. Con là người gật đầu.” Giọng ông khàn đi. “Con để lại một lá thư cho Lan, bảo là xưởng cần vốn gấp, bảo em tha thứ. Con không dám gặp mặt. Con đổi số điện thoại. Rồi con cưới em, Diệp. Con không nói với em là còn một người con gái nào ở lại phía sau.”

“Con gái nào ở lại phía sau,” chị Diệp lặp lại, giọng run. “Với một đứa con trong bụng.”

“Con không biết.” Ông ngẩng lên, lần đầu nhìn thẳng vào mắt chị. “Em tin con đi, con thật sự không biết Lan đã sinh con. Con chỉ nhận được tin Lan bệnh nặng, bệnh viện gọi vào số cũ của con. Lúc con chạy tới thì Lan đã m:ất rồi. Con bé mới ba tuổi. Bà đứng ở cửa nhà tang lễ, bà nhìn con, bà không nói gì.”

Tôi nhìn sang bà. Bà đang nhìn xuống bàn tay mình, khuôn mặt nhăn nheo lặng đi.

“Con xin lỗi bà,” ông nói, và tôi thấy ông gục xuống, hai đầu gối chạm sàn. “Con xin lỗi, mẹ.”

---

Không ai nói gì. Tiếng quạt trần kêu rì rì trên đầu, nghe rõ đến lạ.

Tôi nhìn người đàn ông đang quỳ giữa phòng họp. Ông có khuôn mặt vuông, đôi mắt đuôi dài hơi xếch, và tôi nhận ra tôi đã nhìn thấy đôi mắt ấy mỗi ngày trong gương. Nhưng tôi không thấy gì khác, không thấy ấm áp, không thấy thân thuộc. Chỉ thấy một người lạ đang khóc.

“Bà ơi,” tôi khẽ gọi. “Ông ấy là bố con thật hả?”

Bà Tư im lặng thật lâu. Rồi bà gật đầu.

“Bà giữ lại tờ giấy nhận nợ và tấm hình này mười năm, chờ một ngày con đủ lớn để hỏi. Bà không muốn con lớn lên trong hận thù, cũng không muốn con đi xin xỏ ai.” Bà nắm tay tôi. “Bà chỉ muốn, nếu có ngày người ta coi thường con, con biết con không phải đứa trẻ không ai cần.”

Tôi nghẹn lại. Cổ họng tôi nóng rát như lúc nãy bị hắt nước lạnh.

“Nhưng sao hôm nay bà mới lấy ra?”

“Vì hôm nay người ta bắt con quỳ.” Giọng bà nhỏ mà chắc. “Bà nhịn được người ta chửi bà. Bà không nhịn được người ta bắt cháu bà quỳ.”

Chị Diệp ngồi sụp xuống ghế. Tôi thấy chị cắn chặt môi đến bật máu, rồi chị ngẩng lên, nhìn chồng bằng một ánh mắt mà tôi chưa bao giờ nghĩ có thể thấy ở người đàn bà vừa quát bà tôi cách đây nửa tiếng. Không còn kiêu ngạo, không còn khinh miệt, chỉ còn sự đổ vỡ.

“Khôi sinh sau Nhi mấy tháng?” Chị hỏi, giọng đều đều, vô hồn.

Bố thằng Khôi không trả lời.

“Anh trả lời tôi.”

“Ba tháng.” Ông thì thào. “Con cưới em khi Lan đang có thai bảy tháng.”

Căn phòng đồng loạt hít vào một hơi. Có người phụ nữ ngồi gần cửa đưa tay che miệng.

Thằng Khôi đứng đó, bé xíu, hai tay vẫn nắm vạt áo mẹ. Nó nhìn mẹ, nhìn bố, rồi nhìn tôi. Đôi mắt nó mở to, ướt nhòe, và lần đầu tiên trong đời tôi thấy nó giống một đứa trẻ mười tuổi, chứ không phải thằng bé hắt nước vào người bạn rồi cười ồ cùng lũ bạn.

“Bố,” nó hỏi khẽ, “vậy Nhi là chị con hả?”

Không ai dám trả lời. Chị Diệp bật khóc.

---

Cô Lụa là người đầu tiên dám bước lên, giọng run run:

“Thưa các phụ huynh, buổi họp hôm nay… xin phép được kết thúc ở đây. Các anh chị có thể ra về.”

Mọi người lục tục đứng dậy. Bố bạn Tú đi qua chỗ bà tôi, khẽ cúi đầu chào, một cái cúi chào rất nhẹ mà tôi nhớ mãi. Mấy bà mẹ khác cũng lần lượt rời đi, không ai nhìn chị Diệp. Có người dừng lại bên tôi, xoa đầu tôi một cái, rồi đi nhanh ra cửa.

Phòng họp chỉ còn lại bà cháu tôi, cô Lụa, vợ chồng bố thằng Khôi và thằng bé.

Chị Diệp lau mặt, đứng thẳng dậy. Tôi thấy chị cố lấy lại bình tĩnh, nhưng đôi vai vẫn run.

“Bà Tư.” Chị nói, giọng chậm lại, khàn khàn. “Tôi nợ bà, và nợ cháu, một lời xin lỗi. Không phải vì tờ giấy này. Mà vì những gì tôi nói lúc nãy.”

Bà ngoại tôi nhìn chị, không đáp.

“Tôi nói bà nghèo thì đừng đẻ đúm.” Chị nghẹn lại, rồi tiếp. “Tôi chưa từng một lần nghĩ, người ta có thể nghèo vì đã cho đi quá nhiều. Tôi… tôi xin lỗi.”

Chị quay sang tôi. Chị ngồi xuống cho ngang tầm mắt, một động tác mà chắc chị chưa làm với đứa trẻ nào ngoài con mình.

“Nhi, cô xin lỗi con.” Chị nói. “Con không làm gì sai. Cô để con trai cô hắt nước vào người con, cô còn bắt con quỳ. Cô sai.”

Tôi không biết trả lời thế nào, chỉ ngước nhìn bà. Bà gật đầu rất khẽ.

“Dạ,” tôi nói. “Con nghe cô.”

Chị Diệp bật cười, rồi lại khóc, một thứ tiếng cười ngắn ngủi, méo mó.

Rồi chị đứng dậy, kéo thằng Khôi ra trước mặt tôi.

“Khôi,” chị nói, “con nói đi.”

Thằng bé cúi gằm, hai ngón tay xoắn vào nhau.

“Con xin lỗi,” nó lí nhí. “Con không nên hắt nước vào bạn. Con không nên nói bạn là đồ không mẹ.”

“Nói to lên.” Chị Diệp nhẹ giọng nhưng không nhượng bộ.

“Con xin lỗi Nhi.” Nó ngẩng lên, nước mắt chảy ròng. “Tại con thấy bạn học giỏi hơn con, cô giáo khen bạn, con tức. Con xin lỗi.”

Tôi nhìn nó. Nó nhỏ hơn tôi một chút, đôi tay gầy, môi mếu máo. Tôi nhớ lúc nó cười ồ cùng cả lớp, nhưng bây giờ tôi không còn thấy giận nữa. Chỉ thấy mệt, và một thứ gì đó lạ lùng nhói lên trong lồng ngực.

“Mình tha cho bạn,” tôi nói. “Nhưng bạn đừng nói người khác không có mẹ nữa nhé. Mình thật sự không có mẹ, nên mình đau lắm.”

Thằng Khôi òa khóc nức nở, lao vào ôm lấy mẹ.

---

Bố thằng Khôi vẫn quỳ ở đó. Bà ngoại tôi nhìn ông thật lâu, rồi chậm rãi lên tiếng:

“Bảo, đứng lên đi.”

“Mẹ…”

“Đừng gọi tôi là mẹ.” Giọng bà không gay gắt, chỉ rất mệt. “Cậu không phải con tôi. Hôm nay tôi không đến để nhận con, tôi đến để cháu tôi có chỗ đứng.”

Ông đứng dậy, hai tay buông thõng.

“Tôi có mấy điều muốn nói, cậu nghe cho rõ.” Bà đặt tờ giấy nhận nợ lên bàn, đẩy về phía ông. “Thứ nhất, một trăm bảy mươi triệu, tôi không lấy lại. Cậu trả nó vào một sổ tiết kiệm đứng tên Nhi, kèm lãi, để nó dùng cho việc học. Còn cậu có thành tâm hay không, tôi không quản.”

“Con sẽ làm. Con sẽ làm ngay hôm nay.”

“Thứ hai, Nhi ở với tôi. Cậu muốn gặp nó, phải hỏi nó trước. Nó nói không, cậu quay đi.”

Ông gật đầu liên tục.

“Thứ ba, đi làm giấy xét nghiệm huyết thống, để sau này không ai bảo con bé là đứa vô thừa nhận. Cậu cũng phải nhận nó là con trước pháp luật. Cậu không nhận vì nghĩ đến mình, mà nhận vì nó.”

Bố thằng Khôi bật khóc thành tiếng, một người đàn ông bốn mươi tuổi khóc trước mặt vợ, con, và cô giáo của đứa trẻ mà ông đã bỏ rơi.

Tôi không khóc. Tôi chỉ đứng yên, tay nắm lấy bàn tay bà, cảm thấy trong lòng mình có một cái gì đó vừa vỡ ra, vừa được lấp đầy.

Bà quay sang cô Lụa.

“Cô giáo.” Bà nói. “Tôi không đòi gì ở cô. Nhưng tôi muốn cô nhớ một điều. Ngày mai, ngày kia, sẽ còn những đứa trẻ khác không có bà ngoại cầm tờ giấy trong túi. Cô bảo vệ chúng thế nào, là việc của cô.”

Cô Lụa gật đầu, nước mắt vẫn ròng ròng.

“Cô xin hứa. Cô sẽ không bao giờ để ai bắt học trò của cô quỳ nữa.”

---

Chuyện sau đó không ồn ào như tôi tưởng.

Chị Diệp không ly hôn ngay. Chị ôm Khôi về nhà bố mẹ chị, ở đó gần hai tháng. Nghe nói chị và bố thằng Khôi nói chuyện với nhau rất nhiều lần, có lần cãi nhau đến nửa đêm. Rồi một buổi chiều, chị đưa Khôi đến nhà bà cháu tôi ở xóm trọ cuối đường, mang theo một giỏ trái cây và một chiếc phong bì.

Bà không nhận phong bì. Bà nhận giỏ trái cây, mời hai mẹ con ngồi uống nước chè. Hôm ấy chị Diệp ngồi rất lâu, nghe bà kể về mẹ tôi, về cái hồi mẹ còn là cô gái mười tám tuổi hay hát lúc rửa chén.

“Tôi cũng là mẹ,” chị nói trước khi về. “Tôi nghĩ, nếu là Lan, chắc tôi cũng không muốn con mình lớn lên trong hận thù. Nhưng tôi muốn Khôi biết sự thật, và biết nhận lỗi.”

Chuyện bố thằng Khôi, tôi nghe người lớn kể lại. Ông không còn ngồi ghế chủ tịch công ty nữa. Ban giám đốc họp lại sau khi chuyện lan ra, và bố chị Diệp, người từng đặt điều kiện cưới con gái mình, đã rút phần lớn vốn. Ông đứng ra bán bớt cổ phần, đền bù cho mấy người thợ cũ từng bị nợ lương, rồi chuyển sang làm quản lý xưởng, lương đủ sống. Tháng nào ông cũng chuyển tiền vào sổ tiết kiệm của tôi, đúng ngày hai mươi hai, ngày ghi trên tờ giấy nhận nợ. Ông không nhắn tin, không gọi điện. Chỉ có dòng chuyển khoản im lặng.

Một năm sau, kết quả xét nghiệm xác nhận tôi là con ruột của ông. Ông đứng ở cổng trường vào một chiều tan học, tay cầm tờ giấy khai sinh có tên mình ghi ở mục họ tên bố, đứng rất lâu mà không dám bước lại gần.

Tôi đi tới.

“Chú.” Tôi gọi. Tôi chưa gọi ông là bố được.

“Ừ.” Ông khựng lại, rồi cười, nụ cười nhăn nhúm. “Chú nghe.”

“Hôm nay con được điểm chín môn toán.” Tôi nói. “Con muốn kể cho chú.”

Mắt ông đỏ lên, nhưng ông chỉ gật đầu thật mạnh. “Con kể đi. Chú nghe hết.”

Tôi kể. Ông nghe. Ông không ôm tôi, không đòi tôi gọi tiếng nào, chỉ đi cạnh tôi suốt con đường dài về xóm trọ, cầm hộ chiếc cặp của tôi. Bà ngoại đứng trước cửa, thấy hai bố con từ xa, không nói gì, chỉ lặng lẽ vào bếp bắc nồi nước.

---

Còn thằng Khôi, nó đổi hẳn. Không phải kiểu đổi một sớm một chiều, mà là kiểu từng chút một. Nó vẫn còn ngổ ngáo, vẫn còn chạy nhảy, nhưng không còn nhìn tôi bằng ánh mắt ngày trước nữa. Có hôm tôi bị quên mang thước, nó lặng lẽ đẩy cây thước của nó sang. Có hôm bà tôi đến đón trễ, nó ngồi cạnh tôi ở bậc thềm trường, rụt rè đưa một cái bánh mì.

“Chị ăn đi,” nó nói, rồi đỏ mặt quay sang chỗ khác. “Mẹ em bảo gọi là chị.”

Tôi đón lấy cái bánh. “Ừ. Cảm ơn Khôi.”

Chúng tôi ngồi cạnh nhau nhìn ra sân trường, không ai nói thêm lời nào. Chiều hôm đó nắng vàng, gió nhẹ.

Bà ngoại tôi vẫn bán vé số, vì bà bảo bà quen rồi, không bán thì ngồi nhà buồn tay chân. Nhưng bà không còn phải dậy từ năm giờ sáng, cũng không còn phải đẩy xe đến tối mịt. Cuối ngày bà về sớm, nấu cơm, đợi tôi đi học về.

Có một buổi tối, bà ngồi cạnh tôi bên cái bàn học nhỏ, bàn tay gầy khô vuốt tóc tôi, hỏi:

“Nhi, bây giờ con còn giận bà không? Vì bà giấu con chuyện của mẹ, chuyện của bố.”

Tôi nghĩ một lúc, rồi lắc đầu.

“Con không giận. Con chỉ ước bà nói với con sớm hơn một chút.”

“Bà sợ,” bà thở dài. “Sợ con biết rồi con sẽ đau. Sợ con hận. Nhưng hôm đó nhìn con đứng ướt sũng giữa phòng họp, bà nghĩ, bà không giữ được nữa.”

Tôi tựa đầu vào vai bà. Mùi dầu gió, mùi xà phòng giặt, mùi nắng của cả một đời bán vé số. Đó là mùi hương tôi sẽ nhớ suốt đời.

“Bà ơi.”

“Hử?”

“Con có ba người để thương. Bà, mẹ trong ảnh, và chú Bảo. Nhưng người ở lại với con suốt mười năm là bà.”

Bà không nói gì. Chỉ có bàn tay bà siết nhẹ lên vai tôi, rất lâu.

Tấm ảnh của mẹ giờ được đặt trong khung kính, treo trên đầu giường tôi. Mặt sau vẫn còn dòng chữ nguệch ngoạc ngày nào. Tôi để nguyên, không thay, không lau. Đó là chữ của mẹ tôi lúc mười tám tuổi, còn tin vào những lời hứa.

Còn tôi, tôi lớn lên với một điều đơn giản bà dạy: nghèo không phải là cái tội, nhưng coi thường người nghèo thì có thể là một cái nợ, và chỉ có thể trả bằng sự tử tế.

-HẾT-