(Tiếp theo phần 1)

Tôi nhìn chằm chằm vào màn hình điện thoại, ngón tay run đến mức suýt làm rơi máy.

Người trong video mặc bộ đồ ngủ lụa màu tím than, tóc búi gọn, khuôn mặt hiện lên rõ mồn một dưới ánh đèn hành lang. Là chị Vân, em gái chồng tôi. Cô ấy đang đứng nhón chân, mở ngăn tủ, lấy chiếc hộp nhung đỏ nhét vào áo rồi nhìn quanh như kẻ trộm.

Mà theo lời bà Thúy, chị Vân đã ra ngoài từ tối qua, nói là qua nhà bạn ngủ.

Tôi bấm tạm dừng, phóng to khung hình. Giờ ghi hình ở góc màn hình: 5 giờ 42 phút. Lúc đó mẹ tôi còn đang ngồi trên xe khách, mãi đến gần chín giờ mới tới nhà. Bà không thể nào là người lấy chiếc hộp ấy.

Mẹ tôi đã ra tới cửa, tay đặt lên nắm đấm. Tôi gọi giật lại.

“Mẹ, mẹ khoan đã. Mẹ đứng yên đó, đừng đi đâu hết.”

Giọng tôi khản đặc nhưng đủ lớn để cả phòng khách im bặt. Bà Thúy quay lại, hất cằm.

“Cô định làm trò gì nữa? Hay định xin lỗi thay mẹ cô?”

Tôi không trả lời ngay. Tôi bước đến bàn ăn, đặt điện thoại lên giữa, quay màn hình về phía bà.

“Mẹ xem đi. Camera ở góc tủ giày vừa gửi thông báo. Con muốn mẹ, anh Hoàng và mẹ con cùng xem.”

Anh Hoàng chen lại gần. Bà Thúy cũng cúi xuống, vẻ mặt ban đầu còn cao ngạo, nhưng chỉ sau vài giây, sắc mặt bà đổi hẳn. Môi bà mấp máy, mắt đảo sang chỗ khác.

“Cái này… cái này là người nào đó dựng lên. Camera làm sao tin được!”

“Dựng lên?” Tôi hỏi lại, giọng bình tĩnh đến chính tôi cũng thấy lạ. “Mẹ nhìn kỹ đi. Đây là Vân. Mặc bộ đồ ngủ lụa tím mẹ mua cho nó hồi Tết. Còn đây là giờ ghi hình, năm giờ bốn mươi hai. Mẹ con con mới đến nhà lúc gần chín giờ.”

Anh Hoàng nuốt khan, giọng lạc đi: “Vân… sao Vân lại ở nhà lúc đó? Nó bảo tối qua ngủ bên nhà bạn mà.”

Không ai trả lời anh. Bà Thúy ngồi phịch xuống ghế, tay bấu chặt vào thành ghế gỗ.

Tôi quay sang mẹ, nhẹ nhàng hơn: “Mẹ ngồi xuống đi mẹ. Hôm nay chuyện này phải làm cho rõ.”

Mẹ tôi vẫn đứng đó, cái túi vải rách trong tay, mắt đỏ hoe. “Thôi con, mẹ không muốn gây chuyện. Cái vòng tìm được là tốt rồi, mẹ về cũng được.”

“Không được mẹ ạ.” Tôi nắm lấy tay bà. “Mẹ bị sỉ nhục giữa nhà con. Nếu hôm nay con để mẹ ra khỏi cửa này mà không ai nói một lời xin lỗi, thì con không còn mặt mũi nào làm con gái mẹ nữa.”

Tôi quay lại, nhìn thẳng vào mẹ chồng.

“Mẹ ơi, con hỏi một câu thôi. Chiếc hộp nhung đỏ sáng nay, mẹ giật khỏi tay bé Su trong phòng ngủ, mẹ còn dặn con bé đừng nói với ai. Lúc đó cái vòng còn trong hộp không?”

Bà Thúy trợn mắt. “Cô… cô nói bậy gì thế?”

“Con hỏi thật đấy. Vì nếu vòng mất từ năm giờ bốn mươi hai, thì sao tám giờ hơn mẹ còn cầm hộp trên tay? Mà cầm xong, mẹ lại hốt hoảng chạy ra nói mất vòng. Mẹ biết vòng không còn trong hộp ngay từ đầu, đúng không?”

Cả phòng im phăng phắc. Chỉ nghe tiếng quạt trần quay đều. Anh Hoàng nhìn mẹ, rồi nhìn tôi, rồi lại nhìn mẹ.

“Mẹ… có thật vậy không?”

Bà Thúy mím môi, không đáp. Bà đưa tay lên day trán, giọng bỗng yếu hẳn đi: “Mẹ… mẹ chỉ…”

Đúng lúc đó, cửa chính bật mở. Chị Vân bước vào, tay xách túi đồ ăn sáng, miệng cười tươi rói, nhưng nụ cười đông cứng khi thấy cả nhà đứng nhìn mình.

“Ủa, sao mọi người đứng đó hết vậy?”

Tôi không nói gì, chỉ giơ điện thoại lên, mở lại đoạn video. Chị Vân vừa liếc thấy hình ảnh của mình, túi đồ ăn rơi xuống nền gạch. Hộp xôi vỡ toang, nếp trắng văng tung tóe.

“Chị… chị lấy cái đó ở đâu ra?” Giọng chị ta run bần bật.

“Camera ở góc tủ giày,” tôi đáp. “Chồng chị lắp từ tháng trước để trông con. Chị quên rồi à?”

Anh Hoàng bước lại, mặt tái mét. “Vân, em nói thật đi. Em lấy hộp nhung đó làm gì?”

Chị Vân lùi một bước, miệng lắp bắp: “Em… em chỉ mượn thôi… định mai trả lại…”

“Mượn?” Tôi nhắc lại. “Mượn mà lén lút lúc năm giờ sáng, giấu trong áo?”

Bà Thúy bỗng đứng bật dậy, giọng gắt lên, nhưng nghe rõ là đang hoảng: “Vân! Im đi! Con không nói gì hết!”

Câu đó khiến mọi chuyện rõ như ban ngày. Anh Hoàng quay phắt sang mẹ, mắt anh lần đầu tiên tôi thấy có tia giận dữ thật sự.

“Mẹ biết hết. Mẹ biết từ đầu là Vân lấy, đúng không?”

Bà Thúy ngồi sụp xuống, bàn tay che mặt. Một lúc lâu sau, bà mới nói, giọng nhỏ dần:

“Cái vòng đó… không phải của mẹ.”

Tôi sững người. “Không phải của mẹ? Vậy là của ai?”

Bà ngẩng lên, mắt đỏ ngầu, nhưng không dám nhìn tôi.

“Của bà nội con. Bà để lại trước khi mất, dặn mẹ giữ cho con dâu cả. Mẹ… mẹ chưa muốn đưa cho con.”

Tôi cứng người. Ba năm trước, bà nội chồng mất. Tôi nhớ rõ lúc đó bà Thúy từng nói bà cụ chẳng để lại gì ngoài mấy bộ quần áo cũ.

“Vậy ra mẹ giấu con cái vòng đó suốt ba năm?”

“Mẹ sợ… sợ con cầm rồi sau này con bỏ thằng Hoàng đi thì mất trắng,” bà lí nhí. “Mẹ định để dành, đến lúc nào chắc chắn con ở lại hẳn thì đưa.”

Mẹ tôi, vẫn đứng ở cửa, bỗng bật ra tiếng thở dài. Bà chậm rãi bước lại, đặt cái túi xuống ghế.

“Bà thông gia,” mẹ tôi nói, giọng run nhưng rõ ràng, “tôi ở quê cả đời, đúng là chưa cầm cái vòng vàng đính đá nào. Nhưng tôi chưa bao giờ phải đi nghi ngờ con dâu mình để giữ của.”

Bà Thúy cúi gằm mặt. Chị Vân đứng ở góc phòng, hai tay xoắn vào nhau.

Tôi hít một hơi sâu, quay sang chị Vân.

“Còn chị, vòng đâu?”

Chị ta im lặng. Anh Hoàng quát lên: “Vân! Trả lời đi!”

“Em… em cầm đi cầm đồ rồi,” chị Vân bật khóc. “Em nợ chị Hạnh bạn em hai trăm triệu, đáo hạn sáng nay. Em tính vay tạm rồi chuộc về trước khi mẹ phát hiện…”

Anh Hoàng ngồi thụp xuống ghế, hai tay ôm đầu. Tôi nhìn anh, rồi nhìn mẹ chồng, rồi nhìn chị Vân. Trong lòng tôi không còn giận dữ nữa, chỉ có một sự lạnh lẽo kỳ lạ.

“Được,” tôi nói. “Vậy giờ phải đến tiệm cầm đồ ngay. Chị dẫn đường đi.”

“Chị Lan, em xin chị…” chị Vân quỳ sụp xuống. “Chị đừng báo công an. Em chỉ mượn thôi.”

“Tôi không báo,” tôi đáp. “Nhưng trước khi đi, tôi cần mẹ tôi nhận một lời xin lỗi. Từ mẹ chồng tôi. Ngay bây giờ. Trước mặt tất cả mọi người.”

Bà Thúy ngẩng lên, môi run run. Một lúc rất lâu bà mới đứng dậy, bước đến trước mặt mẹ tôi, cúi đầu thật thấp.

“Bà thông gia… tôi xin lỗi bà. Tôi nói năng hồ đồ, làm bà tủi. Xin bà tha cho tôi.”

Mẹ tôi rưng rưng, nắm lấy tay bà: “Thôi, chuyện qua rồi.”

Nhưng tôi biết chuyện chưa qua. Chúng tôi chia nhau đi. Anh Hoàng chở chị Vân đến tiệm cầm đồ ở đầu phố. Tôi ở lại cùng mẹ, pha cho bà cốc trà gừng nóng. Bé Su ôm lấy bà ngoại, thì thầm: “Bà ngoại đừng về nha.”

Nửa tiếng sau, điện thoại tôi rung. Là anh Hoàng, giọng khản đặc.

“Lan… em xuống đây ngay. Tiệm đó… không có cái vòng nào của Vân cầm cả.”

“Sao lại không?”

“Chủ tiệm bảo… sáng sớm nay đã có người chuộc rồi. Người đó còn để lại số điện thoại. Anh nhìn tên người chuộc, Lan ơi…”

Anh ngừng lại, như thể không dám nói tiếp.

“Tên ai?” tôi hỏi, tim đập thình thịch.

“Là… là mẹ.”

Tôi nhìn sang phòng khách, nơi bà Thúy đang ngồi lặng lẽ cạnh mẹ tôi, hai tay nắm chặt vào nhau. Bà không hề ngẩng lên.

Nếu bà đã chuộc được chiếc vòng từ sáng sớm, thì tại sao bà còn dựng lên màn kịch lục túi mẹ tôi? Và chiếc vòng bây giờ đang ở đâu?

Tôi nắm chặt điện thoại, nghe tiếng thở dồn dập của anh Hoàng bên kia đầu dây, rồi nói thật khẽ:

“Anh đứng yên ở đó. Đừng để ai rời khỏi tiệm. Em tới ngay.”

Cúp máy xong, tôi đứng lặng một lúc. Trong phòng khách, bà Thúy vẫn ngồi nguyên chỗ cũ, lưng còng xuống, hai bàn tay đan chặt vào nhau đến trắng bệch. Cái bà vừa gào lên giữa nhà còn chưa nguội, vậy mà giờ bà nhỏ lại như một người khác.

Mẹ tôi nhìn tôi, rồi nhìn bà Thúy, không nói gì. Bé Su rúc vào lòng bà ngoại, mắt tròn xoe.

Tôi bước tới trước mặt mẹ chồng.

“Mẹ đi với con.”

Bà ngẩng lên, giọng khàn đặc: “Đi đâu?”

“Tiệm cầm đồ đầu phố. Tên mẹ nằm trong sổ của người ta. Mẹ không đi thì ai giải thích thay mẹ?”

Bà há miệng định nói, nhưng chẳng thốt ra được chữ nào. Tôi quay sang mẹ ruột, dặn bà ở lại trông cháu. Mẹ tôi chỉ gật đầu, bàn tay gầy nắm lấy bàn tay nhỏ xíu của Su, mắt vẫn đỏ hoe.

Từ nhà ra đầu phố chừng năm phút đi bộ. Bà Thúy đi sau tôi nửa bước, chân lê trên vỉa hè như người mới ốm dậy. Được một đoạn, bà khẽ gọi:

“Lan này… mẹ nói với con một chuyện…”

“Để lát nữa mẹ ạ.” Tôi không quay lại. “Sáng nay mẹ gào lên đòi gọi c:ông an, đòi khám xét cả nhà, mà không hỏi một câu về cái hộp nhung đỏ. Giờ con muốn nghe người khác nói trước, rồi mới nghe mẹ.”

Bà im bặt. Tiếng dép bà lẹp xẹp phía sau nghe rõ mồn một.

Tiệm cầm đồ nằm lọt giữa hai cửa hàng bán điện thoại, biển hiệu đã bạc màu. Anh Hoàng đứng ngay trước quầy kính, mặt xám ngoét. Chị Vân ngồi co ro trên chiếc ghế nhựa ở góc tiệm, hai tay ôm đầu gối. Sau quầy là một người đàn ông khoảng năm mươi lăm tuổi, tóc muối tiêu, đeo kính lão, trên bàn mở sẵn quyển sổ bìa đen.

Thấy bà Thúy bước vào, ông ta gật đầu, giọng không vui cũng không buồn:

“Chị đây rồi. Tôi vừa nói với cậu này, nhưng chắc chị cũng nên nghe lại cho đủ.”

Anh Hoàng quay sang tôi, mắt đỏ lên: “Lan, em nghe đi.”

Ông chủ tiệm lật sổ, ngón tay chỉ vào một dòng.

“Sáng nay sáu giờ năm mươi, cô gái kia vào cầm một chiếc lắc tay vàng đính đá, nói là đồ bà nội để lại, nặng mười hai chỉ. Nhìn nặng tay, đá lấp lánh, cô ấy lại khóc lóc bảo gấp lắm. Tôi thương tình đưa luôn bốn chục triệu, chưa kịp thử kỹ.”

Chị Vân rúc đầu sâu hơn xuống đầu gối.

“Bảy giờ năm mươi,” ông ta nói tiếp, ngón tay trượt xuống dòng dưới, “bà đây chạy vào, thở không ra hơi, đặt bốn mươi hai triệu lên quầy, đòi chuộc ngay. Tôi thấy lạ, sao người ta vội vã thế. Tôi đem chiếc lắc ra thử lại cho chắc.”

Ông ta ngừng một chút, nhìn thẳng vào bà Thúy.

“Vàng mạ. Đá là đá nhân tạo. Cả chiếc lắc không đáng nổi năm triệu.”

Cả tiệm im lặng. Tôi nghe rõ tiếng máy lạnh chạy ro ro, và tiếng chị Vân bật ra một âm thanh nghẹn lại trong cổ họng.

“Giả… giả sao được…” chị ta lắp bắp. “Bà nội đeo nó suốt…”

“Tôi hành nghề ba mươi năm, cô ơi,” ông chủ nói, giọng vẫn bình thản. “Tôi bảo bà đây: nếu bà không chuộc, tôi báo c:ông an vì cầm đồ giả, tôi lỗ bốn chục triệu. Bà ấy chỉ gật đầu, bảo ‘tôi biết’, rồi trả đủ gốc lẫn lãi. Lúc đi, bà còn năn nỉ tôi đừng nói chuyện này với ai.”

Ông ta gấp sổ lại, nhìn bà Thúy thêm một lần nữa.

“Nhưng giờ chuyện đã tới nước người ta kéo nhau đến tận đây, tôi không giấu được nữa. Xin lỗi chị.”

Tôi quay sang mẹ chồng. Bà không nhìn ai, mắt dán xuống nền gạch hoa cũ.

“Mẹ biết nó là đồ giả,” tôi nói, từng chữ rất chậm. “Mẹ biết từ trước khi chạy tới đây. Vậy là mẹ giấu con ba năm, không phải vì sợ con bỏ anh Hoàng. Mà vì thứ mẹ giấu không còn là vàng thật.”

Bà Thúy không đáp. Hai vai bà run lên từng nhịp.

“Về nhà,” anh Hoàng nói, giọng nghe như bị ai bóp cổ. “Mẹ về nhà nói rõ cho con.”

“Không chỉ nói với anh,” tôi chặn lại. “Mẹ con đang ngồi ở nhà. Người bị mang ra làm bình phong sáng nay là mẹ con. Bà có quyền nghe tận mặt.”

Chúng tôi đi bộ về, bốn người bốn khoảng cách, không ai nói với ai câu nào. Chị Vân đi sau cùng, vừa đi vừa lau mặt bằng tay áo.

Mẹ tôi vẫn ngồi trên ghế sofa, Su thiu thiu ngủ trong lòng bà. Thấy cả nhà kéo về, mẹ tôi nhẹ nhàng đặt cháu xuống ghế, đắp cái khăn len cũ lên người con bé rồi đứng dậy.

Tôi không ngồi. Tôi đi thẳng tới chiếc tủ kính trong phòng khách, nơi sáng nay bà Thúy liếc mắt trong tích tắc rồi tái mặt.

“Con xin phép mẹ.” Tôi nói mà không quay lại.

“Đừng!” Bà Thúy bật dậy, giọng the thé. “Lan, đừng đụng vào cái tủ đó!”

Tiếng kêu của bà làm tôi biết mình đoán đúng. Tôi kéo ngăn tủ dưới cùng, chỗ chiếc hộp nhung đỏ nằm hồi sáng. Ngăn trống trơn, chỉ còn một chiếc phong bì giấy bò dày cộp ép sát vào thành gỗ. Vân lấy hộp, nhưng chẳng để ý tới thứ nằm khuất phía sau.

Tôi rút phong bì ra. Bà Thúy lao tới, nhưng anh Hoàng đã giữ tay bà lại.

“Mẹ ngồi xuống.” Giọng anh trầm hẳn đi. “Để Lan mở.”

Trong phong bì có hai tờ giấy đã ngả vàng. Tờ thứ nhất là biên nhận của tiệm vàng Kim Phúc, ghi rõ bán một chiếc lắc tay vàng đính đá, mười hai chỉ, số t:iền một trăm mười triệu. Ngày bán trùng đúng bốn mươi chín ngày sau khi bà nội mất. Tờ thứ hai là phiếu gia công của một tiệm kim hoàn nhỏ, đặt làm một chiếc lắc mạ vàng, đính đá nhân tạo, “giống hệt mẫu mang tới”, ngày giao hàng cách ngày bán đúng hai hôm.

Tôi đưa hai tờ giấy cho anh Hoàng. Anh đọc, môi mấp máy, rồi tay anh bắt đầu run.

“Mẹ… bán cái vòng của bà nội?”

Bà Thúy ngồi phịch xuống ghế, hai tay che mặt, nước mắt trào ra qua kẽ ngón tay.

“Mẹ không còn cách nào khác…”

“Cách nào khác là cách nào?” Anh Hoàng nói như quát, nhưng giọng vỡ ra giữa chừng. “Nói đi mẹ!”

Bà khóc một lúc lâu rồi mới nói được, từng đoạn đứt quãng.

Ba năm trước, chị Vân mở sạp bán quần áo online, vay nóng tám mươi triệu của người ta, làm ăn thua lỗ. Chủ nợ tìm đến tận cổng nhà, đứng chửi giữa ngõ. Bà sợ anh Hoàng nóng tính, sợ mất mặt với hàng xóm, nên giấu tiệt. Đúng lúc đó bà nội mất. Dọn đồ của bà cụ, bà Thúy thấy chiếc lắc quý nằm trong hộp nhung đỏ. Bà đem bán trả nợ cho Vân, rồi đặt làm một chiếc giống y hệt để cất vào hộp, định bụng một ngày nào đó kiếm đủ t:iền sẽ chuộc lại cái thật.

“Mẹ cứ nghĩ mẹ kiếm được,” bà nấc lên. “Nhưng ba năm, mẹ chỉ để dành được ngần ấy. Giá vàng thì cứ lên…”

“Còn sáng nay?” Tôi hỏi. “Mẹ kể tiếp đi.”

Bà Thúy nuốt khan, mắt vẫn dán xuống đất.

“Sáu giờ hơn, nó gọi cho mẹ khóc lóc, bảo nó lấy cái hộp cầm rồi, xin mẹ giấu giùm. Mẹ chạy ra ngân hàng rút sổ tiết kiệm. Mẹ chỉ nghĩ phải lấy cái vòng về trước khi thằng Hoàng với con Lan thức dậy. Vào tiệm, ông chủ nói nó là đồ giả, mẹ cũng chẳng lạ, nhưng vẫn cố chuộc.”

“Chuộc cái đồ giả, bằng tiền tiết kiệm của mẹ?” Tôi hỏi.

“Mẹ sợ,” bà nói, giọng như tiếng thì thào. “Nếu ông ta báo c:ông an, con Vân sẽ bị bắt vì lừa đ:ảo. Mẹ chỉ có hai đứa con thôi.”

Tôi nhìn bà. Nếu chỉ dừng ở đó, có lẽ tôi đã thương bà. Nhưng còn một chuyện nữa.

“Chuộc về rồi mẹ lại diễn một màn mất vòng,” tôi nói. “Tại sao?”

Bà không đáp. Tôi bước lại gần hơn.

“Để con nói giùm mẹ. Sáng nay Su cầm cái hộp chơi trong phòng ngủ của mẹ. Bên trong có chiếc lắc lấp lánh. Mẹ giật hộp lại, bảo con bé đừng nói với ai. Mẹ biết một đứa trẻ năm tuổi thì giấu được gì. Sớm muộn Su cũng nói với con rằng bà nội có cái vòng đẹp lắm. Mà con thì sẽ hỏi. Hỏi rồi sẽ đòi xem, đòi mang đi thử vàng, đòi cho đứng tên con theo lời bà nội. Mẹ không còn đường lùi.”

Bà Thúy ngẩng lên, đôi mắt đầy hoảng hốt, như thể tôi vừa nói trúng một chuyện bà tưởng chẳng ai đoán ra.

“Cho nên mẹ phải để nó biến mất. Nhưng biến mất kiểu gì cũng cần một người chịu tội. Vừa khéo, mẹ con lên chơi, lần đầu vào nhà con, không quen biết ai, cũng chẳng có ai bênh. Mẹ còn nói mẹ con lên từ hôm qua, trong khi mẹ biết bà vừa đi xe khách từ bốn giờ sáng, tới nhà gần chín giờ. Chỉ cần ai đó ở nhà nghĩ lại một chút là biết lời mẹ không khớp. Nhưng mẹ đâu cần khớp. Mẹ chỉ cần người ta tin.”

Tiếng tôi vỡ ra ở câu cuối. Tôi cố nuốt xuống, không để mình khóc.

Mẹ tôi đứng cách đó mấy bước, lặng lẽ nghe. Đôi tay bà vẫn nắm chặt lấy vạt áo cũ. Khi tôi nói xong, bà chậm rãi bước lại, đứng trước mặt bà Thúy.

“Bà thông gia,” mẹ tôi nói, giọng không lớn, nhưng cả phòng nghe rõ từng chữ. “Cả đời tôi quanh quẩn ở quê, bà nói đúng. Tôi chưa từng đeo cái vòng vàng nào. Nhưng tôi nuôi con gái tôi lớn lên, dạy nó một điều: dù nghèo đến mấy cũng không được nhận bậy một cái kim sợi chỉ của ai. Sáng nay bà đứng giữa nhà dốc túi tôi ra, cười vào mặt tôi. Tôi nín thở chịu, vì tôi sợ con tôi khó xử. Bà có biết lúc đó tôi nghĩ gì không?”

Bà Thúy lắc đầu, nước mắt chảy ròng ròng.

“Tôi nghĩ,” mẹ tôi nói chậm rãi, “con mình lấy chồng sáu năm, hóa ra phải sống như thế này.”

Câu nói ấy làm anh Hoàng quay phắt đi. Anh đứng đối diện cửa sổ, vai rung lên. Một lúc rất lâu sau, anh mới quay lại, mắt đỏ ngầu, nhưng ánh nhìn thì đã khác. Lần đầu tiên sau sáu năm, tôi thấy anh không còn né tránh.

Anh quỳ xuống trước mặt mẹ tôi.

“Mẹ, con xin lỗi. Con là con rể, là chồng của Lan mà để mẹ bị sỉ nhục ngay trong nhà con. Sáng nay con đứng đó, con còn bảo Lan bình tĩnh. Con không xứng làm con của mẹ.”

“Con đứng lên đi,” mẹ tôi vội đỡ. “Con không có lỗi gì.”

“Có ạ.” Anh Hoàng lắc đầu. “Con có lỗi vì sáu năm qua, mỗi lần mẹ con nói nặng Lan, con đều bảo Lan nhịn cho yên chuyện. Con cứ nghĩ nhịn là hiếu thảo, hóa ra nhịn là bắt người khác chịu thay.”

Anh quay sang tôi, giọng nghẹn lại.

“Lan, anh xin lỗi em.”

Tôi nhìn anh, không nói gì. Có những lời xin lỗi đến muộn mất sáu năm thì một câu cũng chưa đủ.

Anh đứng dậy, bước tới trước mặt mẹ mình.

“Mẹ. Con thương mẹ. Nhưng chuyện hôm nay, con không thể bỏ qua. Mẹ bán tài sản của bà nội mà không nói ai. Mẹ nói dối con ba năm. Rồi mẹ đổ tội cho mẹ vợ con chỉ để che đi cái sai của mình. Mẹ xin lỗi mẹ Lan đi. Không phải xin lỗi kiểu lấy lệ như lúc nãy. Mẹ xin lỗi bằng sự thật.”

Bà Thúy nhìn con trai, môi run run. Bà đứng dậy, bước tới trước mặt mẹ tôi, hai bàn tay buông thõng. Không còn là cái dáng cao ngạo hất cằm lúc sáng nữa.

“Bà thông gia. Tôi đã vu oan cho bà. Tôi biết bà không lấy gì cả. Tôi chọn bà vì nghĩ bà hiền, bà ở xa, bà sẽ không dám cãi. Tôi coi thường bà vì bà nghèo, mà chính tôi mới là người nghèo hèn hơn. Tôi xin lỗi bà, và xin lỗi cả con Lan.”

Mẹ tôi nhìn bà, rất lâu, rồi khẽ nói:

“Tôi nhận lời xin lỗi của bà. Nhưng nhận không có nghĩa là tôi quên.”

Bà Thúy cúi gằm, nước mắt rơi xuống nền gạch.

Chị Vân từ nãy vẫn ngồi chết lặng ở góc phòng. Tôi quay sang chị ta, lần đầu thấy chị ta nhỏ bé đến thế.

“Còn chị. Ngoài chuyện lấy c:ắp hộp nhung, chị còn nợ chị Hạnh hai trăm triệu. Con số đó từ đâu ra?”

Chị Vân khóc rấm rứt, run tay lấy điện thoại, mở đoạn tin nhắn cho tôi. Tôi là kế toán, nhìn con số là biết có chuyện. Năm tháng trước, chị ta vay tám mươi triệu, lãi hai mươi phần trăm một tháng, lãi nhập gốc, cộng thêm phí gia hạn lặt vặt, tính ra giờ thành hai trăm triệu.

“Đây không phải bạn bè,” tôi nói. “Đây là cho vay nặng lãi.”

“Chị ta dọa em…” Chị Vân nấc lên. “Chị ta bảo không trả thì đến công ty em, đến tận nhà…”

Tôi cầm điện thoại, bấm số của người tên Hạnh, bật loa ngoài. Đầu dây bên kia bắt máy bằng giọng ngái ngủ, ngọt xớt rồi chuyển ngay sang gắt gỏng khi nghe tôi xưng là chị dâu của Vân.

“Chị Hạnh,” tôi nói, rất bình tĩnh. “Tôi là kế toán. Tôi đã xem tin nhắn và sao kê chuyển khoản. Gốc của chị là tám mươi triệu. Bộ luật Dân sự quy định mức lãi tối đa là hai mươi phần trăm một năm, không phải một tháng. Tôi sẽ trả đủ gốc, cộng thêm phần lãi theo đúng luật. Chị không đồng ý thì mình ra tòa, tôi có đủ tin nhắn chứng minh. Còn nếu chị đến công ty hay đến nhà tôi quậy, tôi sẽ báo c:ông an.”

Đầu dây im bặt. Một lúc sau, Hạnh nói, giọng đã mềm hẳn: “Chị cứ chuyển khoản đi. Tôi nhận gốc cộng chút lãi là xong.”

“Nhận bằng văn bản,” tôi nói. “Chị nhắn tin xác nhận đã nhận đủ, không còn khoản nào khác.”

Cúp máy, tôi thấy cả phòng nhìn mình. Chị Vân há hốc miệng. Anh Hoàng thì khẽ lắc đầu, như thể lần đầu tiên nhìn thấy vợ mình.

“Tiền gốc và lãi, anh sẽ cho Vân mượn,” anh nói. “Nhưng phải viết giấy vay. Vân đi làm, trả anh mỗi tháng. Một đồng cũng không được thiếu.”

“Anh… anh Hoàng…” chị Vân nức nở.

“Em không còn đường nào khác,” anh nói, giọng cứng lại. “Mẹ đã gánh cho em hai lần. Lần này em tự gánh.”

Bà Thúy ngẩng đầu định nói gì đó, nhưng anh Hoàng giơ tay ngăn.

“Mẹ cũng vậy. Mẹ không còn quyền quyết định giùm ai nữa. Nhà này không thể tiếp tục như cũ.”

Tôi nhìn anh. Trong lòng tôi chẳng có chút hả hê nào. Chỉ thấy mệt, rất mệt, như vừa khiêng nổi một tảng đá suốt sáu năm giờ mới đặt xuống được.

Tối hôm đó, sau khi đưa mẹ tôi vào phòng nghỉ, tôi ngồi xuống cạnh anh Hoàng ở ban công. Phố đã lên đèn. Anh ngồi im thật lâu, rồi nói trước.

“Em muốn ly hôn không?”

Tôi nhìn xuống bàn tay mình.

“Chiều nay em đã nghĩ tới chuyện đó,” tôi đáp thật. “Em nghĩ rất lâu. Nhưng em thấy chuyện không chỉ nằm ở cái vòng, cũng không chỉ nằm ở mẹ. Nó nằm ở sáu năm em nghe câu ‘em bình tĩnh’.”

Anh gật đầu, không biện hộ.

“Em cho anh một cơ hội,” tôi nói. “Không phải vì thương hại. Vì sáng nay lần đầu tiên anh đứng về phía em. Nhưng có điều kiện.”

“Em nói đi.”

“Một, mình dọn ra ở riêng. Em không muốn Su lớn lên trong một căn nhà mà mọi chuyện đều phải giấu dưới đáy tủ. Hai, từ nay anh không được bảo em nhịn thay ai nữa. Ba, mẹ anh muốn gặp cháu thì được, nhưng mẹ anh phải học cách tôn trọng mẹ em.”

Anh Hoàng gật đầu, rất chậm.

“Anh sẽ làm.”

Ba tuần sau, chúng tôi chuyển sang một căn hộ nhỏ thuê gần chỗ tôi làm. Anh Hoàng tự đóng gói, tự khiêng đồ, không để tôi động tay vào thùng nào nặng. Chị Vân xin được việc làm nhân viên bán hàng ở một cửa hàng điện máy, dọn ra thuê trọ chung với một đồng nghiệp. Mỗi tháng chị ta đều đặn chuyển khoản trả anh Hoàng, dù chỉ được vài triệu, và nhắn một dòng ngắn: “Em trả đợt này.”

Bà Thúy ở lại căn nhà cũ một mình. Căn nhà rộng, vắng tiếng cháu, vắng cả những lời gắt gỏng quen thuộc. Mấy tuần đầu bà không gọi cho ai. Anh Hoàng ghé thăm mỗi cuối tuần, mang đồ ăn, lặng lẽ sửa mấy thứ hỏng hóc trong nhà, nhưng không nói gì thêm.

Hai tháng sau, một sáng thứ Bảy, bà gọi điện, nói muốn đi Nam Định một chuyến. Anh Hoàng hỏi có cần anh chở không. Bà bảo không, bà tự đi xe khách, như mẹ tôi đã đi.

Hôm đó tôi về quê cùng bà. Chiếc xe khách lắc lư trên đường quốc lộ, bà ngồi cạnh tôi, lưng thẳng, hai tay ôm cái túi vải cũ mua riêng cho chuyến đi. Trong túi có hộp trái cây, gói trà ngon, và một thứ nữa bà không nói với ai.

Mẹ tôi đứng chờ sẵn ở đầu ngõ. Bà thông gia bước xuống xe, chưa kịp mở lời đã cúi đầu thật thấp.

“Tôi lên chơi nhà bà một hôm, nhưng cũng là lên để xin lỗi tử tế. Hồi đó tôi xin lỗi trước mặt cả nhà, nhưng trong lòng vẫn còn nghĩ mình hơn bà. Bây giờ tôi không còn nghĩ thế nữa.”

Mẹ tôi nhìn bà, rồi mỉm cười, nụ cười hiền như những ngày tôi còn nhỏ.

“Vào nhà uống chén nước đi bà thông gia. Nhà quê, chỉ có trà với rau, bà đừng chê.”

Hôm ấy bà Thúy ngồi ăn cơm ở nhà mẹ tôi, bát canh rau, đĩa cà muối, mấy quả trứng gà luộc. Bà ăn hết sạch, không nói lời nào chê bai. Lúc ra về, bà lấy từ đáy túi vải một chiếc hộp nhung đỏ, đặt vào tay tôi.

“Mẹ biết nó là đồ giả,” bà nói khẽ. “Mẹ không dám đưa con cái gì quý giá nữa. Nhưng mẹ muốn con giữ nó. Để mỗi lần nhìn thấy, mẹ nhớ mẹ đã từng sai thế nào.”

Tôi cầm hộp nhung, không nhận mà cũng không từ chối. Rồi tôi mở ra. Chiếc lắc nằm đó, lấp lánh dưới nắng như hôm nào. Đẹp, nhưng rỗng.

Tôi gật đầu, đóng nắp lại.

Giờ chiếc hộp nhung ấy nằm trong ngăn kéo cuối cùng của tủ quần áo nhà tôi. Tôi không đeo, cũng không vứt. Su lớn thêm một tuổi, đôi lúc hỏi mẹ sao có cái vòng đẹp mà không đeo. Tôi chỉ bảo, vòng giả thì đẹp mấy cũng không đáng bằng một lời xin lỗi thật.

Còn anh Hoàng, từ hôm đó, tôi chưa một lần nghe anh bảo tôi bình tĩnh.

–HẾT–