(Tiếp theo phần 1)

Tờ giấy trong tay Hưng rung đến mức tôi nghe thấy tiếng sột soạt giữa sảnh im phăng phắc.

Tôi bước tới, giằng lấy. Anh không giữ nổi, tờ giấy tuột khỏi tay anh như vật không còn trọng lượng.

Đó là một tờ giấy vay tiền, mực đã ngả màu, nét chữ nắn nót của người từng học. Tiêu đề: “GIẤY NHẬN NỢ”. Bên dưới ghi: bên vay là ông Trần Quốc Bảo, số tiền hai tỷ đồng, vay của bà Nguyễn Thị Mai. Ngày ký cách đây mười hai năm. Cuối giấy có chữ ký của ông Bảo và một dòng cam kết: “Tôi hứa trả đủ gốc khi bà Mai cần.”

Ông Trần Quốc Bảo là bố chồng tôi, người đã mất bốn năm trước.

Tôi ngẩng lên nhìn mẹ. Mẹ đang đứng bên cạnh, tay vẫn xoa đầu gối, mặt bình thản như người vừa đặt xuống một gánh đã mang suốt mười hai năm.

“Mẹ… cái này là…” giọng tôi lạc đi.

“Là tiền mẹ cho bố thằng Hưng vay,” mẹ nói, nhẹ như nói chuyện mớ rau. “Hồi đó công ty ông ấy sắp phá sản. Mẹ bán căn nhà ở phố cũ, cộng với tiền dành dụm cả đời, đưa ông ấy hai tỷ. Ông hứa trả. Sau đó ông mất, mẹ không nỡ đòi vợ con ông.”

Cả sảnh xôn xao. Bà Phượng, nãy giờ ngồi nhấp trà như xem kịch, bỗng đặt phịch chiếc tách xuống bàn. Nước trà đổ ra khăn trải bàn trắng.

“Giả!” bà rít lên. “Tờ giấy này là giả! Chồng tôi chưa bao giờ vay ai hai tỷ!”

“Chị Phượng,” mẹ tôi quay sang, giọng vẫn đều, “lúc đó chị cũng có mặt. Chị còn pha trà mời tôi, bảo ‘chị Mai tốt bụng quá, nhà tôi nhớ ơn cả đời’. Chị quên rồi sao?”

Bà Phượng há miệng, nhưng không phát ra được tiếng nào. Tôi nhìn thấy cổ bà nổi gân.

Cô Linh chen lên, giọng chói:

“Nói láo! Bà bán rau thì lấy đâu ra hai tỷ! Anh Hưng, anh đừng nghe bà ấy!”

Hưng không trả lời. Anh đứng đó, mắt dán xuống nền gạch. Và đó là lúc tôi hiểu: anh không ngạc nhiên. Anh sợ, nhưng không ngạc nhiên. Khi nãy, lúc phong bì lăn đến chân anh, anh đã định nhặt trước tôi. Anh biết trong đó có gì.

“Hưng,” tôi gọi khẽ. “Anh biết chuyện này từ trước, đúng không?”

Anh im lặng.

“Anh trả lời em.”

“Anh… anh biết.” Giọng anh khản đặc. “Anh mới biết cách đây hai tháng. Lúc dọn đồ của bố, anh thấy bản sao trong ngăn tủ. Anh định nói với em, nhưng mẹ anh bảo…”

“Mẹ bảo gì?”

Anh liếc bà Phượng. Bà Phượng đang trừng mắt, nhưng đã không còn khí thế.

“Mẹ bảo, nếu em biết nhà anh nợ nhà em hai tỷ, em sẽ có cớ bắt nhà anh trả, và hai nhà sẽ không còn đứng ngang hàng. Mẹ bảo cứ cưới xong, chuyện đâu còn đó, rồi tìm cách cho bà… cho mẹ em quên đi.”

Tôi nhắm mắt lại một giây. Hai tháng nay, mỗi tối anh ôm tôi ngủ, mỗi sáng anh hôn lên trán tôi, anh đều giữ trong lòng chuyện này. Và hôm nay, trước mặt cả trăm khách, khi mẹ tôi bị xô ngã, anh chọn đứng về phía mẹ mình. Có lẽ anh nghĩ nếu anh hùa theo, mẹ tôi sẽ nhụt chí, sẽ không dám lôi tờ giấy ra.

“Vậy câu ‘không biết thân biết phận’ anh nói với mẹ em,” tôi hỏi, “là để át đi cái phong bì này?”

Anh cúi đầu, không đáp. Câu trả lời ấy còn rõ hơn mọi lời nói.

Mẹ tôi bước tới, đặt tay lên vai tôi:

“Ngọc Anh, mẹ xin lỗi con. Mẹ không định mang chuyện này ra hôm nay. Mẹ chỉ mang theo để cất trong túi, như một thứ bùa, nhắc mẹ rằng mình có quyền ngẩng đầu. Nhưng hôm nay…” Bà nhìn quanh sảnh. “Hôm nay họ không để mẹ ngẩng đầu.”

Tôi hít một hơi thật sâu. Lúc này, tôi không còn thấy run nữa. Tôi cầm tờ giấy nợ, bước lên bục sân khấu nhỏ nơi MC đang đứng chết trân với chiếc micro trong tay. Tôi đưa tay ra:

“Anh cho em mượn micro.”

Người MC lúng túng trao cho tôi. Tiếng bước chân tôi trên bục vang lên rõ mồn một.

“Kính thưa quý khách,” tôi nói, giọng vang khắp sảnh. “Con là Ngọc Anh, cô dâu của buổi tiệc hôm nay. Con xin lỗi vì làm gián đoạn bữa tiệc. Nhưng có một việc con buộc phải làm.”

Cả sảnh lặng đi. Vài chiếc điện thoại giơ lên cao hơn.

“Mẹ con, bà Mai, bán rau ở chợ hơn ba mươi năm. Bà nuôi con ăn học một mình. Hôm nay bà bị xô ngã giữa tiệc cưới của con gái, chỉ vì bà nghèo. Con muốn mọi người biết một điều: gia đình nhà chồng con, nhà họ Trần, đang nợ mẹ con hai tỷ đồng, có giấy nợ ký tên bố chồng con.”

Tiếng xì xào nổi lên như sóng. Có người đứng bật dậy. Một ông cụ ở bàn họ hàng nhà trai ho khan, mặt đỏ gay.

“Con không đọc tờ giấy này để làm nhục ai,” tôi nói tiếp. “Con đọc để mọi người hiểu rằng người bị gọi là ‘nghèo hèn’ hôm nay, thật ra đã từng bán nhà để cứu công ty của gia đình này.”

Tôi nhìn xuống bà Phượng. Bà đã đứng dậy, hai tay nắm chặt tà áo dài lụa, giọng run lên vì giận và nhục:

“Con nhãi ranh, cô dám…”

“Dạ thưa mẹ,” tôi đáp, “con vẫn gọi bà là mẹ vì con vẫn còn tôn trọng. Nhưng mẹ ngồi nhìn mẹ con bị xô ngã mà không nói một lời. Con xin hỏi, lúc đó mẹ có nhớ đến hai tỷ này không?”

Bà Phượng ngã người ngồi xuống ghế. Môi bà trắng bệch.

Một giọng nói từ góc sảnh cất lên, trầm và chậm:

“Phượng, chuyện này có thật không?”

Mọi người quay lại. Người nói là ông Trần Quốc Thịnh, anh ruột của bố chồng tôi, đang ngồi ở bàn họ hàng. Ông chống gậy đứng dậy, ánh mắt sắc lạnh:

“Tôi nhớ có chuyện này. Năm đó tôi có nghe chú Bảo nhắc, nói có người bạn giúp đỡ lúc khó khăn. Tôi không biết là bà Mai đây. Hóa ra suốt mười hai năm, nhà mình ăn bám lòng tốt của người ta, còn quay ra coi thường?”

Bà Phượng lắp bắp:

“Anh Thịnh… em…”

“Cô im đi!” Ông Thịnh gõ gậy xuống nền. “Hưng, Linh, hai đứa lại đây.”

Cô Linh mặt cắt không còn giọt máu, rụt rè bước tới. Hưng cũng lê chân đến, đầu cúi gằm.

“Hai đứa nói tôi nghe,” ông Thịnh gằn giọng, “có ai biết chuyện này mà vẫn đối xử với thông gia như thế không?”

Linh lắc đầu nguầy nguậy:

“Cháu không biết, bác ơi! Cháu thật sự không biết!”

Hưng lặng lẽ giơ tay:

“Cháu biết. Cháu biết từ hai tháng trước.”

Ông Thịnh nhìn Hưng rất lâu, ánh mắt vừa giận vừa thất vọng. Rồi ông quay sang mẹ tôi, từ từ cúi đầu:

“Bà Mai, thay mặt nhà họ Trần, tôi xin lỗi bà. Món nợ này, nhà họ Trần sẽ trả. Tôi nói ở đây, trước toàn thể họ hàng, không ai được chối.”

Mẹ tôi gật nhẹ, không nói gì. Tôi nhìn bà, nhận ra bà đang cố nén nước mắt. Không phải vì mừng. Mà vì bà vừa nghe được một lời xin lỗi mà bà đã chờ suốt từ ngày chồng mình mất.

Tôi gỡ chiếc vòng hoa cài trên tóc, đặt lên bàn, rồi nhìn thẳng vào Hưng:

“Hưng, em hỏi anh một câu cuối. Hôm nay anh chọn thế nào?”

“Ngọc Anh, anh… anh sai rồi. Em tha cho anh…”

“Em không hỏi anh có sai không. Em hỏi anh chọn ai. Ba mươi phút trước, mẹ em ngã xuống sàn, anh đứng yên. Anh có thể nói một câu thôi. Chỉ một câu. Anh không nói.”

Anh im lặng. Nước mắt anh chảy xuống, nhưng tôi không thấy xót nữa.

“Lễ cưới hôm nay,” tôi nói với cả sảnh, “con xin phép dừng tại đây. Cảm ơn quý khách đã đến. Con xin lỗi vì buổi tiệc không như mong đợi.”

Tôi xuống khỏi bục, nắm tay mẹ. Bà mỉm cười với tôi, nụ cười mệt mỏi nhưng ấm. Tôi gỡ chiếc nhẫn cưới mới đeo trên tay, đặt vào lòng bàn tay Hưng, khép các ngón tay anh lại.

Cả sảnh nhìn theo khi hai mẹ con tôi bước ra cửa. Không ai cản. Ngay cả bà Phượng, ngay cả cô Linh.

Ngoài sảnh, gió đêm thổi lùa qua tà áo cưới. Mẹ tôi khoác chiếc áo khoác mỏng lên vai tôi, giọng bà nhỏ xíu:

“Mẹ làm hỏng ngày cưới của con rồi.”

“Không đâu mẹ,” tôi tựa đầu vào vai bà. “Là họ làm hỏng. Mẹ chỉ cho con thấy sớm thôi.”

Ba ngày sau, tôi dọn về căn nhà thuê nhỏ của mẹ ở khu chợ quê. Mẹ nấu cháo, tôi ngồi nhìn hơi nóng bốc lên. Điện thoại tôi nhận hàng chục cuộc gọi nhỡ của Hưng, của ông Thịnh, cả của một số lạ. Tôi tắt máy.

Sáng hôm sau, ông Thịnh đến tận nhà. Ông mang theo một giỏ trái cây, và một chiếc phong bì.

“Bà Mai, cháu Ngọc Anh,” ông nói, giọng nặng nề. “Tôi đã họp họ. Nhà họ Trần sẽ trả hai tỷ, chia làm hai đợt. Đợt đầu là một tỷ, hôm nay tôi mang đến. Phần còn lại, trong ba tháng.”

Mẹ tôi nhận phong bì, không mở ra:

“Cảm ơn bác. Tôi không đòi vì ham tiền. Tôi đòi vì con gái tôi cần được đứng thẳng lưng.”

Ông Thịnh gật đầu, mắt đỏ hoe. Trước khi về, ông đứng lại ở cửa, quay sang tôi:

“Ngọc Anh, bác có chuyện này nên nói với cháu. Cái giấy nợ này, thật ra không phải tờ giấy duy nhất.”

Tôi sững người:

“Bác nói sao ạ?”

“Hôm họp họ, tôi lục lại di vật của chú Bảo. Trong két sắt, ngoài tờ nhận nợ, còn một bản di chúc chưa ai mở.” Ông hạ giọng. “Chú ấy ghi rõ, phần lớn cổ phần công ty để lại cho một người. Người đó không phải Hưng, không phải Linh, cũng không phải bà Phượng.”

Tôi hỏi, giọng gần như thì thầm:

“Vậy là ai ạ?”

Ông Thịnh nhìn mẹ tôi một lúc lâu, rồi nhìn tôi, rất chậm rãi nói:

“Chữ ký người thụ hưởng ở cuối di chúc, bác đọc đi đọc lại mà không dám tin. Đó là tên mẹ cháu.”

Mẹ tôi đứng chết lặng bên bậc cửa, chiếc muôi trong tay rơi xuống nền, vang lên một tiếng khô khốc.

“Ông nói gì cơ?” Mẹ tôi hỏi, giọng lạc đi. “Tên tôi? Tôi chưa từng biết có di chúc nào.”

Ông Thịnh không đáp ngay. Ông đặt giỏ trái cây xuống bậc thềm, chống gậy bước vào nhà, ngồi xuống chiếc ghế gỗ mẹ tôi hay ngồi nhặt rau. Rồi ông mở chiếc cặp nhỏ mang theo, rút ra một tập giấy được bọc cẩn thận trong túi nilon.

“Di chúc lập cách đây mười một năm,” ông nói. “Một năm sau khi chú Bảo nhận khoản vay của bà. Có công chứng, có người làm chứng. Chú ấy dặn luật sư chỉ được mở khi vợ con chú ấy đối xử tệ với bà, hoặc khi chính bà cần đến.”

Tôi cầm tờ di chúc, đọc từng dòng. Nét chữ ngay ngắn, từng điều khoản rành mạch. Điều một: bốn mươi phần trăm cổ phần công ty thực phẩm do ông Bảo đứng tên được trao lại cho bà Nguyễn Thị Mai, “như một khoản hoàn trả cho người đã cứu công ty và cứu cả gia đình tôi”. Điều hai: nếu gia đình tôi đối xử bất công với bà Mai sau khi tôi mất, thì phần cổ phần của vợ con tôi sẽ bị điều chỉnh theo quyết định của hội đồng họ tộc.

Tôi ngẩng lên, tay run nhẹ:

“Bác, vậy tại sao suốt bốn năm qua không ai mở nó?”

“Vì luật sư giữ di chúc đã chuyển nơi ở, hồ sơ nằm trong két sắt cũ của chú Bảo. Bà Phượng nắm chìa, nhưng bà ấy không bao giờ mở. Tôi cũng chỉ tìm thấy khi họp họ, vì cứ nghĩ chú ấy để lại giấy tờ nợ nần ở đó.” Ông thở dài. “Còn chuyện tại sao chú Bảo không nói thẳng với bà Phượng, tôi nghĩ là vì chú ấy sợ vợ. Cả đời chú, chỉ dám ngầm làm điều đúng.”

Mẹ tôi ngồi phịch xuống chiếc ghế đẩu, hai tay đặt lên đầu gối đang bầm tím. Bà nhìn tờ giấy rất lâu, rồi khẽ cười, nụ cười có chút chua xót:

“Tôi không cần cổ phần. Hồi đó tôi cho vay vì ông Bảo là người tử tế, từng giúp tôi lúc tôi góa chồng. Tôi chưa bao giờ nghĩ sẽ nhận lại thứ gì.”

“Nhưng ông ấy nhớ,” ông Thịnh nói. “Ông ấy nhớ cả đời.”

Tôi im lặng. Trong lòng tôi, một thứ gì đó vừa nặng vừa nhẹ cùng lúc. Nặng vì hiểu rằng mẹ đã mang món ơn ấy suốt mười hai năm mà chưa một lần nhắc. Nhẹ vì nhận ra, trong gia đình họ Trần, vẫn có một người đàn ông từng biết ơn thật lòng.

Ba hôm sau, hội đồng họ tộc nhà họ Trần họp tại nhà thờ họ. Ông Thịnh gọi, tôi và mẹ cũng được mời, dù mẹ nhất quyết không muốn đi. Tôi phải thuyết phục mãi:

“Mẹ, mẹ không đi thì họ sẽ nghĩ mẹ sợ. Mẹ đã quỳ gối trước mặt họ hai lần rồi, lần này mẹ cứ ngẩng đầu mà vào.”

Mẹ nhìn tôi, rồi mặc chiếc áo dài tím cũ ấy, vuốt thẳng từng nếp, cùng tôi bước vào.

Nhà thờ họ đông đủ. Bà Phượng ngồi hàng ghế đầu, tóc rối, mắt thâm quầng. Cô Linh ngồi bên cạnh, mặt cúi gằm. Hưng đứng ở góc phòng, gầy đi trông thấy, áo sơ mi nhàu như chưa thay mấy ngày.

Ông Thịnh đọc to bản di chúc trước toàn thể họ hàng. Khi đọc đến tên mẹ tôi, cả phòng xôn xao. Có người thở dài, có người quay sang nhìn bà Phượng, ánh mắt không còn là sự nể nang.

“Không thể nào,” bà Phượng bật dậy, giọng khàn đặc. “Tờ này là giả! Chồng tôi không bao giờ làm chuyện sau lưng tôi!”

“Chị Phượng,” ông Thịnh nói, “chữ ký của chú Bảo, dấu công chứng, tôi đã nhờ người xác minh. Là thật.”

“Vậy là ông ấy phản bội tôi!”

Hai chữ ấy rơi xuống giữa phòng như một cục đá. Tôi nhìn bà Phượng, bỗng thấy bà không còn đáng ghét như tôi tưởng. Bà đứng đó, một người đàn bà năm mươi tám tuổi, vừa phát hiện chồng mình giấu cả một khoản ơn nghĩa suốt hơn mười năm, và bản thân mình đã đối xử tệ bạc với đúng người đó.

Mẹ tôi lên tiếng, giọng nhẹ nhưng cả phòng nghe rõ:

“Chị Phượng, ông Bảo không ph:ản b:ội chị. Ông ấy chỉ không biết cách nói với chị một chuyện mà ông ấy thấy mình mắc nợ.”

Bà Phượng quay sang nhìn mẹ tôi. Hai người phụ nữ nhìn nhau rất lâu. Trong mắt bà Phượng, tôi thấy thứ gì đó rạn vỡ, như một lớp men lâu ngày bong ra.

“Tôi…” bà nghẹn. “Tôi tưởng bà thấp hèn. Tôi tưởng bà không có gì. Hóa ra suốt mười hai năm, tôi sống nhờ cái ơn của bà mà không biết.”

“Chị biết, chị Phượng.” Mẹ tôi lắc đầu. “Chị biết từ ngày đầu. Chị chỉ chọn quên.”

Bà Phượng đứng chết lặng. Rồi bà từ từ đi ra khỏi hàng ghế, bước đến trước mẹ tôi, hai đầu gối khụy xuống. Cả phòng nín thở.

“Chị Phượng, đứng lên!” mẹ tôi hốt hoảng đỡ bà.

“Để tôi quỳ.” Bà Phượng nắm lấy tay mẹ tôi, nước mắt chảy ròng. “Hôm đó con Linh xô chị ngã, tôi ngồi nhìn. Tôi không ngăn. Tôi còn nhấp trà. Tôi không đáng làm người. Chị tha cho tôi.”

Mẹ tôi đỡ bà đứng dậy, nhưng không nói gì. Bà không tha thứ ngay, tôi biết. Nhưng bà cũng không nỡ để một người phụ nữ lớn tuổi quỳ trước mặt mình.

Cô Linh lúc này mới bước ra, mắt đỏ hoe:

“Cô Mai, cháu… cháu xin lỗi. Hôm đó cháu quá đáng. Cháu không biết, nhưng dù có biết hay không biết, cháu cũng không được làm thế với cô.”

Mẹ tôi nhìn cô rất lâu, rồi khẽ nói:

“Cháu còn trẻ, còn kịp học. Điều cô muốn không phải lời xin lỗi hôm nay. Mà là một ngày nào đó, nếu cháu gặp một người đàn bà nghèo bị chê cười, cháu sẽ là người đứng ra bênh người ta.”

Cô Linh bật khóc, gật đầu thật mạnh.

Hưng bước ra sau cùng. Anh đứng trước mặt tôi, môi mấp máy mãi mới nói được:

“Ngọc Anh, anh biết anh không có quyền xin em điều gì. Nhưng anh muốn em biết, hôm đó anh đứng yên không phải vì anh không thương em. Anh sợ. Anh sợ mẹ anh, sợ mất mọi thứ, sợ cả cái nhà này sụp. Anh tưởng nếu anh im thì mọi chuyện sẽ qua.”

“Hưng,” tôi nói, giọng bình thản đến mức chính tôi cũng ngạc nhiên, “em không cần anh giải thích sợ gì. Em cần anh hiểu một điều: người đàn ông nào để vợ mình nhìn mẹ ruột bị xô ngã mà đứng yên, thì người đó sẽ còn đứng yên rất nhiều lần nữa. Em không muốn sống cả đời chờ anh dám lên tiếng.”

Anh cúi đầu, nước mắt rơi xuống nền gạch.

“Em sẽ làm thủ tục hủy hôn,” tôi nói tiếp. “Chúng ta chưa đăng ký, mọi chuyện còn gọn gàng. Anh giữ chiếc nhẫn. Coi như một kỷ niệm để nhớ rằng có những lúc chỉ cần một câu nói, đã đổi được cả đời.”

Anh không phản đối. Anh chỉ gật, rất chậm, như người đã biết từ lâu sẽ có ngày này.

Cuối buổi họp, ông Thịnh đứng dậy, tuyên bố quyết định của hội đồng họ tộc: khoản nợ hai tỷ sẽ được hoàn trả đủ, cộng thêm phần lãi theo mức ngân hàng. Bốn mươi phần trăm cổ phần theo di chúc được chuyển cho mẹ tôi, nhưng ông nhìn mẹ, hỏi:

“Bà Mai, bà muốn xử lý thế nào?”

Mẹ tôi im lặng khá lâu. Rồi bà nói, từng chữ chậm rãi:

“Tôi không biết làm kinh doanh. Tôi cả đời chỉ biết bán rau. Phần cổ phần ấy, tôi xin nhận để thực hiện nguyện vọng của ông Bảo, nhưng tôi sẽ chia làm ba. Một phần để lại cho công ty, giao cho ông Thịnh trông coi. Một phần lập quỹ học bổng cho con em ở chợ quê tôi, những đứa trẻ giống như con gái tôi ngày xưa. Phần còn lại, tôi giữ cho con gái tôi, để nó không bao giờ phải nhờ vả nhà ai.”

Cả phòng im lặng, rồi có người vỗ tay, một tiếng, hai tiếng, rồi cả phòng. Bà Phượng ngồi đó, hai tay ôm mặt, không ngẩng lên được.

Chuyện của chúng tôi lan đi rất nhanh. Đoạn video quay cảnh cô Linh xô ghế, cảnh tôi cầm micro, được nhiều người chia sẻ. Có người mắng nhà họ Trần, có người khen mẹ tôi. Nhưng tôi và mẹ không đọc bình luận. Chúng tôi đóng cửa, nấu cơm, sống như những ngày chưa có chuyện gì xảy ra.

Hai tháng sau, bà Phượng đến nhà tôi một mình. Bà không mặc áo lụa, không đeo trang sức, chỉ mặc bộ đồ bà ba giản dị, tay xách giỏ cam. Đứng ngoài cổng rất lâu, bà mới gọi:

“Chị Mai ơi!”

Mẹ tôi ra mở cổng. Hai người nhìn nhau, không ai nói. Cuối cùng mẹ tôi nghiêng người:

“Vào nhà đi chị. Trời nắng.”

Bà Phượng bước vào, ngồi xuống chiếc ghế gỗ mà ông Thịnh từng ngồi. Bà đưa mắt nhìn quanh căn nhà nhỏ: bộ bàn ghế cũ, mấy chậu rau trước hiên, bức ảnh bố tôi treo trên tường.

“Nhà chị sạch sẽ,” bà nói khẽ. “Tôi ở nhà to mà không bao giờ thấy ấm như thế này.”

Mẹ tôi rót cho bà ly nước, không nói gì. Bà Phượng nhấp một ngụm, đặt xuống:

“Chị Mai, tôi không xin chị tha thứ ngay. Tôi chỉ muốn nói, tôi sống đến từng này tuổi mới hiểu thế nào là giàu. Giàu không phải là có công ty. Giàu là khi có người chịu cho mình vay lòng tốt mà không đòi lại.”

“Chị cũng giàu đấy,” mẹ tôi mỉm cười. “Chị có con cái, có họ hàng. Chỉ cần biết giữ.”

Bà Phượng cúi đầu, bật cười trong nước mắt. Hai người phụ nữ ngồi nói chuyện đến chiều, thứ chuyện giản dị của những người mẹ: con cái, bếp núc, tuổi già. Tôi đứng ở cửa nhìn, bỗng thấy lòng yên lặng lạ.

Tôi không quay lại với Hưng. Anh vẫn nhắn tin vài lần, rồi thưa dần, rồi im hẳn. Tôi nghe nói anh xin ra khỏi công ty gia đình, đi làm thuê ở tỉnh khác, tự học cách đứng bằng đôi chân mình. Có lẽ, đó là cách anh trả giá cho cái im lặng hôm ấy.

Cô Linh bỏ ý định đi du học theo kế hoạch của mẹ, xin vào làm ở quỹ học bổng của mẹ tôi, lương thấp nhưng chịu khó. Tôi gặp cô một lần ở chợ quê, cô xách hộp quà cho một đứa học sinh nghèo, gật đầu chào tôi rất khẽ. Tôi gật lại.

Còn tôi, tôi xin nghỉ việc ở công ty cũ, nhận một vị trí kế toán cho quỹ học bổng, làm cùng mẹ. Mỗi sáng, tôi đi bộ ra chợ, mua mớ rau mẹ vẫn bán, ngồi ăn bát cháo nóng bên cạnh quầy của bà. Những người trong chợ nhìn tôi, có người chào, có người cười. Không ai gọi tôi là cô dâu bị bỏ rơi nữa. Họ gọi tôi là con gái bà Mai.

Một chiều cuối năm, tôi đứng bên bờ ruộng sau nhà, nhìn mẹ cúi xuống tưới luống cải. Chiếc áo dài tím cũ, giờ đã được mẹ treo ở góc tủ, như một kỷ vật. Tôi bước lại gần, đỡ chiếc thùng nước từ tay bà:

“Mẹ, mẹ có hối hận không? Vì hôm đó mang tờ giấy ấy ra?”

Mẹ đứng thẳng lên, lau mồ hôi, nhìn ra cánh đồng đang chuyển vàng:

“Mẹ chỉ hối hận một điều, con ạ. Mẹ hối hận vì đã im lặng mười hai năm. Người nghèo nhịn nhục quen rồi, cứ tưởng im lặng là hiền. Nhưng im lặng quá lâu, người ta sẽ tưởng mình đáng bị coi thường.”

Tôi nắm lấy bàn tay chai sần của mẹ, siết nhẹ:

“Từ giờ, mình không im nữa.”

Mẹ cười, vỗ nhẹ lên tay tôi. Gió đồng thổi qua, mang theo mùi lúa chín và mùi đất ẩm. Phía xa, tiếng chuông xe đạp của đám học trò rộn ràng vang lên trên con đường làng, những đứa trẻ sẽ đến lớp bằng học bổng mang tên một người đàn ông từng biết ơn, và một người phụ nữ từng chịu ơn mà không nói.

Tôi ngẩng nhìn trời. Lần đầu tiên sau rất nhiều năm, tôi thấy mình thật sự nhẹ nhõm.

-HẾT-