(Tiếp theo phần 1)

Tôi ngồi im, tai áp sát điện thoại, nghe từng câu từng chữ trong đoạn ghi âm. Giọng mẹ chồng vang lên, không giống giọng bà thường nói với con cháu trong nhà, mà gấp gáp, có phần hoảng loạn:

“Anh cho tôi thêm vài ngày nữa được không? Tôi đang tính cách xoay tiền, chứ giờ lấy đâu ra năm chục triệu ngay lập tức.”

Giọng một người đàn ông lạ, gằn giọng đáp lại: “Bà hẹn tôi hai lần rồi đó. Hôm nay không có tiền, mai tôi cho người đến tận nhà làm việc, đừng trách tôi không báo trước.”

Đoạn ghi âm kết thúc đột ngột. Tôi ngồi chết lặng, đầu óc quay cuồng. Khoản nợ năm chục triệu này là gì? Sao mẹ chồng tôi lại dính vào chuyện vay nợ mà cả tôi lẫn chồng tôi đều không hề hay biết?

Tôi nhắn tin lại cho số máy lạ, hỏi rõ người gửi là ai. Vài phút sau, tin nhắn trả lời đến: “Em là Loan, con gái cô Mận — bạn thân của mẹ chồng chị. Em tình cờ nghe được cuộc gọi này khi ngồi cùng mẹ em, thấy có gì đó không ổn nên ghi âm lại, định bụng khi nào tiện sẽ nói cho chị biết. Hôm nay thấy chị bị mẹ chồng gây áp lực chuyện tang bố, em nghĩ chị nên biết sớm.”

Tôi hỏi thêm chi tiết, Loan kể lại, giọng điệu qua tin nhắn cũng đầy ngập ngừng: “Em nghe loáng thoáng, hình như bác Cúc vay tiền của một người quen làm nghề cho vay ngoài, để lo cho chuyện gì đó liên quan đến chú Sinh — em trai bác Cúc, tức là cậu ruột của chồng chị. Em không rõ chi tiết lắm, chị nên hỏi thẳng bác ấy thì hơn.”

Tôi ngồi lặng, ghép nối lại mọi chuyện trong đầu. Có lẽ, cái gọi là “đám giỗ” hôm nay không hẳn là lý do thật sự khiến mẹ chồng gấp gáp gọi tôi về. Có thể bà cần tôi có mặt ở nhà vì một lý do khác, một lý do bà không dám nói thẳng.

Sáng hôm sau, sau khi lo xong tang lễ cho bố, tôi cùng chồng trở về nhà. Không khí trong nhà căng thẳng đến ngột ngạt. Bà Cúc ngồi trong phòng khách, vẻ mặt lo lắng, thấy tôi bước vào thì có chút giật mình, nhưng vẫn cố giữ vẻ bình thản:

“Con về rồi à? Đám giỗ hôm qua mẹ với mấy cô chú lo xong xuôi cả rồi, con không cần lo gì đâu.”

Tôi đặt túi xuống bàn, giọng tôi giờ đã không còn run rẩy như hôm qua, mà bình tĩnh, dứt khoát: “Mẹ, con muốn hỏi mẹ một chuyện. Khoản nợ năm chục triệu mẹ vay của ai đó, để lo cho chuyện gì vậy mẹ?”

Bà Cúc sững người, mặt bà trắng bệch, rõ ràng không ngờ tôi đã biết chuyện: “Con… con nghe ai nói chuyện này?”

Chồng tôi cũng sững sờ không kém, nhìn mẹ, giọng anh đầy hoang mang: “Mẹ, mẹ vay nợ gì mà tụi con không hề hay biết? Chuyện này là sao vậy mẹ?”

Bà Cúc cúi đầu, hai tay siết chặt vạt áo, im lặng hồi lâu mới cất tiếng, giọng bà run run: “Là chuyện của cậu Sinh, em trai mẹ. Nó dính vào cờ bạc, nợ nần chồng chất bên ngoài, bị người ta đến tận nhà đe dọa. Mẹ thương em, không nỡ nhìn nó gặp nguy hiểm, nên lén vay tiền ngoài để giúp nó trả bớt, định bụng giấu không cho ai trong nhà biết, sợ mọi người trách móc.”

Tôi im lặng, cố xâu chuỗi lại toàn bộ sự việc: “Vậy tại sao mẹ lại gọi con về đúng lúc bố con chưa di quan? Có phải mẹ cần con có mặt ở nhà vì chuyện này, chứ không hẳn vì đám giỗ đúng không?”

Bà Cúc gật đầu, giọng bà nghẹn lại: “Đúng vậy. Hôm đó người ta hẹn đến nhà đòi nợ, mẹ sợ, không dám ở nhà một mình đối mặt với họ, mà chồng con thì đi làm suốt ngày. Mẹ nghĩ, nếu có con ở nhà, ít ra cũng đỡ hoảng loạn hơn, với lại mẹ cũng ngại nói thẳng lý do thật, sợ con với chồng con lo lắng, nên mới lấy cớ đám giỗ để gọi con về.”

Tôi bật khóc, không phải vì giận thêm, mà vì cảm giác vừa đau xót vừa bất lực. Mẹ chồng tôi, vì sợ hãi và xấu hổ, đã chọn cách dùng một lý do giả dối, chồng lên nỗi đau mất bố của tôi, thay vì thẳng thắn chia sẻ khó khăn thật sự của mình.

“Mẹ, nếu mẹ nói thật ngay từ đầu, có phải mọi chuyện đã không căng thẳng đến mức này không? Mẹ nói dối con chuyện đám giỗ, ngay giữa lúc con đang đau khổ nhất vì mất bố, mẹ có biết câu nói của mẹ hôm qua đã tổn thương con đến mức nào không?”

Bà Cúc bật khóc, giọng bà đầy hối hận: “Mẹ xin lỗi con. Mẹ biết mẹ sai rồi. Lúc đó mẹ hoảng quá, đầu óc không còn tỉnh táo để nghĩ thấu đáo, buột miệng nói ra những lời không phải, làm tổn thương con ngay lúc con cần được an ủi nhất.”

Chồng tôi đứng giữa, gương mặt anh đầy dằn vặt, vừa thương mẹ vừa xót vợ: “Mẹ, sao mẹ không nói cho con biết sớm hơn? Con là con trai mẹ, chuyện này con phải có trách nhiệm giải quyết cùng mẹ chứ, sao mẹ lại một mình gánh vác, rồi kéo cả Diễm vào giữa lúc cô ấy đang khó khăn nhất?”

Bà Cúc không trả lời được, chỉ ngồi khóc nức nở. Tôi hít một hơi thật sâu, cố lấy lại bình tĩnh, rồi lên tiếng, giọng tôi giờ đã chắc chắn hơn: “Mẹ, con không muốn nhắc lại chuyện đã qua nữa. Nhưng con cần mẹ hứa với con một điều, từ nay về sau, có chuyện gì trong nhà, dù lớn dù nhỏ, mẹ phải nói thẳng, đừng giấu giếm rồi dùng những lý do không đúng sự thật để gây áp lực cho người khác, nhất là ngay lúc người ta đang tang gia.”

Bà Cúc gật đầu, giọng bà nghẹn ngào: “Mẹ hứa. Mẹ xin lỗi con thật lòng.”

Chồng tôi quyết định cùng mẹ giải quyết khoản nợ, không để bà phải một mình đối mặt với những người đòi nợ nguy hiểm nữa. Anh liên hệ với cậu Sinh, yêu cầu cậu phải có trách nhiệm với chính khoản nợ do mình gây ra, không thể để chị gái một mình gánh chịu hậu quả mãi được.

Cậu Sinh, sau khi bị gọi đến đối chất, cúi đầu xin lỗi, hứa sẽ tìm cách làm việc trả dần khoản nợ, đồng thời cam kết không tái phạm chuyện cờ bạc nữa. Cả nhà cùng ngồi lại, lên kế hoạch trả nợ rõ ràng, minh bạch, không còn phải giấu giếm, lo sợ như trước.

Tôi tưởng câu chuyện đến đây coi như đã tạm ổn, mối quan hệ mẹ chồng nàng dâu dù còn nhiều tổn thương nhưng ít nhất cũng đã bắt đầu có sự thẳng thắn hơn. Nhưng đúng một tuần sau, khi tôi đang dọn dẹp lại đồ đạc của bố ở nhà cũ để chuẩn bị cho lễ cúng bốn chín ngày, tôi phát hiện trong ngăn tủ của bố một phong bì đề tên tôi, bên trong là một tờ di chúc viết tay, cùng với một cuốn sổ đỏ đứng tên một mảnh đất mà tôi chưa từng biết bố sở hữu.

Tôi mở tờ di chúc ra đọc, tay run lên khi thấy dòng chữ đầu tiên: “Con gái Ngọc Diễm của bố, mảnh đất này bố mua từ nhiều năm trước, giấu kín không cho ai trong gia đình biết, kể cả mẹ con, vì có một lý do đặc biệt bố cần con hiểu rõ trước khi quyết định phải làm gì với nó…”

Tôi đứng chết lặng giữa căn phòng cũ của bố, cảm giác một bí mật khác, còn lớn hơn cả chuyện nợ nần của mẹ chồng, đang chuẩn bị được hé mở.

Tôi ngồi xuống nền nhà, tay run run cầm tờ di chúc, đọc tiếp những dòng chữ bố để lại:

“Mảnh đất này bố mua cách đây mười hai năm, ngay sau ngày con lấy chồng. Lúc đó bố nhìn thấy nhà chồng con không mấy dư dả, lại đông người, bố lo sau này con sẽ vất vả, không có chỗ dựa riêng cho mình. Bố bàn với mẹ con, nhưng mẹ con phản đối, bảo con gái đi lấy chồng rồi thì phải theo nhà chồng, không nên giữ riêng tài sản làm gì, kẻo mang tiếng không tin tưởng nhà thông gia. Bố nghe mẹ con nói cũng có lý, nhưng trong lòng vẫn áy náy, nên âm thầm dùng tiền dành dụm riêng của mình, mua mảnh đất này, đứng tên một mình bố, không cho ai biết, kể cả mẹ con.”

Tôi đọc tiếp, giọng nghẹn lại từng đoạn:

“Mười hai năm qua, bố không nói cho con biết, vì bố sợ con áy náy, sợ con nghĩ bố không tin tưởng gia đình chồng con. Nhưng đến ngày hôm nay, khi biết mình không còn nhiều thời gian, bố quyết định để lại tất cả cho con, coi như một chỗ dựa cuối cùng bố có thể cho con, phòng khi con gặp khó khăn mà không biết nương tựa vào đâu. Con gái à, bố không muốn xen vào chuyện vợ chồng con, chỉ mong con luôn có một nơi để lùi về, một thứ thuộc về riêng con, không phụ thuộc vào bất kỳ ai.”

Tôi ôm tờ di chúc vào lòng, bật khóc nức nở. Mẹ tôi — bà Hạnh, người vẫn còn sống, hiện đang ở cùng em trai tôi tại nhà cũ — bước vào phòng đúng lúc đó, thấy tôi khóc thì hoảng hốt:

“Con sao vậy? Có chuyện gì mà khóc dữ vậy Diễm?”

Tôi đưa tờ di chúc cho mẹ xem. Mẹ tôi cầm lấy, đọc từng dòng, gương mặt bà dần biến sắc, rồi bà ngồi thụp xuống ghế, giọng bà run run: “Trời ơi, bố con giấu chuyện này bao nhiêu năm nay mà mẹ không hề hay biết. Mẹ nhớ có lần bố con nhắc chuyện mua đất cho con, mẹ phản đối, nghĩ ông ấy đã bỏ ý định đó rồi, ai ngờ ông ấy vẫn âm thầm làm mà không nói với mẹ nửa lời.”

Tôi nhìn mẹ, giọng tôi vẫn còn run: “Mẹ có giận bố không? Vì bố giấu mẹ chuyện quan trọng như vậy suốt mười hai năm?”

Mẹ tôi lắc đầu, mắt bà đỏ hoe: “Mẹ không giận. Mẹ chỉ thấy thương bố con, thương cả con. Ngày đó mẹ nghĩ đơn giản quá, cứ tưởng con gái lấy chồng là coi như thuộc về nhà người ta, không nghĩ đến việc con cũng cần một chỗ dựa cho riêng mình. Bố con nhìn xa hơn mẹ, ông ấy đúng.”

Tôi cầm cuốn sổ đỏ, tay vẫn còn run, nhìn con số diện tích và vị trí mảnh đất ghi trên đó — một lô đất khá rộng, nằm ở khu vực đang phát triển, giá trị không hề nhỏ. Tôi hiểu ngay, đây không chỉ là một món quà tình cảm, mà còn là một sự đảm bảo tài chính thực sự mà bố đã âm thầm chuẩn bị cho tôi.

Tôi mang chuyện này về nhà, kể lại cho chồng nghe. Anh Quốc Huy nghe xong, im lặng một lúc lâu, rồi lên tiếng, giọng anh đầy cảm xúc: “Bố nhìn xa thật. Ông ấy lo cho em còn hơn cả anh nghĩ đến. Anh thấy hổ thẹn, vì đến giờ anh mới nhận ra, gia đình anh chưa từng cho em một cảm giác an toàn thực sự, để đến mức bố em phải âm thầm chuẩn bị sẵn một lối thoát cho em như vậy.”

Tôi nhìn chồng, lòng vừa cảm động vừa suy nghĩ nhiều điều. Tôi nói, giọng tôi chậm rãi nhưng rõ ràng: “Anh Huy, em không giữ mảnh đất này vì em có ý định rời xa gia đình mình. Em giữ nó như một lời nhắc nhở, rằng em luôn có một chỗ dựa, một sự lựa chọn, chứ không phải bị buộc phải cam chịu bất cứ điều gì chỉ vì không còn đường lui. Anh hiểu điều đó chứ?”

Anh Huy gật đầu, nắm chặt tay tôi: “Anh hiểu. Và anh hứa, từ nay anh sẽ không để em phải rơi vào tình cảnh không có chỗ dựa như vậy nữa. Anh sẽ đứng về phía em, bảo vệ em, kể cả khi đó là mẹ anh.”

Buổi tối hôm đó, tôi quyết định mời cả bà Cúc đến ngồi lại nói chuyện một lần cho rõ ràng, không phải để khoe khoang về mảnh đất bố để lại, mà để đặt ra một ranh giới rõ ràng cho mối quan hệ mẹ chồng nàng dâu sau này. Bà Cúc đến, vẫn còn chút áy náy từ chuyện nợ nần tuần trước, ngồi xuống với vẻ dè dặt.

“Mẹ, con muốn nói chuyện thẳng thắn với mẹ. Chuyện hôm bố con chưa di quan, mẹ gọi con về vì lý do không đúng sự thật, con đã bỏ qua vì hiểu hoàn cảnh của mẹ lúc đó. Nhưng con muốn mẹ hiểu, từ nay về sau, dù có chuyện gì xảy ra trong nhà, mẹ không được phép đặt áp lực lên con bằng cách so sánh, đánh đổi tình cảm gia đình bên nội với hiếu đạo con dành cho bố mẹ ruột. Đó là hai thứ tình cảm khác nhau, không thể đem ra cân đo được.”

Bà Cúc cúi đầu, giọng bà nhỏ hẳn: “Mẹ hiểu. Mẹ xin lỗi con một lần nữa. Câu nói hôm đó của mẹ, mẹ biết nó tàn nhẫn lắm, mẹ sẽ ghi nhớ để không bao giờ lặp lại.”

Tôi gật đầu, rồi tiếp tục, giọng tôi vẫn giữ được sự điềm tĩnh cần thiết: “Con cũng muốn mẹ biết, bố con để lại cho con một mảnh đất, một tài sản riêng. Con nói ra không phải để khoe, mà để mẹ hiểu, con không phải là người không có chỗ dựa, không phải là người mẹ có thể tùy ý gây áp lực mà không sợ hậu quả. Con mong mối quan hệ giữa mẹ và con, từ nay, được xây dựng trên sự tôn trọng thật sự, chứ không phải chỉ vì con sợ mất chỗ dựa mà phải nhẫn nhịn mãi.”

Bà Cúc nghe xong, ánh mắt bà có chút phức tạp, nhưng cuối cùng cũng gật đầu: “Con nói đúng. Mẹ xin lỗi vì trước giờ mẹ đã coi việc con nhẫn nhịn là điều đương nhiên. Từ nay, mẹ sẽ đối xử với con bằng sự tôn trọng, như một người con dâu, chứ không phải như người phải phục tùng vô điều kiện.”

Không khí trong nhà, sau buổi nói chuyện đó, dần trở nên nhẹ nhàng hơn. Không phải mọi tổn thương đều biến mất ngay lập tức, nhưng ít nhất, một ranh giới rõ ràng, một sự tôn trọng cơ bản đã bắt đầu được thiết lập giữa tôi và mẹ chồng.

Về phần mảnh đất bố để lại, sau khi bàn bạc kỹ lưỡng với mẹ ruột và chồng, tôi quyết định không bán ngay, cũng không sử dụng vào việc riêng tư nào lớn lao, mà giữ lại như một khoản tiết kiệm dài hạn, phòng khi cần thiết cho tương lai của con cái sau này. Tôi cũng trích một phần nhỏ giá trị, gửi tặng lại mẹ ruột, coi như một cách san sẻ tình cảm mà bố đã dành cho cả gia đình, dù ban đầu bố chỉ định để lại riêng cho tôi.

Ba tháng sau, vào ngày giỗ đầu của bố, tôi tổ chức một buổi lễ nhỏ, mời cả gia đình hai bên đến dự. Bà Cúc, lần này, chủ động đến sớm, phụ tôi chuẩn bị mâm cúng mà không cần ai nhắc nhở, thái độ khác hẳn so với trước đây.

“Con để mẹ phụ dọn mâm cho, coi như mẹ cũng muốn thắp cho bố con một nén nhang, tạ lỗi vì những gì đã xảy ra trước đây.” — bà Cúc nói, giọng bà chân thành.

Tôi mỉm cười, gật đầu đồng ý. Trước bàn thờ bố, tôi thắp một nén nhang, thì thầm: “Bố ơi, con đã hiểu hết tấm lòng bố dành cho con. Con hứa sẽ sống thật tốt, sẽ biết bảo vệ bản thân, không để ai coi nhẹ giá trị của con nữa. Cảm ơn bố vì tất cả.”

Mẹ tôi đứng cạnh, nắm tay tôi, mắt bà cũng đỏ hoe: “Bố con chắc đang mỉm cười nhìn con từ trên đó. Ông ấy luôn muốn con được hạnh phúc, được sống một cuộc đời không phải chịu thiệt thòi vì bất kỳ ai.”

Chồng tôi đứng phía sau, khoác tay qua vai tôi, giọng anh trầm ấm: “Anh sẽ luôn ở bên em, để em không bao giờ phải một mình đối mặt với những chuyện như thế này nữa.”

Tôi nhìn di ảnh bố, lòng tràn đầy một cảm giác bình yên khó tả. Câu chuyện bắt đầu bằng một câu nói lạnh lùng, tàn nhẫn của mẹ chồng ngay giữa lúc tôi đau khổ nhất, nhưng kết thúc lại bằng sự thấu hiểu, sự tôn trọng được xây dựng lại từ chính những tổn thương đã trải qua, và một món quà tình cảm sâu sắc mà người bố quá cố đã âm thầm dành tặng cho tôi suốt mười hai năm ròng rã.

Tôi hiểu, không phải mọi mối quan hệ gia đình đều hoàn hảo ngay từ đầu, nhưng chính sự thẳng thắn, sự dám lên tiếng bảo vệ bản thân đúng lúc, mới là chìa khóa để biến những tổn thương thành cơ hội thay đổi, để mỗi người trong gia đình học được cách trân trọng nhau hơn, thay vì chỉ biết đòi hỏi và áp đặt lên người khác.

-HẾT-