Ba tháng bị cả công ty cô lập. Đến đêm tiệc tất niên, tôi bước lên sân khấu.
Suốt ba tháng ấy, ở công ty không ai nói với tôi lấy một câu.
Tôi vừa vào phòng trà, họ liền ra ngoài. Tôi bước vào thang máy, họ đứng lại đợi chuyến kế tiếp. Quanh chỗ tôi làm việc, bán kính ba mét chẳng có một bóng người.
Sau đó, bàn của tôi được chuyển hẳn vào phòng chứa đồ. Hàng xóm mới là máy in, cây chổi và đống lịch năm ngoái còn chưa phát hết.
Hôm nay công ty mở tiệc tất niên.
Năm giờ sáng tôi đã thức. Không phải hồi hộp. Tôi mong ngày này đến.
Ba tháng rồi. Tôi đợi chính hôm nay.
Thiệp mời tiệc được gửi từ hôm qua. Công ty có tất cả 128 người. Tôi đếm đi đếm lại, chỉ thấy 127 tấm thiệp.
Thiếu tôi. Rõ ràng đến mức chẳng cần hỏi.
Tôi cũng không hỏi thật. Ba tháng trước, tôi đã biết mở miệng trong chuyện này chỉ nhận về nhục nhã.
Tám giờ rưỡi sáng, tôi đến công ty như mọi ngày. Trên máy chấm công hiện tên tôi và giờ đến: Tô Vãn, 08:27.
Đèn phòng chứa đồ đã hỏng hai tuần. Tôi báo sửa ba lần, người đến sửa thì vẫn bặt tăm. Tôi phải bật đèn pin điện thoại, dò đường tới bàn mình.
Mặt bàn bám bụi. Không phải công ty không có người quét dọn. Cô lao công vẫn quét, chỉ dừng đúng ở cửa phòng tôi.
Tôi từng nghe cô ấy bảo một cô khác: “Phòng Tô Vãn khỏi quét. Có ai vào đó đâu.”
Tôi dùng khăn ướt tự lau bàn.
Tám giờ bốn mươi lăm, ngoài kia bắt đầu rộn tiếng người.
Có người hỏi Tiểu Chu tối nay mặc gì đi tiệc. Cô ấy đáp chưa biết chọn sao, chị Vương khuyên mặc màu đỏ lấy may nên cô ấy đã mua một chiếc váy đỏ. Người kia khen chị Vương đối với cô ấy thật tốt. Tiểu Chu đáp ngay, dĩ nhiên, chị Vương là người dẫn dắt cô ấy mà.
Tiếng cười xa dần. Tôi bật máy tính lên làm việc.
Phải, tôi vẫn đi làm đều đặn suốt ba tháng bị cô lập. Không phải tôi rộng lượng gì. Tôi còn việc chưa làm xong.
Đúng chín giờ, hộp thư báo có email mới. Người gửi là quản lý Lý bên nhân sự. Tiêu đề nói về việc bố trí chỗ ngồi tiệc tất niên.
Nội dung gửi đích danh tôi: vì chỗ ngồi có hạn, năm nay Tô Vãn không cần dự tiệc; nếu muốn thì xem phát trực tiếp.
Tôi nhìn màn hình đủ ba mươi giây. Rồi bật cười. Chỗ ngồi có hạn, vừa khéo hạn đến lượt tôi.
Tôi nhấn trả lời, gõ: “Vâng, cảm ơn.” Sau đó gửi đi.
Hai giờ chiều, bữa trưa của tôi là một hộp cơm ăn một mình trong phòng chứa đồ. Khoai tây xào chua cay với cơm trắng, hết 12 tệ. Cơm căn-tin công ty giá 15 tệ, nhưng giờ tôi không đến đó nữa.
Ba tháng trước, tôi từng bưng khay bước vào căn-tin. Cả bàn tám người đứng dậy đi sạch, không sót một ai. Tôi còn đứng nguyên với khay cơm trên tay, giữa ánh nhìn của cả căn-tin. Có người cười thành tiếng.
Từ hôm ấy, tôi không quay lại.
Ăn xong, tôi bỏ hộp vào thùng rác rồi mở một thư mục trên máy tính. Tên thư mục là Nhật ký công việc 2024.
Trong đó có 387 tập tin. Ghi chép các cuộc họp, ảnh chụp thư điện tử, bản ghi âm những lần trao đổi với khách hàng. Cả hồ sơ liên quan đến hợp đồng năm triệu ba tháng trước cũng nằm ở đó.
Tôi nhìn từng tập tin trước mặt, hít sâu một hơi.
Tối nay. Đúng tối nay.
Ba tháng trước, cuộc sống ở công ty của tôi không như vậy.
Bàn tôi khi ấy ở cạnh cửa sổ, sát chỗ Tiểu Chu. Cô ấy là người của chị Vương, nhưng đối xử với tôi cũng khá tốt. Cô ấy còn rủ tôi ăn trưa. Tôi hỏi ăn ở đâu, cô ấy chọn căn-tin vì hôm đó có sườn xào chua ngọt.
Lúc ấy tôi thấy mình may mắn.
Vào công ty mới một năm, tôi đã được xếp vào nhóm dự án của chị Vương. Chị là trưởng phòng kinh doanh, đã làm ở đây tám năm. Nói đến nguồn khách hay quan hệ, chị đều thuộc hàng đầu.
Theo chị, tôi học được không ít. Uống rượu cùng khách thế nào. Làm bản trình chiếu sao cho bắt mắt. Đứng trước cấp trên phải thể hiện ra sao.
Chỉ có luật ngầm chốn công sở là chị chưa dạy. Sau này chị dạy, bằng cách khác.
Một ngày thứ Hai, cách đây ba tháng, tôi nhận được điện thoại của người lạ. Anh ta hỏi có phải cô Tô Vãn không. Tôi xác nhận, hỏi lại anh là ai. Đầu dây bên kia giới thiệu mình là trợ lý của Tổng giám đốc Trương, thuộc Tập đoàn Thịnh Đạt. Tổng giám đốc muốn hẹn tôi ngày mai để trao đổi chuyện hợp tác.
Thịnh Đạt.
Tôi suýt tuột tay làm rơi điện thoại. Công ty đã theo khách hàng này hai năm. Riêng chị Vương chạy hơn hai mươi chuyến mà còn chưa gặp được Tổng giám đốc Trương. Còn tôi, một nhân viên mới làm đúng một năm, lại được ông ấy mời gặp?
Tôi phải hỏi anh trợ lý có gọi nhầm người không. Anh ta nói Tổng giám đốc vẫn nhớ cuộc trò chuyện với tôi tại diễn đàn ngành lần trước, thấy nói chuyện rất hợp nên muốn bàn tiếp.
Tôi nhớ ra cuộc gặp ấy.
Tháng trước, công ty cử tôi tới diễn đàn ngành làm hậu cần. Rót trà, tiếp tân, mấy việc lặt vặt. Trong giờ nghỉ, tôi ngồi một góc nghịch điện thoại. Một người đàn ông trung niên ngồi cạnh hỏi tôi nghĩ gì về ngành này. Tôi tưởng ông là nhân viên của công ty nào đó, bèn trò chuyện vài câu.
Người ấy hóa ra là Tổng giám đốc Trương của Thịnh Đạt.
Tôi nói với anh trợ lý rằng mình cần báo cấp trên trước. Anh ta biết ngay tôi đang nói đến chị Vương, còn bảo họ quen nhau. Rồi giọng anh khựng lại. Theo ý Tổng giám đốc, lần hợp tác này chỉ trao đổi với tôi. Nếu công ty thấy bất tiện, họ sẽ thôi.
Chỉ trao đổi với tôi.
Cúp máy xong, tay tôi vẫn run. Tôi hiểu cơ hội ấy có nghĩa gì. Khách hàng mà công ty theo đuổi hai năm, có thể sẽ được ký bởi một người mới như tôi.
Và tôi sẽ giành mất khách của chị Vương.
Tôi ngồi ngẩn ra suốt buổi chiều. Cuối cùng vẫn quyết định đến gặp chị. Tôi nói mình có chuyện phải báo, rồi thuật lại toàn bộ cuộc điện thoại.
Chị Vương im lặng vài giây. Sau đó chị cười, bảo đây là chuyện đáng mừng. Khách hàng công nhận năng lực của tôi, đó là bản lĩnh của tôi.
Tôi nhắc chị rằng chính chị đã theo khách hàng này suốt hai năm. Chị đáp, theo mãi không được thì là không có duyên. Chị vỗ vai tôi, giục tôi cứ đi gặp; ký được hợp đồng thì tính thành tích cho tôi.
Tôi hỏi lại có thật không. Chị bảo tất nhiên. Cùng một đội cả, tôi làm tốt thì cả nhóm đều được lợi.
Tôi cảm động đến mức tối đó làm việc tới mười một giờ, chuẩn bị tài liệu cho buổi gặp ngày mai.
Hôm sau, tôi gặp Tổng giám đốc Trương. Sang ngày thứ ba, tôi nhận được thư bày tỏ ý định hợp tác. Ngày thứ bảy, hợp đồng được ký.
Năm triệu. Đơn hàng lớn nhất của công ty trong năm.
Hôm ký xong, tôi vui đến gần khóc. Tôi nhắn ngay cho chị Vương, báo đã ký được rồi. Chị nhắn lại đúng một chữ: “Ừ.”
Tôi không nghĩ nhiều. Mãi đến một tuần sau.
Công ty tổ chức họp tổng kết kinh doanh. Trên màn chiếu, trang đầu bản trình bày ghi rõ: Tổng kết dự án Thịnh Đạt trị giá 5 triệu. Tên người thuyết trình ở bên dưới: chị Vương.
Tôi ngồi phía dưới, người cứng đờ.
Chị Vương đứng trên bục, nói đầy khí thế. Chị kể nhóm mình đã theo dự án suốt hai năm, bị từ chối, bị lạnh nhạt, vấp hết trở ngại này đến trở ngại khác.
Rồi chị kể đến những bản kế hoạch tôi viết, những đêm tôi thức trắng, những cuộc gặp do tôi trực tiếp tham gia. Từng việc một. Trên bản trình bày, tên tôi không xuất hiện lấy một lần.
Đến đoạn cảm ơn, chị nhắc công sức cả nhóm, đặc biệt nêu tên Tiểu Chu là người theo sát toàn bộ quá trình, đóng góp rất lớn.
Tiểu Chu đứng dậy cúi chào. Cả hội trường vỗ tay. Tôi ngồi im ở một góc.
Cuộc họp vừa kết thúc, tôi tìm chị Vương hỏi chuyện dự án. Chị vừa thu dọn máy tính vừa hỏi tôi có chuyện gì. Tôi hỏi vì sao tên tôi không có trên bản trình bày.
Tay chị dừng lại. Chị liếc tôi, cười nhạt, gọi tôi là Tiểu Tô. Chị bảo tôi mới vào làm một năm, còn trẻ; đừng tưởng ký được tên trên hợp đồng thì công lao đương nhiên thuộc về mình.
Tôi hỏi chị muốn nói gì. Chị đáp khách hàng là tài nguyên công ty, dự án là kết quả của cả nhóm. Chị hỏi tôi có nghĩ chỉ mình tôi mới làm được không, rồi bảo không có nền tảng của công ty thì tôi chẳng là gì.
Tôi đứng đó, không thốt nổi lời nào.
Chị còn dặn tôi đừng nghĩ nhiều. Người trẻ phải biết chia sẻ, như thế mới đi xa được. Dặn xong, chị thu dọn đồ rồi rời phòng họp.
Còn lại mình tôi. Hóa ra “quy tắc nơi công sở” là thứ này.
Tôi bắt đầu hiểu. Nhưng bảo tôi chịu yên thì không.
Ngày hôm sau, tôi làm một việc bị coi là không biết quy tắc: gửi email cho sếp lớn. Tiêu đề là Bổ sung thông tin về dự án Thịnh Đạt. Nội dung ngắn gọn, kèm theo lịch sử trò chuyện giữa tôi với Tổng giám đốc Trương, biên bản họp và trang ký kết hợp đồng.
Những thứ ấy chỉ ra cùng một điều: tôi là người tự đàm phán và ký được dự án.
Gửi xong, tôi biết mình gặp rắc rối rồi.
Không phải vì sếp lớn chưa đọc. Về sau tôi mới biết ông ấy đã đọc, chỉ chọn làm như không thấy. Còn chị Vương thì biết được chuyện tôi gửi thư.
Ai báo cho chị, tôi không rõ. Thư ký của sếp lớn, bộ phận kỹ thuật, hay một người nào khác, đều có thể.
Đến ngày thứ ba, bàn làm việc của tôi bị dời đi.
Người bên hành chính mặt không cảm xúc, bảo phía kho còn một chỗ, tôi sang đó ngồi. Lý do là khu này cần sắp xếp lại chỗ ngồi.
Tôi không đáp. Chỉ ôm máy tính đi về phía phòng chứa đồ.
Từ ngày ấy, chẳng ai nói chuyện với tôi nữa. Họp không gọi. Báo cáo tuần cũng không gọi. Thấy tôi trong phòng trà, người ta quay lưng đi.
Tôi thành người vô hình giữa công ty. Mà không, người vô hình còn đỡ hơn. Ít nhất họ chẳng bị đem ra bàn tán.
Còn tôi bị xem như điềm xui.
Tôi nghe người ta kể Tô Vãn vượt cấp tố cáo, bị chị Vương biết được. Người khác đáp tôi đáng đời, chẳng biết ơn. Họ nói chị Vương đã tận tình dạy tôi, vậy mà tôi quay lưng đâm chị một nhát. Cuối cùng là câu chẳng ai muốn dính dáng đến loại người như tôi.
Trong nhà vệ sinh, ngoài phòng trà, cạnh cửa thang máy, những lời ấy lặp đi lặp lại.
Tôi không giải thích. Giải thích với ai?
Với họ, chị Vương là người làm lâu năm, là tiền bối, là cấp trên từng mời họ ăn uống.
Còn tôi là ai?
Một nhân viên mới làm một năm, một kẻ ngây ngô không hiểu quy tắc, một “đứa vong ân phụ nghĩa”.
Ba tháng trước, tôi đã khóc một lần, một mình trong kho chứa đồ.
Chỉ một lần duy nhất.
Khóc xong, tôi lau nước mắt, mở máy tính, tạo một thư mục mới.
Tên thư mục: Nhật ký công việc 2024.
Từ hôm đó, tôi bắt đầu ghi lại mọi thứ.
Mọi email, mọi cuộc họp, từng chi tiết nhỏ về sự xa lánh.
Bao gồm cả những chuyện chị Vương đã làm sau đó.
Ví dụ như — chia khách hàng của tôi cho người khác.
Ví dụ như — nói với lãnh đạo rằng “tôi yếu kém, không theo kịp tiến độ”.
Ví dụ như — trong đợt bầu chọn nhân viên xuất sắc năm nay, tôi thậm chí không được đề cử.
Tôi đều ghi lại hết.
Không phải để trả thù.
Mà là để cho bản thân một lời giải thích.
Tôi muốn mọi người biết, đơn hàng năm triệu đó là ai ký được.
Chỗ ngồi trong kho đó là ai sắp xếp.
Những người cô lập tôi — rốt cuộc sợ điều gì.
Hôm nay là tiệc tất niên.
Buổi tiệc mà tôi đã chờ suốt ba tháng.
Tôi không có thiệp mời, nhưng tôi có thứ khác.
Tôi có số điện thoại của Tổng giám đốc Trương.
Tuần trước, tôi gọi cho ông ấy.
“Chào anh Trương, em muốn nhờ anh một việc.”
“Việc gì?”
“Buổi tiệc tất niên, anh có thể đến không?”
Đầu dây bên kia im lặng vài giây.
“Được.” Tổng giám đốc Trương nói, “Vừa hay, tôi cũng có vài lời muốn nói.”
Tôi cúp máy, mỉm cười.
Ba tháng rồi.
Cuối cùng, tôi cũng đợi được đến ngày hôm nay.
4. 5. Bạn có thể sẽ hỏi: Tại sao tôi không nghỉ việc?
Tôi cũng từng tự hỏi mình điều đó.
Ba tháng trước, tôi suýt nữa đã rời đi.
Đó là tuần đầu tiên tôi bị dời đến ngồi trong kho chứa đồ.
Chiều thứ Sáu, tan làm, tôi thu dọn đồ đạc, chuẩn bị về nhà.
Khi đi đến trước thang máy, cửa thang vừa mở ra.
Bên trong có bảy tám người — đều là đồng nghiệp phòng kinh doanh.
Họ nhìn thấy tôi, không ai nói gì.
Tôi bước vào, bấm tầng 1.
Thang máy bắt đầu đi xuống.
Tầng 12, tầng 11, tầng 10…
Không ai lên tiếng.
Tôi đứng ở góc, chăm chú nhìn những con số hiển thị trên cửa thang máy.
Tầng 9, tầng 8, tầng 7…
Ai đó bên cạnh thì thầm điều gì đó, mấy người còn lại bật cười.
Tôi không nghe rõ họ nói gì, nhưng tôi biết — họ đang cười tôi.
Tầng 6, tầng 5, tầng 4…
Tiếng Tiểu Chu vang lên bất ngờ: “Tối nay ăn ở đâu vậy?”
“Chị Vương đặt ở chỗ cũ rồi, bảo hôm nay cả nhóm đi ăn mừng.”
“Đơn hàng năm triệu, tha hồ mà kể khoác một năm trời.”
“Đúng rồi, tất cả nhờ chị Vương cả.”
Tầng 3, tầng 2 —
“Ê, nghe nói cái đơn đó ban đầu là của…” Có người hạ giọng.
“Suỵt—” Một người khác cắt ngang.
Thang máy tới tầng 1.
Cửa mở ra.
Tất cả họ nối đuôi nhau bước ra, không ai ngoái đầu nhìn lại tôi.
Tôi vẫn đứng yên trong thang máy, bất động.
Cửa thang máy khép lại.
Tôi không bấm tầng nào.
Chỉ đứng đó.
Thang máy bắt đầu đi lên.
Tầng 1, tầng 2, tầng 3…
Tôi tựa vào vách thang máy, cuối cùng không kìm được nữa.
Nước mắt từng giọt rơi xuống.
Không phải vì tủi thân.
Mà là vì hận.
Tôi hận chính mình.
Rõ ràng là tôi đã ký được đơn hàng năm triệu, sao tôi lại phải trốn vào góc tối?
Rõ ràng tôi không làm gì sai, tại sao tôi phải mang dáng vẻ của kẻ có tội?
Rõ ràng chính họ cướp công của tôi, tại sao người bị cô lập lại là tôi?
Thang máy lên tới tầng cao nhất, cửa mở.
Không ai bước vào.
Tôi đứng yên bên trong, lau nước mắt.
Rồi bấm tầng 1.
Tối hôm đó, tôi về nhà và viết một lá đơn xin nghỉ việc.
Viết xong, tôi không gửi.
Tôi để nó trong thư mục nháp, sau đó nằm trên giường, trân trối nhìn trần nhà suốt cả đêm.
Nghỉ việc?
Rồi sao nữa?
Chuyển sang công ty khác?
Chuyển công ty khác thì sẽ không còn chị Vương sao?
Sẽ không còn sếp tranh công, đồng nghiệp cô lập, hay những quy tắc bất công nơi công sở sao?
Tôi rời đi, họ sẽ nói gì?
“Thấy chưa, Tô Vãn chịu không nổi, nghỉ việc rồi.”
“Đáng đời, ai bảo không biết điều.”
“Sau này còn ai dám đắc tội với chị Vương nữa?”
Họ sẽ xem tôi là một trò cười.
Một trò cười thất bại, đáng thương, và tự chuốc lấy nhục.
Còn đơn hàng năm triệu kia, sẽ mãi mãi được xem là “công lao của chị Vương”.
Tôi không muốn thế.
Tôi không muốn rời đi mang theo cái mác đó.
Tôi muốn để tất cả mọi người biết sự thật.
Cho dù chỉ có một cơ hội, tôi cũng phải nói ra.
Sáng hôm sau, tôi xóa lá đơn nghỉ việc.
Và bắt đầu chuẩn bị.
Ba tháng, tôi chờ đúng một cơ hội.
Tiệc tất niên — chính là cơ hội ấy.
5. 6. Tiệc tất niên là hoạt động lớn nhất trong năm của công ty.
Tất cả các phòng ban đều phải lên biểu diễn, toàn bộ nhân viên xuất sắc sẽ được vinh danh, và tất cả các lãnh đạo cấp cao đều sẽ tham dự.
Còn một tiết mục nữa — Vinh danh Dự án xuất sắc nhất năm.
Dự án Thịnh Đạt trị giá 5 triệu, chắc chắn là ngôi sao năm nay.
Còn người đại diện lên nhận giải — khỏi cần nói, chắc chắn là chị Vương.
Tôi đã nghĩ kỹ rồi.
Tôi không cần lên sân khấu nhận thưởng.
Tôi chỉ cần để sự thật được nhìn thấy.
Đầu tháng Mười Hai, tôi bắt đầu chuẩn bị tài liệu.
Tất cả tin nhắn, ảnh chụp email, bản ghi âm cuộc họp — tôi tổng hợp thành một file PDF.
Ba mươi hai trang, hình ảnh đầy đủ, bằng chứng rõ ràng.
Tiêu đề: “Toàn bộ quá trình thật sự của dự án Thịnh Đạt”.
Trang đầu tiên là bản ghi cuộc gọi đầu tiên giữa tôi và Tổng giám đốc Trương, thời gian hiển thị: ngày 12 tháng 10 năm ngoái.
Trang cuối là trang ký hợp đồng, phần ký tên đại diện bên A — chỉ có một cái tên: Tô Vãn.
Tôi lưu file PDF đó ở ba nơi.
Một bản trong máy tính, một bản trong điện thoại, một bản trong thư mục nháp email.
Sau đó, tôi gọi cho Tổng giám đốc Trương.
“Anh Trương, chuyện buổi tiệc tất niên, em muốn xác nhận lại.”
“Yên tâm, tôi đã bảo trợ lý gửi thư chính thức cho công ty các cô rồi. Tôi sẽ đến, và mang theo một món quà nhỏ.”
“Quà gì vậy ạ?”
“Đến lúc đó cô sẽ biết.” Anh Trương cười, “Tiểu Tô, tôi làm kinh doanh hai mươi năm, điều tôi ghét nhất chính là người cướp công. Đừng lo, tôi sẽ đứng về phía cô.”
Tôi không nói nên lời.
“Những ý tưởng cô từng chia sẻ với tôi, tôi vẫn nhớ. Cô là người có năng lực, không nên bị chôn vùi.”
“Cảm ơn anh Trương.”
“Không cần cảm ơn tôi, nơi công sở này — phải có người dám nói sự thật.”
Cúp máy, tôi ngồi trong phòng chứa đồ, hít sâu một hơi.
Ba tháng chờ đợi.
Ba tháng chuẩn bị.
Ba tháng nhẫn nhịn.
Chỉ để đợi đến đêm nay.
Bốn giờ chiều, tôi nghe thấy bên ngoài bắt đầu náo nhiệt.
“Trang điểm xong chưa?”
“Xong rồi, son môi chị Vương cho mượn đấy.”
“Lát nữa chị Vương lên sân khấu nhận giải, mình phải vỗ tay thật lớn nha.”
“Chắc chắn rồi!”
Tôi ngồi trong kho, nghe tiếng cười nói rôm rả của họ.
Năm giờ, công ty bắt đầu dọn dẹp hội trường, mọi người đi thay đồ, trang điểm, chuẩn bị.
Không ai đến gọi tôi.
Tôi cũng không cần ai gọi.
Tôi lấy ra từ trong túi một chiếc váy.
Màu đen, đơn giản, là tôi tự mua hồi tháng trước.
Trang phục hôm nay không cần quá nổi bật.
Tôi chỉ cần trông giống như một nhân viên bình thường.
Sáu giờ, tôi khóa cửa kho chứa đồ, đi về phía hội trường tiệc tất niên.
Sảnh tiệc dưới lầu công ty, đèn hoa rực rỡ.
Trước cửa có bàn check-in, hai cô gái bên hành chính đang tươi cười chào khách.
Tôi bước tới.
“Tô Vãn?” Một trong hai cô ngạc nhiên, “Không phải là cô…”
“Tôi có bạn trong đó.” Tôi mỉm cười, “Vào xem một chút.”
Chưa kịp để cô ấy phản ứng, tôi đã đi vào trong.
Sảnh tiệc đông đúc, náo nhiệt vô cùng.
Tôi tìm một góc yên tĩnh ngồi xuống, lấy điện thoại ra.
Trong điện thoại, file PDF ấy vẫn lặng lẽ nằm đó.
Còn nửa tiếng nữa, buổi tiệc sẽ bắt đầu.
Tôi nhìn những đồng nghiệp ăn mặc lộng lẫy, nụ cười rạng rỡ, lòng tôi lại bình thản lạ thường.
Ba tháng trước, tôi là một phần của nơi này.
Ba tháng sau, tôi là người ngoài cuộc.
Nhưng sau đêm nay — tất cả bọn họ sẽ biết, ai mới là người bị vu oan.
6
Bảy giờ đúng, tiệc tất niên chính thức bắt đầu.
Sếp lớn lên sân khấu phát biểu, nói một loạt lời cảm ơn và triển vọng.
Sau đó là tiết mục của các phòng ban, hát hò nhảy múa diễn kịch, náo nhiệt vô cùng.
Tôi ngồi ở góc, vẫn luôn chờ đợi.
Chờ cái khoảnh khắc ấy.
Tám giờ rưỡi, giọng người dẫn chương trình vang lên.
“Tiếp theo, chúng ta bước vào phần quan trọng nhất tối nay — vinh danh dự án xuất sắc của năm!”
Tiếng vỗ tay như sấm dậy.
“Năm nay công ty chúng ta hoàn thành rất nhiều dự án lớn, nhưng nói đến nổi bật nhất, chắc chắn phải là đơn hàng năm triệu của Tập đoàn Thịnh Đạt!”
Tiếng vỗ tay lại càng lớn hơn.
“Xin mời người phụ trách dự án này — trưởng phòng kinh doanh, chị Vương, lên sân khấu!”
Chị Vương đứng dậy, mặc một chiếc váy đỏ, nụ cười rạng rỡ.
Cả hội trường vỗ tay.
Chị bước lên sân khấu, nhận chiếc cúp, bắt đầu phát biểu cảm nghĩ.
“Cảm ơn công ty, cảm ơn lãnh đạo, cảm ơn đội ngũ của tôi…”
Tôi ngồi trong góc, nhìn chị.
Trên gương mặt chị toàn là ý cười, trong giọng nói toàn là đắc ý.
“Dự án này thành công không thể thiếu nỗ lực của từng người, đặc biệt là đội ngũ của tôi, mọi người vất vả rồi!”
Dưới sân khấu, Tiểu Chu dẫn đầu vỗ tay, những người khác cũng vỗ theo.
Tôi không động đậy.
Tôi đang đợi.
Đợi Tổng giám đốc Trương.
Bài phát biểu của chị Vương kéo dài ba phút, cuối cùng cũng kết thúc.
“Cảm ơn mọi người!”
Chị giơ cao chiếc cúp, chuẩn bị bước xuống.
Đúng lúc ấy, người dẫn chương trình nói một câu.
“Khoan đã, chị Vương đừng vội đi, chúng tôi còn một bất ngờ nữa!”
Chị Vương thoáng sững lại, đứng yên trên sân khấu.
“Hôm nay, chúng ta vô cùng vinh dự được mời một vị khách đặc biệt — Tổng giám đốc Trương của Tập đoàn Thịnh Đạt! Anh Trương nói có vài lời muốn chia sẻ với mọi người!”
Cả hội trường xôn xao.
Tổng giám đốc Trương của Thịnh Đạt?
Vị khách hàng hai năm trời không gặp được?
Vậy mà lại đến tiệc tất niên của chúng tôi?
Tiếng vỗ tay vang lên, tất cả mọi người đều nhìn về phía cửa.
Cửa mở ra.
Tổng giám đốc Trương bước vào.
Anh mặc bộ vest xám, tóc chải gọn gàng, trên mặt mang nụ cười.
Nhưng tôi biết, sau nụ cười ấy là điều gì.
Anh Trương bước lên sân khấu, cầm lấy micro.
“Chào mọi người, tôi là Trương Kiến Quốc của Thịnh Đạt.”
Tiếng vỗ tay.
“Hôm nay đến đây là muốn nói vài lời thật lòng.”
Dưới sân khấu dần yên lặng.
Chị Vương vẫn đứng trên đó, nụ cười trên mặt đã có phần cứng lại.
“Thịnh Đạt hợp tác với quý công ty là một quyết định khiến tôi hài lòng nhất trong năm nay, nhưng có một chuyện tôi cần làm rõ.”
Tổng giám đốc Trương ngừng lại một chút.
“Dự án này, từ đầu đến cuối, chỉ có một người trực tiếp trao đổi với tôi.”
Cả hội trường im phăng phắc.
“Người đó không phải chị Vương.”
Ánh mắt của anh lướt qua đám đông, cuối cùng dừng lại ở một góc.
Dừng trên người tôi.
“Cô ấy tên là Tô Vãn.”
Cả hội trường ồ lên.
7. 8. “Tô Vãn?”
“Tô Vãn bị sa thải kia à?”
“Cô ấy đâu có bị sa thải, cô ấy đang ở trong kho chứa đồ mà…”
“Cái gì cơ?”
Bên dưới sân khấu xôn xao, mọi ánh mắt đều đổ dồn về phía tôi.
Tôi đứng dậy.
Hơn một trăm ánh mắt đổ dồn về phía tôi.
Tôi bước lên sân khấu.
Sắc mặt chị Vương đã tái nhợt.
“Anh Trương, có phải anh nhầm rồi không?” Giọng chị ấy bắt đầu run rẩy, “Dự án này là cả nhóm chúng tôi cùng—”
“Chị Vương,” anh Trương cắt lời, “tôi làm ăn hai mươi năm, tôi biết rõ mình ký hợp đồng với ai.”
Anh lấy từ túi áo vest ra một phong bì.
“Đây là bản sao hợp đồng gốc. Trên trang ký tên, đại diện bên A chỉ có một cái tên — Tô Vãn.”
Anh đưa phong bì cho sếp lớn.
Sếp lớn nhận lấy, mở ra xem.
Sắc mặt ông thay đổi.
“Còn cái này nữa.” Anh Trương lại lấy ra một chiếc USB, “Trong đây là toàn bộ ghi chép liên lạc giữa tôi và cô Tô Vãn suốt ba tháng qua. Gồm điện thoại, email, WeChat, tổng cộng 37 lần. Còn chị Vương, trong dự án này, chị đã liên hệ với tôi được mấy lần?”
Anh nhìn chị Vương, mỉm cười hỏi.
Chị Vương không nói nổi lời nào.
“Không một lần.” Anh Trương tự trả lời, “Từ đầu đến cuối, cô ta thậm chí còn chưa từng gặp mặt tôi.”
Cả hội trường im phăng phắc.
Tôi đã bước lên sân khấu.
Tôi đứng cạnh anh Trương, nhìn những gương mặt sững sờ bên dưới.
“Cho tôi nói vài lời.” Tôi cất tiếng.
Không ai cắt ngang.
“Ba tháng trước, đơn hàng của Thịnh Đạt là tôi ký được. Mọi phương án, đàm phán, hợp đồng — đều do một mình tôi thực hiện.”
“Chị Vương biết chuyện này. Vì chính tôi là người chủ động báo cáo với chị ấy.”
“Lúc đó chị nói, công lao tính cho tôi.”
“Một tuần sau, trong buổi họp tổng kết kinh doanh, tên tôi không xuất hiện trong bất kỳ slide nào.”
“Tôi đi hỏi, chị ấy nói — ‘Khách hàng là tài nguyên của công ty, dự án là thành quả của cả nhóm. Em tưởng chỉ có mình em làm được sao?’”
Tôi dừng lại một chút.
“Sau đó, tôi bị chuyển vào kho chứa đồ.”
“Ba tháng, không ai nói chuyện với tôi. Không ai gọi tôi đi họp. Không ai quan tâm tôi làm gì.”
“Tiệc tất niên hôm nay, tôi thậm chí không có cả thiệp mời.”
Bên dưới bắt đầu rộ lên những tiếng thì thầm.
Tôi nhìn chị Vương.
Khuôn mặt chị ấy giờ đã hoàn toàn cứng đờ.
“Chị Vương,” tôi nói, “chị nói tôi không hiểu quy tắc.”
“Quy tắc nào? Cướp công là quy tắc? Cô lập người khác là quy tắc? Đẩy người có công vào kho là quy tắc?”
“Vậy thì đúng, tôi không hiểu loại quy tắc đó.”
“Tôi chỉ biết một nguyên tắc — ai làm việc, người đó chịu trách nhiệm.”
Tôi lấy điện thoại từ trong túi ra, mở tập tin PDF.
“Trong đây là tất cả bằng chứng. Tin nhắn, ảnh chụp email, ghi âm họp hành. Ai làm gì, rõ ràng từng chữ.”
Tôi đưa điện thoại cho sếp lớn.
“Ngài có thể kiểm tra. Nếu tôi nói sai một câu, hôm nay tôi sẽ từ chức ngay.”
Cả hội trường lặng ngắt như tờ.
Sếp lớn nhận lấy điện thoại, cúi đầu xem vài phút.
Rồi ông ngẩng lên, nhìn chị Vương.
“Chị Vương, chị có gì muốn giải thích không?”
Chị Vương há miệng, nhưng không nói ra nổi một chữ.
8. 9. “Tôi… tôi…”
Giọng chị Vương run rẩy.
Chị nhìn Tổng giám đốc Trương, lại nhìn sếp lớn, cuối cùng quay sang tôi.
Trong ánh mắt ấy có hoảng loạn, có phẫn nộ, và xen lẫn một chút cầu xin.
“Tô Vãn, chúng ta có thể nói chuyện đàng hoàng, không cần phải ở nơi như thế này—”
“Chị Vương,” tôi cắt lời chị, “ba tháng trước, chị có cho tôi cơ hội ‘nói đàng hoàng’ không?”
Chị sững người.
“Tôi tìm chị, chị nói tôi ‘không biết chia sẻ’.”
“Tôi gửi email cho sếp lớn, chị liền dời tôi vào kho chứa đồ.”
“Ba tháng qua, chị khiến cả công ty cô lập tôi.”
“Tôi có cơ hội được nói sao?”
Mặt chị Vương đỏ bừng.
Chị đột nhiên quay sang sếp lớn: “Sếp à, đây là chuyện nội bộ, không cần phải làm rùm beng ở tiệc tất niên—”
“Chuyện nội bộ?” Tổng giám đốc Trương bật cười, “Chị Vương, đơn hàng năm triệu đó là tiền bên tôi chi ra. Ai là người ký hợp đồng, tôi không có tư cách nói sao?”
Mặt chị Vương càng đỏ hơn.
“Hơn nữa,” giọng Tổng giám đốc Trương trầm xuống, “hôm nay tôi đến, ngoài chuyện làm rõ sự việc này, còn một lý do khác.”
Anh nhìn về phía sếp lớn.
“Lão Trần, chúng ta cũng quen biết không phải ngày một ngày hai. Quản lý nội bộ công ty các anh, tôi vốn không muốn can thiệp.”
“Nhưng—”
Anh Trương dừng lại một chút.
“Nếu như người có năng lực như Tô Vãn mà bị các anh dồn đến mức phải rời đi, thì chuyện gia hạn hợp đồng năm sau, khỏi cần bàn nữa.”
Cả hội trường im bặt.
Sắc mặt sếp lớn thay đổi liên tục.
Đơn hàng năm triệu là lớn nhất năm nay.
Hơn nữa, hợp đồng với Thịnh Đạt là dạng hai năm một lần, sang năm còn có kỳ tái ký.
Khách hàng lớn thế này, ông không thể đắc tội.
“Tổng giám đốc Trương, anh yên tâm.” Sếp lớn cuối cùng cũng lên tiếng, “Chuyện này, tôi sẽ cho anh một lời giải thích thỏa đáng.”
Ông quay sang chị Vương.
“Chị Vương, chị xuống trước đi. Chuyện này, sau Tết chúng ta bàn lại.”
Mặt chị Vương trắng bệch.
“Sếp, tôi—”
“Xuống trước đi.”
Giọng sếp không lớn, nhưng lạnh như băng.
Chị Vương sững người vài giây, cuối cùng cúi đầu, bước xuống sân khấu.
Khi đi ngang qua tôi, chị trừng mắt nhìn tôi đầy giận dữ.
Tôi không né tránh.
Tôi nhìn thẳng vào chị.
Trong ánh mắt chị có căm hận, có không cam lòng, và còn có cả sợ hãi.
Nhưng chị không nói gì, chỉ xoay người bỏ đi.
Bên dưới hoàn toàn yên lặng.
Mọi ánh mắt đều đang đổ dồn về phía tôi.
Tôi đứng trên sân khấu, bỗng thấy nhẹ nhõm hơn rất nhiều.
Ba tháng uất ức, ba tháng nhẫn nhịn, ba tháng chờ đợi.
Cuối cùng, hôm nay tôi cũng đã nói ra hết.
“Tô Vãn.” Giọng sếp lớn vang lên.
Tôi quay đầu lại.
“Chuyện này là do công ty quản lý chưa chu đáo. Sau này tôi sẽ cho người làm việc cụ thể với cô.”
Ông dừng một chút.
“Cô là người có năng lực, công ty cần cô.”
Tôi nhìn ông, mỉm cười.
“Cảm ơn sếp.”
Tôi không nói thêm gì nữa.
Bởi vì tôi biết, chuyện này chưa kết thúc.
Tối nay chỉ là bước đầu tiên.
Tiếp theo, còn rất nhiều việc phải làm.
9. 10. Nửa sau của buổi tiệc tất niên, tôi hầu như không tham gia gì nữa.
Tôi quay lại ngồi ở góc, nhìn lên sân khấu tiếp tục trao giải, biểu diễn, bốc thăm trúng thưởng.
Nhưng không khí đã khác hẳn.
Thỉnh thoảng có người len lén liếc nhìn tôi, thì thầm to nhỏ.
Tôi biết họ đang nói gì.
“Hóa ra đơn đó là do Tô Vãn ký à?”
“Thật không đấy?”
“Lúc nãy chính Tổng giám đốc Trương nói mà, còn giả được sao?”
“Vậy thì chị Vương quá đáng thật rồi…”
Tôi không để tâm.
Những gì cần nói tôi đã nói rồi, những gì cần làm tôi cũng đã làm xong.
Phần còn lại, để thời gian giải quyết.
Mười giờ, tiệc tất niên kết thúc.
Tôi thu dọn đồ, chuẩn bị ra về.
Vừa đi đến cửa, có người gọi tôi lại.
“Tô Vãn!”
Tôi quay đầu.
Là Tiểu Chu.
Người từng ngồi cạnh tôi ba tháng trước. Ba tháng nay không nói với tôi lấy một câu.
Cô ấy chạy đến, thở hổn hển.
“Tô Vãn, tôi… tôi muốn nói với cô một câu.”
Tôi nhìn cô ấy, không đáp.
Cô ấy cắn môi.
“Chuyện vừa rồi… tôi thật sự không biết là như vậy. Chị Vương nói với bọn tôi rằng đơn đó là chị ấy làm, cô chỉ đi chạy vặt…”
“Vậy nên?” Tôi hỏi.
“Tôi… tôi muốn xin lỗi cô.”
Cô cúi đầu.
“Ba tháng nay, chúng tôi đối xử với cô… thật sự quá đáng. Tôi cũng có lỗi.”
Tôi nhìn cô ấy.
Viền mắt cô đỏ hoe.
“Tôi cũng chỉ là người làm công ăn lương, chị Vương là sếp, chị ấy nói gì tôi chỉ biết nghe theo. Tôi không ngờ… thật sự không ngờ lại là như vậy.”
Tôi im lặng vài giây.
“Tiểu Chu,” tôi lên tiếng, “lời xin lỗi của cô, tôi nhận.”
Cô ngẩng đầu lên.
“Nhưng có những chuyện, không phải xin lỗi là xóa sạch được.”
Trên gương mặt cô lướt qua một tia xấu hổ.
“Tôi biết cô cũng là người đi làm, tôi cũng vậy. Nhưng suốt ba tháng qua, các người đi ngang qua chỗ ngồi của tôi, không ai liếc tôi lấy một cái. Ở căng-tin, thấy tôi là tránh. Trong thang máy, tôi bước vào là các người đi ra.”
“Những việc đó, khi các người làm, có bao giờ nghĩ tôi sẽ cảm thấy thế nào không?”
Cô không nói được lời nào.
“Vậy nên, lời xin lỗi tôi nhận. Nhưng sau này, chúng ta cũng không cần làm bạn nữa.”
Tôi quay người, bước đi.
Gió lạnh bên ngoài thổi tới.
Tôi siết chặt áo khoác, đi về phía ga tàu điện ngầm.
Chưa đi được bao xa, có người đuổi theo.
“Tô Vãn!”
Tôi quay đầu.
Là trợ lý của Tổng giám đốc Trương.
“Cô Tô, Tổng giám đốc mời cô đi ăn khuya, cô có tiện không?”
Tôi khựng lại một chút.
“Tổng giám đốc nói, có chuyện muốn trao đổi với cô.”
Tôi nghĩ ngợi một lúc, rồi khẽ gật đầu.
“Được.”
10. 11. Bữa ăn khuya diễn ra trong một quán nhỏ.
Tổng giám đốc Trương ngồi đối diện tôi, gọi vài món ăn nhẹ, kèm theo hai chai bia.
“Nào, nếm thử món đậu nành luộc ở đây đi, quán này là của một người bạn cũ của tôi.”
Tôi gắp một hạt — quả thật rất ngon.
“Tô Vãn,” Tổng giám đốc Trương lên tiếng, “chuyện hôm nay, cô nghĩ sao?”
Tôi đặt đũa xuống.