Người quay phim không đợi ai cho phép. Anh ta bước thẳng tới chiếc tivi lớn dựng ở góc sân, vốn để chiếu clip tình yêu cô dâu chú rể, rút dây nguồn của máy chiếu, cắm thẻ nhớ vào.

“Anh làm cái gì vậy?” Khánh quát. “Tắt ngay!”

“Tôi là thợ quay, tôi nhận tiền để quay lại mọi thứ,” anh ta đáp, ngón tay vẫn bấm đều. “Hôm nay tôi quay cả hành lang lẫn cửa phòng cô dâu. Ai vào, ai ra, tôi giữ hết.”

Màn hình sáng lên. Hàng trăm khách mời vừa nãy còn chụp ảnh mẹ tôi giờ đồng loạt quay sang nhìn.

Trong clip, hành lang tầng hai vắng tanh. Chín giờ bốn mươi, mẹ tôi không hề xuất hiện ở đó. Chín giờ bốn mươi lăm, cửa phòng trang điểm mở ra. Một người phụ nữ mặc áo dài đỏ sẫm, đeo kính, bước vào, nhìn trước ngó sau, rồi khép cửa lại.

Là bà Hoa.

Cả sân xôn xao. Bà Hoa đứng đó, mặt cắt không còn giọt máu.

“Cái… cái này…” bà ta lắp bắp. “Tôi vào lấy khăn cho con gái, có gì lạ đâu!”

“Bác vào lúc chín giờ bốn mươi lăm,” anh quay phim nói, “ra lúc chín giờ bốn mươi bảy. Cô dâu nói nhẫn mất lúc mười một giờ. Và trong hai tiếng đó, không có thêm ai vào phòng.”

Tôi không biết mình lấy sức đâu ra. Tôi giằng khỏi hai người đang giữ tay, chạy lại quỳ xuống bên mẹ, loay hoay tháo sợi ruy băng trói tay mẹ. Không ai ngăn nữa. Mẹ ngồi dậy, tóc rối, má sưng đỏ, nhưng lưng vẫn thẳng.

Khánh đứng đờ ra, tay vẫn còn nắm hờ như vừa túm tóc mẹ. Ngân thì lùi lại sau chồng, mặt méo xệch.

“Mẹ!” Ngân kêu lên. “Mẹ lấy nhẫn của con làm gì? Sao mẹ lại…”

“Im đi!” Bà Hoa quay sang quát con gái, tiếng the thé. “Không phải như con nghĩ!”

Tôi đỡ mẹ đứng lên, nhìn thẳng bà Hoa:

“Vậy bác nói đi, như thế nào? Bác trói mẹ cháu, bác để người ta t:át bà, giật tóc bà giữa sân. Giờ bác vào phòng lúc sáng là để lấy khăn à?”

Bà Hoa không trả lời tôi. Ánh mắt bà ta cứ dính chặt vào cổ tay mẹ tôi, nơi sợi chỉ đỏ với mảnh bạc con cá chép vẫn còn lấp lánh. Mẹ tôi chậm rãi kéo tay áo xuống, như muốn giấu đi. Nhưng đã muộn.

“Cái đó…” Bà Hoa nói, giọng run bần bật. “Bà lấy ở đâu?”

“Của tôi,” mẹ tôi đáp.

“Không thể nào. Cái đó… cái đó là của…”

Bà Hoa bỗng im bặt, bịt miệng. Mẹ tôi nhìn bà ta thật lâu, rồi lần đầu tiên từ lúc bị đè xuống sân, mẹ cười. Một nụ cười mệt mỏi và đau đớn đến mức tim tôi thắt lại.

“Hai mươi tám năm rồi, Hoa,” mẹ nói. “Tôi tưởng cả đời này sẽ không phải gặp lại bà.”

Cả sân cưới im phăng phắc.

Tôi quay sang nhìn mẹ. Mẹ tôi chưa bao giờ gọi ai bằng giọng đó. Bà hiền, bà nhún, ai nói gì cũng cười, mua gánh xôi nào cũng cho thêm nắm đậu. Vậy mà bây giờ, đứng giữa sân với bàn tay còn vết hằn dây ruy băng, bà gọi tên bà Hoa như gọi một người quen cũ.

“Mẹ,” tôi thì thầm. “Hai người biết nhau sao?”

Mẹ siết nhẹ tay tôi, không đáp. Bà Hoa thì như người mất hồn, lảo đảo bước tới.

“Chị… chị là Tư thật à? Tư ở xóm Đồng?”

“Còn ai nữa.”

Ông Thành, bố cô dâu, nãy giờ đứng lặng ở hiên nhà, lúc này mới bước ra, giọng nặng nề:

“Hoa, rốt cuộc là chuyện gì? Bà nói rõ cho tôi nghe.”

“Không có chuyện gì hết!” Bà Hoa hét. “Ông đừng nghe bà ta!”

“Chuyện gì thì để sau,” Khánh chen vào, giọng cứng lại, cố giữ thể diện. “Giờ chiếc nhẫn của Ngân đâu? Nếu không phải bà bán xôi thì ai lấy? Có clip cũng đâu chứng minh bà ta không đụng vào!”

Tôi nhìn Khánh. Người đàn ông này vừa t:át mẹ tôi, vừa giật tóc mẹ, giờ đứng đó còn định bào chữa. Tôi hít một hơi thật sâu, nói:

“Anh Khánh, anh vừa trói tay một bà cụ sáu mươi hai tuổi giữa sân, trước hàng trăm người. Anh không có bằng chứng, không hỏi một câu, không báo công an. Giờ anh muốn bằng chứng à? Vậy thì tôi báo công an ngay bây giờ, để họ lấy lời khai tất cả mọi người ở đây, kể cả clip này.”

Khánh há miệng định nói, nhưng bố anh ta, ông Bảo, từ bàn khách danh dự đã đứng dậy, mặt sa sầm. Ông bước tới, giáng thẳng một cái vào vai con trai:

“Mày làm cái trò gì vậy hả?”

“Bố, con…”

“Xin lỗi người ta đi!”

Khánh siết nắm tay, mặt đỏ lên vì nhục. Anh ta nhìn quanh. Tất cả các ống kính điện thoại hồi nãy chĩa vào mẹ tôi, giờ chĩa vào anh ta. Cuối cùng anh ta cúi gằm đầu, lí nhí:

“Cháu xin lỗi bác.”

Mẹ tôi không nhìn anh ta.

“Tôi không cần lời xin lỗi của cậu,” mẹ nói, chậm rãi. “Tôi chỉ muốn biết chiếc nhẫn đang ở đâu.”

Mọi ánh mắt quay sang bà Hoa. Bà ta tựa vào cột hiên, hai chân như sắp khuỵu.

“Mẹ,” Ngân khóc nấc. “Mẹ nói đi. Nhẫn của bà ngoại, mẹ biết con quý nó thế nào mà.”

Bà Hoa đưa tay vào túi áo dài. Chiếc nhẫn vàng nằm gọn trong lòng bàn tay bà ta, loang loáng dưới nắng.

Cả sân cưới như vỡ ra. Có người thốt lên, có người bật cười chua chát, có người lắc đầu quay đi.

“Mẹ… mẹ lấy nhẫn của con?” Ngân lắp bắp.

“Mẹ không có ý lấy,” bà Hoa nói như người mất hồn. “Mẹ chỉ định… mẹ chỉ muốn…”

“Muốn gì?” ông Thành hỏi, giọng lạnh đến mức tôi giật mình.

Bà Hoa không trả lời. Bà ta nhìn mẹ tôi.

Mẹ tôi nhìn lại, rất bình tĩnh.

“Để tôi nói,” mẹ bảo. “Bà ta cố tình giấu nhẫn để có cớ đuổi tôi khỏi đám cưới. Vì bà ta nhận ra tôi từ lúc tôi bước vào bếp sáng nay.”

Tôi chết lặng.

“Nhận ra mẹ ạ?”

Mẹ gật đầu, mắt vẫn không rời bà Hoa.

“Hai mươi tám năm trước, tôi từng làm vú nuôi cho nhà bà ấy. Tôi ở nhà bà Hoa suốt chín tháng khi bà sinh Ngân.”

Ngân sững người. Mọi người cũng sững. Mẹ tôi, một bà bán xôi nghèo, từng là vú nuôi nhà giàu?

“Chuyện đó thì có gì mà…” Ông Thành nhíu mày.

“Có,” mẹ cắt ngang. “Bởi vì trong chín tháng ấy, tôi biết một chuyện mà bà Hoa không muốn ai biết. Tôi bị đuổi đi giữa đêm, không đồng nào, chỉ vì đã thấy điều đó.”

Bà Hoa lao tới, giọng gần như van xin:

“Tư, chị đừng nói. Hôm nay là ngày cưới con gái tôi, chị tha cho tôi…”

“Bà tha cho tôi lúc nào chưa?” mẹ tôi hỏi, rất nhẹ. “Bà bảo tôi ăn cắp vàng nhà bà lúc đó, cũng giữa đêm, cũng bằng một cái nhẫn, rồi cho người đuổi tôi ra đường khi con tôi còn đỏ hỏn. Hôm nay bà làm lại đúng một cách.”

Mẹ nhìn tôi.

“Con gái tôi là Lan, ba mươi tư tuổi. Hồi đó nó mới sáu tháng, tôi bế nó đi trong mưa suốt đêm, không có một mái nhà.”

Tôi cảm giác như có ai bóp nghẹt tim mình. Ba mươi tư năm. Tôi biết mẹ nuôi tôi một mình, biết bố bỏ đi sớm, biết cái nghèo bám chặt lấy hai mẹ con. Nhưng tôi chưa từng biết mẹ từng bị đuổi khỏi một ngôi nhà giàu bằng một lời vu oan.

“Vậy thì năm đó là chuyện gì?” Ông Thành quay sang vợ, từng chữ nặng như đá. “Chuyện gì bà không muốn ai biết?”

Bà Hoa khuỵu xuống, hai tay ôm mặt. Tiếng khóc bật ra, không phải khóc vì xấu hổ, mà là khóc của người cùng đường.

Mẹ tôi chậm rãi tháo sợi chỉ đỏ trên cổ tay, đặt mảnh bạc hình con cá chép vào lòng bàn tay mình.

“Cái này,” mẹ nói, “không phải của tôi. Nó là của đứa trẻ mà bà ấy bảo tôi đem đi. Tôi giữ nó suốt hai mươi tám năm để chờ ngày hôm nay.”

Ông Thành ngẩng phắt lên.

“Đứa trẻ nào?”

Mẹ nhìn ông, rồi nhìn Ngân, rồi nhìn xuống mảnh bạc, giọng khản đặc:

“Hôm tôi bị đuổi, bà Hoa nhét vào tay tôi một đứa bé gái mới sinh, quấn trong cái khăn lụa, cổ tay buộc sợi chỉ đỏ này. Bà ấy bảo tôi đem đứa bé đi thật xa, đừng bao giờ để ai biết. Còn con bé đang nằm trong nôi phòng bên cạnh, là con của bà ấy với ông, bà ấy giữ lại.”

Tôi nghe mà tai ù đi.

“Mẹ… mẹ nói là…”

Mẹ quay sang tôi, nước mắt cuối cùng cũng rơi.

“Lan à, mẹ xin lỗi. Mẹ không dám nói với con. Mẹ sợ mất con. Hai mươi tám năm trước mẹ đã bị đuổi đi, và đứa bé gái mẹ ôm đi trong đêm mưa ấy, là Ngân.”

Cả sân cưới như ngừng thở.

Ngân ngã xuống nền gạch.

“Không… không phải… Mẹ ơi, mẹ nói không phải đi…”

Bà Hoa không nói gì, chỉ cúi đầu, hai vai run lên từng đợt.

Tôi nhìn mẹ, nhìn Ngân, nhìn ông Thành đang đứng chết trân. Có điều gì đó không khớp, và tôi nhận ra ngay lúc ấy. Tôi lên tiếng, giọng khô khốc:

“Mẹ, nếu Ngân là đứa bé mẹ đem đi, thì sao Ngân lại lớn lên ở đây, trong nhà bà Hoa? Và sao hôm nay mẹ lại đến đây?”

Mẹ nhắm mắt, hít một hơi thật sâu.

“Vì chỉ có một người mang tên là Ngân được nuôi trong ngôi nhà này,” mẹ đáp khẽ. “Còn đứa bé mẹ ôm đi đêm đó, không phải Ngân.”

Tôi chưa kịp hiểu, thì từ phía cổng sân, một chiếc xe máy phanh gấp. Một người đàn ông trung niên, gầy, tóc điểm bạc, mặc áo công nhân bạc màu, chạy vào giữa đám đông, tay cầm một tấm ảnh cũ. Ông ta thở không ra hơi, nhìn thẳng vào mẹ tôi, rồi nhìn mảnh bạc trong tay mẹ.

“Bà Tư… có phải bà Tư ở xóm Đồng không? Tôi tìm bà suốt hai mươi tám năm. Đứa bé gái bà bế đi đêm đó, là con gái tôi.”

Ông ta quay sang bà Hoa, hai mắt đỏ ngầu, bàn tay run lên nắm chặt tấm ảnh.

“Còn bà, bà đã làm gì với con tôi?”

Bà Hoa lùi sát vào cột hiên, hai tay quờ quạng như tìm chỗ bám. Chiếc nhẫn vàng rơi khỏi tay bà ta, lăn leng keng trên nền gạch, dừng lại ngay trước mũi giày của người đàn ông lạ.

“Tôi không biết ông là ai,” bà Hoa nói, giọng the thé. “Ông nhầm người rồi. Bảo vệ đâu, đuổi ông này ra ngoài!”

Không ai nhúc nhích. Hàng trăm khách mời đứng im như tượng, đến tiếng quạt máy cũng nghe rõ.

Người đàn ông không nhìn bà ta nữa. Ông chìa tấm ảnh cũ ra, tay run đến mức tấm ảnh rung bần bật. Tôi nhìn qua vai mẹ. Trong ảnh là một cô gái trẻ, tóc buông dài, ngồi trên bậc thềm cười rất hiền, ngực áo cài một mảnh bạc nhỏ hình con cá chép.

“Tôi tên Hải,” ông nói. “Đây là vợ tôi, Hạnh. Cô ấy là em ruột của bà Hoa.”

Cái tên ấy lọt vào tai tôi như một tiếng chuông. Là cái tên mà ban nãy bà Hoa mấp máy môi khi nhìn thấy sợi chỉ đỏ trên tay mẹ. Cái tên tôi chưa từng nghe bao giờ.

Ông Thành giật lấy tấm ảnh, nhìn thật lâu. Mặt ông tái đi.

“Hạnh…” ông lẩm bẩm. “Em Hạnh. Tôi tưởng cả nhà đã chôn cất…”

“Chôn cất cái gì?” ông Hải hỏi, giọng vỡ ra. “Hai mươi tám năm trước, tôi đi làm xa trên công trình. Hạnh bụng to vượt mặt, bà Hoa bảo để em về nhà chị ở cho có người chăm. Lúc tôi về thì bà ấy nói vợ tôi sinh khó, băng huyết, không qua khỏi. Con bé sinh non, mới ba ngày cũng ch:ết theo mẹ. Bà ấy dẫn tôi ra nghĩa địa, chỉ cho tôi một cái mộ nhỏ xíu.”

Ông Hải quay sang ông Thành:

“Anh cũng nghe bà ấy nói y như tôi, đúng không?”

“Đúng,” ông Thành đáp, như người đang mơ. “Bà ấy bảo tôi cả hai mẹ con đều m:ất. Bà ấy khóc suốt cả tháng.”

Tôi nhìn bà Hoa. Bà ta không khóc nữa. Bà ta đứng đó, mắt đảo quanh tìm đường thoát.

Mẹ tôi lúc này mới lên tiếng, rất khẽ, nhưng cả sân đều nghe:

“Ông Hải, mộ đó là mộ trống.”

Ông Hải loạng choạng. Tôi vội chạy lại đỡ ông, và ông nắm chặt tay tôi như người chới với.

“Bà nói lại đi,” ông thều thào.

“Đêm đó tôi ở trong nhà này,” mẹ nói. “Cô Hạnh sinh xong thì mất máu nhiều, được đưa đi trạm xá nhưng không kịp. Đứa bé ở lại với tôi, tôi cho nó bú chung với con của tôi. Rồi tôi nghe bà Hoa nói chuyện với một người ở phòng khách. Bà ấy bảo di chúc của cụ bà để lại nhà, vườn và chiếc nhẫn vàng này cho Hạnh, nếu Hạnh mất thì thuộc về con của Hạnh. Chỉ khi không còn đứa nào thì mới đến tay bà ấy. Bà ấy nói: Không còn đứa nào thì mới êm chuyện.”

Cả sân rộ lên. Ngân ôm miệng, chân khuỵu xuống. Ông Bảo, bố của Khánh, nhíu mày, bước lại gần như muốn nghe cho rõ.

“Bà nói láo!” Bà Hoa gào lên. “Con mụ này bịa chuyện để tống tiền!”

Tôi bước lên chắn trước mặt mẹ, giọng tôi lạnh đến mức chính tôi cũng ngạc nhiên:

“Bác nói mẹ cháu bịa. Vậy bác giải thích đi. Vì sao hôm nay bác nhận ra mẹ cháu ngay từ lúc mẹ cháu bước vào bếp? Vì sao bác phải bày ra vụ mất nhẫn để đuổi bà ấy trước mặt hàng trăm người? Nếu mẹ cháu chỉ là bà bán xôi xa lạ, bác sợ cái gì?”

Bà Hoa há miệng, rồi ngậm lại.

“Bác lấy nhẫn,” tôi nói tiếp. “Bác nhét vào túi. Bác để người ta t:át mẹ cháu, trói tay mẹ cháu giữa sân. Vì bác biết nếu bà ấy mở miệng nói ở đám cưới này, bác sẽ không còn gì.”

Mẹ nhìn tôi, ánh mắt thoáng có gì đó như tự hào, như xót xa.

“Mẹ,” tôi quay sang, “hôm nay sao mẹ lại đến đây? Mẹ nói đi.”

Mẹ hít một hơi dài.

“Tối hôm kia mẹ nghe người ta nói nhà ông Thành có đám cưới, thuê xôi,” mẹ kể. “Mẹ biết là nhà bà Hoa. Hai mươi tám năm mẹ chưa dám bước vào cái nhà này. Nhưng mẹ nhờ ông Chín bán tạp hóa ở xóm Đồng nhắn cho ông Hải, bảo sáng nay đến đây. Mẹ định chờ ông ấy tới rồi mới nói. Vì thế mẹ mới bảo con đừng nói gì, Lan à, chưa đến lúc. Mẹ không ngờ bà Hoa ra tay trước.”

“Tôi nhận được tin tối qua,” ông Hải gật đầu, nước mắt chảy dài. “Ông Chín nói có bà Tư giữ con cá chép bạc của Hạnh. Tôi chạy xe suốt đêm.”

Tôi nhìn mẹ, một người đàn bà gầy nhỏ, tóc rối, má còn in dấu tay. Hai mươi tám năm bà mang một bí mật nặng như đá, đi bán xôi mỗi sáng, cho người ta thêm nắm đậu, không một lời oán trách. Cổ họng tôi nghẹn lại.

“Còn đứa bé?” ông Hải hỏi, và tôi nghe tiếng ông run lên. “Con gái tôi đâu? Bà Tư, con tôi đâu?”

Mẹ nhắm mắt. Một giọt nước mắt rơi xuống cằm.

“Tôi không giữ được nó, ông Hải.”

Cả sân lặng đi.

“Đêm đó bà Hoa đuổi tôi đi, trong tay tôi có hai đứa trẻ, con tôi và con cô Hạnh,” mẹ kể, từng chữ rớt xuống như giọt mưa. “Trời mưa như trút. Tôi không còn đồng nào, không nhà để về. Đứa bé con ông sinh non nên yếu, đi được nửa đường thì lên cơn sốt. Tôi sợ nó ch:ết trên tay tôi. Tôi chạy đến một ngôi chùa nhỏ ở thị trấn Đ., gõ cửa. Có một sư cô ra mở. Tôi gửi con bé lại, nhờ thuốc thang, nhờ chăm giùm. Tôi để lại một tờ giấy, kể sơ chuyện và nói tôi sẽ quay lại.”

“Rồi bà quay lại,” ông Hải hỏi dồn.

“Tôi quay lại sau gần ba tháng, khi đã kiếm được chút tiền ở một quán cơm. Sư cô nói con bé khỏi bệnh rồi, nhưng đã có đoàn từ thiện về chùa, nhận những đứa bé không người thân đưa lên thành phố. Giấy tờ mất, sư cô cũng già, không nhớ con bé đi theo đoàn nào.” Mẹ gục đầu. “Tôi tìm suốt bao nhiêu năm. Đi hỏi hết các mái ấm quanh vùng. Không ai biết. Tôi giữ con cá chép bạc này để nếu có ngày gặp được nó, tôi còn có cái chứng minh. Tôi đã thất hứa với cô Hạnh. Tôi không dám nói với ai, kể cả con.”

Mẹ quay sang ông Hải, và lần đầu tiên tôi thấy mẹ quỳ xuống.

“Tôi xin lỗi ông.”

Ông Hải vội vàng quỳ xuống theo, nắm lấy hai vai mẹ.

“Bà Tư, đừng. Bà đã giữ nó sống. Nếu đêm đó bà không bế con bé đi, thì bây giờ tôi đã chẳng còn hy vọng gì cả. Người có tội không phải bà.”

Ông ngước lên, đôi mắt đỏ ngầu dán thẳng vào bà Hoa.

Bà Hoa lúc này thở dốc, mồ hôi chảy dọc thái dương. Bà ta còn cố vớt vát:

“Tôi làm vậy là để giữ gia đình! Tôi nuôi Ngân ăn học đầy đủ, tôi cho nó cuộc sống sung sướng, tôi có làm gì sai đâu mà các người…”

“Mẹ.”

Giọng Ngân vang lên, nhỏ nhưng rõ. Cô dâu đang đứng đó, váy cưới lấm lem, mắt sưng húp. Ngân nhìn mẹ mình rất lâu, như nhìn một người chưa từng quen.

“Con biết mẹ giấu cái gì trong tủ.”

Bà Hoa trợn mắt.

“Ngân, con…”

“Mỗi lần giỗ dì, mẹ khóa cửa phòng ngồi khóc,” Ngân nói, giọng run nhưng không dừng. “Con từng nhìn qua khe cửa. Con thấy một cái hộp gỗ, một tấm ảnh phụ nữ trẻ, một chiếc ví nhỏ. Con tưởng mẹ nhớ dì ruột. Con không dám hỏi.”

Cô quay phắt đi, vén váy chạy vào nhà. Cả sân chờ trong im lặng. Khánh đứng ngẩn ra, ông Bảo nhìn con trai bằng ánh mắt thất vọng đến lạnh người.

Ba phút sau, Ngân trở ra, hai tay ôm một chiếc hộp gỗ nhỏ, nắp đã bị cậy bung vì khóa hỏng.

Cô đặt hộp xuống bàn tiệc, ngay giữa những mâm xôi gấc mẹ tôi nấu, và mở nắp.

Bên trong có ba thứ. Một bản sao di chúc đã ngả vàng, nét chữ cũ của cụ bà. Một tờ giấy báo sinh ghi tên bé gái, mẹ: Hạnh, cha: Hải. Và một mảnh bạc nhỏ khắc hình con cá chép, giống hệt mảnh bạc mẹ tôi vừa đặt trong lòng bàn tay.

Hai con cá chép được ông Hải đặt cạnh nhau, vây khớp vây, đuôi chạm đuôi, thành một đôi.

Chữ ký trong di chúc rõ ràng, người chứng kiến là một ông trưởng thôn mà cả sân đều biết. Anh công an xã, lúc này đã có mặt từ lúc nào, đọc lướt qua, ngẩng lên, nhìn bà Hoa.

“Bà Hoa. Mời bà về trụ sở làm việc.”

“Tôi không đi đâu hết!” Bà Hoa hét lên. “Chuyện nhà tôi tôi tự giải quyết!”

“Chuyện nhà?” Ông Thành nói. Cả đời tôi chưa từng nghe một người đàn ông nói chậm đến thế. “Bà bảo tôi em vợ tôi ch:ết, con bé cũng ch:ết. Bà để tôi sống ba mươi năm trong cái nhà đứng trên đất của đứa trẻ mà bà giấu đi. Bà vừa để người ta t:át và trói một bà cụ giữa đám cưới con gái tôi để che đậy.”

Ông ngừng, tay vịn vào lưng ghế.

“Bà làm tôi xấu hổ cả đời. Hoa, tôi sẽ không sống chung với bà nữa.”

Bà Hoa sụp xuống, ôm lấy chân ông, nức nở:

“Ông ơi, tôi làm vậy cũng vì ông, vì con Ngân…”

Ông Thành nhẹ nhàng gỡ tay bà ta ra. Không nói thêm một lời.

Ngân đứng bên cạnh, mặt trắng bệch, nhưng khi mẹ cô nhìn sang, cô không tránh ánh mắt đó.

“Mẹ,” Ngân nói, “con không biết mẹ giấu chuyện này. Nhưng con biết mẹ đã nhìn người ta bị lôi giữa sân mà không cản. Con không thể gọi đó là yêu thương con.”

Bà Hoa bật khóc to hơn. Hai người công an dìu bà ta đứng dậy. Bà ta đi qua mẹ tôi, bước chân loạng choạng, bỗng dừng lại.

“Tư… chị tha cho tôi.”

Mẹ tôi nhìn bà ta rất lâu.

“Tôi không có quyền tha cho bà,” mẹ nói. “Người bà cần xin tha là cô Hạnh, là con bé bị bà đẩy ra khỏi nhà. Còn tôi, tôi chỉ xin pháp luật làm đúng việc của nó.”

Bà Hoa cúi đầu, để người ta dẫn ra cổng. Tiếng điện thoại bắt đầu vang lên khắp sân. Lần này không ai chụp mẹ tôi nữa.

Sân cưới ngổn ngang mâm cỗ. Mẹ tôi bị t:át, bị trói, nhưng người ta vẫn quen tay bày biện đồ ăn. Bây giờ cả hàng trăm người đứng đó, không ai dám cầm đũa.

Ngân quay sang chú rể, tháo chiếc nhẫn cưới trên ngón tay, nhẹ nhàng đặt vào tay anh ta.

“Em xin lỗi nhà anh,” cô nói. “Anh t:át một bà cụ, giật tóc, trói tay, chỉ vì nghĩ người ta nghèo nên chắc chắn là kẻ cắp. Em không thể cưới một người như vậy.”

“Ngân, anh bị lừa, anh không biết!” Khánh níu tay cô. “Anh làm vì thương em, vì chiếc nhẫn của bà ngoại em…”

“Anh làm vì anh nghĩ anh có quyền,” Ngân đáp, gỡ tay anh ta ra. “Hôm nay anh không hỏi một câu, anh chỉ ra tay.”

Ông Bảo đứng bên, mặt xám ngoét. Ông không bênh con. Ông nắm cổ áo Khánh kéo anh ta tới trước mặt mẹ tôi.

“Quỳ xuống.”

“Bố…”

“Quỳ.”

Khánh quỳ. Lần này, anh ta quỳ thật, đầu cúi sát nền gạch.

“Cháu xin lỗi bác. Cháu sai rồi.”

Mẹ nhìn anh ta một lúc, rồi quay đi. Anh công an xã ghi biên bản, nói rõ người gây thương tích sẽ phải làm việc với cơ quan chức năng. Ông Bảo gật đầu, nói rằng ông sẽ đích thân đưa con trai đến. Ông cúi chào mẹ tôi, thật sâu, trước khi dẫn con đi.

Hôm đó không có đám cưới nào cả. Khách khứa lần lượt ra về, tiếng bước chân lặng lẽ. Chỉ còn lại mẹ tôi, tôi, ông Hải, ông Thành và Ngân trong sân vắng. Ngân tiến lại, cầm tay mẹ tôi, nước mắt lã chã:

“Bác Tư, cháu… cháu không biết gì cả. Cháu xin lỗi vì mẹ cháu.”

Mẹ tôi xoa nhẹ tay cô bé.

“Con không có lỗi gì,” mẹ nói. “Đứa nào sinh ra cũng không chọn được mẹ. Con cũng bị lừa như ông Hải thôi.”

Ngân nhìn xuống chiếc nhẫn vàng nằm trên bàn, rồi cầm lên, đặt vào tay ông Hải.

“Đây là của dì Hạnh,” cô nói. “Của em gái con. Khi nào tìm được, bác đưa lại cho em ấy giùm cháu.”

Ông Hải nắm chặt chiếc nhẫn, vai rung lên. Ông không nói được gì.

Việc tìm Mai mất gần sáu tháng.

Mai là cái tên mà sư cô ở ngôi chùa nhỏ thị trấn Đ. đặt cho đứa bé, và người ta chỉ nhớ ra nhờ tờ giấy mẹ tôi để lại hai mươi tám năm trước. Tờ giấy ấy vẫn nằm trong hộc tủ của chùa, ố vàng nhưng còn nguyên. Anh công an xã giúp ông Hải lần theo danh sách các đợt đưa trẻ lên thành phố. Cuối cùng, họ tìm ra một mái ấm cũ, rồi một cô giáo mầm non dạy ở một xã xa, hai mươi tám tuổi, lớn lên ở mái ấm, thân hình nhỏ nhắn, cổ có một vết bớt hình lá.

Kết quả xét nghiệm gửi về đúng vào một buổi sáng tháng Chạp. Ông Hải cầm tờ giấy mà không đọc nổi chữ nào. Cuối cùng chính tôi phải đọc to lên cho ông nghe.

Gặp nhau ở sân chùa, Mai đứng sau cánh cổng gỗ, ngập ngừng nhìn người đàn ông tóc điểm bạc. Ông Hải bước tới, tay run run đưa ra hai thứ: một mảnh bạc hình con cá chép, và tấm ảnh người mẹ trẻ cười hiền.

“Mẹ con đấy,” ông nói, nghẹn ngào. “Mẹ con tên Hạnh. Ba là Hải. Ba tìm con lâu lắm rồi.”

Mai nhìn tấm ảnh, rồi nhìn mẹ tôi đứng bên cạnh. Mẹ tôi chậm rãi tháo sợi chỉ đỏ bạc màu trên cổ tay, buộc mảnh bạc còn lại lên cổ tay cô gái, đúng chỗ nó từng nằm hai mươi tám năm trước.

“Bà xin lỗi con,” mẹ nói khẽ. “Bà chờ con lâu quá.”

Mai bật khóc. Cô ôm lấy mẹ tôi, rồi ôm cả ông Hải, khóc như một đứa trẻ vừa được nhận lại cả cuộc đời mình.

Ngân đến sau. Cô đứng ở cổng chùa, e dè, mãi không dám bước vào. Mai là người quay lại, mỉm cười, đưa tay ra:

“Chị là Ngân phải không? Ba kể với em rồi. Chị vào đi.”

Hai chị em họ ngồi cạnh nhau ngoài hiên, mỗi người cầm một nửa tách trà, im lặng rất lâu. Rồi Ngân kể về cái nhà, về bà ngoại, về chiếc nhẫn, và Mai nghe, thỉnh thoảng gật đầu.

Cuối cùng, theo đúng di chúc cụ bà, căn nhà và mảnh vườn được trả về cho Mai. Khi ông Thành mang giấy tờ đến, Mai nhìn rất lâu rồi nói:

“Con không cần cả căn nhà. Con chỉ xin giữ gian bếp nhỏ phía sau, nơi bà Tư từng cho con bú. Phần còn lại, mong chú và chị Ngân cứ ở. Nhà này đã có đủ chuyện buồn rồi.”

Ông Thành khóc, gật đầu, không nói được câu nào.

Bà Hoa bị xử lý theo quy định về việc chiếm đoạt tài sản và hành vi gây hại cho người khác. Bà ta phải trả lại phần tài sản đã hưởng bất chính, chịu án và sống những ngày tháng không còn ai gọi là bà chủ. Ngày cuối tôi gặp bà ta ở cổng trại, bà ta chỉ nhìn tôi, không nói gì. Tôi cũng không nói gì. Có những lời xin lỗi đến quá muộn, đến mức chỉ còn là tiếng gió.

Khánh bị xử lý vì hành vi hành hung người lớn tuổi, phải bồi thường cho mẹ tôi và công khai xin lỗi. Anh ta còn gửi đến một phong bì tiền. Mẹ tôi không nhận. Bà bảo anh ta mang về, đừng lấy tiền mà chuộc cái tát đó.

Sau Tết, tôi quay lại chợ làng An Th. cùng mẹ. Bốn giờ sáng, mẹ vẫn thức dậy nấu xôi. Bếp vẫn đỏ lửa, mùi nếp mới và lá dứa lan ra cả con ngõ nhỏ. Tôi ngồi bên cạnh, nhìn mẹ xới xôi vào từng mâm, vẫn đôi bàn tay gầy guộc ấy, vẫn nụ cười hiền ấy, nhưng lưng bà thẳng hơn hẳn.

“Mẹ,” tôi hỏi, “hai mươi tám năm mẹ chờ, mẹ có mệt không?”

Mẹ im một lúc, rồi mỉm cười, hơi nghiêng đầu nhìn ra phía đầu ngõ, nơi Mai đang xách giỏ trái cây đi tới, ríu rít gọi bà ơi.

“Mệt chứ,” mẹ nói. “Nhưng bây giờ thì hết rồi.”

Sáng hôm ấy, nắng lên sớm. Xôi gấc đỏ au bày trên sạp, thơm ngào ngạt. Và lần đầu tiên sau bao nhiêu năm, tôi nghe mẹ ngân nga một câu hát nhỏ khi xới xôi vào lá chuối.

–HẾT–