Năm 39 tuổi, ông nhận một tấm séc 10 triệu đô… rồi bị đuổi việc. Đến năm 60 tuổi, số tiền ông đem đi làm từ thiện đã gấp đôi tổng thu nhập cả đời của một người bình thường.
Mọi chuyện bắt đầu vào một ngày thứ Ba năm 1981. Michael Bloomberg đang ngồi trong văn phòng tại Salomon Brothers – đế chế hùng mạnh bậc nhất Wall Street thời bấy giờ. Ông đã cống hiến 15 năm tại đây, đi lên từ chân nhân viên quèn thành đối tác cấp cao và tự tay xây dựng toàn bộ hệ thống máy tính cho công ty.
Thế nhưng, biến cố ập đến khi công ty bị bán lại. Chủ mới xuất hiện với những toan tính mới. Ở tuổi 39, Bloomberg đột ngột thất nghiệp. Người ta đưa cho ông khoản tiền bồi thường rồi tiễn ông ra cửa.
Gặp cảnh này, đa số mọi người sẽ sụp đổ. Riêng Bloomberg lại thấy đây là một cơ hội.
Ngược dòng thời gian về ngày lễ Tình nhân năm 1942 tại Boston, Michael sinh ra trong một gia đình khiêm tốn. Cha ông, ông William, làm kế toán cho một tiệm sữa với mức lương chưa tới 6.000 đô mỗi năm. Mẹ ông, bà Charlotte, dù tốt nghiệp đại học từ năm 1929 – một điều cực kỳ hiếm thấy ở phụ nữ thời đó – đã chấp nhận gác lại sự nghiệp để chăm lo cho con cái.
Họ sống tại Medford, một khu lao động nơi người Do Thái thường bị kỳ thị. Lúc mua nhà, chủ cũ còn ngần ngại không muốn bán cho người Do Thái. Cuối cùng, một vị luật sư người Ireland đã phải đứng ra mua hộ rồi sang tên ngay lập tức cho gia đình ông.
Trong căn nhà nhỏ ấy, những giá trị sống mạnh mẽ bắt đầu nảy mầm. Mỗi tối, cả nhà quây quần bên mâm cơm, dùng bộ đồ ăn bằng bạc trang trọng nhất. Mọi người kể nhau nghe về một ngày đã qua. Với cha mẹ ông, giáo dục là bắt buộc, còn sẻ chia với cộng đồng là trách nhiệm hiển nhiên.
Cậu bé Michael hồi nhỏ rất thông minh nhưng cũng nghịch ngợm khét tiếng. Cậu hay ném tẩy, nhúng tóc tết của bạn nữ vào lọ mực khiến thầy cô phát rồ. Nhưng cứ mỗi sáng thứ Bảy, cậu lại lẳng lặng bắt tàu lên Bảo tàng Khoa học Boston để nghe thuyết trình miễn phí. Những buổi sáng mê mẩn nghe về cách thế giới vận hành đã gieo những hạt giống đầu tiên cho sự nghiệp của ông sau này.
Lên đại học, Michael tự chi trả học phí bằng nghề trông xe. Đến năm thứ ba, một biến cố lớn xảy ra: cha ông qua đời vì kiệt sức. Ông William làm việc 6 ngày một tuần bất chấp di chứng bệnh tim từ nhỏ, cho đến khi trái tim ấy ngừng đập ngay tại nơi làm việc.
Nỗi đau mất cha trở thành động lực giúp Michael quyết tâm hơn. Sau khi tốt nghiệp Harvard, ông vào làm tại Salomon Brothers năm 1966. Ông bộc lộ tài năng thiên bẩm với con số và khả năng kết nối con người. Suốt 15 năm, ông coi công ty như hơi thở của mình.
Và rồi cú điện thoại sa thải vào ngày thứ Ba định mệnh đó đã thay đổi tất cả.
Ngồi trong căn phòng trống trải với tấm séc trên tay, Bloomberg chợt nhớ lại cảnh những tay buôn chứng khoán phải vật lộn với hệ thống máy tính lỗi thời: dữ liệu chậm, giao diện khó dùng, thông tin luôn đến quá muộn. Ông biết thị trường đang thiếu gì, và ông quyết định tự mình tạo ra nó.
Ông thuê một văn phòng nhỏ, tuyển 4 lập trình viên và bắt tay xây dựng Bloomberg Terminal – một hệ thống cung cấp dữ liệu tài chính tức thời. Dù phí thuê máy lên tới 1.500 đô mỗi tháng, nhưng vì nó quá hiệu quả nên các công ty phải xếp hàng để được lắp đặt.
Từ 10 máy lên đến hàng nghìn máy. Chẳng mấy chốc, không một sàn chứng khoán nào có thể hoạt động thiếu hệ thống của ông. Bloomberg mở rộng sang báo chí, truyền hình, phát thanh, tạo nên một đế chế toàn cầu. Đến năm 2025, khối tài sản của ông đã vượt ngưỡng 100 tỷ đô.
Thế nhưng, giàu sang chưa bao giờ là đích đến cuối cùng. Những lời dạy của cha mẹ trong bữa cơm năm xưa vẫn vang vọng: tiền bạc là để sẻ chia.
Ông đắc cử Thị trưởng New York và phục vụ suốt 12 năm, chèo lái thành phố vượt qua những giai đoạn ngặt nghèo nhất như hậu khủng hoảng 11/9 hay bão Sandy. Sau đó, ông dồn toàn lực vào từ thiện với sự quyết liệt hệt như cách ông làm kinh doanh.
Những con số biết nói khiến ai cũng phải nể phục:
Tài trợ 4,55 tỷ đô cho Đại học Johns Hopkins.
Năm 2024, tặng 1 tỷ đô để sinh viên y khoa được đi học miễn phí.
Chi hơn 1 tỷ đô cho các chiến dịch chống thuốc lá toàn cầu, cứu sống hàng triệu người.
Riêng năm 2024, ông chi 3,7 tỷ đô làm từ thiện, trở thành nhà hảo tâm lớn nhất nước Mỹ năm thứ hai liên tiếp. Tổng số tiền ông đã cho đi đạt hơn 25 tỷ đô.
Bloomberg tuyên bố sau khi mình qua đời, toàn bộ tập đoàn Bloomberg LP sẽ được chuyển nhượng cho quỹ từ thiện để sứ mệnh này tiếp nối mãi mãi.
Ông quan niệm rất đơn giản: “Bạn chẳng thể tiêu hết số tiền khổng lồ, cũng chẳng thể mang nó sang thế giới bên kia. Cách tốt nhất để giúp con cái là tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn cho chúng sống.”
Câu chuyện về con trai ông kế toán nghèo, từ chỗ trắng tay ở tuổi 39 đến khi xây dựng cả một đế chế, đã chứng minh một điều: Bị mất đi thứ mình muốn đôi khi lại là điều may mắn nhất. Bởi chính lúc đó, ta mới biết mình thực sự có thể làm được những điều vĩ đại đến nhường nào.
TG Văn Chương
Leave a Reply