MẸ CHỒNG DẮT TÔI VỀ TẬN NHÀ MẸ RUỘT, N:ÉM HỘP VÀNG C:ƯỚI LÊN BÀN, CHỈ THẲNG M:ẶT MẸ TÔI Q:UÁT: “BÀ DẠY C:ON G:ÁI KIỂU GÌ MÀ NÓ VỀ NHÀ CHỒNG CHỈ BIẾT ĂN BÁM? VÀNG C:ƯỚI NHÀ TÔI CHO, HÔM NAY TÔI ĐẾN LẤY LẠI, BÀ CÓ B:ÁN ĐẤT CŨNG PHẢI TRẢ ĐỦ!” (PHẦN 2 – BẢN ĐẦY ĐỦ)

MẸ CHỒNG DẮT TÔI VỀ TẬN NHÀ MẸ RUỘT, N:ÉM HỘP VÀNG C:ƯỚI LÊN BÀN, CHỈ THẲNG M:ẶT MẸ TÔI Q:UÁT: “BÀ DẠY C:ON G:ÁI KIỂU GÌ MÀ NÓ VỀ NHÀ CHỒNG CHỈ BIẾT ĂN BÁM? VÀNG C:ƯỚI NHÀ TÔI CHO, HÔM NAY TÔI ĐẾN LẤY LẠI, BÀ CÓ B:ÁN ĐẤT CŨNG PHẢI TRẢ ĐỦ!” (PHẦN 2 – BẢN ĐẦY ĐỦ)

Có thể là hình ảnh về một hoặc nhiều người

(Tiếp theo phần 1)

Cả gian nhà im phăng phắc. Chỉ còn tiếng quạt trần kêu lạch cạch và tiếng thở gấp của mẹ tôi.

“Con trai tôi gửi cho tôi đấy.” Bà Hạnh giơ cao điện thoại, giọng đắc thắng. “Nó nhắn từ năm giờ sáng. Nó khổ tâm lắm mới dám nói với tôi.”

Tôi giật lấy máy. Tay tôi run đến mức chữ trên màn hình nhòe đi. Bà Hạnh giật lại, đọc to cho cả nhà nghe, từng chữ rành rọt như đọc bản án.

“Mẹ ơi, con nghi Linh b:án vàng cưới rồi. Mẹ xem sao kê này, nó chuyển t:iền về nhà ngoại mấy lần. Mẹ cầm hộp vàng đi coi giúp con, con không dám nói với ai. Mẹ đừng bảo là con báo nhé.”

Tôi đứng như trời trồng.

Tôi nhớ lại sáng nay. Tôi tỉnh dậy vì tiếng gõ cửa, nửa giường bên cạnh đã trống, chăn nguội ngắt. Tôi tưởng anh đi công trình sớm như mọi hôm. Cái điện thoại của tôi nằm trên gối, úp mặt xuống, trong khi tối nào tôi cũng để ngửa. Lúc đó tôi chỉ thấy lạ thoáng qua, rồi bị bà Hạnh lôi đi, không kịp nghĩ gì thêm.

Giờ thì tôi nghĩ ra rồi. Chồng tôi đã mở điện thoại của tôi lúc tôi ngủ. Anh biết mật khẩu, biết cả vân tay tôi.

“Mẹ lấy cái hộp này ở đâu?” Tôi hỏi, cố giữ giọng không run.

“Thằng Khánh đưa mẹ, năm rưỡi sáng, ngay ở cổng. Nó bảo mẹ cầm đi xem đủ không rồi nó đi làm luôn.” Bà Hạnh hất cằm. “Cô định chối là không biết gì à?”

Hộp vàng cưới tôi cất ở ngăn dưới cùng của tủ quần áo, từ ngày về nhà chồng chưa mở lần nào. Tôi chưa từng nghĩ có ngày phải đếm lại.

Mẹ tôi bất ngờ kéo nhẹ tay áo tôi. Bà cúi đầu, giọng khẽ đến mức chỉ mình tôi nghe thấy.

“Linh… mấy cái nhẫn này nhẹ hều.”

Tôi quay sang nhìn mẹ. Cả đời mẹ tôi cầm cân rau, bà ước lượng cân nặng bằng tay chuẩn hơn cả máy. Bà nhìn tôi, rồi nhìn mấy chiếc nhẫn trong lòng bàn tay. Lúc nãy tôi tưởng bà ôm chúng như ôm thứ gì rất nặng. Hóa ra bà đang sợ.

Tôi hít một hơi thật sâu. Tôi không khóc. Hôm nay tôi không có quyền khóc.

“Mẹ nói con ăn bám, nói con gửi t:iền ra ngoài. Được, mình nói cho rõ.” Tôi rút điện thoại, mở ứng dụng ngân hàng, đưa thẳng trước mặt bà. “Đây là t:iền trợ cấp thôi việc của con, bốn mươi hai triệu. Con gửi cho mẹ con mười lăm triệu, đúng ba lần, để mẹ mua thuốc huyết áp. Còn đây, gần ba mươi triệu còn nguyên. Mẹ đếm đi.”

Bà Hạnh liếc màn hình. Bà không đưa tay lấy, nhưng mắt bà dừng lại ở con số khá lâu.

“Chưa hết.” Tôi nói tiếp. “T:iền chợ anh Khánh đưa con một triệu rưỡi mỗi tuần. Mẹ thử nghĩ xem, một triệu rưỡi có đủ thịt cá cho ba người ăn bảy ngày, cộng điện, nước, gas không? Phần thiếu con bù từ t:iền của con. Con không xin thêm anh ấy đồng nào.”

“Nói bậy!” Bà Hạnh gắt lên, nhưng giọng đã yếu đi một nấc. “Lương thằng Khánh mười tám triệu! Nó nói với tôi là nó đưa hết cho cô giữ!”

“Con chưa nhận một đồng lương nào của anh ấy từ ba tháng nay, mẹ ạ.”

Bà Hạnh há miệng định nói, rồi khựng lại. Tôi thấy rõ thứ gì đó trong mắt bà vừa lung lay. Nhưng bà là người sống bằng sĩ diện, bà không dễ cúi đầu trước mặt hàng xóm.

“Dù sao cũng phải rõ ràng chuyện vàng! Mấy cái nhẫn này xỉn màu, nhẹ tênh, cô b:án vàng thật rồi thay đồ giả chứ gì!”

Tôi ngồi xuống, thò tay vào gầm tủ nước lấy chiếc nhẫn lăn vào đó lúc nãy. Ngay lúc nó rơi xuống, tôi đã thấy một góc mặt nhẫn bị móp, chỗ móp lộ ra màu xám đục. Vàng thật không bao giờ có màu đó.

Tôi đứng dậy, nắm chặt chiếc nhẫn trong tay.

“Mẹ muốn rõ ràng, con cũng muốn. Mình ra tiệm vàng đầu chợ, cân từng cái, thử từng cái, trước mặt tất cả mọi người. Ai đúng ai sai, để người có nghề nói.”

“Đi! Tôi sợ chắc!”

“Linh, con đừng…” Mẹ tôi níu tay tôi.

“Mẹ yên tâm.” Tôi siết tay mẹ. “Không phải của mình thì mình không nhận. Mà của mình thì không ai được nói mình lấy.”

Tiệm vàng Kim Thành nằm ngay đầu chợ, nơi mẹ tôi bán rau hai mươi năm nay. Cả đoạn đường đi bộ năm phút, hàng xóm kéo theo sau đuôi, thì thầm bàn tán rôm rả. Bà Hạnh đi trước, lưng thẳng tắp, tay ôm chặt chiếc hộp nhung đỏ. Tôi đi sau, mẹ tôi lọt thỏm bên cạnh, bàn tay lạnh ngắt.

Ông Thành chủ tiệm năm nay hơn sáu mươi, hay mua rau của mẹ tôi. Thấy cả đoàn người kéo vào, ông đẩy kính lên sống mũi.

“Chị Lan, có chuyện gì thế?”

“Chú xem giúp con mấy cái nhẫn này.” Tôi đặt chiếc hộp lên quầy kính. “Thử và cân đàng hoàng giúp con, có mọi người làm chứng ạ.”

Ông Thành nhón từng chiếc nhẫn lên, soi dưới kính lúp, rồi lấy đá thử, nhỏ axit, đặt lên cân tiểu ly. Mỗi động tác ông làm đều chậm, và mỗi lần ông liếc nhìn, sắc mặt ông lại nặng thêm. Ngoài cửa, người ta đã chen nhau đứng chật cả lối đi.

Cuối cùng ông đặt kính xuống.

“Đồng mạ vàng. Mạ rất khéo, mạ dày nên nhìn mắt thường vẫn sáng. Cả đống này nặng chưa tới mười hai gam. Mười chỉ vàng thật phải gần ba mươi bảy gam rưỡi.”

Có tiếng xì xào nổi lên sau lưng tôi. Bà Hạnh đứng im như bị đóng đinh.

“Ông… ông nhầm rồi!” Giọng bà khản đặc. “Mấy cái này có dấu tiệm Bảo Ngọc! Tôi mua ở đó, có hóa đơn hẳn hoi!”

“Dấu thì dập giả được, chị ạ.” Ông Thành lắc đầu. “Nhưng muốn dập giả khớp từng chi tiết thế này, người làm phải có nhẫn thật trong tay để làm mẫu.”

Tôi nhìn thẳng vào ông.

“Tức là phải có vàng thật trước, rồi mới có hàng giả, đúng không chú?”

“Đúng.”

Tôi quay sang bà Hạnh. Tôi nói chậm rãi, từng chữ một, đủ để cả tiệm nghe.

“Hộp này nằm trong tủ nhà con. Sáng nay mẹ cầm nó từ tay anh Khánh lúc năm rưỡi. Con thì lúc đó còn ngủ, năm giờ mười hai anh ấy nhắn mẹ, năm rưỡi anh ấy đưa hộp, rồi anh ấy đi. Mẹ nghĩ ai là người biết rõ trong hộp này có gì?”

Bà Hạnh mím môi. Bàn tay bà bám vào mép quầy kính, các đốt ngón tay trắng bệch.

“Không thể nào. Thằng Khánh nó…” Bà không nói hết câu. Bà móc điện thoại ra, bấm số, áp lên tai.

Một hồi. Hai hồi. Giọng tổng đài lạnh lùng vang lên: thuê bao tạm thời không liên lạc được.

Bà bấm lại. Vẫn thế.

“Mẹ gọi chú Bảo đi.” Tôi nói. “Chú ấy là tổ trưởng chỗ anh Khánh làm, lại cùng làng với mẹ. Hỏi xem sáng nay công trình có ca sớm không.”

Bà Hạnh nhìn tôi, ánh mắt lần đầu tiên không còn thù địch, chỉ còn hoang mang. Bà bấm số, bật loa ngoài vì tay bà run đến mức không giữ nổi máy.

“Chú Bảo à, tôi Hạnh đây. Sáng nay thằng Khánh nhà tôi có đi ca sớm không?”

Đầu dây im lặng mấy giây.

“Chị Hạnh, chị… không biết thật hả?” Giọng chú Bảo ngập ngừng. “Thằng Khánh nghỉ ở công ty gần ba tuần rồi. Có mấy người đ:òi nợ tìm đến tận công trình làm ầm lên, giám đốc cho nó thôi việc. Tôi tưởng nhà đã biết.”

Cả tiệm vàng lặng như tờ.

Tôi nghe tiếng tim mình đập thình thịch trong tai. Gần ba tuần. Gần ba tuần nay, sáng nào anh cũng mặc áo công trình, đeo mũ bảo hộ, hôn lên trán tôi rồi ra khỏi nhà. Tối nào anh cũng về, mệt mỏi, bảo: “Hôm nay công trình bận quá em ơi.” Tôi còn thương anh vất vả.

Bà Hạnh ngồi phịch xuống chiếc ghế đẩu cạnh quầy. Chiếc điện thoại tuột khỏi tay, may mà mẹ tôi kịp đỡ lấy.

Tôi cúi xuống, nhặt máy, nhìn bà.

“Mẹ gọi lại cho anh ấy đi.”

“Nó tắt máy rồi…”

“Lúc nãy tắt. Giờ chưa chắc.” Tôi nhìn xuống màn hình. “Anh ấy đang chờ tin từ mẹ. Anh ấy muốn biết nhà con đã sợ chưa, đã chịu trả chưa. Mẹ gọi đi.”

Bà Hạnh nhìn tôi rất lâu, rồi chậm chạp bấm số. Lần này, chuông đổ ba hồi thì có người bắt máy.

“Mẹ à? Mẹ xong chưa? Nhà Linh chịu chưa?” Giọng Khánh gấp gáp, hơi thở dồn dập như đang đi vội. “Mẹ cứ làm to lên, mẹ đừng mềm lòng. Nhà ngoại sợ mất mặt là họ gom t:iền trả liền…”

Bà Hạnh nhấn nút loa ngoài. Tiếng Khánh vang khắp gian tiệm, rõ từng chữ. Mẹ tôi che miệng. Có người ngoài cửa buột ra một tiếng “Trời đất ơi.”

“Khánh.” Giọng bà Hạnh run lên bần bật. “Mày nói cho mẹ biết, vàng cưới của vợ mày đâu? Cả hộp là đồng mạ! Ông Thành vừa thử xong trước mặt cả chợ!”

Đầu dây im bặt. Chỉ còn tiếng xe cộ ồn ào phía sau.

“Mẹ… mẹ nói nhỏ thôi.” Giọng anh đổi hẳn, khô khốc và hoảng loạn. “Con chỉ mượn thôi. Con định chuộc lại. Con…”

“Mượn?” Tôi lên tiếng. “Anh mượn vàng cưới của em từ bao giờ, anh Khánh?”

Im lặng. Rồi một tiếng thở hắt ra, nghe như người vừa bị bóp nghẹt.

“Linh… em đang ở đó hả?”

“Em đang đứng giữa tiệm vàng đầu chợ, trước mặt mẹ anh, mẹ em và nửa cái chợ này.” Tôi nói, giọng bình thản đến chính tôi cũng thấy lạ. “Anh nói đi. Anh nợ bao nhiêu?”

Một quãng im lặng dài.

“Ba trăm triệu.” Cuối cùng anh khẽ nói. “Anh góp vốn vào một sàn đầu tư, bạn rủ, anh tưởng gỡ được trong hai tháng. Mất sạch. Anh vay thêm để gỡ, càng vay càng sâu. Bán vàng cưới là bước đầu tiên. Anh định xoay xong sẽ chuộc, anh thề…”

“Thế còn sáng nay?” Tôi cắt ngang. “Anh mở điện thoại em lúc em ngủ, chụp sao kê của em, nhắn mẹ rằng em b:án vàng. Anh đưa mẹ cái hộp toàn nhẫn giả để mẹ xông đến nhà em, chỉ mặt mẹ em, đòi bán đất. Anh định để mẹ em trả nợ cho anh?”

“Anh không nghĩ mẹ làm to đến thế…”

“Mày không nghĩ?” Bà Hạnh bật dậy, giật lấy điện thoại, giọng vỡ ra thành tiếng gào. “Mày dùng mẹ làm dao để chém vợ mày mà mày không nghĩ? Mẹ đã chỉ mặt thông gia mẹ mà chửi! Mày biết mẹ vừa làm gì không hả Khánh?”

“Mẹ, con…”

Tút. Tút. Tút.

Anh cúp máy.

Bà Hạnh đứng chết trân với chiếc điện thoại trong tay. Bà từ từ quay lại. Gương mặt người đàn bà sáng nay còn chỉ thẳng vào mặt mẹ tôi giờ xám xịt như tro. Bà nhìn mẹ tôi, nhìn tôi, nhìn cái hộp nhung đỏ trên quầy, rồi nhìn đám đông ngoài cửa.

Bà làm một việc mà tôi không bao giờ nghĩ bà sẽ làm. Bà bước tới trước mặt mẹ tôi, cúi đầu thật thấp.

“Chị thông gia… tôi xin lỗi chị. Tôi mù quáng, tôi nghe con trai mà không kiểm tra, tôi đến tận nhà chị làm nhục chị. Tôi…” Bà nghẹn lại. “Vàng đó tôi cho con dâu. Là của nó. Tôi sẽ b:án đất sau vườn, trả lại đủ cho nó.”

Mẹ tôi lắc đầu, nước mắt chảy dài.

“Chị đừng làm thế. Tôi không cần chị b:án đất. Tôi chỉ mong con gái tôi đừng bị oan.”

Tôi bước lên, đứng giữa hai người.

“Mẹ.” Tôi nhìn bà Hạnh. “Sáng nay mẹ nói con ăn bám, trước mặt cả xóm nhà con. Con không cần mẹ b:án đất. Con cần mẹ nói lại câu đó, cũng trước mặt cả xóm.”

Tôi biết mình đang đòi hỏi nhiều. Bà Hạnh là người cả đời không chịu thua ai. Bà đứng im rất lâu, môi mấp máy. Rồi bà quay ra phía cửa, nhìn những gương mặt đang chen chúc.

“Con dâu tôi không ăn bám ai cả.” Giọng bà khàn đặc, nhưng không run. “Nó nuôi cả cái nhà tôi bằng t:iền của nó, mà tôi không biết. Người có lỗi là con trai tôi. Là tôi dạy con không nên thân.”

Không ai nói gì. Có một bà bán cá khẽ thở dài, một người đàn ông lẩm bẩm “Con nợ mà để mẹ đi chửi vợ, đúng là…” rồi tắt lịm.

Tối hôm đó, Khánh đến nhà mẹ tôi.

Anh đứng ở cổng, người ướt sũng vì cơn mưa bất chợt, áo công trình nhàu nhĩ, mắt thâm quầng. Mẹ tôi kéo tôi ra sau lưng, nhưng tôi gạt tay bà, bước ra hiên.

Bà Hạnh đã ngồi sẵn trong nhà từ chiều, không chịu về. Bà ngồi đó cả buổi chiều, nhìn mẹ tôi nấu cơm, không dám nói thêm lời nào.

“Linh…” Khánh gọi, giọng khản. “Anh xin lỗi. Anh không còn cách nào…”

“Vào đây.” Tôi nói.

Anh bước vào nhà. Vừa nhìn thấy mẹ, anh khựng lại. Bà Hạnh đứng dậy, bước đến, giơ tay lên.

Bốp.

Cái t:át giáng xuống mặt anh nghe như tiếng sét. Khánh không né, không ôm mặt, chỉ cúi đầu.

“Cái t:át đó là của mẹ.” Bà Hạnh run rẩy. “Còn nợ của mày, mày tự trả. Mẹ không chi một đồng. Không b:án đất, không b:án nhà, không vay mượn thay mày.”

“Mẹ, con…”

“Im!”

Tôi kéo ghế, ngồi đối diện chồng mình. Tôi đặt tờ giấy và cây bút lên bàn.

“Anh viết cam kết. Anh ghi rõ anh đã b:án mười chỉ vàng cưới của em, anh nợ ba trăm triệu, toàn bộ khoản nợ là của riêng anh, em không có trách nhiệm gì. Có mẹ anh và mẹ em làm chứng. Số t:iền trợ cấp thôi việc của em là của em, anh không được đụng vào.”

“Em định l:y hôn?” Anh ngẩng lên, mắt đỏ hoe.

Tôi nhìn anh rất lâu. Người đàn ông này từng nắm tay tôi bước vào lễ đường, từng hứa cả đời sẽ không để tôi chịu thiệt. Giờ trước mặt tôi chỉ là một người xa lạ.

“Em chưa biết.” Tôi nói thật. “Nhưng em sẽ ở lại nhà mẹ em một thời gian. Em cần nghĩ. Còn bây giờ, anh viết đi.”

Anh cầm bút. Bàn tay anh run đến mức nét chữ xiêu vẹo. Bà Hạnh ngồi bên, nhìn từng dòng, mắt không rời tờ giấy. Anh vừa ký xong thì ngoài cổng vang lên tiếng xe máy dừng lại.

Hai chiếc xe. Hai người đàn ông bước xuống, một người đứng tuổi mặc áo sơ mi đóng thùng, người kia trẻ hơn, dáng cao to, tay cầm cặp tài liệu. Họ không đợi mời mà bước thẳng vào sân.

“Anh Khánh. Tưởng anh trốn tận đâu.” Người đứng tuổi mỉm cười, nụ cười lạnh lẽo. “May quá, anh ở nhà vợ.”

Khánh tái mét, lùi lại một bước. Bà Hạnh đứng chắn trước mặt con trai theo bản năng, rồi như nhận ra điều gì, bà khựng lại, nhìn tôi.

Người đàn ông quay sang tôi.

“Chị là chị Linh đúng không? Chúng tôi đến làm việc về hợp đồng vay ba trăm triệu. Người vay là anh Khánh, người đồng vay là chị. Hạn trả là thứ Sáu tuần này.”

“Anh nói gì?” Tôi đứng bật dậy. “Tôi chưa ký bất cứ giấy vay nào!”

“Chị xem đi.”

Người đàn ông trẻ mở cặp, rút ra một xấp giấy, lật đến trang cuối rồi đặt lên bàn, ngay trên tờ cam kết Khánh vừa viết xong. Đầu trang in đậm hai chữ HỢP ĐỒNG VAY. Ở cuối trang là chữ ký của tôi, đến cả nét gạch chân tôi hay quên cũng giống hệt. Kẹp kèm theo là một tấm ảnh, tôi cầm chứng minh thư đứng cạnh trang giấy, mặt mộc, tóc buộc vội.

Tôi nhớ ra rồi.

Ba tuần trước, một buổi tối, Khánh đưa cho tôi một tập giấy, nói là hồ sơ làm bảo hiểm sức khỏe cho cả hai vợ chồng. Anh bảo tôi cầm chứng minh thư để anh chụp ảnh, rồi chỉ chỗ cho tôi ký, hết trang này đến trang khác. Cả đời tôi chưa từng ký thứ gì mà không đọc kỹ. Trừ lần đó, vì người đưa bút cho tôi là chồng tôi.

Tôi quay sang nhìn Khánh. Anh cúi gằm mặt, không dám ngẩng lên.

Và trong khoảnh khắc đó tôi hiểu ra, mười chỉ vàng chưa bao giờ là thứ duy nhất anh lấy của tôi.

Không ai trong căn nhà nói câu nào. Mẹ tôi đứng sau lưng tôi, tay bà bấu chặt vào áo tôi như sợ tôi ngã xuống. Bà Hạnh nhìn xấp giấy trên bàn rồi nhìn con trai, môi bà mở ra mà không phát ra được tiếng nào.

Tôi nhìn Khánh thêm một giây nữa. Rồi tôi quay đi.

Tôi biết nếu mình khóc lúc này, hai người đàn ông kia sẽ coi tôi là con mồi. Nếu mình gào lên, họ sẽ coi tôi là kẻ chối nợ. Tôi cần họ coi tôi là người đã đọc kỹ từng chữ.

“Tôi đọc được không?” Tôi hỏi.

Người đàn ông đứng tuổi nhướn mày, có vẻ không ngờ tôi bình tĩnh đến vậy.

“Chị cứ xem. Tôi tên Quân, đây là Tú, bên công ty tài chính Phát Lộc. Hợp đồng đủ chữ ký, đủ giấy tờ.”

Tôi kéo ghế ngồi xuống, lật từng trang. Cùng lúc đó, tay còn lại của tôi chạm vào điện thoại trong túi quần, ngón cái bấm nút ghi âm. Tôi bấm từ lúc nghe tiếng xe máy dừng ở cổng. Đó là thói quen tôi có từ khi mẹ tôi bị người ta quỵt tiền rau, mẹ bảo “có bằng chứng thì mới nói được”.

Hợp đồng dài tám trang. Tôi đọc chậm, không bỏ dòng nào. Ở trang hai có một điều khoản được in nhỏ hơn các điều khác. Lãi suất năm phần trăm một tháng. Ở trang ba, dòng số tiền: ba trăm triệu đồng. Nhưng ngay bên dưới có một dòng bé xíu: “Số tiền thực nhận sau khi trừ phí hồ sơ, phí thẩm định và phí dịch vụ: hai trăm hai mươi triệu đồng”.

Tôi ngẩng lên.

“Anh Quân, anh cho Khánh vay hai trăm hai mươi triệu, nhưng bắt anh ấy ký ba trăm triệu. Tám mươi triệu là phí gì?”

“Phí theo quy định công ty.”

“Quy định nào cho phép lãi năm phần trăm một tháng? Một năm là sáu mươi phần trăm. Luật cho phép tối đa hai mươi phần trăm một năm, anh biết rõ hơn tôi.”

Tú, người trẻ hơn, nhếch môi. Quân thì không cười nữa.

“Chị nói nhiều thế để làm gì? Chị ký rồi. Có chữ ký, có ảnh chứng minh thư.”

“Tôi ký thật.” Tôi nói. “Nhưng tôi ký vì chồng tôi bảo đó là hồ sơ bảo hiểm sức khỏe. Anh ấy đưa tôi từng trang, chỉ chỗ ký, tôi không biết đó là hợp đồng vay. Đó là bị l:ừa.”

“Chuyện vợ chồng chị nói với nhau, bên tôi không biết.” Quân nhún vai. “Chúng tôi chỉ cần người ký.”

“Vậy anh có gặp tôi lần nào không? Có gọi điện cho tôi xác nhận không? Có ai đến nhà hỏi tôi có đồng ý vay ba trăm triệu không?”

Quân im một giây, rồi có vẻ nghĩ câu trả lời thật là câu trả lời an toàn.

“Không cần. Chồng chị bảo đảm vợ đồng ý. Anh ấy ký thay, chụp ảnh, nộp đủ giấy. Chúng tôi chưa gặp chị lần nào. Nhưng giấy tờ thì đầy đủ.”

Ngón tay tôi trên điện thoại hơi run. Tôi nuốt nước bọt.

“Cảm ơn anh. Câu đó tôi cần nhất.”

Quân khựng lại. Ánh mắt anh ta liếc xuống túi quần tôi, rồi liếc lên mặt tôi. Tôi không giấu nữa, rút điện thoại ra, đặt lên bàn. Màn hình vẫn sáng, đồng hồ ghi âm chạy đến bốn phút mười hai giây.

“Tôi ghi âm từ lúc anh bước vào sân. Hợp đồng ghi lãi suất vượt luật, trừ phí vô lý. Chữ ký tôi có được do bị l:ừa dối. Anh vừa tự nhận chưa từng gặp tôi, chưa từng xác nhận với tôi. Thứ Sáu tôi sẽ không trả đồng nào. Nếu các anh đến nhà mẹ tôi gây sự, tôi gọi công an.”

Tú bước lên một bước, tay chống xuống bàn.

“Chị đừng làm bậy nhé. Chúng tôi làm ăn đàng hoàng.”

“Làm ăn đàng hoàng thì không ngại công an.” Tôi nói.

Bà Hạnh bất ngờ bước ra, đứng bên cạnh tôi. Cái bà vừa sáng nay còn chỉ mặt mẹ tôi giờ đứng thẳng lưng, giọng khàn nhưng rõ.

“Cậu nghe rõ cho tôi. Con dâu tôi không vay mượn gì của các cậu. Nợ của thằng Khánh, các cậu tìm thằng Khánh. Đụng đến nhà thông gia tôi, tôi báo công an ngay.”

Quân nhìn bà, nhìn tôi, nhìn cái điện thoại trên bàn. Anh ta thu hợp đồng lại, giọng đã hạ xuống.

“Hạn là thứ Sáu. Đến hôm đó chưa thấy tiền, chúng tôi sẽ quay lại.”

Họ đi. Tiếng xe máy nổ xa dần, để lại cái sân ướt mưa và bốn người đứng chết lặng.

Mẹ tôi mới thở ra được một hơi, người bà mềm nhũn, phải vịn vào thành ghế. Tôi đỡ bà ngồi xuống rồi quay lại.

Khánh vẫn đứng đó. Anh không dám nhìn tôi.

“Giờ anh nói hết đi.” Tôi nói. “Từ đầu. Không bỏ sót chuyện nào. Nếu anh còn giấu thêm một chuyện nữa, em sẽ không nghe anh nói lần thứ hai.”

Anh ngồi xuống sàn nhà, ngay cạnh chân bàn, như một người vừa bị rút hết xương. Anh kể, đầu cúi gằm, giọng đứt quãng.

Bạn anh tên Duy, quen từ hồi học nghề, hay đăng ảnh xe sang, ảnh tiền, ảnh đi du lịch. Duy rủ anh góp vốn vào một sàn đầu tư, lãi mười lăm phần trăm một tháng, rút tiền bất cứ lúc nào. Mấy lần đầu anh rút thật, mỗi lần vài triệu. Nó là mồi. Khi anh bỏ vào hai trăm triệu thì sàn khóa tài khoản, báo anh vi phạm điều khoản, muốn lấy lại phải nộp thêm “phí bảo lãnh”.

“Anh nộp thêm?” Mẹ anh hỏi, giọng yếu hẳn.

“Dạ… Duy bảo có công ty tài chính cho vay nhanh, thủ tục gọn lắm. Cậu ấy giới thiệu Phát Lộc. Phát Lộc đòi người đồng vay, anh bảo vợ anh đồng ý. Anh… anh nói dối.”

Anh ngẩng lên lần đầu tiên, mắt đỏ ngầu.

“Anh sợ nói với em thì em bỏ anh. Anh nghĩ mình xoay được trong một tuần, rồi anh lại gỡ được thêm một tuần. Mà cứ thế, nó thành một cái hố.”

“Còn vàng cưới?” Tôi hỏi.

“Anh lấy lúc em ngủ trưa. Mang đến một anh thợ ở chợ huyện bên, nhờ làm bản sao, làm mạ cho giống. Vàng thật anh bán ở tiệm Bảo Ngọc.”

Bà Hạnh vịn tay lên ngực, thở dốc.

“Mày đem bán ngay cái tiệm đã bán cho mẹ à?”

“Dạ… Ở đó họ biết giá nhất.”

Mẹ tôi ngồi lặng, không nói gì. Đến lúc này bà mới chậm rãi nhìn Khánh, rồi nhìn tôi.

“Con đừng thương hại nó,” bà nói rất nhỏ. “Nhưng con nhớ giữ mình tỉnh táo. Người đang sợ thì dễ làm điều dại.”

Tôi đứng dậy, cầm điện thoại.

“Anh đưa em điện thoại của anh. Toàn bộ tin nhắn với Duy, với Phát Lộc, với cái sàn. Em muốn chép hết.”

“Em định…”

“Em định không để anh kéo em xuống cùng.”

Anh rút điện thoại, tay run, đưa tôi. Tôi sao chép toàn bộ vào máy mình, từng hình, từng tin, từng cuộc gọi. Ba tiếng sau, tôi ngồi một mình ở hiên nhà, nhìn mưa. Mẹ đã đi ngủ, bà Hạnh nằm ở giường phụ, Khánh ngủ ngoài phòng khách trên tấm chiếu cũ. Không ai ngủ thật.

Sáng hôm sau, tôi gọi cho Vân, bạn học cũ giờ làm luật sư ở thành phố. Tôi kể tóm tắt. Vân im lặng nghe, hỏi vài câu chắc nịch, rồi nói:

“Chị đến văn phòng em trong sáng nay, mang theo bản ghi âm, ảnh chụp hợp đồng và toàn bộ tin nhắn. Hợp đồng ký do bị l:ừa dối thì có thể tuyên vô hiệu. Nhưng em cần chứng cứ rõ ràng, nhất là việc chồng chị đã dẫn dắt chị ký.”

“Anh ấy tự thú nhận rồi, chị có ghi âm cả buổi tối hôm qua.”

“Giỏi lắm.” Vân dừng một nhịp. “Chị Linh, em phải hỏi. Chị có định kiện anh ấy không?”

Tôi nhìn ra cửa sổ.

“Chị chưa biết. Chị chỉ biết chị phải thoát khỏi cái hợp đồng này trước.”

Chiều hôm đó, bà Hạnh nói bà muốn đi cùng tôi đến tiệm Bảo Ngọc. Tôi định từ chối, nhưng ánh mắt bà làm tôi im lại. Cả đời bà chưa từng xin ai điều gì. Bà chỉ muốn tận mắt nhìn thấy.

Bà Ngọc, chủ tiệm Bảo Ngọc, nhận ra bà Hạnh ngay.

“Chị Hạnh, lâu quá không thấy chị ghé. Có chuyện gì thế?”

“Chị Ngọc, tôi hỏi chị một chuyện. Ba tuần trước thằng Khánh nhà tôi có đến bán vàng ở đây không?”

Bà Ngọc ngập ngừng. Rồi bà mở cuốn sổ cái, lật vài trang.

“Có. Ngày mười tám tháng trước. Cậu ấy đem mười chiếc nhẫn trơn, nói cần tiền gấp, tôi mua lại theo giá hôm đó. Tôi có ghi sổ, có giữ bản photo căn cước.”

Bà Hạnh nhắm mắt lại.

“Chị có cho tôi xin bản photo đó được không?” Tôi hỏi. “Và xin chị xác nhận là chính anh ấy bán, một mình, không có tôi đi cùng.”

“Được chứ.” Bà Ngọc nhìn tôi, rồi nhìn bà Hạnh, giọng nhỏ lại. “Chị Hạnh, tôi biết chuyện sáng qua rồi. Cả chợ đồn từ chiều. Tôi… xin lỗi chị. Nếu tôi biết mục đích, tôi đã không nhận.”

“Chị không có lỗi.” Bà Hạnh mở mắt. “Người có lỗi là tôi.”

Tôi cầm xấp giấy bà Ngọc đưa, cảm ơn rồi dìu bà Hạnh ra xe. Suốt quãng đường về, bà không nói gì. Đến trước cổng nhà mẹ tôi, bà bỗng lên tiếng.

“Linh. Con muốn kiện nó thì cứ kiện. Mẹ không cản.”

“Mẹ…”

“Mẹ đã nghĩ cả đêm. Mẹ nuôi nó hai mươi mấy năm, mẹ tưởng mẹ dạy nó thành người tử tế. Hóa ra mẹ chỉ dạy nó biết sợ mất mặt. Nó không dám nói thật với vợ cũng vì sợ mất mặt.” Bà ngừng lại. “Con đừng vì mẹ mà tha cho nó.”

Tôi ngồi im trong xe một lúc lâu.

“Con chưa quyết định gì cả, mẹ ạ. Nhưng con sẽ không tha cho cái hợp đồng đó.”

Ngày thứ Sáu, trời nắng gắt.

Từ sáu giờ sáng, nhà mẹ tôi đã đông người. Vân đến từ sớm, mặc áo sơ mi trắng, tay cầm cặp hồ sơ dày. Cô đã nộp đơn tố giác đến công an quận từ hôm thứ Tư, và nhờ một anh công an khu vực tên Hùng ghé qua. Anh Hùng mặc thường phục, ngồi uống nước ở bàn trà, đủ thoải mái để khỏi làm ai căng thẳng, nhưng đủ gần để không ai dám làm gì quá đáng.

Mẹ tôi ngồi cạnh tôi, hai tay đan chặt vào nhau trong lòng. Bà Hạnh cũng ở đó, mặc bộ áo bà ba màu tím than bà hay mặc đi họp họ. Khánh thì chưa thấy đâu. Từ tối thứ Ba anh đã đi, để lại duy nhất một mảnh giấy: “Anh đi gỡ chuyện này.”

Chín giờ, ba chiếc xe máy dừng ngoài cổng.

Quân bước vào đầu tiên, theo sau là Tú và hai người đàn ông lạ, vạm vỡ, áo thun đen. Quân vừa thấy anh công an ngồi trong nhà thì bước chân khựng lại một nhịp, nhưng vẫn mỉm cười như không.

“Chào chị Linh. Hôm nay là hạn.”

“Chào anh Quân. Mời anh ngồi.” Tôi chỉ ghế. “Đây là chị Vân, luật sư của tôi. Đây là anh Hùng, công an khu vực. Hôm nay tôi mời anh đến để làm rõ mọi chuyện, có người làm chứng.”

Tú liếc sang hai người đi cùng, rồi nhìn Quân. Quân ngồi xuống, không còn vẻ thoải mái hôm thứ Ba.

Vân mở cặp, lấy ra từng tờ giấy, đặt lên bàn như đặt quân bài.

“Thứ nhất, hợp đồng ghi lãi suất năm phần trăm một tháng. Quy ra sáu mươi phần trăm một năm. Mức này vượt xa trần hai mươi phần trăm một năm của Bộ luật Dân sự. Thứ hai, hợp đồng ghi khoản vay ba trăm triệu nhưng thực nhận hai trăm hai mươi triệu, phần tám mươi triệu còn lại là phí vô lý. Thứ ba, đây là bản ghi âm anh Quân thừa nhận công ty chưa từng gặp hay xác nhận với chị Linh.”

Vân bấm nút phát. Giọng Quân vang lên giữa nhà: “Không cần. Chồng chị bảo đảm vợ đồng ý… Chúng tôi chưa gặp chị lần nào.”

Mặt Quân xám lại. Tú nhìn đi chỗ khác.

“Thứ tư,” Vân nói tiếp, “chữ ký của chị Linh có được do bị l:ừa dối. Chồng chị nhận điều đó bằng lời, có ghi âm. Theo Điều 127 Bộ luật Dân sự, giao dịch được xác lập do bị l:ừa dối thì bên bị l:ừa có quyền yêu cầu tòa tuyên vô hiệu. Công ty các anh nhận hồ sơ mà không xác thực người đồng vay, đó cũng là lỗi của bên cho vay.”

“Chị là luật sư thì chị cũng biết,” Quân nói, cố lấy lại giọng, “khoản vay là thật, tiền đã giải ngân cho Khánh. Không ai chạy thoát được.”

“Tiền giải ngân cho Khánh thì Khánh trả. Phần gốc thực nhận,” Vân nhìn thẳng vào anh ta, “không phải ba trăm triệu, và chắc chắn không phải lãi sáu mươi phần trăm. Nếu các anh muốn đòi hơn, mời ra tòa. Chúng tôi sẵn sàng đưa cả hợp đồng này ra để cơ quan điều tra xem xét.”

Một sự im lặng nặng nề đè xuống căn phòng. Một trong hai người đàn ông áo đen xê dịch chân, ghế kêu một tiếng kẽo kẹt.

Đúng lúc đó, tiếng xe máy khác dừng ngoài cổng.

Khánh bước vào.

Anh gầy đi thấy rõ, râu ria lởm chởm, áo nhăn nhúm, mắt thâm quầng. Nhưng anh đi thẳng, không tránh ánh mắt của ai. Trên tay anh cầm một chiếc điện thoại cũ và một tập giấy gấp đôi.

“Anh Quân.” Giọng Khánh khản nhưng chắc. “Tôi có chuyện cần nói trước mặt anh công an.”

“Khánh, mày…” Quân nhíu mày.

Khánh không nhìn anh ta. Anh bước tới trước mặt tôi, rồi trước mặt mẹ tôi, cúi đầu thật sâu.

“Con xin lỗi bác. Con xin lỗi mẹ. Con xin lỗi Linh.” Anh đứng thẳng lại, quay sang anh Hùng. “Anh công an, tôi xin khai báo. Tôi đã l:ừa vợ tôi ký vào hợp đồng vay mà vợ tôi không hề biết. Tôi nói với cô ấy đó là hồ sơ bảo hiểm. Tôi tự chụp ảnh chứng minh thư của cô ấy, tự nộp cho công ty Phát Lộc. Mọi trách nhiệm là của tôi. Cô ấy không liên quan.”

Cả căn nhà như nín thở. Mẹ tôi che miệng.

“Tôi còn có cái này.” Khánh đặt điện thoại và tập giấy lên bàn. “Tin nhắn giữa tôi với bạn tôi là Duy, người giới thiệu cả cái sàn đầu tư lẫn công ty Phát Lộc. Trong này có số tài khoản nhận tiền nộp vào sàn, và số tài khoản nhận tiền trả cho Phát Lộc. Hai tài khoản đứng tên người cùng quê, cùng họ. Tôi đã nhờ một người bạn trong ngành ngân hàng kiểm tra, nó bảo hai bên là một nhóm.”

Tú tái mặt.

“Mày nói bậy gì thế!” Quân quát. Nhưng anh ta liếc nhìn tập giấy, và tôi thấy trong mắt anh ta là sự hoảng thật.

Anh Hùng cầm điện thoại, lướt qua màn hình rồi nhìn sang Vân.

“Hồ sơ này đủ để cơ quan điều tra xem xét. Anh Quân, anh Tú, mời hai anh về trụ sở làm việc.”

“Chúng tôi chỉ làm công ty cho vay thôi!” Tú đứng bật dậy.

“Vậy thì càng dễ giải thích.” Anh Hùng nhìn họ, điềm tĩnh. “Mời các anh đi cùng tôi.”

Hai người áo đen đã lùi ra sân từ lúc nào. Quân đứng dậy chậm chạp, nhìn tôi một lần cuối. Ánh nhìn đó không còn đe dọa nữa, chỉ còn một thứ giận dữ bất lực.

“Chị tưởng thế là xong sao?” Anh ta nói khẽ.

“Tôi không biết là xong hay chưa,” tôi đáp. “Nhưng tôi đọc hết trang nào tôi ký rồi.”

Họ đi. Căn nhà trống hẳn đi. Chỉ còn tiếng quạt trần quay chậm.

Khánh vẫn đứng đó. Anh chờ một điều gì, tôi cũng không biết là gì. Có thể anh chờ tôi tha thứ, hoặc chờ tôi chửi anh một trận, hoặc chờ tôi quay đi.

Tôi bước đến trước mặt anh.

“Anh làm đúng một việc hôm nay,” tôi nói. “Chỉ một việc. Em không thể quên mười chỉ vàng, quên lời anh nói dối ba tuần, quên chữ ký em ký mà không biết mình đang ký gì. Nhưng em ghi nhận việc anh vừa làm.”

“Linh…”

“Đừng nói gì nữa.” Tôi lắc đầu. “Em sẽ nộp đơn l:y hôn.”

Anh không nói. Không van xin, không giữ lại. Anh chỉ gật đầu, rất chậm, như đã biết trước câu trả lời từ ngày hôm trước.

“Anh sẽ ký.”

Bà Hạnh bước đến. Bà nhìn con trai, rồi nhìn tôi. Bà không khóc, nhưng tôi thấy tay bà run.

“Linh, mẹ có một chuyện muốn xin con.”

“Mẹ nói đi ạ.”

“Cho mẹ được trả lại con mười chỉ vàng. Không phải nhờ thằng Khánh. Là mẹ trả. Mẹ b:án mảnh vườn sau nhà. Mẹ nói với con là mẹ không b:án đất vì nợ của nó, và mẹ giữ lời. Nhưng đây không phải nợ của nó. Đây là nợ của mẹ.”

“Mẹ, con không…”

“Con cứ nhận.” Bà cắt ngang. “Không phải con dâu mẹ nhận. Là con gái của chị Lan nhận. Mẹ làm nhục bà ấy trước mặt cả xóm. Mẹ không có cách nào rửa sạch, chỉ còn cách trả lại thứ mà mẹ đã đòi.”

Tôi nhìn mẹ tôi. Bà đứng im, mắt đỏ, rồi bà nhẹ nhàng gật đầu với tôi.

“Con nhận đi,” bà khẽ nói. “Cho bà ấy được làm một việc đúng.”

Tôi nhận. Không phải vì cần vàng, mà vì nếu từ chối, bà Hạnh sẽ mang cái lỗi đó đến hết đời.

Ba tháng sau, mọi chuyện dần có kết cục.

Công an quận điều tra nhóm cho vay Phát Lộc và người bạn Duy của Khánh. Hóa ra sàn đầu tư là giả. Họ đã lừa hơn bốn chục người trong tỉnh, nhiều nạn nhân vay nóng qua chính công ty Phát Lộc để nộp thêm phí. Khánh không phải người duy nhất. Anh chỉ là một người đáng thương hơn các nạn nhân khác ở chỗ anh còn kéo vợ xuống cùng.

Tòa tuyên hợp đồng vay đó vô hiệu với phần liên quan đến tôi. Khánh phải trả phần gốc thực nhận cho bên cho vay nếu cơ quan điều tra xác nhận được số tiền, không phải trả lãi, không phải trả khoản phí tám mươi triệu. Anh xin chuyển sang làm thợ ở một công trình xa, mỗi tháng gửi cho bà Hạnh một phần lương để bà giữ giùm, để dành trả nợ.

Tôi nộp đơn l:y hôn thuận tình. Ngày ra tòa, Khánh đến sớm hơn tôi. Anh mặc áo sơ mi trắng, tóc cắt gọn, gầy hơn trước nhiều. Chúng tôi ký giấy, anh đưa tôi một phong bì nhỏ.

“Cái gì đây?”

“Số tiền đầu tiên anh để dành được. Không nhiều. Anh biết không đủ để bù cho em, nhưng anh muốn em giữ.”

Tôi nhìn phong bì rồi đẩy nhẹ lại.

“Anh giữ lại trả nợ đi. Cái em cần không phải tiền của anh.”

“Vậy em cần gì?”

Tôi nghĩ một lúc.

“Em cần anh sống cho ra sống. Chỉ vậy thôi.”

Anh gật đầu. Chúng tôi rời tòa án, hai người đi hai hướng khác nhau. Tôi không quay lại nhìn. Nhưng cũng không còn thấy nặng nề nữa.

Tôi đi làm lại ở một công ty mới, cách nhà mẹ tôi tám cây số. Chiều nào tan làm, tôi cũng ghé chợ phụ mẹ dọn hàng. Mười chỉ vàng thật, tôi giữ nguyên một nửa. Nửa còn lại tôi dùng sửa lại mái nhà cấp bốn, thay cái quạt trần bị kêu lạch cạch suốt mấy năm.

Hôm nọ, đang ngồi xếp rau, tôi nghe tiếng bước chân quen thuộc.

Bà Hạnh đứng trước sạp, tay xách chiếc giỏ mây cũ. Bà không còn mặc áo đẹp, không còn hất cằm, không còn cái giọng sắc như dao. Bà chỉ đứng đó, hơi ngập ngừng, như người sợ làm phiền.

“Chị Lan, cho tôi một mớ rau muống, hai bó rau ngót.”

Mẹ tôi ngẩng lên, nhìn bà vài giây. Rồi bà lấy hai bó rau ngót tươi nhất, thêm một nắm hành lá, bỏ vào giỏ bà Hạnh.

“Hành tôi tặng chị.”

“Chị cứ lấy giá.”

“Chị cứ cầm.” Mẹ tôi nói, giọng nhẹ như gió. “Hàng xóm với nhau.”

Bà Hạnh cúi đầu, tay nắm chặt quai giỏ. Tôi thấy mắt bà đỏ. Bà không nói gì thêm, chỉ gật đầu thật khẽ, rồi quay đi giữa dòng người ồn ào ở chợ.

Tôi nhìn theo bóng bà khuất dần, rồi nhìn mẹ. Mẹ cười, không phải cái cười của người thắng, mà là cái cười của người đã nhẹ gánh.

Tối hôm đó, một chị đồng nghiệp đưa cho tôi tờ hợp đồng lao động mới, bảo ký đi để bên nhân sự làm thủ tục. Tôi mỉm cười, kéo ghế ngồi xuống.

“Chị cho em nửa tiếng. Em đọc hết rồi ký.”

Từ nay, trước khi ký bất cứ thứ gì, tôi sẽ đọc từng dòng, kể cả khi người đưa bút cho tôi là ai.

-HẾT-