(Tiếp theo phần 1)

Tờ giấy trong tay chị Hà run lên như chiếc lá. Chị chưa kịp gấp lại thì một bàn tay đã rút phắt nó đi. Là Dũng.

Từ nãy đến giờ anh đứng im, mặc cho anh Quang ôm chặt gấu quần. Giờ anh cúi xuống, mở tờ giấy ra đọc, chậm rãi từng dòng. Tôi nhìn mặt anh. Tối qua tôi đã đưa anh xem bản này, nên anh không bất ngờ. Chỉ có anh Quang, chị Hà và mẹ chồng là không biết anh đã biết.

“Hợp đồng vay tám trăm tr:iệu, ba năm trước, ở công ty tài chính Đại Phong,” Dũng đọc to, giọng đều đều. “Người vay là anh Quang. Người bảo lãnh…”

Anh ngẩng lên, nhìn thẳng vào mặt anh trai.

“Người bảo lãnh là em.”

Cả nhà xôn xao. Mấy bà dì ngồi mâm trong đứng dậy, kéo nhau ra cửa nhìn. Dũng giơ trang cuối lên cho mọi người thấy.

“Chữ k:ý này giống chữ em lắm. Giống đến mức em nhìn cũng tưởng của mình. Nhưng em chưa từng k:ý vào tờ giấy nào như thế này.”

Mẹ chồng bám vào mép bàn thờ, giọng hoảng loạn:

“Dũng, con nói cái gì? Anh con vay tiền, con k:ý bảo lãnh, có gì mà nói như người ngoài?”

“Con không k:ý, mẹ à.”

“Chú nghe anh giải thích đã!” anh Quang chồm lên, hai tay vẫn nắm chặt quần Dũng. “Anh chỉ mượn cái tên chú để lấy vốn quay vòng thôi. Anh trả lãi đều, có thiếu chú đồng nào đâu!”

Tôi đứng cạnh bàn thờ, nhìn anh. Ba năm rồi, tôi chờ giây phút này.

“Mượn cái tên,” tôi nhắc lại. “Tám trăm tr:iệu đứng tên chồng em, dưới có chữ k:ý giả, anh gọi là mượn?”

“Em Thảo, em đừng nói nặng thế…”

“Hôm xe em hỏng, anh cho em mượn xe đi lấy hàng. Em nhặt được tờ này dưới ghế phụ. Anh tìm nó ba năm chắc mệt lắm.” Tôi nói chậm. “Em về đọc, em ngồi cả đêm. Em không nói với ai. Em chỉ ghi vào sổ.”

Chị Hà bật cười, một tiếng cười khô khốc:

“Cái nhà này sao ai cũng ghi sổ vậy. Một tờ giấy photo thì chứng minh được gì? Nó giả cũng nên.”

“Giả hay không thì công ty tài chính biết,” tôi đáp. “Vì hai tuần trước họ gửi thư về công ty chồng em.”

Tôi lấy từ túi áo ra tờ thứ hai, đặt lên bàn thờ. Là thư yêu cầu bên bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ trả n:ợ: tám trăm tr:iệu gốc, cộng lãi quá hạn, tổng gần một t:ỷ.

“Từ ba tháng nay không ai đóng lãi nữa. Công ty tìm đến người bảo lãnh. Người bảo lãnh là chồng em.”

Em chồng Ngân ngồi ở góc mâm, chưa nói câu nào, giờ run run lên tiếng:

“Chị Thảo, giỗ ông mà… có gì để lát nữa nói được không?”

“Lát nữa thì anh Quang đã quỳ xin ba trăm tr:iệu rồi, Ngân,” tôi nhìn cô ấy. “Mà chị chắc ba trăm tr:iệu đó cũng chẳng đủ.”

Tôi lật tiếp. Trong phong bì còn một trang nữa, trang mà tôi đã nhìn đi nhìn lại suốt ba năm: phụ lục giải ngân. Tôi đặt ngón tay lên dòng cuối.

“Tiền vay chuyển vào tài khoản nào? Anh Quang đọc đi.”

Anh Quang không đọc. Anh ngồi bệt xuống sàn, hai tay buông thõng.

“Không đọc được thì em đọc thay,” tôi nói. “Chủ tài khoản nhận t:iền: Trần Thị Hà.”

Cả nhà quay sang chị Hà. Chị đứng sững như bị đóng đinh. Một giây, hai giây. Rồi chị lao lên:

“Cô dựng chuyện! Cô ghen ăn tức ở vì ngày xưa tụi tôi khá hơn cô, giờ có tí t:iền là đi bới móc!”

“Chị Hà,” tôi giữ giọng rất bình tĩnh, “em có cuốn sổ ghi từng khoản chị mượn của em. Một trăm tr:iệu. Chị bảo lo cho thằng cu đi học. Em chuyển vào đúng số tài khoản này. Em còn giữ tin nhắn chuyển khoản. Thằng cu đóng học phí bằng t:iền mặt hay bằng tài khoản của mẹ nó vậy?”

Chị Hà há miệng. Không có chữ nào bật ra.

Anh Quang chầm chậm quay đầu nhìn vợ. Cái nhìn đó tôi không quên được: không phải giận, mà là mệt mỏi đến tận cùng, như người cõng một khối đá qua quá nhiều con dốc.

“Em bảo sẽ không động vào nữa,” anh nói khẽ. “Em hứa với anh rồi.”

“Anh im đi!” chị Hà rít lên.

“Hà,” mẹ chồng chợt lên tiếng. Giọng bà khản đặc, không còn chút gì của người đàn bà từng bưng mâm ra sân cho chúng tôi. “Đủ rồi. Để mẹ nói.”

Cả nhà quay sang bà. Mẹ chồng buông tay khỏi ngực, đứng thẳng lên. Mắt bà đỏ hoe, nhưng không nhìn tôi, bà nhìn Dũng.

“Dũng, con đừng tin mình mẹ cố ý hại con. Mẹ biết chuyện này từ một năm trước.”

Dũng nhìn bà, không nói.

“Hà đem t:iền đi đầu tư cái sàn gì đó trên mạng, nghe nói lãi mỗi tháng mười phần trăm. Mất sạch. Nó sợ quá, mới giả k:ý tên chú, đi vay cái khoản đó để lấp. Anh Quang con biết sau cùng, anh con chỉ biết im, trả lãi hai năm bằng cả vốn tiệm. Hết vốn, anh con kể mẹ nghe.”

Bà lấy tay áo quệt mắt.

“Mẹ bán cái vòng vàng cưới, bán đôi bông tai bà ngoại để lại. Lương hưu mẹ tháng nào cũng đóng lãi. Mười hai tr:iệu mỗi tháng. Mẹ đóng một năm, đến khi hết cái để bán. Mẹ không dám nói với con vì… vì mẹ sợ con mất mặt, sợ con ghét anh. Mẹ chỉ có hai đứa con trai.”

Không khí trong nhà như đặc lại. Tôi nhớ những lần mẹ chồng gọi điện, giọng ngọt ngào bảo anh em ruột thịt. Tôi nhớ cả chuyện bà sống ở nhà anh Quang mà chiếc áo vẫn cũ. Hóa ra trong cái dáng điệu mà tôi vẫn ghét bao năm, có một người mẹ đang bán dần từng thứ để chắn cho đứa con khỏi sụp.

Nhưng tôi vẫn không thể mềm lòng. Tôi nhớ Dũng đã ngồi trên cái ghế nhựa ngoài hiên, ăn cơm cạnh chỗ để dép, chỉ vì chúng tôi nghèo.

“Mẹ,” tôi nói. “Con thương mẹ vì chuyện đó. Nhưng mẹ thương anh Quang đến mức giấu chuyện làm giả chữ k:ý của con trai thứ hai của mẹ. Nếu hôm nay công ty kiện, người bị xiết nhà, bị phong tỏa tài khoản là Dũng. Mẹ có tính đến chuyện đó không?”

Mẹ chồng cúi đầu. Bà không trả lời.

Anh Quang bất ngờ nắm tay Dũng, giọng vỡ ra:

“Chú Dũng, anh biết anh có lỗi. Nhưng cho anh ba trăm tr:iệu, anh xoay chuyển lo đủ trả lãi quá hạn, công ty không kiện nữa. Chú cứu anh, cứu cả cái nhà này. Anh em một nhà mà chú!”

Cả nhà quay sang Dũng. Tôi cũng quay sang anh.

Mười hai năm nay, tôi biết rõ chồng mình. Dũng là người rất nặng tình. Hồi nghèo, anh chưa từng một lần nói xấu họ hàng. Chỉ cần anh gật đầu, mọi chuyện sẽ lại đi vào vết cũ: anh Quang quỳ, mẹ chồng khóc, rồi cả nhà lại gọi tôi là “em Thảo” ngọt xớt cho đến lần xin sau.

Dũng nhìn bàn tay anh Quang đang nắm chặt tay mình. Rồi anh từ tốn gỡ từng ngón một.

“Anh Quang, anh đứng lên đi.”

“Chú…”

“Em nói đứng lên. Chuyện này em để vợ em quyết. Em đã nói với cô ấy tối qua rồi.”

Tôi hít một hơi thật sâu. Trong túi xách còn một thứ nữa, cuốn sổ nhỏ bìa nâu, trang nào cũng kín những con số tôi ghi từ tám năm nay. Tôi đặt nó lên bàn thờ, ngay cạnh bát hương.

“Em không đưa ba trăm tr:iệu.”

Chị Hà bật dậy định nói, tôi giơ tay chặn lại.

“Em chưa nói hết. Thứ nhất, bốn trăm tr:iệu mà anh chị, và Ngân, đã m:ượn nhà em trong sổ này. Em không đòi ngay. Nhưng từ hôm nay phải có giấy nh:ận n:ợ, ghi rõ từng khoản, trả dần trong hai năm.”

Ngân bật khóc:

“Chị Thảo, em… em sẽ trả. Em xin lỗi.”

“Thứ hai,” tôi nhìn sang chị Hà, “khoản vay tám trăm tr:iệu đứng tên chồng em là khoản n:ợ do chữ k:ý giả. Hôm nay, ngay trước bàn thờ ông, chị Hà viết giấy nhận chính chị là người k:ý tên chồng em. Viết tay, có anh Quang và mẹ làm chứng. Em không nộp đơn trình báo, nhưng em giữ tờ giấy đó. Nếu công ty tài chính khởi kiện chồng em, em đưa nó ra.”

“Cô muốn đẩy tôi vào tù à?” chị Hà thét lên.

“Em muốn chị chịu trách nhiệm cho cái chị đã làm,” tôi nói. “Em đã im ba năm để chờ chị tự nói. Ba năm, chị có nói không?”

Chị Hà đứng đó, ngực phập phồng. Anh Quang chầm chậm đứng dậy, bước đến cạnh vợ, giọng khàn đặc:

“Hà, viết đi.”

“Anh!”

“Viết đi. Anh mệt lắm rồi. Anh giấu thay em hai năm, anh đã sai. Hôm nay anh không muốn sai thêm nữa.”

Anh đứng sang bên, nhìn tôi. Lần đầu tiên sau mười hai năm, tôi thấy trong mắt anh không còn vẻ khinh khỉnh năm nào, chỉ còn sự hổ thẹn trần trụi.

“Thứ ba,” tôi nói tiếp, “tiệm vật liệu phải bán. Bán để trả lãi quá hạn và gốc, cắt khoản n:ợ khỏi tên chồng em. Phần còn thiếu, em và Dũng sẽ ngồi với luật sư tính tiếp. Nhưng sẽ là chúng em quyết cách đòi lại, không phải anh chị gõ cửa mỗi năm.”

Không ai trả lời. Ngoài sân, tiếng lũ trẻ chơi trò gì đó cười ré lên, xa xôi như một thế giới khác. May mà Bin còn ở sân sau, không nghe thấy gì.

Chị Hà nhìn quanh. Mẹ chồng không nhìn chị. Anh Quang cũng không. Mấy bà dì, ông chú, nãy giờ vẫn chăm chú nghe, đều lặng lẽ quay đi. Chị đứng giữa nhà, giống y như cái cảnh vợ chồng tôi ngày nào bị đẩy ra ngoài hiên, nhưng lần này chiếc ghế nhựa là của riêng chị.

Môi chị run run. Rồi chị đột ngột quay sang Dũng, nụ cười méo mó trên mặt:

“Chú Dũng, chú bày ra vẻ công bằng lắm nhỉ. Nhưng chú quên một chuyện rồi.”

Dũng nhíu mày:

“Chị nói gì?”

“Chị nói cái công trình đầu tiên của chú, bảy năm trước. Hồi chú Dũng còn ở cái phòng trọ mười mét vuông. Ngân hàng không cho vay, chủ đầu tư đòi thế chấp mới nhận thầu, chú nhớ không?” Chị nhìn tôi, từng chữ như dao. “Ai đứng ra bảo lãnh cho chú? Ai đem sổ đỏ tiệm vật liệu ra thế chấp để chú có đồng vốn đầu tiên? Là anh Quang! Cô Thảo, cô có biết không?”

Tôi quay phắt sang chồng.

Dũng đứng im. Không trả lời, không phủ nhận, cũng không nhìn tôi. Anh nhìn xuống chân mình, bàn tay đang nắm tờ hợp đồng bỗng siết lại đến trắng bệch.

Tôi bỗng nhớ ra, mười hai năm làm vợ, tôi ghi đủ từng khoản cho người khác mượn, mà chưa từng nghĩ có một trang trong cuộc sống của mình mà người đàn ông bên cạnh đã giấu tôi.

“Dũng,” tôi hỏi, giọng nhỏ hơn tôi tưởng. “Anh biết chuyện này?”

Anh vẫn không nói gì.

“Anh biết chuyện này không?” tôi hỏi lại, lần thứ hai.

Dũng ngẩng lên. Mắt anh đỏ. Anh không né nữa.

“Anh biết.”

Hai chữ ấy rơi xuống như một viên đá thả vào giếng sâu. Tôi đứng đó, nghe tiếng que hương cháy lách tách, nghe cả tiếng tim mình đập chậm lại.

“Từ bao giờ?”

“Từ ngày nhận công trình đầu tiên.” Giọng anh khản đặc. “Anh Quang tìm anh, bảo chủ đầu tư cần người thế chấp mới giao thầu. Anh em mình không có gì trong tay. Anh Quang nói anh ấy đứng ra, anh khỏi nói với em, sợ em lo.”

“Sợ em lo,” tôi nhắc lại. “Bảy năm. Anh ăn cơm với em bảy năm, đêm nào cũng nằm cạnh em, anh sợ em lo.”

“Thảo, anh…”

“Để em nói.” Tôi giơ tay ngăn. “Em không giận vì anh Quang giúp anh. Em giận vì em ngồi ghi sổ từng đồng người ta mượn nhà mình, trong khi em không biết nhà mình cũng đang mang một món ơn lớn như vậy. Anh để em làm người ác trong câu chuyện này, anh hiểu không?”

Dũng cúi đầu. Anh không cãi một câu.

Chị Hà thấy thế, như vớ được cái phao, giọng the thé hẳn lên:

“Đấy! Cả nhà nghe rõ chưa? Không có anh Quang thì chú Dũng bây giờ còn ở phòng trọ! Cô Thảo đứng đây lên mặt dạy đời, mà tiền cô đang cầm là tiền ai cho vốn?”

Mấy bà dì xì xào. Tôi cảm thấy không khí trong nhà bắt đầu nghiêng đi. Một người chống gậy ngồi ở góc, chú Bảy, em họ của ông nội, hắng giọng:

“Cái này… ơn thì phải nhớ chứ. Anh Quang có công với chú Dũng thật.”

Tôi hít sâu. Đây là lúc tôi phải đứng vững, vì nếu tôi lùi bây giờ, cả buổi hôm nay sẽ thành công cốc.

“Con xin hỏi một câu thôi,” tôi nói, quay về phía chú Bảy rồi cả nhà. “Bảy năm trước, anh Quang bảo lãnh cho Dũng. Vậy tiền vốn thế chấp đó có bị mất không? Dũng có làm hại gì tiệm vật liệu không?”

Không ai đáp.

“Dũng trả hết chưa?” Tôi quay sang chồng.

Dũng ngẩng lên.

“Trả hết trong năm đầu. Cả gốc cả lãi. Anh Quang không lấy lãi, anh phải ép anh ấy nhận. Anh còn… anh còn có cái này.”

Anh móc từ túi áo vest ra một phong bì cũ, mép giấy đã mềm. Anh đưa cho tôi, tay hơi run.

“Em mở ra xem.”

Tôi mở. Bên trong là một tờ giấy biên nhận viết tay, ngày tháng bảy năm trước. Dòng chữ nghiêng nghiêng, nét chữ của anh Quang: Nhận của chú Dũng ba mươi triệu đồng, tiền trả ơn bảo lãnh. Anh em không tính toán, nhưng chú đã nhất định thì anh nhận. Dưới cùng có chữ ký anh Quang, cả dấu vân tay.

Tôi đọc xong, nhìn lên. Dũng nói nhỏ:

“Anh đưa thêm cho anh Quang ba lần nữa, không phải lần nào cũng có giấy. Anh không muốn nhắc ơn, em hiểu không? Anh không muốn ai bảo anh vong ơn. Nhưng anh cũng không muốn em biết, vì lúc đó em đang cố gắng lắm, anh sợ em nghĩ chồng em phải dựa vào nhà anh cả mới sống nổi.”

Tôi nhìn tờ biên nhận. Rồi tôi nhìn anh Quang. Anh Quang cúi gằm mặt, không dám nhìn ai.

“Anh Quang,” tôi nói. “Anh nhận lại tiền ơn rồi, đúng không?”

“Anh… đúng.”

“Vậy thì ơn bảo lãnh đã trả. Còn tờ giấy này, tờ giấy chữ ký giả, là chuyện khác.”

Chị Hà há miệng.

“Chị Hà,” tôi quay sang chị, “chị nhắc chuyện bảy năm trước để làm gì? Để nói nhà em mắc nợ? Nhà em đã trả. Còn chữ ký giả ba năm trước, chị đã trả chưa?”

Cả nhà im bặt.

Tôi chưa dừng. Tôi quay sang mẹ chồng. Bà đứng đó, người nhỏ đi một vòng so với mọi khi.

“Mẹ,” tôi nói, giọng dịu lại. “Ngày xưa mẹ xếp con và Dũng ra ngoài hiên, mẹ có biết hôm đó Dũng về phòng trọ nói gì với con không?”

Mẹ chồng lắc đầu.

“Anh ấy nói: Rồi sẽ có ngày. Không phải ngày mình giàu để họ nhìn lại. Mà là ngày mình đủ sức để không phải xin ai một cái ghế.” Tôi dừng một nhịp. “Hôm nay con không đứng đây để trả thù mẹ. Con đứng đây vì không muốn con trai con, Bin, lớn lên thấy ba mẹ nó là loại người cứ im lặng nhận hết mọi thứ người ta đẩy sang.”

Mẹ chồng nhìn tôi rất lâu. Rồi bà làm một việc mà tôi không bao giờ ngờ tới. Bà kéo chiếc ghế gần nhất, đặt giữa nhà, và ngồi xuống, đối diện tôi.

“Mẹ nợ con một lời xin lỗi,” bà nói. “Mười năm trước mẹ nói câu đó với con, trước mặt cả họ. Mẹ nói vì mẹ tưởng mẹ đang bảo vệ thể diện cho cái nhà này. Mẹ không nghĩ con ngồi ngoài hiên, tay vẫn gắp thức ăn cho thằng Bin.”

Giọng bà vỡ ra.

“Mẹ xin lỗi con. Xin lỗi cả thằng Dũng.”

Tôi không đáp ngay. Có những lời xin lỗi đến muộn tới mức người nghe không biết nên nhận hay nên khóc. Tôi nhìn bà, nhìn đôi tay nhăn nheo từng bán vàng để đóng lãi cho con trai, và tôi nhận ra mình không còn giận bà nữa. Tôi chỉ thấy buồn.

“Con nhận lời xin lỗi của mẹ,” tôi nói. “Nhưng con vẫn giữ nguyên ba điều kiện.”

Chị Hà bật dậy lần cuối, mặt đỏ bừng:

“Tôi không viết! Tôi không viết cái giấy đó! Mấy người định ép tôi à?”

Anh Quang quay sang vợ. Lần này anh không nhỏ giọng.

“Em viết. Hoặc anh viết thay em, và anh sẽ khai hết với công ty tài chính, rằng anh biết từ đầu mà không ngăn.”

Chị Hà trợn mắt:

“Anh dám?”

“Anh dám.” Anh Quang đứng thẳng lên, lần đầu tiên hôm nay. “Anh làm chồng em, nhưng anh không thể làm kẻ bao che. Hai năm nay anh trả lãi bằng tiền tiệm, bằng tiền hưu của mẹ, anh gục đầu xuống không dám nhìn ai. Hôm nay anh không muốn thế nữa.”

Chị Hà đứng chết trân. Tiếng cười ré của lũ trẻ ngoài sân vọng vào, nghe như từ một thế giới khác.

Một lúc rất lâu sau, chị cúi xuống, giật lấy cây bút trong tay Ngân, và viết. Tay chị run, nét chữ xiêu vẹo. Viết xong, chị ném tờ giấy lên bàn thờ, quay mặt đi.

Tôi cầm tờ giấy lên, đọc kỹ. Chị viết đủ: ngày tháng, số tiền, tên công ty, thừa nhận chính chị ký tên Dũng, kèm lý do. Anh Quang và mẹ chồng ký làm chứng.

Tôi gấp tờ giấy lại, cất vào túi áo.

“Cảm ơn chị.”

Chị Hà không trả lời.

Tôi nhìn quanh. Bà con họ hàng vẫn đứng đó, im lặng. Có tiếng ai khẽ thở dài. Chú Bảy ngồi ở góc, vuốt chòm râu, gật đầu một cái rất khẽ. Chẳng ai nói thêm điều gì, vì thật ra cũng không còn gì để nói.

Buổi giỗ ông hôm đó kết thúc sớm. Mâm cơm đã nguội, không ai còn bụng dạ nào mà ăn. Nhưng trước khi mọi người ra về, Dũng làm một việc nữa. Anh bước tới trước bàn thờ, thắp một nén hương, quay lại nhìn cả họ và nói:

“Con xin lỗi vì hôm nay làm ồn buổi giỗ của ông. Nhưng con nghĩ ông sẽ hiểu. Anh em một nhà, thì phải nói sự thật với nhau.”

Anh quay sang tôi. Tôi biết anh đang chờ tôi nói gì đó. Nhưng tôi chỉ nắm tay anh, dắt anh ra sân sau, nơi Bin đang ngồi một mình dưới gốc ổi, cầm que vẽ nguệch ngoạc xuống đất.

“Ba mẹ nói chuyện xong rồi hả?” thằng bé hỏi.

“Xong rồi con.”

“Thế bác Quang hết khóc chưa?”

Tôi và Dũng nhìn nhau. Hóa ra con trai tôi nghe được nhiều hơn chúng tôi nghĩ.

Tối đó về nhà, tôi và Dũng ngồi với nhau thật lâu trong phòng khách. Không ai bật tivi. Tôi đặt cuốn sổ nâu lên bàn, anh đặt tờ biên nhận cũ cạnh nó.

“Anh sai ở chỗ giấu em,” anh nói. “Bảy năm. Anh nghĩ giấu là bảo vệ em. Giờ anh biết đó là không tin em đủ mạnh.”

“Em cũng sai,” tôi nói. “Em im ba năm chuyện tờ giấy kia. Em cũng không nói với anh. Em giữ một mình, như sợ anh biết sẽ mềm lòng.”

Anh bật cười, một tiếng cười buồn.

“Hai vợ chồng, mỗi người giấu một chuyện.”

“Từ nay thì hết giấu nhau.” Tôi đặt tay lên tay anh. “Không giấu chuyện nhà, không giấu chuyện nhà anh, không giấu chuyện nhà em. Có gì ngồi xuống nói.”

Anh gật.

Ba tháng sau, mọi việc dần ngã ngũ. Tiệm vật liệu của anh Quang được bán đi, trả hết nợ quá hạn cho công ty tài chính, tên Dũng được rút khỏi hợp đồng bảo lãnh. Phần còn thiếu, hai vợ chồng tôi ngồi với luật sư rồi quyết định cho anh Quang chị Hà vay dài hạn, có giấy tờ rõ ràng, lãi suất thấp. Không phải vì thương hại, mà vì tôi muốn họ có cơ hội làm lại bằng chính sức mình.

Chị Hà đi làm công cho một xưởng may. Lương không cao, nhưng chị đi đều. Lần đầu tôi gặp chị ở cổng trường Bin, chị gật đầu chào tôi, không nói gì. Tôi cũng gật đầu lại. Chúng tôi không thân thiết lên, và có lẽ sẽ không bao giờ thân thiết. Nhưng có một thứ đã thay đổi: chị không còn gọi tôi là “em Thảo” ngọt xớt nữa, chị gọi tên tôi bằng giọng bình thường của một người biết mình từng nợ.

Anh Quang thì thay đổi nhiều hơn. Anh nhận làm quản lý kho cho một cửa hàng vật liệu khác, tháng nào cũng đem tiền trả dần đúng hạn. Có hôm anh qua nhà tôi, ngập ngừng đứng ở cửa, tay cầm một túi cam.

“Anh biết anh không còn tư cách,” anh nói. “Nhưng anh muốn nói với em một câu. Lần giỗ ông năm đó, anh quỳ xuống không phải để xin tiền. Anh quỳ vì anh muốn có ai đó hỏi anh một câu: Anh đã làm gì? Em là người đầu tiên hỏi.”

Tôi nhận túi cam.

“Vào nhà ăn cơm đi anh.”

Anh khựng lại, rồi cúi đầu, bước vào. Lần này, anh ngồi chung mâm với chúng tôi, không phải mâm trên, không phải mâm dưới, chỉ là mâm cơm của ba người lớn và một đứa trẻ.

Ngân thì trả đều năm triệu mỗi tháng, đúng ngày, không thiếu. Tháng nào cô cũng nhắn một dòng: Em chuyển rồi chị nhé. Tôi không bao giờ trả lời quá dài, chỉ gửi lại một biểu tượng cười.

Mẹ chồng chuyển về ở với chúng tôi sau khi chị Hà dọn ra ở riêng cùng anh Quang. Bà không còn đôi vòng vàng, không còn bông tai của bà ngoại để lại. Nhưng bà có một thói quen mới: mỗi sáng, bà dậy sớm nấu cháo cho Bin ăn trước khi đi học, rồi ngồi ngoài ban công nhìn xuống con đường nhỏ.

Có hôm tôi hỏi bà:

“Mẹ ở đây có quen không?”

Bà nhìn tôi, mỉm cười, nụ cười mà mười hai năm tôi chưa từng thấy.

“Quen. Ở đây có chỗ cho mẹ ngồi.”

Tôi nghe câu đó mà mắt cay xè.

Giỗ ông năm sau, cả nhà lại tụ họp. Lần này, không ai xếp mâm trên mâm dưới. Chỉ có một cái bàn dài đặt giữa nhà, ghép từ ba cái bàn nhỏ. Ai đến trước ngồi trước, ai đến sau ngồi sau. Chú Bảy ngồi đầu bàn, gắp miếng thịt bỏ vào bát Bin, bảo:

“Ăn đi con, ăn cho lớn.”

Dũng ngồi cạnh tôi, tay vẫn nắm tay tôi dưới gầm bàn như ngày nào. Tôi nghiêng đầu nhìn anh, nhớ đến cái đêm mười năm trước trong căn phòng trọ mười mét vuông, khi anh nói rằng rồi sẽ có ngày.

Hôm nay, ngày đó đã đến. Không phải ngày chúng tôi giàu. Mà là ngày không ai trong nhà còn phải ngồi ngoài hiên cạnh chỗ để dép nữa.

–HẾT–