Bác Lưu hàng xóm ngày nào cũng sang quán mẹ tôi lấy canh sườn miễn phí.
Vừa mới chân trước tố cáo quán mẹ tôi không đạt tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy, giúp cô cháu gái làm ở văn phòng khu phố lấy thành tích.
Chân sau đã bưng bát sang ăn chực:
“Em à, trưa nay cho chị thêm hai miếng sườn được không? Hôm nay cháu gái chị được chuyển chính thức, cho nó ăn ngon một chút.”
Mẹ tôi vốn luôn hiền lành, lần đầu tiên lạnh mặt.
“Chị à, sau này sang quán khác ăn đi. Canh sườn miễn phí nhà tôi nuôi ra một kẻ vong ân rồi, sau này tôi không nấu nữa.”
Bác Lưu hàng xóm ngày nào cũng sang quán mẹ tôi lấy canh sườn miễn phí.
Vừa mới chân trước tố cáo quán mẹ tôi không đạt tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy, giúp cô cháu gái làm ở văn phòng khu phố lấy thành tích.
Chân sau đã bưng bát sang ăn chực:
“Em à, trưa nay cho chị thêm hai miếng sườn được không? Hôm nay cháu gái chị được chuyển chính thức, cho nó ăn ngon một chút.”
Mẹ tôi vốn luôn hiền lành, lần đầu tiên lạnh mặt.
“Chị à, sau này sang quán khác ăn đi. Canh sườn miễn phí nhà tôi nuôi ra một kẻ vong ân rồi, sau này tôi không nấu nữa.”
…
Một lúc lâu sau, bác Lưu mới như không nghe rõ mà hỏi:
“Em nói gì cơ?”
Mẹ tôi đậy nắp nồi lại.
“Em nói, sau này đừng sang lấy canh nữa.”
“Quán em bị đình chỉ để chấn chỉnh rồi, chị không biết sao?”
Bác Lưu lập tức cuống lên.
“Ôi dào, kiểm tra là chuyện kiểm tra, ăn cơm là chuyện ăn cơm.”
“Chẳng phải chỉ là một bát canh thôi sao?”
“Nồi nhà cô vẫn còn đó, lén múc cho tôi một bát thì có làm sao?”
Tôi tức đến mức suýt nổi nóng.
Mẹ bà ấy đã liệt giường năm năm, không ăn được đồ nhiều dầu mỡ, mỗi trưa đều dựa vào một bát canh sườn củ cải của mẹ tôi để có chút khẩu vị.
Có lúc sườn tăng giá, mẹ tôi thà bớt của khách hai miếng cũng phải để riêng cho nhà họ Lưu một bát.
Mỗi lần bác Lưu bưng về đều cười híp mắt nói:
“Em tốt thật đấy, nhà chị sẽ nhớ ơn em cả đời.”
Vậy mà bây giờ, cháu gái bà ấy lại dẫn người tới quay chụp khu bếp sau nhà tôi.
Biên bản được lập.
Đình chỉ kinh doanh bảy ngày, phạt ba nghìn tệ.
Thế mà bà ấy vẫn còn mặt mũi sang xin canh sườn.
Sắc mặt mẹ tôi càng lạnh nhạt.
“Chị Lưu, giờ em không dám làm trái quy định.”
“Cháu gái chị vừa mới dạy em hôm nay rồi, quy định không được phá.”
Bác Lưu hoàn toàn im bặt.
Vài giây sau.
Giọng bác Lưu thay đổi.
Không còn vẻ thân thiết vừa rồi, trở nên cứng ngắc.
“Em à, cô đang trách Tình Tình nhà chị đấy à?”
“Nó chỉ là một đứa con gái mới đi làm, lãnh đạo bảo làm gì thì nó làm nấy.”
“Cô từng này tuổi rồi còn so đo với một đứa trẻ, có ý nghĩa gì không?”
Mẹ tôi nói:
“Không trách.”
“Chỉ là mệt rồi.”
“Mọi người tự nghĩ cách đi.”
Tôi nhìn bà.
Khoảnh khắc ấy, tôi đột nhiên cảm thấy mẹ mình đã thay đổi.
Trước đây bà sợ nhất là làm mất lòng người khác.
Hàng xóm trả thiếu hai tệ, bà cũng ngại đòi.
Khách nói mì mặn, bà lập tức miễn tiền.
Nhà ai có người già bị bệnh, nhà ai có trẻ con không ai trông, bà đều sẵn lòng giúp một tay.
Bà luôn nói:
“Đều kiếm cơm trên cùng một con phố, giúp được thì cứ giúp.”
Nhưng hôm nay, lần đầu tiên bà đóng cửa lại.
Buổi tối, chúng tôi gom hết những thứ có thể cất trong quán vào bếp sau.
Đình chỉ bảy ngày.
Đối với một quán mì nhỏ, không chỉ đơn giản là bị phạt ba nghìn.
Tiền thuê nhà vẫn phải trả, điện nước vẫn phải trả, rau thịt đã nhập cũng thành lỗ.
Số thịt bò, sườn và rau xanh đã đặt trước đều phải xử lý.
Mẹ tôi không nỡ vứt, chia những thứ vẫn còn ăn được ra từng phần, chuẩn bị mang về nhà.
Vừa dọn xong, cửa cuốn bị người ta đập liên tục.
“Rầm rầm rầm.”
Tiếng đập rất gấp.
Tôi đi qua hé cửa ra một khe.
Bác Lưu đứng bên ngoài, mặt kéo dài.
Phía sau bà ấy còn có Lưu Tình.
Lưu Tình đã thay đồ thường ngày, mặc áo khoác trắng, tóc buộc gọn gàng.
Nhìn chẳng giống đến xin lỗi, ngược lại giống như đến họp.
Vừa thấy mẹ tôi, bác Lưu đã mở miệng:
“Em à, chuyện hôm nay cô làm không được tử tế.”
“Mẹ chị hơn tám mươi tuổi rồi, chỉ thích uống canh của cô.”
“Cô nói ngừng là ngừng, từ tối đến giờ bà ấy chưa ăn được miếng nào.”
Mẹ tôi đặt túi rau xuống bàn.
“Vậy thì mua cho bà cụ thứ khác ăn.”
“Trên phố có bao nhiêu quán ăn.”
Bác Lưu trợn tròn mắt.
“Quán khác bà ấy uống không quen!”
“Cô cũng đâu phải không biết dạ dày bà ấy không tốt.”
“Bà ấy uống canh nhà cô năm năm rồi, đột nhiên cắt đi, cô bảo bà ấy phải làm sao?”
Tôi không nhịn được.
“Thế quán nhà tôi bị phạt ba nghìn, đóng cửa bảy ngày thì chúng tôi phải làm sao?”
“Mọi người từng nghĩ chưa?”
Bác Lưu nghẹn một chút, lập tức lớn giọng.
“Bị phạt là do nhà cô không đạt quy định!”
“Lối thoát hiểm có thể tùy tiện chất đồ được sao?”
“Chuyện đó liên quan gì tới việc nhà tôi uống canh?”
Cuối cùng Lưu Tình cũng lên tiếng.
Cô ta nhìn mẹ tôi, giọng điệu rất quan cách.
“Cô à, cháu hy vọng cô có thể tách cảm xúc cá nhân ra khỏi công việc quản lý công cộng.”
“Hôm nay kiểm tra không nhằm vào riêng nhà cô.”
“Bọn cháu kiểm tra cả con phố.”
Tôi cười lạnh.
“Vậy sao?”
“Thế tại sao lại kiểm tra nhà tôi trước?”
“Tại sao vừa bước vào cô đã biết thùng giấy ở đâu?”
Sắc mặt Lưu Tình trầm xuống.
“Có người phản ánh thì bọn tôi phải xử lý.”
Tôi nhìn chằm chằm cô ta.
“Ai phản ánh?”
Lưu Tình không trả lời.
Bác Lưu lại tranh nói trước:
“Cô quan tâm ai phản ánh làm gì!”
“Không có sơ hở thì ai bắt được lỗi?”
Vừa nghe câu đó, túi rau trong tay mẹ tôi rơi xuống đất.
Rau xanh lăn đầy sàn.
Bà nhìn bác Lưu, vành mắt đỏ lên.
“Chị Lưu.”
“Năm năm rồi.”
“Trong lòng chị nghĩ về em như vậy sao?”
Môi bác Lưu giật giật.
Nhưng bà ấy không cúi đầu.
Chỉ nói:
“Chuyện nào ra chuyện đó.”
“Cô từng giúp nhà chị, chị vẫn nhớ.”
“Nhưng cô không thể vì chuyện đó mà lấy bữa cơm của mẹ chị ra trút giận.”
Mẹ tôi cúi xuống, nhặt từng cọng rau lên.
Bà không tranh cãi nữa.
Chỉ nói một câu:
“Cửa ở bên kia.”
“Hai người về đi.”
Ngày hôm sau, cả con phố đều biết mẹ tôi không chịu đưa canh cho nhà họ Lưu nữa.
Lời đồn truyền đi cực kỳ khó nghe.
Có người nói mẹ tôi dùng một bát canh để uy hiếp người khác.
Có người nói bà bị phạt mà không biết kiểm điểm, ngược lại còn trách người tố cáo.
Cũng có người nói Lưu Tình vừa mới đi làm, công tư phân minh, vậy mà bị nhà chúng tôi ghi hận.
Tôi ra chợ mua đậu phụ, cô bán đậu phụ trước đây lần nào cũng cho tôi thêm một miếng.
Hôm đó bà ấy lạnh mặt, quẳng đậu phụ vào túi.
“Sáu tệ.”
Tôi nói:
“Cô ơi, hôm qua vẫn là năm tệ rưỡi mà.”
Bà ấy không thèm ngẩng mí mắt.
“Hôm nay tăng giá.”
Một chị bán rau bên cạnh cố ý nói:
“Có một số người ấy mà, bình thường giả vờ làm người tốt, đến lúc có chuyện thì bụng dạ nhỏ nhen hơn ai hết.”
Tôi siết chặt túi, móng tay bấm sâu vào lòng bàn tay.
Tôi muốn mắng lại.
Nhưng nghĩ đến lời mẹ bảo đừng cãi nhau, tôi lại nhịn xuống.
Khi về đến quán, trước cửa có mấy người đang vây quanh xem thông báo đình chỉ.
Tôi vừa đi tới, họ lập tức tản ra.
Ánh mắt ấy còn khó chịu hơn bị chửi thẳng vào mặt.
Mẹ tôi ngồi trong quán tính sổ.
Hạt bàn tính bị bà gẩy lách cách.
Tôi biết bà không thật sự tính tiền.
Bà chỉ đang tìm việc để làm.
Nếu không, cục tức nghẹn trong lòng có thể khiến người ta phát điên.
Ngày thứ ba, bác Lưu lại tới.
Lần này bà ấy không vào quán, chỉ đứng ngoài đường khóc.
Giọng bà ấy vốn lớn, vừa khóc là nửa con phố đều nghe thấy.
“Số tôi khổ quá.”
“Mẹ tôi liệt năm năm, chỉ trông vào một bát canh nóng.”
“Bây giờ người ta không cho nữa, nói nhà tôi đắc tội với người ta.”
“Một bà già như tôi thì biết làm sao?”
Rất nhanh đã có người vây quanh khuyên.
“Chị Lưu, đừng khóc nữa.”
“Nhà cô ấy cũng tuyệt tình quá.”
“Bà cụ có lỗi gì đâu?”
Bác Lưu lau nước mắt, giọng nghẹn từng hồi.
“Tôi đâu có thương bản thân.”
“Tôi thương mẹ tôi.”
“Nửa đêm hôm qua bà ấy còn nhắc, nói muốn uống canh sườn của cô em kia.”
“Tôi nghe mà đau lòng muốn chết.”
Tôi đứng trong quán, tức đến run cả người.
Sao bà ấy không nói suốt từng ấy năm nhà bà ấy chưa từng trả một xu?
Sao bà ấy không nói có vài lần bà cụ bị tiêu chảy, mẹ tôi nửa đêm còn nấu cháo kê mang sang?
Sao bà ấy không nói năm Lưu Tình vào đại học, mẹ tôi đóng hơn chục lọ tương thịt bò cho cô ta mang tới trường?
Bà ấy chẳng nói gì cả.
Chỉ nói mình đáng thương.
Hàng xóm lại rất dễ xiêu lòng trước kiểu đó.
Không ai muốn truy cứu kỹ.
Họ chỉ muốn đứng về phía trông có vẻ thảm hơn.
Buổi chiều, Lưu Tình tới.
Cô ta không dẫn bác Lưu theo.
Cô ta đứng trước cửa quán, nhìn tờ thông báo đình chỉ.
Sau đó rất nghiêm túc nói với mẹ tôi:
“Cô à, cô làm ầm ĩ như vậy không có lợi cho cô đâu.”
Mẹ tôi ngẩng đầu.
“Tôi làm ầm ĩ chuyện gì?”
Lưu Tình nói:
“Mọi người đều biết cô vì chuyện kiểm tra mà trút giận lên cô cháu.”
“Chuyện này sẽ ảnh hưởng đến việc làm ăn của cô sau này.”
Tôi bật cười.
“Cô đang nhắc nhở hay đang đe dọa?”
Lưu Tình nhìn tôi.
“Tôi chỉ nói sự thật.”
“Ngành ăn uống phải dựa vào danh tiếng.”
“Quan hệ với hàng xóm mà căng thẳng thì sau này cô rất khó kinh doanh.”
Mẹ tôi đứng dậy.
Bà thấp hơn Lưu Tình một chút, trên người vẫn mặc chiếc tạp dề đã giặt bạc màu.
Nhưng khoảnh khắc ấy, bà không hề yếu thế.
Bà hỏi Lưu Tình:
“Hôm nay cô tới đây là vì bát canh của bà cô cô, hay vì thể diện của chính cô?”
Sắc mặt Lưu Tình thay đổi.
“Cô à, cháu không hiểu cô có ý gì.”
Mẹ tôi nói:
“Cô hiểu.”
“Cô tới đây không phải vì cảm thấy tôi bị oan.”
“Cô sợ người khác nói cô vong ân phụ nghĩa.”
Mặt Lưu Tình lập tức lạnh xuống.
“Nếu cô cứ nghĩ như vậy thì cháu cũng không có cách nào.”
“Nhưng cháu vẫn nói câu đó.”
“Có vấn đề thì phải chấn chỉnh, đừng đặt tình cảm lên trên quy định.”
Mẹ tôi gật đầu.
“Được.”
“Vậy từ nay chúng ta cứ làm theo quy định.”
“Không ai nói chuyện tình nghĩa với ai nữa.”
Lưu Tình nhìn mẹ tôi vài giây.
Rồi quay người bỏ đi.
Sau khi cô ta đi, mẹ tôi chuyển thùng nước uống miễn phí trong quán vào bếp sau.
Sau đó bà tháo tấm biển trước cửa ghi “Công nhân vệ sinh được uống nước miễn phí”.
Tôi sững người.
“Mẹ, cái này cũng bỏ à?”
Mẹ tôi vuốt tấm biển, im lặng rất lâu.
“Vẫn để.”
“Nhưng mẹ phải nghĩ cho rõ trước đã.”
“Sau này việc gì nên giúp, việc gì không thể chiều thành thói quen.”
Ngày thứ năm đình chỉ.
Mẹ tôi nhận được điện thoại của chủ nhà.
Chủ nhà nói có người phản ánh mái che trước cửa quán chúng tôi dựng trái quy định, ảnh hưởng mỹ quan đường phố, yêu cầu tháo xuống.
Cái mái che ấy đã dựng bảy năm.
Mùa hè che nắng, ngày mưa cho khách đứng chờ đồ ăn trú mưa.
Hơn chục cửa hàng trên cả con phố, gần như nhà nào cũng có.
Nhưng bây giờ chỉ bắt nhà tôi tháo.
Nghe xong, gân xanh trên mu bàn tay mẹ tôi nổi lên.
Bà không mắng.
Chỉ lấy cờ lê ra, tự mình đi tháo.
Tôi không cho.
Bà nói:
“Tháo đi.”
“Nếu họ muốn quy củ thì chúng ta làm đúng quy củ đến cùng.”
Tôi cùng bà tháo cả một buổi chiều.
Khi mái che được dỡ xuống, ốc vít đã gỉ sét, tay mẹ tôi bị cứa rách.
Máu rịn ra, bà tiện tay lấy giấy ấn lên.
Đối diện, bác Lưu đứng trước cửa tiệm tạp hóa nhà mình nhìn chúng tôi.
Bà ấy không sang.
Nhưng biểu cảm trên mặt bà ấy, tôi nhìn rất rõ.
Có chút đắc ý.
Lại có chút chột dạ.
Buổi tối, chú Trần bán bánh nướng bên cạnh sang gõ cửa.
Trong tay chú cầm một túi băng cá nhân.
“Em, tay bị thương rồi phải không?”
Mẹ tôi sửng sốt.
Chú Trần đặt băng cá nhân xuống, nhỏ giọng nói:
“Đừng để bụng.”
“Người trên con phố này ấy mà, miệng nhanh, lòng dạ cũng dễ đổi.”
“Lúc cần nhờ đến em thì ai cũng bảo em tốt.”
“Đến lúc sợ dính phiền phức thì ai cũng giả vờ không quen.”
Mắt mẹ tôi lập tức đỏ lên.
Bà nói:
“Anh Trần, có phải em sống làm người quá thất bại không?”
Chú Trần thở dài.
“Không phải em thất bại.”
“Là trước đây em quá dễ nói chuyện.”
“Làm người tốt lâu quá, người khác sẽ tưởng em không có giới hạn.”
Nói xong, chú nhìn ra ngoài.
Hạ giọng:
“Còn một chuyện nữa, anh nói cho em biết, em đừng bảo là anh nói.”
“Đêm trước hôm kiểm tra, anh thấy Lưu Tình với cô nó đi lòng vòng trước cửa quán nhà em.”
“Cô nó chỉ vào cửa bếp sau nhà em nói rất lâu.”
Đầu tôi ong lên.
Quả nhiên.
Không phải kiểm tra ngẫu nhiên.
Cũng chẳng phải có người nào khác phản ánh.
Chính là họ.
Mẹ tôi ngồi trên ghế rất lâu không nhúc nhích.
Sau khi chú Trần đi, bà lấy tờ biên lai phạt trong ngăn kéo ra.
Bà nhìn số tiền trên đó, đột nhiên bật cười một tiếng.
Nụ cười còn khó chịu hơn khóc.
“Mẹ cứ tưởng ít nhất chị Lưu không biết.”
“Hóa ra chị ấy cũng có mặt.”
Tôi không biết nên an ủi bà thế nào.
Đây mới là điều làm người ta đau lòng nhất.
Nếu chỉ là Lưu Tình tuổi trẻ háo thắng, vì thành tích mà không màng tình nghĩa thì ít nhất còn có thể nói cô ta chưa hiểu chuyện.
Nhưng bác Lưu thì không.
Bà ấy biết rất rõ mình đã uống canh miễn phí suốt năm năm.
Bà ấy cũng biết rất rõ mẹ tôi đã chăm sóc bà cụ nhà họ thế nào.
Vậy mà bà ấy vẫn chỉ tay vào bếp sau nhà chúng tôi.
Ngày thứ sáu, người của văn phòng khu phố lại tới.
Lần này là tái kiểm tra.
Lưu Tình cũng có mặt trong đoàn.
Cô ta thấy mái che đã tháo, lối thoát hiểm đã dọn sạch, bình chữa cháy đã thay mới, bếp sau cũng không còn thùng giấy.
Cô ta không tìm ra lỗi.
Nhưng vẫn nói:
“Thái độ chấn chỉnh khá tốt, nhưng sau này vẫn phải tiếp tục duy trì.”
Mẹ tôi gật đầu.
“Sẽ duy trì.”
Lưu Tình nhìn chiếc thùng canh trống không trong quán, đột nhiên hỏi:
“Cô à, bây giờ cô còn nấu canh sườn không?”
Mẹ tôi nhìn cô ta.
“Có.”
Mắt Lưu Tình sáng lên.
Mẹ tôi nói tiếp:
“Trên thực đơn ba mươi tám tệ một phần.”
“Mang về tính thêm hai tệ tiền hộp.”
Sắc mặt Lưu Tình cứng lại.
Mẹ tôi dán bảng giá mới in lên tường.
Canh sườn củ cải, ba mươi tám tệ.
Bên cạnh còn có một dòng chữ nhỏ:
Không bán chịu, không biếu tặng.
Ngày thứ bảy, quán mì mở cửa trở lại.
Mẹ tôi dậy rất sớm.
Bà hầm hai nồi canh, nhào ba chậu bột.
Tôi cứ tưởng sau vụ ồn ào này, việc làm ăn sẽ giảm đi rất nhiều.
Không ngờ vừa đến trưa, quán đã kín chỗ.
Có khách quen, cũng có người tới xem náo nhiệt.
Miệng họ không nói gì nhưng mắt đều liếc về phía bảng giá mới trên tường.
Canh sườn ba mươi tám tệ.
Bát canh trước đây tặng miễn phí cho nhà họ Lưu, giờ được ghi rõ ràng trên thực đơn.
Gần mười hai giờ, bác Lưu tới.
Bà đứng trước cửa, sắc mặt rất khó coi.
Trong quán có không ít người, tất cả đều nhìn bà ấy.
Bà cắn răng đi đến quầy thu ngân.
“Em à, lấy cho chị một phần canh.”
Mẹ tôi hỏi:
“Ăn tại quán hay mang về?”
Bác Lưu nhỏ giọng.
“Mang về.”
Mẹ tôi lên đơn.
“Canh sườn củ cải ba mươi tám, hộp mang về hai tệ, tổng cộng bốn mươi.”
Bác Lưu giống như bị kim châm.
“Bốn mươi?”
“Sao canh nhà cô đắt thế?”
Mẹ tôi nói:
“Sườn hơn hai mươi tệ một cân, phải hầm lửa hai tiếng, công sức cũng là tiền.”
“Trên thực đơn có ghi.”
Trong quán không ai nói chuyện.
Chỉ có tiếng canh trong nồi sôi ùng ục.
Mặt bác Lưu lúc đỏ lúc trắng.
Bà móc tiền trong túi ra, đếm hồi lâu chỉ được ba mươi bảy tệ rưỡi.
Bà ngượng ngùng nói:
“Thiếu hai tệ rưỡi, để lần sau chị bù.”
Trước đây nếu bà ấy nói vậy, mẹ tôi chắc chắn sẽ cười bảo khỏi cần.
Lần này, mẹ tôi đậy nắp hộp lại rồi đặt về trên quầy.
“Không bán chịu.”
Bác Lưu đột nhiên ngẩng đầu.
“Em à, thiếu hai tệ rưỡi mà cô cũng tính toán?”
Mẹ tôi rất bình tĩnh.
“Không phải tính toán.”
“Là quy định.”
Khóe miệng bác Lưu giật giật.
Bà đảo mắt nhìn khách trong quán.
Có người cúi đầu ăn mì, có người giả vờ xem điện thoại.
Nhưng tất cả đều dựng tai lên nghe.
Bác Lưu nghiến răng, mở mã thanh toán trên điện thoại.
“Được.”
“Tôi quét trả cô.”
Tiếng thông báo thanh toán vang lên.
Lúc đó mẹ tôi mới đưa canh cho bà.
Bác Lưu xách canh rời đi.
Bóng lưng cứng đờ.
Bà vừa đi, trong quán có người không nhịn được nhỏ giọng nói:
“Bốn mươi tệ một bát, cũng nỡ mua thật.”
Chú Trần vừa hay vào mua mì, nghe thấy liền đáp thẳng:
“Không nỡ thì đừng mua.”
“Người ta cho miễn phí năm năm, cũng có ai khen một câu là đáng tiền đâu.”
Trong quán lập tức im phăng phắc.
Sau ngày hôm đó, bác Lưu ngày nào cũng tới mua canh.
Ngày đầu bốn mươi.
Ngày thứ hai bốn mươi.
Ngày thứ ba bốn mươi.
Lần nào bà cũng giống như bị cắt thịt.
Nhưng mẹ bà chỉ chịu uống canh của mẹ tôi.
Không mua không được.
Mua đến ngày thứ năm, cuối cùng bà không nhịn nổi nữa.
Bà đập tiền lên quầy thu ngân.
“Em à, cô vừa phải thôi.”
“Ngày nào cũng thu tiền thế này, cô không thấy cắn rứt lương tâm à?”
Mẹ tôi đang trụng mì.
Bà vớt mì vào bát, chan nước dùng, rắc hành.
Tay không hề dừng lại.
“Làm ăn thu tiền, tại sao phải cắn rứt?”
Bác Lưu tức đến run người.
“Trước kia cô đâu có thu!”
Mẹ tôi ngẩng mắt nhìn bà.
“Trước kia là do tôi tự nguyện.”
“Bây giờ tôi không muốn nữa.”
“Chị Lưu, hai chữ tự nguyện không phải khế ước bán thân.”
Trong quán có người phì cười.
Mặt bác Lưu đỏ bừng.
Bà xách canh lên bỏ đi, trước khi ra cửa còn ném lại một câu:
“Cô cứ chờ đấy!”
Tôi cứ tưởng bà lại đi khóc lóc với hàng xóm.
Không ngờ lần này bà gọi Lưu Tình tới.
Ba giờ chiều.
Trong quán ít người.
Lưu Tình bước vào, đặt một tờ biểu mẫu lên bàn.
“Cô à, gần đây bọn cháu đang tổ chức đánh giá hộ kinh doanh ăn uống văn minh.”
“Quán cô có khá nhiều khiếu nại.”
“Có thể sẽ ảnh hưởng đến xếp hạng sau này.”
Mẹ tôi còn chẳng nhìn tờ giấy.
Chỉ hỏi:
“Nội dung khiếu nại là gì?”
Lưu Tình nói:
“Thái độ phục vụ kém, quan hệ hàng xóm căng thẳng, giá cả không hợp lý.”
Tôi bật cười.
“Giá không hợp lý?”
“Nhà tôi niêm yết rõ ràng, khách tự nguyện mua.”
“Văn phòng khu phố các cô còn quản cả một bát canh sườn bán bao nhiêu tiền à?”
Lưu Tình cau mày.
“Cô đừng cố bắt bẻ câu chữ.”
“Vấn đề người dân phản ánh, bọn tôi đều phải ghi nhận.”
Cuối cùng mẹ tôi cũng đặt đũa xuống.
Bà lau tay.
“Lưu Tình.”
“Cô có thể nói cho tôi biết người dân là ai không?”
Lưu Tình không nói.
Mẹ tôi nói:
“Lại là cô của cô phải không?”
Sắc mặt Lưu Tình thay đổi.
“Xin cô chú ý lời nói.”
Mẹ tôi gật đầu.
“Được.”
“Vậy tôi cũng phản ánh một vấn đề.”
“Tiệm tạp hóa đối diện lâu nay chiếm vỉa hè bày hàng, dây điện của tủ đông kéo ra ngoài nằm trên mặt đất, có nguy cơ mất an toàn.”
Lưu Tình sững người.
Mẹ tôi đưa điện thoại cho cô ta.
Bên trong là ảnh.
Chụp rõ ràng từng chi tiết.
Trước cửa nhà bác Lưu chất đầy thùng giấy, thùng xốp, két nước.
Dây điện kéo từ trong cửa hàng ra, quấn vào tay nắm cửa.
Ngày mưa, nước chảy sát ngay ổ cắm kéo dài.
Mẹ tôi nói:
“Theo tiêu chuẩn của các cô, chuyện này có phải cũng nên xử lý không?”
Lưu Tình mím chặt môi.
Lần đầu tiên cô ta không nói được câu “quy định là quy định”.
Sau khi Lưu Tình mang ảnh đi, ngay tối hôm đó nhà bác Lưu bị yêu cầu chấn chỉnh.
Giá hàng ngoài cửa được chuyển vào.
Dây điện kéo ngoài được thu lại.
Tủ đông cũng bị đẩy vào trong cửa hàng.
Bác Lưu tức điên.
Bà đứng trước cửa chửi suốt nửa tiếng.
Không chỉ mặt gọi tên, nhưng câu nào cũng nhằm vào nhà tôi.
“Có vài người bụng dạ còn nhỏ hơn đầu kim!”
“Bản thân bị phạt thì muốn kéo người khác xuống nước!”
“Loại người này sớm muộn gì cũng chẳng ai dám bước chân vào nhà!”
Mẹ tôi ở trong quán nhào bột.
Bà như chẳng nghe thấy.
Còn tôi càng nghe càng tức.
Tôi lấy điện thoại ghi âm lại rồi gửi vào nhóm hàng xóm.
Chỉ ghi một câu rất đơn giản:
“Sau khi bị yêu cầu chấn chỉnh việc chiếm vỉa hè thì chửi hàng xóm, chuyện này có ảnh hưởng đến kinh doanh văn minh không?”
Nhóm lập tức nổ tung.
Có người khuyên tôi xóa đi.
Có người nói người trẻ như tôi quá nóng tính.
Nhưng cuối cùng cũng có người nói một câu công bằng.
“Chị Lưu, trước cửa nhà chị đúng là chất quá nhiều đồ.”
“Quán mì nhà người ta bị kiểm tra, nhà chị bảo phải theo quy định.”
“Bây giờ đến lượt nhà chị thì cũng nên phối hợp chứ?”
Bác Lưu gửi một đoạn tin nhắn thoại dài mấy chục giây.
Mở ra toàn là tiếng khóc.
“Tôi là một bà già làm chút buôn bán dễ lắm sao?”
“Nhà cô ấy mở quán mì kiếm tiền, tiệm tạp hóa nhà tôi kiếm được mấy đồng?”
“Nhất định phải ép người ta vào đường chết mới chịu sao!”
Tôi nhìn những đoạn ghi âm ấy, chỉ cảm thấy buồn cười.
Bà ấy lúc nào cũng có lý do.
Bà ấy nghèo, cho nên có thể chiếm vỉa hè.
Mẹ bà ấy bệnh, cho nên có thể lấy canh miễn phí.
Cháu gái bà ấy mới đi làm, cho nên có thể lấy người khác ra lập uy.
Nhà bà ấy khó khăn, cho nên chúng tôi nhất định phải nhường.
Trên đời làm gì có đạo lý tiện lợi như thế.
Vài ngày sau, những rắc rối của nhà họ Lưu bắt đầu lần lượt xuất hiện.
Trước kia tiệm tạp hóa nhà bà ấy nhập hàng, mẹ tôi thường tiện đường mang giúp vài thùng gia vị và nước khoáng.
Bởi quán mì ngày nào cũng phải nhập hàng từ chợ đầu mối, xe giao hàng sẽ đưa tới tận cửa quán chúng tôi.
Mẹ tôi tiện tay nhận giúp bà.
Bây giờ không giúp nữa.
Nhà buôn thấy nhà họ Lưu lấy ít hàng nên không muốn giao riêng.
Bác Lưu chỉ có thể tự lái xe ba bánh đi chở.
Mỗi chuyến chở chẳng được bao nhiêu, phải chạy đi chạy lại.
Mệt đến mức lưng không đứng thẳng nổi.
Trước đây mỗi tháng mẹ bà ấy đi bệnh viện tái khám, mẹ tôi đều nấu cháo trước cho bà cụ, tiện thể trông cửa hàng giúp bác Lưu nửa ngày.
Bây giờ không sang nữa.
Bác Lưu chỉ đành đóng cửa.
Đóng một ngày là mất một ngày tiền.
Trước đây mỗi lần Lưu Tình về ăn cơm, mẹ tôi luôn cho thêm món phụ.
Bây giờ cô ta tự đến quán mua mì.
Mẹ tôi tính đúng giá bình thường.
Mì bò mười tám tệ, trứng chiên ba tệ, hộp mang về một tệ.
Lần đầu trả tiền, vẻ mặt cô ta cực kỳ phức tạp.
Tôi nhìn cô ta quét mã thanh toán, trong lòng thấy sảng khoái khó tả.
Nhưng điều thực sự khiến nhà họ Lưu khó chịu không phải mấy đồng tiền nhỏ ấy.
Mà là sau khi tình nghĩa bị cắt đứt, họ mới phát hiện rất nhiều ngày tháng không phải chỉ có tiền là chống đỡ được.
Mà là dựa vào việc người khác hết lần này đến lần khác tiện tay giúp một chút.
Một khi người thường tiện tay giúp đỡ rút tay về, cuộc sống của họ bắt đầu thủng lỗ chỗ khắp nơi.
Chiều thứ Sáu, bác Lưu tới quán.
Lần này không cãi nhau.
Bà đứng trước cửa, trong tay nắm một túi ni-lông.
Bên trong có táo và một hộp sữa.
“Em à.”